دلهین حەمدی

هەروەكی یا دیار جیهان لبەر سینگێ شۆرشەكا زانستی یا بلەز دایە و ژ بەر ڤێ چەندێ ژی دڤێت زانینگەهێن مە نە ب تنێ بینەر بن بەلكی دڤێت كار ژ بۆ پێگەهاندنا كادرێن شارەزا بكەن كو بشێن ل گەل پێشكەفتنێن سەدەیێ بیست و ئێكێ دا پێنگاڤان بهاڤێژن، د نها دا (AI) واتە زیرەكیا دەستكرد یا دبیتە بەشەكێ ئاسایی یا ژیانا مە یا ڕۆژانە و مە پێ خۆش بیت یان نە كاریگەری ل سەر هەمی تشتەكێ هەیە ب تایبەتی د وارێ تەكنەلۆجیا و فێربوون و پەیوەندیكرنێ دا، لێ شارەزایێن وارێ تەكنەلۆجیایێ ل جیهانێ هەتا ڕادەیەكێ ژ هندێ دترسن كو لایەنێ نەرێنی یێ ڤێ تەكنەلۆجیایێ زال ببیت ب سەر لایەنێ ئەرێنی دا و جڤاكا مرۆڤایەتیێ بەرەف كارەساتان ببەت.
هەر تەكنەلۆیایەكێ مەترسیەكا تایبەت هەیە و دڤێت ب شێویەكێ ئەخلاقی بهێتە بكارئینان و ل ڤێرێ (AI) یێ لایەنەكێ دیتر یێ خراب هەیە ئەگەر ب شێوەیەكێ نەقانوونی و بۆ كارێن تێكدەرانە و خراب بهێتە بكارئینان، لەوڕا ل ڤێرێ داخوازێ ژ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دكەین كو ل گەل بەردەوامبوونا پەرەسەندنا (AI) یێ دویڤچوون ژ بۆ لایەنێن ئەرێنی و نەرێنیێن ڤی زانستی بهێتەكرن و سەرپێچیكارێن ڤی زانستی ژی بهێنە سزادان و هەتا دەستەسەركرن ژی داكو ئەڤ ئامرازە نەبیتە ئامرازەكێ مەترسیدار ل سەر جڤاكێ ب گشتی، مە ئاماژە پێ كر كو ڤی زانستی باشی و خرابیێن خۆ هەنە و بكارئینەرێ ڤی زانستی دشێت د وارێن جودا جودا دا مفای ژ ڤی زانستی وەربگریت، بۆ نموونە د وارێ (پەروەردێ و پەیوەندییان و ئەندازیاریێ و دیزاینكرنێن جۆراوجۆر و … هتد) و هەر سەبارەت ڤێ چەندێ پرسیار ژ (AI) ب خۆ هاتیەكرن و ب ڤی شێوەی بەرسڤ ژی دایە (AI ئامرازەكێ ب هێزە و دشێت ڕێیا گەنجان و جڤاكێ ڤەكەت، لێ دڤێت ب شێوازەكێ ئەقلانە و بەرپرسیارانە بهێتە بكارئینان) و ژ باشیێن ڤێ تەكنەلۆجیایێ ئەو ب خۆ دشێت كاربكەت بێی كو پشتبەستنێ ب هیچ لایەنەكێ دیتر بكەت، هەروەسا خەلەتیێن مرۆڤی ژی كێم دكەت و بلەزتر و هویربینترە ژ مرۆڤی و هەرگاڤ ژی لبەر دەستە، ژ خرابیێن وێ ژی ئەوە كو زانیاریێن خەلەت ب ڕێیا ڤێ تەكنەلۆجیایێ بەڵاڤ دبن كو كارتێكرنێ ژ پاراستنا نهێنیا و ئاساییشا زانیارییان دكەت، هەروەسا گەلەك جاران دبیتە ئەگەرێ درستبوونا كێشەیێن جڤاكی و لێك دویرئێخستنا مرۆڤان و خزمان ژ هەڤدو… ل ڤێرێ بۆ مە دیار دبیت كو ئەڤ زانستە ژی هەر مرۆڤان و پێشكەفتنا زانستێ مرۆڤان دەرئێخستییە و دشێن وەك شۆرشەكا زانستی ژ بۆ پێشڤەبرنا جڤاك و وەلاتێ خۆ بكاربینن یان ژی وەك كۆدەتایەكا زانستی بۆ داكەفتن و ئاستەنگكرنا ژیانا ڕۆژانە و لەنگكرنا پڕوسەیا زانستی و مرۆڤایەتی بكاربینن.

