NO IORG
Authors Posts by دلهین حەمدی

دلهین حەمدی

دلهین حەمدی
37 POSTS 0 COMMENTS

2

دلهین حەمدی

ئەڤە ئەو بەروارە یاكو شۆڕشا ئیلۆنا مەزن تێدا هاتیە بەرپاكرن بەری (٦٥) سالان كو شۆڕشەكا (سیاسی، جڤاكی، چەكداری، هزری… هتد) بوو، هەروەسا ڤێ شۆڕشێ مێژوویەكا نوی دروستكر و ئۆمێد ئێخستە د ناڤ دلێ نەتەوەیەكێ دا و كەلهەك بوو ژ بۆ ئازادیخواز و دیموكراتیخوازان ل دەڤەرێ و جهێ سەرنج و هەلسەنگاندنێ بوو ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی و هەرێمی ب گشتی.
ل (١١)ی ئیلۆنا (١٩٦١)ێ ب ڕێبەراتیا نەمر (مەلا مستەفایێ بارزانی) ئەڤ شۆڕشە هاتە بەرپاكرن و ئیرادە و ڕەتكرنا بندەستیێ د ناخێ تاك ب تاكێن كوردستانێ دا ئاڤاكر، بەرپاكرنا ڤێ شۆڕشێ بۆ وێ چەندێ ڤەدگەڕیت كو ڕژێما (عەبدولكەریم قاسم) ژ وان هەمی سۆزان پاشگەز دبیت یێن كو ب سەركردایەتیا سیاسی یا كوردستانێ دابوون و ل دەسپێكێ ڤێ ڕژێمێ پێنگاڤێن باش هاڤێن و هەلوەستێ وێ یێ ئەرێنی بوو، لێ پاشی كەفتە د بن كاریگەریا هزرا ناسیۆنالیزما عەرەبی دا و پەشیمان دبیت ژ وان سۆزێن ب سەركردایەتیا سیاسی یا كوردستانێ دابوون و پەلامارا كوردستانێ دا و بارزانیێ نەمر ژی ل بن ناڤێ (شۆڕشا ئیلۆنێ‌) و ب هیممەتا خەلك و پێشمەرگەیێن دلێر یێن كوردستانێ بەر سینگێ ڕژێما قاسمی گرتن و ڤێ شۆڕشێ نێزیكی (١٤) ساڵان ڤەكێشا و د ئەنجام دا ڕێكەفتنا (١١ ئادارا ١٩٧٠) لێ هاتە بەرهەم كو ب ڕویدانەكا مەزن دهاتە هەژماركرن د دیرۆكا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد دا، چونكی بۆ جارا ئێكێ‌ بوو د مێژوویێ دا دەڤەرەكا ئۆتونۆمی یا دان پێ دانایی ل باشورێ كوردستانێ دروست دبیت و زمانێ كوردی مل ب ملێ زمانێ عەرەبی ڤە ب فەرمی هاتە نیاسین پاشی وەك پیشەیەكێ هەردەمی ڕژێما بەعسی ل پەیمان و سۆزێن خۆ پاشگەز دبیت و شەڕێ دژی كورد و كوردستانیان دەستپێكر و هەوا ئەنفال و قڕكرنێ ل دژی گەلێ كورد ب ئەنجام گەهاندن و ل سالا (١٩٧٥) كۆچا خەلكێ باشورێ كوردستانێ بۆ وەلاتێن دەوروبەر ب تایبەتی توركیا و ئیرانێ دەستپێكر، ژ هەژی گۆتنێ یە تایبەتمەندیێن شۆڕشا ئیلۆنا مەزن هند زۆرن و ئەوا مە بەحس كری بتنێ هندەك دلۆپن ژ وێ دەریایا شانازی و سەروەریا ڤێ شۆڕشێ و دڤێت توێژا گەنجان و نفشێ خۆ یێ نوكە ژی ل سەر وێ چەندێ پەروەردە بكەین كو هەرگاڤ ڕێزێ ل دیرۆكا گەلێ خۆ بگرن و نەهامەتی و دەردەسەریێن باب و باپیرێن خۆ ژبیرنەكەن و بەر ب خزمەتكرنا خاك و وەلاتێ خۆ پێنگاڤان بەر ب پێش بهاڤێژن و شیانێن خۆ بۆ پتر خزمەتكرنا گەل و وەلات و شارستانیەتا خۆ بمەزێخن.
ب ڤێ چەندێ خۆیا دبیت كو شۆڕشا ئیلۆنا مەزن دبیتە ئێكەم مەزنترین شۆڕش د دیرۆكا بزاڤا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد دا و ئێكەم دەستكەفتێ وێ یێ مەزن بدەستڤەئینانا حوكمێ ئوتونۆمی بوو ب حنێرا پێشمەرگەی و پشتەڤانیا جەماوەری، ل ڤێرێ پێشنیاز دكەین كو ئەڤ ڕۆژە واتە (١١ی ئیلۆنێ) كو خۆدان تایبەتمەندییەكا پیرۆزە ب رۆژا نیشتیمانی یا پێشمەرگەی بهێتە نیاسین و پێگیری پێ بهێتەكرن داكو نەوەیێ داهاتیێ گەلێ مە ئاشنا ببن ب ڤان پیرۆزیان و ژبیر نەكەن.
ل دوماهیێ سەرێ ڕێز و نەوازشێ بۆ گیانێ پاكێ شەهیدێن ڕێیا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد و سەركاروانێ وان بارزانیێ باب و كاك ئیدریسێ هەردەم زیندی دچەمینین.

