بـەرنـامەیێ هەست و هەلبەست و فـاولـەك
عەبدولرەحمان بامەرنی
بەرنامەیێ هەست و هەلبەست، ژ بەرهەڤكرن و پێشكێشكرنا هەردو هۆزانڤانان (بورهان زێباری و شەعبان سلێمان)ە و ل كەنالێ عەسمانیێ ئاڤا بەهدینان دھێتە بەخشكرن. خەلەكا دوازدێ ژ بەرنامەی بۆ ئەحمەدێ نالبەند هاتبوو تەرخانكرن، كو هەر خەلەكەك بۆ شاعرەكێ كلاسیكێ كورد هاتیە دیاركرن و بەرنامە ب خوە یێ جوانە و دو كەسێن هۆزانڤان ل دەڤەرا بەهدینان و ب (ئیلقائا) وە یا شعری شیایین ناڤۆدەنگیەكێ بۆ خوە پەیدا بكەن؛ هەر ئەڤ ئیلقائا هەنێ یە ژی ڤی بەرنامەی خوشتر لێكەت، ژبەركو ژبلی ژیانا شاعرێ دەستنیشانكری و ژین و ژیارا وی، چەند پارچەیەك ژ شعرێن وان ژی دهێنە خواندن و ئەڤە رەوشەكێ و دەولەمەندیەكێ ددەتە بەرنامەی.
دەما من بینەریا بەرنامەی دكر، سەرنجا من ل سەر چەند خالان راوەستیا و من هەست كر، یان دویڤچوون و پێزانینێن ھەردو پێشكێشكاران ل سەر نالبەندی دكێمن، یان ژبەر كورتیا دەمێ بەرنامەی كو بتنێ (22 خولەك و 42 چركە) بوون، نەشیاینە ژ دەرحەق دەركەڤن، كو خوە بەردەنە ناڤ هووردەكاریێن بەرنامەی. لێ تشتێ ئەز پالدایمە ڤێ نڤیسینێ ئەوبوو، دەما روو ب روو من گەل (بورهان زێباری) ئێك ژ پێشكێشكارێن بەرنامەی ئاخفتی و من گۆتییێ كو ئەو هۆزانا وە د بەرنامەی دا خواندی ئەڤا نالبەند ب كورێ خوە دبێژیت، ئەو نە هۆزانا نالبەندی بوو، بەلكو یا عەبدوللایێ مەلا حەسەنی بوو و ئەو ژێدەرێ هەوە ئەو هۆزان ژێ وەرگرتی ژی كو پەرتووكا (هۆزانڤانێت كورد)ە یا نڤیسەر سادق بەهائەددین ئامێدی، هۆزان بخوە خەلەت یا هاتیە وەرگرتن و بلاڤكرن و د هۆزانێ دا زمانێ عەرەبی و كوردی تێكەلە و شوینا ئەڤ پێشكێشكارە بێژیتە من ژێدەرێ تە چییە و تە چ دیڤچوون بۆ كرینە كو نەیا وی بیت؟ گوت: نەخێر ئەڤە شێوازێ شعرێن نالبەندی یە و هەكو ب كوردی و كرمانجی دبێژن، هەر هوو.
