د ناڤبەرا ڕاستییا زانستی و باوەریێن شاش دا
زەرک ل دەف زارۆکێن نوی پەیدابووین ئێک ژ کێشەیێن ساخلەمیێ یێن بەربەلاڤە و گەلەک جارا باوەریێن شاش ل دۆر وێ هەنە.
د. فەرهاد سالح حەسەن دۆسکی، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن زارۆکان و نویبوویان، ئاماژە کر کو زەرک دەرئەنجامێ زێدەبوونا ماددەیەکێ ب ناڤێ بیلیروبین د ناڤ خوینێ دا یە، کو د پاش شکاندنا تنپکێن سۆر یێن خوینێ چێدبیت. ئەڤ رەوشە ل نێزیکی 80 تا 90% ژ زارۆکێن نوی پەیدابووین دهێتە دیتن، و دەمێ پلهیا بیلیروبین بلند ببت، پیست و سپیلكا چاڤان ب ڕەنگێ زەر دەردکەڤن.
ب گوتنا وێ، زەرک دبیتە دو جۆر. زەرکا سروشتی پتریا جاران ل ناڤبەرا پلهیا 6 تا 15 دا دبیت، چ مەترسییەکا مەزن نینە و ب شێوەیەکێ سروشتی دچیت، بەرامبەر، زەرکا نەسروشتی پێدڤی ب چاڤدێری و چارەسەرییە، تایبەت هەکە ل ڕوژا ئێکێ یا ژدایکبوونێ دەست پێ بکەت، یان پلهیا بیلیروبین زوو و ب شێوەیەکی زۆر بلند ببت، یان ل دەف زارۆکێن کێشا وان کێم و بەری وەختێ خۆ ژدایکبووی پەیدا ببت.
د. فەرهاد هۆشداری دا کو هەکە زەرکا مەزن بێ چارەسەر بمینیت، بیلیروبین دشێت بگەهیتە مێشکی و ببیتە ئەگەرێ زیانێن بەردەوام، وەک کێمئەندامی، کێمبوونا چالاکی یان شەلەلا مێشکی، لەورا پێدڤییە دایک و باب ل دەستپێکێ ژیانا زارۆکی چاڤدێریا وی بکەن و هەکە گومان هەبوو، پشکنینا خوینێ ئەنجام بدەن.
دەربارەی چارەسەریێ، دکتۆر فەرهاد دیار کر کو پتریا حالەتان ب تیشکا رۆناهییا تایبەت (فۆتۆتێراپی) چارەسەر دبن، و بتنێ د حالەتێن گەلەک دژوار دا دێ پێدڤی ب گوهۆڕینا خوینێ هەبیت.
هەروەسا، ئەوی ڕەد کر ئەو باوەرییا جڤاکی کو دایک پێدڤییە شیرێ خۆ براوەستینیت. ب گۆتنا وی، شیرێ دایکێ نابیت بهێتە ڕاوەستاندن، چونکی مفایێن وێ بۆ زارۆکی گەلەک مەزنترن، هەرچەندە د هندەک حالەتان دا پلهیا زەرکێ دبیت پیچەک بلندتر بکەت.
د دووماهیێ دا، دکتۆر فەرهاد هندەک باوەریێن شاش ژی ڕەت کرن، وەک برینا گۆهێن زارۆکی، دانانا وی ل ژوورێن سار، پێدانا ئاڤا قەنداڤێ یان ب کارئینانا گلوپێن ئاسایی یێن مالێ بۆ چارەسەریێ.
هەروەسا ئاماژە کر کو هەکە زارۆکی زەرک هەبیت، پێدڤییە سونەتکرنا وی هەتا پشتی 10 ڕۆژان بهێتە پاشخستن.
ل دووماهیێ گۆت: هەر دایک و بابەکێ تێبینییا زەربوونا پسست یان چاڤێن زارۆکی خۆ بکەت، پێدڤییە ب زووترین دەم سەرەدانا دکتۆرێ تایبەتمەند بکەت و پشکنینا خوینێ ئەنجام بدەت، چونکی دەستنیشانکرن و چارەسەریا زوو، زارۆکی ژ زیانێن بەردەوام دپارێزیت.