7

دلهین حەمدی

چەمكێ (دەمارێن هەستیار یێن وەلاتی) دەستەواژەیەكا سیاسی و فەلسەفی و هزرییە كو تێڕوانینەكا ڕێكخستنی بۆ وەلاتی پێشكێش دكەت ب وێ ڕامانێ كو وەلات ب تنێ پێكهاتەیەكا یاسایی و كارگێڕی یا هشك نینە، بەلكی وەكی ئۆرگانیزمەكا زیندی و خۆدان هەست و هشیاری ڕەفتاران دكەت كو ئەگەر كار و كریار ل گەل بگونجن دێ وەرار و پێشكەفتنێ ب خۆ ڤە بینیت و بەروڤاژی ڤێ چەندێ، دێ داكەفتی و پاشڤەمایی مینیت، ل ڤێرێ دێ شلۆڤەكرنەكا هویر ژ بۆ ڕەهەندێن چەمكێ (دەمارێن هەستیارێن وەلاتی) دەینە دیاركرن:.
١ / دەولەت وەكی ئۆرگانیزمەكا زیندی: هەر وەكی مرۆڤەكێ ئاسایی كو پێدڤیە د ئەقل و كریاران دا یێ دروست بیت، وەلات ژی نەشێت ب تنێ ب ڕێیا دەقێن یاسایی ڤە كونتڕولا جڤاكی بكەت بەلكی وەلات پێدڤیە خۆدانێ (سیستەمەكێ دەماری) بیت كو وە لێ بكەت لێكدانەڤێ و شلۆڤەكرنێ بۆ بارودۆخێ دەوروبەرێن خۆ بكەت و پەیامان وەربگریت و كارڤەدانا گۆنجایی ژی هەبیت.
٢ / هەستكرن ب ئازار و ترسێ ب ڕێیا (دەمارێن وەرگر): دەمارێن هەستیارێن وەلاتی د ڤان دو خالان دا خڕڤەدبن.
* هەست كرن ب فشار و ئازاران، ل وەختێ كو جڤاك یان پێكهاتەیێن وەلاتی تووشی قەیرانەكا (داڕایی، جڤاكی یان ئەمنی) دبن سیستەمێ حوكمڕانیێ دڤێت هەر زوی هەست ب وێ ئازارێ بكەت و ب تنێ هەستكرن ب وێ ئازارێ ساخی و سلامەتیا سیستەمێ وەلاتی دسەلمینیت.
* خۆپاراستن و كارڤەدان، ئەگەر فشار یان هەر گەفەك هەبیت و وەلات هیچ پێنگاڤەكێ ژ بۆ بەرسینگ گرتن و چارەسەریێ نەهاڤێژیت ئەڤە وەكی تێكچوونا دەماران و ئیفلیجبوونا ڕامیاری (سیاسی) دهێتە وەسفكرن و د ڤی واری دا دبیت دەستێن دەرەكی ژی تێكەلی ناڤخۆیا وەلاتی ببن و سیستەمێ بڕێڤەبرنێ تێكبچیت.
٣ / جیاوازی د ناڤبەرا فشار و سەرڕەقیان دا: سیستەمێ حوكمڕانیا سەركەفتی دڤێت هێلێن وێ یێ جوداكرنێ د ڕۆن و ئاشكرا بن د ناڤبەرا:
* فشار ئێخستنا سەر كەسانێن دیتر هەروەكی كو چاوا وەلات قانوون و دەسهەلاتا خۆ دسەپینیت.
* سەرڕەقی كرن ل بەرانبەری داخوازیان، خۆڕاگریا چاڤ كۆرەیی ل بەرانبەری فشارێن ڕەوا یێن خەلكی یان گوهۆڕینێن سیاسی كو پڕانیا جاران دبنە ئەگەرێ هەڕفینا قەوارەیا وەلاتی.
ل ڤێرێ بۆ مە دیار دبیت كو (دەمارێن هەستیارێن وەلاتی) ئاراستەیێ هشیاریا دەسهەلاتێ نە ل ئاست خواست و مەترسی و ئێش و ئازارێن هەڤوەلاتیان و هێمایە ژ بۆ هندێ كو ئەرێ وەلات د حالەتێ هشیاریا تمام دایە یان نە و ژ حالەتەكێ دیتر كو بۆ مە دیار دبیت وەلات د حالەتەكێ هشیاریا تمام دایە ئەوە كو هەرگاڤ ڕێكارێن تایبەت دهێنە وەرگرتن ژ بۆ پاراستنا سەروەریا خاكی و دارایی، هەروەسا ساخلەمیا مرۆڤی ژ گشت ڕوییەكێ ڤە و ئەگەر ئەڤ چەندە نەبیت وەسا دیار دبیت كو ئەڤ دەسهەلاتە یان ئەڤ وەلاتە تووشی نەفامیێ بوویە كو ڕەنگە ببیتە ئەگەرێ ژناڤچوونێ یان ژناڤچوونا بەشەكێ، لەوڕا یا فەر و پێدڤییە كو دامەزراوەیێن فەرمی یێن وەلاتی بهێنە پشكنین و وردبینیكرن ژ ڕویێ شێوازێ كاركرنێ و ئەدایا وان و ئەڤە ئەركەكێ فەر و پێدڤیە نە وەك منەتەك، ل دوماهیێ دێ ئاماژێ ب خالەكا گرنگ و پێدڤی كەین كو دبیتە ئەگەرێ هندێ هەستەوەر و دەمارێن وەلاتی پتر ئەكتیڤ و كاڕا ببن ئەو ژی (هەست كرن ب بەرپرساتیێ) یە د وارێن هەستیارێن بڕێڤەبرنێ و گەشەپێدانێ دا و دڤێت سەرجەم لایەن چ خەلك یان كاربدەست و بەرپرس ڤێ خالێ بەرچاڤ وەرگرن ب تایبەتی لایەنێن بەرپرس و ڕێڤەبەرێن وەلاتی چونكی هەرگاڤا كو بەرپرسێن وەلاتی هەست ب بەرپرساتیێ نەكرن و تووشی (سڕبوونا سیاسی) بوون نە بتنێ ئەو ب خۆ بەلكێ دێ جڤاكی ژی بەر ب ئاقارەكێ نەدیار و ئالۆز و وێران ڤە بەن و هەستەوەر و دەمارێن وەلاتی ژی دێ قەڕسینن و ئەڤە بانگەوازییەكا ئاشكرایە بۆ پێداچوون و پشكنینا بەردەوام یا ئامرازێن حوكمڕانیێ بەری كو هەر تشتەك ژناڤ بچیت و وەلات ڤەگەڕیتەڤە خالا سفڕێ.

