هەستیاریا بارودۆخێ هەرێمێ و پێنگاڤێن پاراستنا وێ ژ هەر مەترسیەكێ
عەبدولرەحمان مەحموود
بێگومان هەرێما كوردستانێ ئیرۆ د هەستیارترین قووناغا خۆ یا سیاسی دا دەربازدبیت و ئالنگاریێن زۆر كەفتینە بەر بەرۆكێ ڕەوشا سیاسیا هەرێما كوردستانێ، مینا ڤان گۆهوڕین و پێشهاتێن ڤێ داویێ یێن ل دەڤەرێ ڕوی داین، كو باندۆرا خۆ یا ڕاستەوخۆ ل سەر هەرێمێ هەبوویە، یانژی ڤان ناكوكیێن دناڤخۆییا هەرێمێ دا ئیرۆ بەرسنگێ پێكنەئینا كابینەیا دەهێ گرتین و بوویە ئەگەرێ وێ ئێكێ مەترسی بكەڤیتە سەر قەوارێ هەرێمێ، هەردیسا بەحسكرن ل سەر چەكدانانا پێشمەرگەی و تێكەلكرنا وان دگەل هێزێن نیشتیمانی یێن ئیراقێ، كو ئەڤە هەمی ئاماژەنە ل سەر بچووككرنا قەوارێ هەرێمێ و زڤڕاندنا بڕیاردانێ بۆ بەغدا، ئەڤجار یا گرنگە بزانابوون سەرەدەریێ دگەل ڤان پێشهاتا بكەین و ژ پێخەمەت پاراستنا ڤی قەوارەی تەڤایا ناكۆكیێن خۆ یێن پارتایەتی بدەین لایەكی، چونكی پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ د ڤێ قووناغا هەستیار و پڕی ئالۆزیێن هەرێمی و نێڤدەولەتی دا، پێدڤی ب ستراتیژیەكا نیشتمانی، گشتگیر و بلەز هەیە. بۆ ڕێگریگرتن ل لاوازبوون یان ژناڤچوونا ڤی قەوارەی، چەندین پێنگاڤێن سەرەكی و بنەڕەتی هەنە كو دڤێت د زووترین دەم دا بهێنە هاڤێتن و بەراهیا هەر پێنگاڤەكێ ئێكڕێزی و چاكسازییا سیاسیا ناڤخۆیی یە، وەك دبینین ناكۆكیێن حزبی یێن پڕی كێشە و ڤێ عینادا سیاسی مەزنترین مەترسینە بۆ سەر قەوارێ هەرێمێ، دڤێت بەرژەوەندیێن نیشتمانی ببنە سەروەری و ل سەر بەرژەوەندیێن حزبی و دەڤەری ڕا بن، هەردیسا پێدڤییە دەزگەهێن فەرمی یێن هەرێمێ (پەرلەمان، حوكمەت، دادوەری) بهێنە بێلایەنكرن و ل ژێر سیبەرا حزبی دەربكەڤن، داكو باوەرییا هەڤوەلاتیان ب دەولەتداریێ بزڤڕیت. پێنگاڤێن ئێكخستنا هێزێن پێشمەرگەی ل ژێر چەترێ وەزارەتا پێشمەرگەی دڤێت بلەزتر لێ بهێن و ژ هەژموونا حزبی دوور بكەڤن، ئەڤە نە بتنێ داخوازیا گەلێ كوردستانێیە، بەلكو مەرجێ سەرەكی یێ هەڤپەیمانێن نێڤدەولەتی ژی یە بۆ بەردەوامبوونا پشتەڤانیێ، دیسا چاكسازییا ئابووری و كێمكرنا پشتپەستنێ ل سەر نەفتێ، چونكی گرنگیدان ب كەرتێ چاندنێ، گەشتوگوزار، و پیشەسازیێ دێ كێمترین زەرەرێ گەهینیتە هەرێمێ دەما كو كێشە د فرۆشتنا نەفتێ دا پەیدا دبن. چارەسەركرنا كێشەیا مووچەی و بودجەی و گەهشتن ب ڕێكەفتنەكا بنەڕەتی دگەل بەغدا بۆ مسۆگەركرنا شایستەیێن دارایی یێن فەرمانبەران، دێ سەقامگیریا جڤاكی و ئابووری زڤڕینیتە هەرێمێ و لایەنێ لاواز یێ هەرێمێ بەرامبەر بەغدا دێ ب هێزئێخیت، دڤێت هەرێم د دانوستاندنێن خۆ دا دگەل بەغدا، دەستوورێ ئیراقێ یێ سالا ٢٠٠٥ێ بكەتە بنەما بۆ پاراستنا مافێن خۆ یێن فیدرالی و پێدڤیە لایەنێن كوردی ل بەغدا ب ئێك دەنگ و ب ڕحەكا كوردەواری كار بكەن بۆ چەختكرن ل سەر مافێن هەرێمێ و دڤێت هەمی پێكڤە كاربكەن بۆ پاراستنا هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا وەلاتێن زلهێزێن هەرێمی؛ بتایبەت توركیا و ئیرانێ، پێدڤیە سیاسەتەكا هەڤسەنگ بهێتە پەیڕەوكرن كو بەرژەوەندیێن هەرێمێ بپارێزیت بێی كو هەرێم ببیتە پشكەك ژ ململانێ و شەڕێن دەڤەرێ، هێشتا ئەمریكا و وەلاتێن ئەورۆپی هەرێما كوردستانێ وەك هەڤپەیمانەكا گرنگ دبینن، لەومان دڤێت ئەڤ پەیوەندییە نە بتنێ پەیوەندیێن سەربازی بن، دڤێت بهێن گوهۆڕین بۆ پەیوەندیێن ئابووری، دیمۆكراسی و مافێن مرۆڤی؛ داكو پشتەڤانییا وان یا بەردەوام بیت، ئێك ژ پێنگاڤێن دی یێن هەری گرنگ كو حوكمەتا هەرێمێ بهاڤێژیت؛ ئەوژی ئاشتكرنا جڤاكی و گەنجانە، ئیرۆ مەزنترین مەترسی ل سەر قەوارەی، كۆچكرنا گەنجان و ساربوونا وانە ژ حەزا نیشتمانی، ئەڤجار دابینكرنا دەلیڤەیێن كاری، ئازادییا ڕادەربڕینێ، و سەروەریا قانوونێ دێ وەك كەرەستەیێ بەرگریێ یێ ئێكێ بیت كو هەڤوەلاتی خۆ ب خۆدانێ ڤی قەوارەی بزانن، ئاشكرایە قەوارێ هەرێمێ نە بتنێ ب چەك و دبلوماسیەتێ دهێتە پاراستن، بەلكو هێزا ناڤخۆیی، دادپەروەریا جڤاكی و ئابوورەكێ ب هێز، باشترین مەتالن دژی هەر مەترسیەكا دەرەكی.
