لویس بونوێل ئەو دەرھێنەرێ سینەمایی یێ خەونێن مرۆڤی وێنە دکرن
بینەر محەمەد
ئەگەر تە بڤێت بزانی سینەما چەوا دشێت ببیتە «خەونەکا غەریب»، دڤێت لویس بونوێل ژ بیر بکەین. ئەو دەرھێنەرەکێ ئیسپانی بوو کو ب «بابێ سینەمایا سۆریالی» دهێتە نیاسین. فلمێن وی نە وەک فلمێن ئاسایی نە؛ ئەو د فیلمێن خۆ دا تشتێن لۆژیکی و نە لۆژیکی تێکەڵ دکەت.
بۆچی ئەو یێ غەریبە؟
بونوێل ب وێ چەندێ دەست پێ کر کو د فلمێن خۆ دا دیمەنێن وەسا نیشا بدەت کو بینەر تووشی حێبەتیێ ببیت وەک دیمەنێ ناڤدار یێ (بڕینا چاڤی ب گویزانکی).
ئەوی هەردەم ڕەخنە ل تەبا و ڕەفتارێن چینا دەوڵەمەند و جڤاکی دگریت، لێ ب شێوازەکێ تژی ژ تانە و مەجازی.
هەروەسا د فلمێن وی دا، تو چو جاران نزانی کەنگی خەونە و کەنگی ڕاستی یە. ئەوی دگۆت: «سینەما باشترین ئالاڤە بۆ نیشادانا جیهانا ناخی و ڤەشارتی.
د ڤێرەدا بۆ مە دیار دبیت کو دەرهێنەر
بونوێل ئەم فێر کرین کو سینەما نە تەنێ چیڕۆکە، بەلکو زمانێ «نەستی») یە..
بونوێل نەک تەنێ دەرھێنەر بوو، بەلکو ئەو «تێکدەرێ» یاسایێن ئەقڵی بوو. ئەو یێ ناڤدارە ب وێ چەندێ کو د فلمێن خۆ دا تشتێن کو ئەقل و مەژی قەبوول ناکەت ئەو دکەتە ڕاستی.
هەروەسا بونوێلی باوەر نەدکر کو فلم دڤێت یێ جوان و ڕێکخستی بیت. ئێکەم فیلمێ وی یێ کورت ب ناڤێ (سەیێ ئەندەلۆسی)ل سالا 1929، ب دیمەنێ بڕینا چاڤێ ژنەکێ ب گویزانکی دەست پێ دکەت. مەبەستا وی ژ ڤێ چەندێ ئەو بوو کو بێژیتە بینەری: «ئەز دێ چاڤێن تە بڕم دا کو تو ب شێوەیەکێ دی تەماشەی جیهانێ بکەی.»
هەروەسا بونوێل ل ڤێرە ژی ڕانەوەستیا بەلکو زۆربەیا فلمێن وی وەک: جوانییا ڤەشارتی یان سەرنجڕاکێشانا بێدەنگ یا دەولەمەندان، ( The Discreet Charm of the Bourgeoisie) تان و گۆپالن بۆ دەولەمەند و بڵندفڕێن جڤاکی. بۆ نموونە، د فلمەکێ دا کۆمەکا دەولەمەندان کۆم دبن بۆ نانی، لێ هەرچەند هەوڵ ددەن نەشێن دەست ب خوارنێ بکەن؛ تشتێن سەیر و غەریب ڕوو ددەن کو ڕێگریێ لێ دکەن. ئەڤە هێمایە بۆ پویچی و بێ ڕامانیا ژیانا وان.
گەلەک جاران ل دەڤ بونوێلی، توخیب د ناڤبەرا خەون و ڕاستیێ دا نینە. ئەکتەر دشێت د ناڤ دیمەنەکی دا بئاخڤیت و ژ نیشکەکێ ڤە تشتەک ڕوو بدەت کو چ لۆژیکەک بۆ وێ چەندێ نینە، لێ ئەکتەر وەک تشتەکێ ئاسایی ڕەفتارێ دکەن. ئەڤە دبنە ئەگەر کو بینەر هەست ب «نیگەرانیەکا هونەری» بکەت.