3

دلهین حەمدی

نابیت دیاردەیا هەڤدو شكاندنێ ب ڕێیا داخۆیانیان ژ لایێ وان كەسێن كو خۆ ب بەشەك ژ ڤەلڤینا سیاسی ددەنە نیاسین یا بەردەوام بیت، چونكی ڤێ چەندێ وێنەیەكێ تاری ل دەف جەماوەری دروست كریە دەربارەی وان ناڤێن كو بڕیارە سەركردە بن، گەلەك جاران ئەڤ داخۆیانیە دبنە ڕێگر ل بەر سینگێ ڕێزگرتنێ و هەلسەنگاندنا ئەرێنی هەتا هندەك جاران بێ ڕیزی ژی یا پێڤە دیارە.
پرانیا مە ب خۆ چاڤدێریا پێگەهێ میدیایی و وان بەلاڤۆك و گۆتگۆتكێن بێسەروبەر دكەین كو وەختەكێ زۆر ژ پێزانینێن (ڕاست و خەلەت و هەتا یێن نهێنی) ژی داگیركریە و ئەڤ شێوازێ كاركرنێ ژی دبیت ژ ئەنجامێ ڕاسپاردەیێن زارەكی یێن وان لایەنان بن كو نەڤێن ڕاستەوخۆ و ب ئاشكرایی داخۆیانیان بدەن و ڤان پێزانینێن مە ئاماژە پێ كرین دئێخنە سەر زارێ كەسانێن دیتر و ئەڤە ژی زێدەتر ژینگەها سیاسی ئالۆز دكەت، ڤێ مژ و مۆرانا زارەكی چ مفایەكێ خۆ نینە بەلكی چ خێرەك ژی تێدا نینە، چونكی دۆسیا ناڤخۆیی و دەرەكی یا وەلاتی ئالۆزیێن قۆناغا پشتی سالا (٢٠٠٣)یێ لێ زێدە بووینە و ل سەر پاشماوێ ئالۆزیێن بەری (٢٠٠٣)یێ وەسا دیارە ئەو دەرفەتێن پشتی پڕوسێسا ئازادیێ ل سالا (٢٠٠٣)یێ ب دەست ڤە هاتین بۆ بەرژەوەندیا گشتی نەهادئێنە بكارئینان، بەلكی پرانیا وان ژ بۆ بەرژەوەندیێن كەسۆكی هاتینە بكارئینان كو بەشەك هاتینە ئاشكرا كرن و بەشێ دیتر هەر بێی ڕاگەهاندن د دیار و ئاشكرانە.
بەس پا ئەو مژ و مۆرانا قەیرانا پشتی قەیرانا مەترسیدارتر مژویل بوونە ب بابەتێن نەسەرەكی ڤە و پشتگوه ئێخستنا بابەتێن هەرە گرنگ، چونكی واقعێ ئابووری یێ ئیراقێ گرێدایی یە ب پلاندانانێ ڤە و د ڕەوشەكا باش دا نینە و ئەڤێ چەندێ ژی ڕەنگڤەدانەكا خراب ل سەر پێكهاتە و گەلانێن ئیراقێ هەیە و ڤی بابەتی پەیوەندی ب واقع و پاشەڕۆژا وەلاتی ڤە هەیە دناڤا بڕیارێن نیڤدەولەتی دا كو ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیان هاتینە داڕشتن، د ڤێرێ دا دڤێت سیستەمێ سیاسی كارتێن خۆ یێن هێزێ هەلبژێریت و ئەگەر خۆدانێن خۆ و هیچ كارتەكێ نەبن، ئەم د ڕابردووی دا تووشی ئەزموونا داخۆیانیێن توندێن ڕژێمێن ئێك ل دویڤ ئێك یێن ئیراقێ بووینە و ئەو ب تنێ وەكی مژ و مۆرانەكێ بوون و ل دوماهیێ ڤەڕەڤیان و د ئەنجام دا شكەستن و هەڕفینا وان ڕژێما ژی دەرئێخست، مە بەری نها یا گۆتی و مە كار ژی یێ كری و هێشتا د بەردەوامین ژی داكو لایەنێن دیتر د ڕامان و جیبەجێكرنا بەرپرساتیێ بگەهن و پێدڤیە وەختی ژ بۆ ڤەخواندنا ئەركێن وان ل دویڤ بەندێن دەستووری تەرخان بكەن، نەك دوبارەكرنا وان شلۆڤەكرنێن كەسۆكی كو ژبلی زیان و خوسارەتیێ تشتەكێ دیتر بەرهەم نەئینایە.

3

دلهین حەمدی

گەنجبوون د ڕاستیا خۆ دا ناسنامەیەكە بۆ توێژا گەنجان و ب چالاكیێن خۆ؛ دشێن پارێزڤانیێ ژ ناسنامەیا خۆ بكەن و بڕیاردەرێن ژیانا خۆ و پاشەڕۆژا جڤاكا خۆ بن چونكی گەنج دشێت ببیتە ئاڤاكەر و د هەمان دەم دا دشێت ببیتە وێرانكەر ژی، گەنج ب هێز و دینەمۆیا جڤاكی هاتیە بناڤكرن واتە بێی ووزە و كاراییا گەنجی هیچ وەلاتەك پێشناكەڤیت و د هەمان دەم دا ب بنیاتێ شۆڕشان و ژیانێ ژی دهێتە پێناسەكرن، گەنج بابەتەكێ گرنگ و مەزنە و ب ژێدەرەكێ پڕ ووزە دهێتە نیاسین یا كو هەولا خۆ دروستكرنێ ددەت ل تەمەنێ خۆ دا و دڤێت خەیال و ئارەزۆیێن خۆ بكەتە ڕاستی و ببیتە بەشەكێ گرنگێ پێشكەفتن و وەراڕا گەل و جڤاكێ خۆ، توێژا گەنجان و یا ژنان كو دیارترین هێزێن جڤاكی نە و بەردەوام د لێگەڕیانێ دانە و لێگەڕیانا وان ژی بۆ ژیانەكا ئازاد و دیتنا ئیرادەیەكێ یە دناڤ هەر سیستەمەكێ دا و گەنجێن كورد ژی ب درێژاهیا مێژوویێ و نەوە ل دویڤ نەوەی بەرانبەری نەدادپەروەریێ و داگیركەرێن ئاخا كوردستانا مەزن ب بەردەوامی د تێكۆشانێ دا بووینە و خەون و خەیالێن دۆژمنێن خۆ و گەلێ خۆ بنئاخكرینە.
ل سالێن (٦٠)ان دا شۆڕشا گەنجان دەستپێكر ژ بۆ ئارمانجا گوهۆڕینێ و پێشكەفتنێ و هەرگاڤ گەنجان د ئاڤاكرنا جڤاك و وەلاتان دا وەكی ژنان ڕۆلەكێ سەرەكی و گرنگ دیتیە، هەروەسا د هەر شۆڕشەكا جیهانی دا ژی ڕۆلەكێ بەرچاڤ و ب هێز گێڕایە و هەر د كەڤن دا ژی هەتا نها ب ڤی ڕەنگی بوویە و بووینە ڕاستەڕێیەك ژ بۆ جیهانەكا ئازاد و پێشكەفتی، نموونە ژی ل سەر ڤێ چەندێ شۆڕشا گەنجێن فڕەنسایێ بوو ل سالا (١٩٦٨)ێ كو دیارترین قۆناغ بوو و تێدا گەنجان دەست ب سەرهەلدانێ كرن و بوونە پێشەنگ و بڕیاردەر د سیستەمێ نوی یێ وەلاتێ خۆ دا، دەستهەلاتدار بەردەوام هەولا كوشتنا هێزا گەنجان ددەن و هەمی هەولێن خۆ ددەن كو هێزا گەنجان بۆ خزمەتكرنا خۆ یا كەسوكی بكاربینن و دەرفەتێن بەر ب پێش چوونێ ژی نەدەنە گەنجی و هەول ددەن كو گەنجی بێ ئیرادە بكەن و كەسایەتییەكا لاواز د ناخێ وان دا بەرجەستە بكەن چونكی ئەڤ جۆرە دەسهەلاتدارە ل هێزا گەنجان دترسن، هەروەسا ترسا هەڕفینا دەسهەلاتا خۆ ژی ل ڤی گەنجی دكەن و ژ بەر ڤێ چەندێ توێژا گەنجان ڕۆلەكێ سەرەكی هەیە و هەبوویە ژی د ئاڤاكرن و هەڕفاندنا ڕژێم و دەسهەلاتان دا چونكی هێزا گەنجان بەرداوام ئەو هێزە بوویە یا كو وەلات و سیستەمێن وەلاتان نوی دكەت، ژبەر ڤێ چەندێ دڤێت گرنگی ب ڤی سامانێ مرۆڤی و ژێرخانەیا ئابووری و نیشتیمانی بهێتەدان و ب ڤێ گۆتنێ ل سەر گەنجان دێ دوماهیێ ب بابەتێ خۆ ئینم دەما كو دبێژیت (ئەز ژ دایك و بابێن خۆ سەركەفتیترم لێ نەشێم ژ زارۆیێن خۆ سەركەفتیتر بم) ڕامان ل ڤێرێ ئەوە گەنج و زارۆیێن مە پاشەڕۆژا وەلاتێ مەنە و دشێن ل مە سەركەفتیتر بن د وارێ خزمەتكرنا گەل و وەلاتی دا چونكی بەردەوام هێزا نویبوونێ د ناخێ وان دا هەیە.

