پێشمەرگـە و چـەك؛ هێمایێ مان و ناسنامەیا نەتەوەیی
عەبدولرەحمان مەحموود
پێشمەرگە بتنێ هێزەكا لەشكری نینە، بەلكو دیرۆكەكا ساخە ژ خەبات و قوربانیدان ژ پێخەمەت ئاخ و نەتەوەی. گەر تەماشەكەین د دیرۆكا گەلێ كورد دا، پەیڤا پێشمەرگە چو جاران بتنێ وەك چەمكەكێ سەربازی نەهاتیە دیتن، بەلكو پێشمەرگە هێمایێ قوربانیدان، بەرگری، و پاراستنا خاك و كەرامەتا مللەتەكێ مەزلووم بوویە. ژبەر هندێ، دەمێ باس ل سەر بابەتێ چەكدانانا پێشمەرگەی دهێتەكرن، ئەڤە نابیتە بابەتەكێ تەكنیكی یێ سەربازی یێ سادە، بەلكو دكەڤیتە د چارچووڤەیێ پرسیارێن ستراتیژی یێن گرێدایی ب پاشەرۆژ و قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ ڤە. د دەستوورێ ئیراقێ یێ سالا ٢٠٠٥ دا، هێزێن پێشمەرگەی وەك پشكەك ژ سیستەمێ بەرگریا ئیراقی (حرس الإقلیم – پاسەوانێن هەرێمێ) هاتینە ناساندن. ژ لایێ یاسایی ڤە، هەتا ئەو ئەگەرێن كو بووینە ئەگەرێ دروستبوونا هێزا پێشمەرگەی وەك نەبوونا ئارامیێ، گەفێن تیرۆرێ و جێبەجێنەكرنا ماددێ ١٤٠ مابن، چەكدانانا پێشمەرگەی چو بنەمایەكێ یاسایی و لۆژیكی نینە. پێشمەرگە هێزەكا فەرمی یە و پاراستنا تەناهیا هەرێمێ دكەت. د نها دا دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤەڕاست یا تژی یە ژ گوهۆرینێن بلەز و نەپێشبینیكری. سەرهەلدانا تیرۆرستێن داعش و گرۆپێن تیرۆریستی نیشادا كو ئەگەر هێزا پێشمەرگەی نەبا، كارەساتێن مەزنتر دا ب سەر دەڤەرێ دا هێن، ئەڤجار چەكدانانا پێشمەرگەی د بنیات دا ب رامانا لاوازكرنا بەرگریا كوردستانێ دهێت ل هەنبەر هەر گەفەكا دەرەكی یان ناڤخۆیی یا پاشەرۆژێ. ئەو لایەنێ كو پێدڤی ب كاركرنا جدی هەی، نە چەكدانانا پێشمەرگە یە، بەلكو ئێكخستن و ڕێكخستنا پێشمەرگە یە د چارچووڤەیێ وەزارەتا پێشمەرگەی دا، دووركرنا پێشمەرگەی ژ ناكۆكیێن حزبی و گوهۆڕینا وی بۆ هێزەكا نیشتمانی یا سەردەم و رێكخستی، دێ بیتە ئەگەرێ بهێزبوونا پێگەهێ هەرێمێ، نەك چەكدانان. خۆیایە چەكێ پێشمەرگەی چو جاران چەكێ هێرشبرنێ و تێكدانا ئارامیێ نەبوویە، بەلكو چەكێ بەرگریێ و ئاشتیێ بوویە. هەتا كو مافێن گەلێ كورد ب تەمامی د پاراستی نەبن و جێگیریەكا یاسایی و سیاسی یا هەمیشەیی ل دەڤەرێ دروست نەبیت، پرسا چەكدانانا پێشمەرگەی پرسەكا نەلۆژیكی و نەڕەوا یە. پاشەرۆژا