راستی بۆ من یا سەیر بوو، ژبەركو ژێدەرێن كۆمڤەكرنا شعرێن نالبەندی گەلەك چەقن و ئێك ژوانان سادق بەهائەددین ئامێدی بوو و پەرتووكا وی هۆزانڤانێت كورد، لێ ئەڤ پەرتووكە ژ شاشیان یا بێ بەهر نینە؛ ژبەركو من بخوە ژی پەرتووكەك ب ناڤێ (شاعرێن بامەرنێ… 14 شاعرێن كلاسیك) هەیە و من ڤەكۆلین ل سەر ڤان شاعران كریە، ئەز ناچمە سەر بابەتێ كانێ نالبەند خەلكێ ئامێدیێ بیت یان بامەرنێ و 30 سالان بەری نالبەند بهێتە سەردنیایێ، بابێ وی هاتیە بامەرنێ و نالبەند ل بامەرنێ ژ دایكبوویە و ژبەركو ل بامەرنێ چەندین شاعرێن دی یێن كلاسیك هەبووینە، وەكی حوسنی بامەرنی و ئەحمەدێ بابك و عەبدولرەحمان ئەفەندی و شێخ غیاسەددین، رێ نالبەند ژی یا ڤەكری بوویە و یا ژ ڤێ دیدارێ من دڤیا ل سەر راوەستم، شعرا مرنا كورێ نالبەندی یە، د دەمێ خوەدا دەما من دیوانا حوسنی بامەرنی دروستدكر، ئەز ب سەر شاعرەكی هلبووم ئەو ژی (عەبدوللایێ مەلا حەسەن) و چەندین شعرێن شاعرێن دەڤەرێ دناڤ پەرتووكەكێدا نڤیسی بوون، كو ئەو دەست خەت بۆ سالێن پێنجی و شێستان و پێهەل دزڤری و نوكە ژی لدەف منە، چەند شعرێن ناڤبری ژی دناڤدا بووینە و چەندین شعرێن شاعرێن دی یێن بەهدینان یێن كلاسیك.
دەما من پرسیار ڤێ شعرێ ژێ كری و گوتیێ ئەڤ شعرە یا نالبەندیە؟! گوت: نەخێر یا منە و من وەرگێرانەكا روحی دایە شعرا نالبەندی، ئەڤا ب زمانێ عەرەبی نڤیسی و نازناڤێ ناڤبری ژی د شعرێ دا هەیە كو (عەبدێ خودێ) یە و ل دووماهیا مالكێن ڤێ شعرێ هوسا دبێژیت:
یێ ب سێ ژن بوو، دل لێ كون بوو، نە روهن بوون، هەردو چاڤ
گیا تەر بوو، چاوا زەر بوو، ژ ئەحمەدی، ئومێد بری
عەبدێ خودێ، كرە كوردی، ئەڤ رەسائا، ئەحمەدی
كر دیاری، ل سەر مەزاری، پاشی كو ئەحمەد مری (شاعرێن بامەرنێ.. 14 شاعرێن كلاسیك)
تشتێ سەیر، ئەڤا د پەرتووكا (هۆزاڤانێت كورد) ژی دا هاتی، بڤی رەنگی یە:
ئاگرێ بەردایە من مرنا كوری
مات ابنی بان غبنی
طار تبني فی الهوا‌ء
انە داء عظیم ربنا انت الدواء
(هۆزانڤانێێت كور، لاپەرە )
و ئەو شعرا سادق بەهائەددین ئامێدی تێكەل كری، ب ڤی رەنگی یە:
سەد جار شوكور الله چ كر
بەرخێ مە بر شەڤ هات و مر
مە شكەستە پشت قووەت چ رشت
ئەو تشت و مشت پوچ بون تەمام
(باغێ كوردا، بەرگێ سێ لاپەرە 440).
و شعرا عەرەبی یا هاتیە وەرگێران، ئەڤەیە:
مات ابني بان غبني طار تبني بالهواء
انه داء عظيم ربنا انت الدواء
ذاب بالي ضاق حالي فات مالي ما العلاج
زاد قبحي ساء صبحي قل ربحي في السماء
(باغێ كوردا ـ بەرگێ پێنجێ ـ لاپەرە 231).
شعرا سیێ ژی، نالبەندی ب ڤی رەنگی گۆتییە:
حەمد بۆ رەبێ كەریمێ لەم یەزەل
شول هەمی تەقدیر كرن ڕۆژا ئەزەل
وی ژ خزینا رەحمەتێ دا من كورەك
هەر وەكی شیر و شەكەر دائیم دگەل
(باغێ كوردا ـ بەرگێ سێ ـ لاپەرە 438).
ل دووماهیێ دبێژمە پێشكێشكاری، كو باوەردكەم وی ئاگەھـ ژ پەرتووكا من ژی هەبوویە و هەكە نەبیت ژی، دڤیابا دویڤچوون كربایە و راستی و دروستیا ڤەگوهاستنێ ئەمانەتا دیرۆكی یە.