6

دلهین حەمدی

نە ب تنێ هێڤێنێن گەشەكرنێنە، بەلكی ژ ستوونێن بنەڕەتی و گرنگ و پێدڤی یێن ئاڤاكرنا هەر وەلاتەكێ نە ئەو ژی (سەركردایەتی و سەروەری) نە، بێ گۆمان سەركردایەتی و سەروەری دو چەمكێن نەگوهۆڕن ل گەل هەڤدو و نەبوونا هەر چەمكەكێ ژ وان بەرانبەری چەمكێ دیتر دێ لاوازیا وەلاتی یان هەتا ژ دەستدانا وەلاتی ژ دەرەنجامان بن، سەركردایەتی هێزا ئاراستەكرن و سەرئێخستنا گرۆپەكێ یان جڤاكەكێ یە بۆ ئارمانجەكا دیاركری، هەروەسا دروستكرنا كاریگەریێ یە نەك ب تنێ ڕێڤەبرنێ و ژ سالۆخەتێن دیتر یێن سەركردایەتیێ ئەوە كو هونەرێ بجهئینانا ئارمانج و مەرەمێن مەزنە ژ لایێ كەسانێن بلیمەت و لێزان ڤە، د ڤێ واری دا كو ب سەركردە دهێنە بناڤكرن و سەركردەیێ سەركەفتی ژی ب ڤان تایبەتمەندیان دهێتە نیاسین:
١ ⁄ خودانێ دیدگەهەكا ڕۆهنە بۆ داهاتی و دزانیت پێنگاڤان بۆ كیڤە دهاڤێژیت.
٢ ⁄ هێزا ئاڤاكرنا باوەریێ د ناڤا تاقم و گرۆپان دا هەیە و دشێت كەسەكێ وزە بەخش بیت.
٣ ⁄ د وەختێن هەستیار دا كەسەكێ وێرەك و ڕاست و خۆدان بڕیارە.
٤ ⁄ ل وەختێ سەركەفتنێ دا شانازیێ ب گرۆپێ خۆ دبەت و ل وەختێ شكەستنێ دا ژی بەرپرساتیێ هەلدگریت.
ژ لایەكێ دیتر ڤە هەر گرۆپ و تاقمەكێ ڕۆلەكێ گرنگ د وارێ دەستنیشانكرنا سەركردەیێن خۆ و وەلاتێ خۆ دا هەیە و ئەو كەسانێن ڤان سەركردەیان هەلدبژێرن دڤێت كەسانێن بیرمەند و ئاقلمەند و لێزان بن، هەروەسا دڤێت بزانن كو پشتی هەلبژارتنا سەركردەیێ خۆ و وەلاتێ خۆ دێ چارەنڤیسێ وەلات و جڤاكێ وان بەر ب چ ئاقارەك ڤە چیت و ل ڤێرێ گۆتنەكا پڕی ڕامان هەیە دەما كو دبێژیت (هەردەما كو مرۆڤ بوونە بزن ئێدی گوهدرێژەك ژی دێ شێت سەركرداتیا وان بكەت)، لەوما ل ڤێرێ تێگەهشتن و بیرمەندیا خەلكی و سەركردەیان ب هەڤڕا د گرنگن بۆ پاشەڕۆژەكا گەش.
هندی كو سەروەری یە ژی دەسهەلاتەكێ بلند و خۆدان سەربەخۆییەكا تەمامە ب سەر ئاخا وەلاتی و بڕیاردانێ دا و هەروەسا هێزا دەولەتێ یە داكو بشێت ب ئازادانە سەرەدەرییان بكەت ل سەر ئاستێ ناڤخۆ و دەرڤە ب بەرچاڤگرتنا ڕێسا و قانوونێن نیڤدەولەتی و پەیماننامەیا ڕێكخراوێن نیڤدەولەتی بێی كو ملكەچی هیچ دەسهەلاتەكا دیتر یا بیانی ببیت، ئاسایی سەروەری ب سەر دو پشكێن سەرەكی دابەش دبیت: یا ئێكێ سەروەریا ناڤخۆیی یە كو هێز و دەسهەلاتا دەولەتێ دامەزراوەیەكە بۆ جێبەجێكرنا قانوونێ و پاراستنا سەقامگیریێ د ناڤا سنوورێ جوگرافی یێ وەلاتی دا. یا دیتر سەروەریا دەرەكی یە كو سەربەخۆیا وەلاتی د بڕیاردانێ دا دیار دكەت ب شێوەیەكێ كو هیچ هێزەكا دەرەكی نەشێت دەستوەردانێ د كاروبارێن نافخۆ یێن وەلاتی دا بكەت و پەیوەندیێن نیڤدەولەتی ژی ب حەزا خۆ بڕێڤە دبەت. ل ڤێرێ پەیوەندیا د ناڤبەرا سەركردایەتیێ و سەروەریێ دا، بۆ مە دیار دبیت كو دو چەمكێن تمامكەرێن هەڤدونە و د وارێ دەولەتداریێ و بڕێڤەبرنێ دا ژی سەركردایەتیەكا ب هێز و كاڕا ئەو هێزە یا كو بشێت سەروەریا قانوونێ و سەروەریا وەلاتی بپارێزیت، چونكی هەبوونا ئێك ژ وان بێی یا دیتر كاریگەرییەكا بهێز نابیت و سەروەریێ پێدڤی ب سەركردایەتیەكا حەكیمانە هەیە بۆ بكارئینانێ، هەروەسا سەركردایەتیێ ژی پێدڤی ب سەروەریێ یە بۆ جێبەجێكرنا پلانێن خۆ، ل دوماهیێ چەند دەستەواژەیەكێن نیشتیمانی ل سەر هەردو چەمكێن (سەركردایەتی و سەروەریێ) ددەمە دیاركرن:
١ ⁄ سەركردێ دلسۆز كەلها پاراستنا سەروەریا وەلاتی یە.
٢ ⁄ سەروەریا گەل و وەلاتی ژ هشیاری و ئیرادەیا سەركردەیێن وی وەلاتی ڤە سەرچاوەی دگریت.
٣ ⁄ سەكردایەتیا بهێز ڕێكێ نادەت دەستكاری د سەروەریا وەلاتی دا بهێتەكرن.
٤ ⁄ پاراستنا سەروەریێ ژ كارێن هەرە دەسپێكی یێن سەركردەیێن ڕاستەقینەیە.
٥ ⁄ سەركردایەتیا دروست رێكخستنا جڤاكی یە بۆ ئارمانجەكا بلند كو پاراستنا سەروەریێ و سەربەخۆیێ ژ گەوهەرێن وێنە.