گەلێ مە د هێز و ئێكڕیزیا پێشمەرگەی دا كورت دبیتەڤە، د بزاڤا ڕزگاریخوازیا گەلێ كورد دا پێشمەرگە بووینە ڕەمزا خۆڕاگری و بەرخوەدانێ، چونكی ئەڤان مێرخاسان د هەمی قووناغێن سەختێن شۆڕشێن ئێك ل دویڤ ئێك دا بەرەڤانی ژ ڤێ ئاخا پیرۆز كریە و نەهێلایە دوژمن ب كوینا دلێ خۆ ل هەنبەر گەلێ مە داڕێژن و ڤی گەلێ كوردستان یان نەمان كریە درووشم ژ ناڤببەن، ئەڤ قارەمانێن بووینە شیرهەكا پۆلایین ل هەنبەر مەزنترین دوژمنێن سەرسەختێن ڕێبازا پیرۆزا كوردایەتیێ، تشتەكێ ئاسان نینە؛ ئیرۆ ب پەیڤەكا بێ هزركرن د وێ خەبات و شۆڕشا وان ژ بۆ كوردایەتیێ ئەنجامدای؛ داخوازا چەكدانانا وێ بهێتە كرن، بێگومان ئەڤێ ئێكێ دێ پێشهاتێن خڕاب و چاڤەڕێنەكری ژێ پەیدابن و ب باوەرا من چو دەمەكی سەركردایەتیا كوردی ب ڤێ بڕیارێ ڕازی نابن و دێ هەمی ڕێكارێن قانونی و دەستووری گرنە بەر، دبینین ئەڤە دەمەكە چەند ئالیەك بەحسێ چەكدانانا پێشمەرگەی دكەن، لێ ئەو نزانن پێشمەرگە ژ ناڤا چەرگێ ڤی وەلاتی دەركەفتیە و ژدایكبوویێ خوین و كەد و رۆندكێن گەلێ كوردستانێ یە، هەروەكو سەرۆك بارزانی ژی گۆتی: چەكێ پێشمەرگەی، پارچەئاسن، یان جبەخانە و ئامرازێ شەڕكرنێ بتنێ نینە. بەلكو چەكێ پێشمەرگەی دیرۆك، قوربانیدان، كەرامەت و بیروباوەرا وی یە، چەكێ پێشمەرگەیی ئەو سۆز و پێگیریە یا هەردەم بۆ گەل، ئاخ و نیشتیمانێ خۆ هەیی، لەومان هەر ئالیەكێ هزر د چەكدانانا پێشمەرگەی دا بكەت، دیارە ئەو نزانن پێشمەرگە، واتە سیمبۆلا هەبوونا نەتەوەكینە یێن ئەڤە سەدەهان سالە د چەپەرێن بەرەڤانیكرنێ دا ژڤێ ئاخا پیرۆز خەباتێ دكەن، ئەڤجار بلا هەر گرۆپ و ئالیەك باش بزانیت كو پێشمەرگە ناهێتە هەڤبەركرن ل گەل چو گرۆپەكێ دی یێ چەكداری تا وان گرۆپان بكەنە بەهانە پشتی چەك دانای و چووینە د ناڤ رێزێن هێزا نیشتیمانی یا ئیراقێ دا و ئەو ژی بۆ خۆ ڤێ چەندێ بكەنە بەلگە كا چاوا وان چەكێ خۆ ڕادەستی یاسایێ كریە، وەسا ژ پێشمەرگەی ژی بخوازن چەكێ خۆ ڕادەستی حوكمەتا ئیراقێ بكەن و ببیتە بەشەك ژ هێزا لەشكری یا ئیراقێ و كوردستانێ ژی بهێلن بێی هێزەكا چەكداری و ب ڤێ پیلانێ كوردستانێ بێخنە ژێر ڕكێفا خۆ، لێ ب باوەرا من ئەڤ پیلانا وان ڤێ جارێ ژی سەرناگریت و پێشمەرگە دێ هەر مینیت ستریێ چاڤێن تەڤایا نەحەز و داگیركەرێن ئاخا پیرۆزا كوردستانێ.