14

دلهین حەمدی

مە یێ خۆ ل بەر گرتی و هێشتا ژی دێ خۆ ل بەر گرین چ ل بەر وان فشارێن كو د لۆژیكینە و چ ل بەر وان فشارێن كو هیچ بنەمایەكێ لۆژیكی و ڕاستی تێدا نییە، ب درێژاهیا سەدەی و دەهان سالان مە خۆ ل بەر فشارێن دەرەكی و نافخۆیی گرتییە و ئەو فشار ژی تێكەلەیەك بوون ژ وان فشارێن كو ئاراستەی گەلێ مە و بالێ دلسۆزێ بزاڤا كوردی هاتینە كرن و ئەڤە ژی ژبەر هەلسەنگاندنەكا نەدروست ژ لایێ دو جەمسەران ڤە، جەمسەرەك ژ جڤاتا نیڤدەولەتی كو هیچ وەختەكێ بەری بەرژەوەندیێن خۆ نەبووینە پشتەڤانێن دۆزا هیچ گەل و نەتەوەیەكێ و جەمسەرێ دیتر هەست ب گرنگیپێدانا جەمسەرێ ئێكێ دكەت و وان تشتان پێشكێش دكەت یێن كو بەشەك ژ بەرژەوەندیێن جەمسەرێ ئێكێ دەستەبەر دكەن.
ڤێ هەڤكێشەیا ب زەحمەت ئێكا هند كرییە كو فشارێن ئەمنی و سەربازی و تێكدانا میدیایی قەبارەیێ بەرپرسیاریێن مە گرانتر لێ بكەت، چونكی ئەم هەست ب دو پرسان دكەین: یا ئێكێ ئارمانجا دۆژمنی كو بنبڕكرنا مەیە دا بشێت زال ببیت ب سەر گەلێ مە و د ناڤ خۆ دا بحەلینیت و یا دوویێ هەستكرنە ب سروشتێ بەرپرسیاریێن مە كو هندەك بەپرسیاریێن بلندترن ژ ئاستێن سیاسی یێن بەرنیاس، پێدڤی ب ئاستەكێ بلند یێ لێك تێگەهشتنێ هەیە د سەرجەم ڕەهەندێن ململانێ دا، خەبات و تێكۆشین ب واتەیا وەسفكرنێ كارەكێ ب ساناهی نییە و ب هەمان شێواز پاراستنا وان ب پاقژی ل بەرانبەری ئەڤرازی و نشیڤیێن دەسكەفت و شكەستان دا كارەكێ ب ساناهی نینە چونكی زۆر كەس ژ ئەگەرێ لاوازیا ناڤخۆیی یان ب هێزیا دزژمنی ڕەنگە دەسبەرداری ئەركێن خۆ ببن وەك چاوا د ڕابۆری دا ڕوی دایە، ئەڤجا چ ژ ترسا بیت یان ژبەر بێهێزیێ و ئەگەرێن تایبەتی.
پرسا خەباتا سیاسی ب گەهشتنا ب دەسهەلاتێ گۆپیتكێ وەردگریت و فاكتەرەكە بۆ دەرئێخستنا ئاراستە و ئامادەییا وێ ئەقلیەتا سیاسی كو دەسهەلات گرتییە دەست و هەروەسا دەرخەرێ وێ چەندێ یە كو ئەرێ بەرنامێ كارێ وێ دێ چاوا بیت كو ژ بۆ وێ دەسهەلاتێ ئەڤ هەمی هەول و قوربانیە داین، ژ لایەكێ دیتر ڤە ئێك ژ فشاران ڕێكخستنا باررودۆخی یە ل گەل وێ توێژا كو لایەنگرێن دەسهەلاتا بەرێ بوون، نەهێلانا وێ چەندێ كو دەسهەلات ببیتە ئەگەرێ تۆلڤەكرنێ كو ڕێڕەوی بەرەف وێرانكارییەكێ بگوهۆڕیت كو تمامكەرێ وێرانكاریا بەرێ بیت، مە خۆ ل بەر وان هەمی فشاران گرت كو دەرەنجامێ وان سێدارەدانا كەس و كارێن مە بوو و هەروەسا تێكدانا ژیانا ئەوێن مایی ژ لایێ جڤاكی و ئابوری و هزری ڤە، هەروەسا ئەركێ ل سەر ملێن مە بوو كو بەرپرسیارییەكا نوی ب ستویێ خۆ ڤە بگرین بۆ ڕاستڤەكرنا خەلەتیێن وان لایەنێن كو پێشتر ل سەر دەسهەلاتێ بوون و ئەڤە ژی ب واتەیا دوقاتبوونا بارگرانیان بوو، دۆزا مە نەدلڤی و پێش نەدكەفت ئەگەر ب تنێ ب گلە و گازندەیان بەرامنەری تاوانباران ڕاوەستاباین بەلكی ژ بەر كاركرنا سەخت و بەردەوام ئەڤ واقعە دروست بوو، ئەم خۆ ل بەر هەمی جۆرێن ئازاران دگرین داكو ئەوا بەری نوكە هاتیە سەرێ گەلێ مە دوبارە نەبیتەڤە و هیڤیدارین ئەو ئەقلیەتا خرابكاری كرین و هێشتا یا بەردەوامە ژی ل سەر خرابكاریێ ل خۆ بزڤڕیت ئەگەر درەنگ ژی بیت.

3

دلهین حەمدی

ئەڤە گۆتارەكا ڕاست و ڕەوایە و نڤیسینا وێ ژی ئەركەكێ مێژوویی یە، چونكی ژێدەرێ وێ ژ ڕاستی و هویربینیا سیاسی یە، ئەم خۆدانێن بنەمایەكێ نەگۆڕین كو نابیت بهێتە گوهۆڕین یان ڕێكێ بدەین مژ و مۆرانان كێشمەكێشمەكا چاڤەڕێ نەكری بالێ ب سەر دا بكێشیت. ڕەوشا دەڤەرێ یا ئالۆزە و ئەوا ل داهاتی دا دهێتە چاڤەڕێكرن، دبیت گەلەك ژ وێ سەختتر بیت یا كو پێشبینی بۆ دهێتەكرن. كوردستان ژ هەژی وێ چەندێ یە كو ژ پێخەمەت وێ دوماهیێ ب لۆمەكرن و شكاندنا هەڤدو بینین و یا درست نەبوو كار بگەهیتە ڤی ئاستی و هیچ وەختەكێ نابیت ڕێكێ بدەین ئێكڕێزیا د ناڤبەرا مە دا بهێتە تێكدان و ببیتە هێڤێنێ داكەفتن و پاشكەفتنا گەلێ مە كو نەیارێن مە هەولەكا جددی بۆ وێ چەندێ ددەن و گەلێ كوردستانێ ژی ب چ ڕەنگەكێ ژ هەژی ڤێ ڕەوشێ نینن.
پەڕلەمانێ كوردستانێ ئەو دامەزراوەیا یاسایی و دەستووری كو ب خوینا هزاران شەهید و پێشمەرگەیان هاتیە دامەزراندن نابیت بهێتە ژ كارئێخستن و مە هەرگاڤ هەول دایە كو د چارچووڤەیێ لۆژیك و ڕێڕەوێ راست دا پێنگاڤان بهاڤێژین، نەتەوە و مێژوویا مە یا هەڤپشك مەزنترین سەرمایە نە بۆ پاراستنا دەستكەفتیێن مە و نابیت ئەڤ دەستكەفتیێن نیشتیمانی د هەڤركیەكا سیاسی یا شێلی دا كو ئەنجامێن وێ دیار نینن ب هەدەر بدەین، ئەم ژ بۆ بەرژەوەندیێن بلندێن گەلێ خۆ خەبات و تێكۆشینێ دكەین و ژبەر ڤێ چەندێ نابیت تۆشی پەتایا ڤێ جۆرە سەرەدەریا سیاسی ببین كو یا دویرە ژ بنەمایێن مە یێن ڕەسەن، ئەو بهایێن كو د دژوارترین ئاستێن ژیانا خۆ دا مە پاراستین پێداچوونەكا نیشتیمانی یا بێ لایەن دەرفەتێ بۆ وان كەسا ناهێلیت یێن كو دڤێن شكەست و كێماسیێن خۆ ل بن پەردەیێ وان ململانیێن سارێن نۆكە دا ڤەشێرن.
مە و گەلێ كوردستانێ دڤێت ئەزموونا كوردستانێ وەك نموونەیەكا گەشا خەبات و كارێ پەڕلەمانی و حكومی بمینیت، ڤەلڤینەكا ئەخلاقی و هوشیار بیت كو داكۆكیێ ل دادپەروەریێ و ئازادیێ و دیموكراسیێ دكەت و ڤەلڤینەك كو ژ هەر دەسكارییەكێ یا دویر بیت و هەروەسا یا ئێكڕێز و ئێك هەلویست بیت.
ئەو گەلێ كو وەك شەڕكەر و ئاڤەدانكەر باوەری دایە ڤی پەڕلەمانی ژ هەژی وەفاداریێ یە و دڤێت ب وەفا بین بەرانبەر دەنگێ وان و پشتەڤانیا وان بۆ سیستەمێ پەڕلەمانی و ئەڤ باوەرییە ژی دڤێت ل دەف مە ژ هەر تشتەكێ دیتر و گۆتنێن بریسقەدارێن لایەنێن بەرژەوەندخواز ب بهاتر بیت و مە ژی هەرگاڤ دلێ مە و باوەشا مە ژ بۆ برایێن مە د ڤەكری نە چونكی پێخەمەت نەتەوەیێ مە چ ڕێكەكا دی گومانێ پێ نابەین.

5

دلهین حەمدی

ل بەراهیێ ب پارچە شعرەكا (پیرەمێردێ شاعێر) بابەتێ خۆ دەست پێ دكەم دەما كو دبێژیت :.
عەشرەت هاوارە عەشرەت هاوارە
كەوتوومە ئاراس ئاو بێ بوارە
ڕێم نییە منیش شوێن ئەوان بكەوم
پیرم هەنگاوێك بنێم ئەكەوم
ژناڤچوونا كۆمارا كوردستانێ ل مهابادێ بارزانیێ نەمر و هەڤال و هەڤ بیروباوەرێن وی كو نێزیكی (٥٠٠)كەسان بوونـ ئەوان بڕیارا ڕەتكرنا بندەستیێ و داگیركاریێ هەلبژارتن و ئومێدا دوبارە ڤەژاندن و خەباتێ د ناخێ گەلێ كورد دا زیندی كرن و دانە دیاركرن كو ئێدی گەلێ كورد ژی هەروەكی گەلانێن دیتر یێن جیهانێ دڤیت ب مافێن خۆ یێن ڕەوا شاد ببن و ژ بۆ ڤێ چەندێ ژی ل (١٨ی خزیرانا ١٩٤٧ێ) پشتی (٥٣) ڕۆژان شەڕ و بڕینا سنورێ (ئیران، عیراق، توركیا)یێ و ڕوی ب ڕوی بوونا سۆپایێ ڤان هەر سێ دەولەتان و ژناڤبرنا هێرشێن دوژمنان د ڕێڕەوەكێ دویر و درێژ و سەخت دا بارزانیێ نەمر و هەڤالێن وی شیان ل ڕویبارێ ئاراس دەرباز ببن و بچنە دناڤ ئاخا ئێكەتیا سۆڤیەت دا ژ بۆ داكۆكیكرنێ ل سەر ماف و سەروەریێن گەلێ كورد و بدەستڤەئینانا پشتەڤانیێ ژ بۆ كوردان، د چارچووڤەیێ مانا نەمر (مەلا مستەفایێ بارزانی) ل ئێكەتیا سۆڤیەت كو (١٢) سالان ڤەكێشابوو شیوعیەت گەلەكا ب هێز بوو ژبەر ڤێ چەندێ ژی بارزانیێ نەمر پاشگەز نەبوو ل سەر بیروباوەرێن خۆ یێن نەتەوەیی و هەروەسا پاشەڕۆژا گەلێ خۆ دبینی و دزانی كو دڤێت سوودێ ژ شیانان وەربگرن و دەرفەتان ژی ژ دەست نەدەن و بۆ ڤێ چەندێ ژی هەول دا پتریا هەڤالێن خۆ فڕێ كرنە لبەر خواندنێ و زانستێن سیاسی و ئابووری و مرۆڤایەتی و…هتد. چونكی دزانی كو بناغەیێ هەرە موكم یێ ئاڤاكرنا هەر وەلاتەكێ زانست و زانینە، چوونا بارزانیێ نەمر بۆ ئێكەتیا سۆڤیەتا جاران ژ ئەگەرێ وێ چەندێ بوو كو ئەمریكایێ ب چاڤێن گومان ڤە بەرێ خۆ د دا هەلوەستێ بارزانی و هەڤالێن وی و ب یاخیبۆیی ل قەلەمددان و ئەڤە ژی ل سەر زارێ (جۆرج ئالن) بالیۆزێ وی وەختی یێ ئەمریكایێ ل تەهران ب ڕۆژنامەڤانان هاتبوو ڕاگەهاندن.
ڤەگەریانا نەمر (مەلا مستەفایێ بارزانی) بۆ ئیراقێ ل (٦ی چریا ئێكێ یا سالا ١٩٥٩ێ) ڕویدانەكا گرنگا مێژوویی تۆمار كر و ل سەر ئاستێ بلند ل ئیراقێ و مسرێ پشوازییەكا گەرم ل بارزانی و هەڤالێن وی هاتە كرن و ئەڤە ژی سەلمێنەرێ وێ چەندێ یە كو بڕیارا نەمری بڕیارەكا ڕاست و درست و نەتەوایەتی بوو د وی وەختی دا، ئەڤجا ل (٧٩)ەمین سالڤەگەڕا ڤێ داستانا نەتەوایەتی و شەرەفمەندانە دا سەرێ ڕێز و نەوازشێ بۆ گیانێ پاكێ شەهیدێن ڤێ داستانێ و سەرجەم شەهیدێن ڕێیا ڕزگاریخوازا گەلێ كوردستانێ و سەركاروانێ وان بارزانیێ باب و كاك ئیدریسێ هەردەم زیندی دچەمینین و سۆز و وەفایان ژ بۆ ڕێ و ڕێبازا وان یا پیرۆز دۆپات دكەین.

7

دلهین حەمدی

هەروەكی یا دیار جیهان لبەر سینگێ شۆرشەكا زانستی یا بلەز دایە و ژ بەر ڤێ چەندێ ژی دڤێت زانینگەهێن مە نە ب تنێ بینەر بن بەلكی دڤێت كار ژ بۆ پێگەهاندنا كادرێن شارەزا بكەن كو بشێن ل گەل پێشكەفتنێن سەدەیێ بیست و ئێكێ دا پێنگاڤان بهاڤێژن، د نها دا (AI) واتە زیرەكیا دەستكرد یا دبیتە بەشەكێ ئاسایی یا ژیانا مە یا ڕۆژانە و مە پێ خۆش بیت یان نە كاریگەری ل سەر هەمی تشتەكێ هەیە ب تایبەتی د وارێ تەكنەلۆجیا و فێربوون و پەیوەندیكرنێ دا، لێ شارەزایێن وارێ تەكنەلۆجیایێ ل جیهانێ هەتا ڕادەیەكێ ژ هندێ دترسن كو لایەنێ نەرێنی یێ ڤێ تەكنەلۆجیایێ زال ببیت ب سەر لایەنێ ئەرێنی دا و جڤاكا مرۆڤایەتیێ بەرەف كارەساتان ببەت.
هەر تەكنەلۆیایەكێ مەترسیەكا تایبەت هەیە و دڤێت ب شێویەكێ ئەخلاقی بهێتە بكارئینان و ل ڤێرێ (AI) یێ لایەنەكێ دیتر یێ خراب هەیە ئەگەر ب شێوەیەكێ نەقانوونی و بۆ كارێن تێكدەرانە و خراب بهێتە بكارئینان، لەوڕا ل ڤێرێ داخوازێ ژ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دكەین كو ل گەل بەردەوامبوونا پەرەسەندنا (AI) یێ دویڤچوون ژ بۆ لایەنێن ئەرێنی و نەرێنیێن ڤی زانستی بهێتەكرن و سەرپێچیكارێن ڤی زانستی ژی بهێنە سزادان و هەتا دەستەسەركرن ژی داكو ئەڤ ئامرازە نەبیتە ئامرازەكێ مەترسیدار ل سەر جڤاكێ ب گشتی، مە ئاماژە پێ كر كو ڤی زانستی باشی و خرابیێن خۆ هەنە و بكارئینەرێ ڤی زانستی دشێت د وارێن جودا جودا دا مفای ژ ڤی زانستی وەربگریت، بۆ نموونە د وارێ (پەروەردێ و پەیوەندییان و ئەندازیاریێ و دیزاینكرنێن جۆراوجۆر و … هتد) و هەر سەبارەت ڤێ چەندێ پرسیار ژ (AI) ب خۆ هاتیەكرن و ب ڤی شێوەی بەرسڤ ژی دایە (AI ئامرازەكێ ب هێزە و دشێت ڕێیا گەنجان و جڤاكێ ڤەكەت، لێ دڤێت ب شێوازەكێ ئەقلانە و بەرپرسیارانە بهێتە بكارئینان) و ژ باشیێن ڤێ تەكنەلۆجیایێ ئەو ب خۆ دشێت كاربكەت بێی كو پشتبەستنێ ب هیچ لایەنەكێ دیتر بكەت، هەروەسا خەلەتیێن مرۆڤی ژی كێم دكەت و بلەزتر و هویربینترە ژ مرۆڤی و هەرگاڤ ژی لبەر دەستە، ژ خرابیێن وێ ژی ئەوە كو زانیاریێن خەلەت ب ڕێیا ڤێ تەكنەلۆجیایێ بەڵاڤ دبن كو كارتێكرنێ ژ پاراستنا نهێنیا و ئاساییشا زانیارییان دكەت، هەروەسا گەلەك جاران دبیتە ئەگەرێ درستبوونا كێشەیێن جڤاكی و لێك دویرئێخستنا مرۆڤان و خزمان ژ هەڤدو… ل ڤێرێ بۆ مە دیار دبیت كو ئەڤ زانستە ژی هەر مرۆڤان و پێشكەفتنا زانستێ مرۆڤان دەرئێخستییە و دشێن وەك شۆرشەكا زانستی ژ بۆ پێشڤەبرنا جڤاك و وەلاتێ خۆ بكاربینن یان ژی وەك كۆدەتایەكا زانستی بۆ داكەفتن و ئاستەنگكرنا ژیانا ڕۆژانە و لەنگكرنا پڕوسەیا زانستی و مرۆڤایەتی بكاربینن.

6

دلهین حەمدی

هەر وەكی یا دیار هەر سال ئێكی ئەیارێ جەژن و ڕۆژا كرێكاران یا جیهانی یە و بیرۆكەیا ڤێ جەژنێ بۆ (٢١) نیسانا (١٨٥٦) ل وەلاتێ ئوستڕالیایێ ڤەدگەڕیتەڤە و پاشی گەهشتە وەلاتێ ئەمریكا، ئێكەم جار كو (١) ئەیارێ ب جەژنا كرێكاران هاتیە نیاسین ل سالا (١٩٨٢) یێ بوو ل باژێڕێ نیۆیۆرك ل ئەمریكایێ و ل وی وەختی كرێكاران ئەڤ جەژنە گێڕای و پشتی هینگی ئەڤ هەلكەفتە ل وەلاتێن جیهانێ ژی بەربەلاڤ بوو و ل وێ ڕۆژێ دا كرێكارێن لێزان و كاڕا و دەست ڕەنگین هاتنە خەلاتكرن و ڕێز لێ گرتن، هەلبەرت ئەگەرێ ناساندنا ڤێ ڕۆژێ وەك جەژنا كرێكاران بۆ نەڕازیبوونا كرێكاران ل ویلایەتا شیكاگۆ و ئەو چیرۆكا وان یا كو ئەم هەمی دزانین چاوا هاتبوو روودان.
ل پڕانیا وەلاتان چینا كرێكاران ب چینەكا لاواز و كێم دەرامەت و هەژار دهێنە ل قەلەمدان و هێزا وان هەمی د زەند و باسكێن وان دایە و ب هەمی هێزا خۆ ڕۆژانە كار دكەن داكو بشێن پاریێ ژیانێ بۆ خۆ و زارۆیێن خۆ دابین بكەن و د ماوەیێ كارێ خۆ یێ ڕۆژانە دا ژی تووشی گەلەك زۆری و زەحمەت و هەتا ئەگەرێ گیان ژ دەستدانێ ژی دبن، لەوڕا ب تنێ پیرۆزكرنا ڤێ ڕۆژێ ل چینا كرێكاران یا بەس نینە بەلكی دڤێت حوكمەت ب ڕێیا وەزارەتا كار و كاروبارێن جڤاكی و دەستەیێن تایبەت ب ڤێ چەندێ ڤە كار ل سەر مافێن كرێكاران بكەن و ب دروستی مافێن وان دەستەبەر بكەن و یا ژ هەمیان؛ گرنگتر دڤێت بیمەیا ساخلەمیێ ژی بۆ چینا كرێكاران بهێتە دابینكرن و حوكمەت مەزاختنێن وان یێن ساخلەمیێ و هەروەسا ڕێكارێن پاراستنا ژیانا وان د ماوەیێ كاری دا بۆ دابین بكەت سەرەڕای كێمكرنا باجێ ب هەمی جۆرێن خۆ ڤە ل سەر ڤێ چینا لاواز و زەرەرمەند، ل ڤێرێ ئەرك و فەرە ل سەر ملێن حوكمەتێ ل دەمێ كو كرێكارەك د ماوەیێ كاركرنێ دا ژیانا خۆ ژ دەستددەت خۆ ل خێزان و زارۆیێن ڤی كرێكاری بكەتە خۆدان و ئاسانكاری و خزمەتێن ژیانێ بۆ پێشكێش بكەت و مە ئاماژە پێ كر كو چینا كرێكاران چینەكا زەرەرمەند و بێ دەستهەلاتن و ژ هەژینە مافێن وان ب دروستی بهێنە دابینكرن و ڕۆژ و جەژنا كرێكاران ژی ل دەف وان بكەنە دو جەژن و جێبەجێكرنا ڤێ چەندێ مەزنترین و بهاترین پیرۆزباهی یە ژ لایێ حوكمەتێ ڤە بۆ چینا كرێكاران كو چینا پێشڤەبرنا شارستانیەتا وەلاتانە د هەر سەردەمەكێ دا.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com