دلهین حەمدی

هەر وەكی یا دیار هەر سال ئێكی ئەیارێ جەژن و ڕۆژا كرێكاران یا جیهانی یە و بیرۆكەیا ڤێ جەژنێ بۆ (٢١) نیسانا (١٨٥٦) ل وەلاتێ ئوستڕالیایێ ڤەدگەڕیتەڤە و پاشی گەهشتە وەلاتێ ئەمریكا، ئێكەم جار كو (١) ئەیارێ ب جەژنا كرێكاران هاتیە نیاسین ل سالا (١٩٨٢) یێ بوو ل باژێڕێ نیۆیۆرك ل ئەمریكایێ و ل وی وەختی كرێكاران ئەڤ جەژنە گێڕای و پشتی هینگی ئەڤ هەلكەفتە ل وەلاتێن جیهانێ ژی بەربەلاڤ بوو و ل وێ ڕۆژێ دا كرێكارێن لێزان و كاڕا و دەست ڕەنگین هاتنە خەلاتكرن و ڕێز لێ گرتن، هەلبەرت ئەگەرێ ناساندنا ڤێ ڕۆژێ وەك جەژنا كرێكاران بۆ نەڕازیبوونا كرێكاران ل ویلایەتا شیكاگۆ و ئەو چیرۆكا وان یا كو ئەم هەمی دزانین چاوا هاتبوو روودان.
ل پڕانیا وەلاتان چینا كرێكاران ب چینەكا لاواز و كێم دەرامەت و هەژار دهێنە ل قەلەمدان و هێزا وان هەمی د زەند و باسكێن وان دایە و ب هەمی هێزا خۆ ڕۆژانە كار دكەن داكو بشێن پاریێ ژیانێ بۆ خۆ و زارۆیێن خۆ دابین بكەن و د ماوەیێ كارێ خۆ یێ ڕۆژانە دا ژی تووشی گەلەك زۆری و زەحمەت و هەتا ئەگەرێ گیان ژ دەستدانێ ژی دبن، لەوڕا ب تنێ پیرۆزكرنا ڤێ ڕۆژێ ل چینا كرێكاران یا بەس نینە بەلكی دڤێت حوكمەت ب ڕێیا وەزارەتا كار و كاروبارێن جڤاكی و دەستەیێن تایبەت ب ڤێ چەندێ ڤە كار ل سەر مافێن كرێكاران بكەن و ب دروستی مافێن وان دەستەبەر بكەن و یا ژ هەمیان؛ گرنگتر دڤێت بیمەیا ساخلەمیێ ژی بۆ چینا كرێكاران بهێتە دابینكرن و حوكمەت مەزاختنێن وان یێن ساخلەمیێ و هەروەسا ڕێكارێن پاراستنا ژیانا وان د ماوەیێ كاری دا بۆ دابین بكەت سەرەڕای كێمكرنا باجێ ب هەمی جۆرێن خۆ ڤە ل سەر ڤێ چینا لاواز و زەرەرمەند، ل ڤێرێ ئەرك و فەرە ل سەر ملێن حوكمەتێ ل دەمێ كو كرێكارەك د ماوەیێ كاركرنێ دا ژیانا خۆ ژ دەستددەت خۆ ل خێزان و زارۆیێن ڤی كرێكاری بكەتە خۆدان و ئاسانكاری و خزمەتێن ژیانێ بۆ پێشكێش بكەت و مە ئاماژە پێ كر كو چینا كرێكاران چینەكا زەرەرمەند و بێ دەستهەلاتن و ژ هەژینە مافێن وان ب دروستی بهێنە دابینكرن و ڕۆژ و جەژنا كرێكاران ژی ل دەف وان بكەنە دو جەژن و جێبەجێكرنا ڤێ چەندێ مەزنترین و بهاترین پیرۆزباهی یە ژ لایێ حوكمەتێ ڤە بۆ چینا كرێكاران كو چینا پێشڤەبرنا شارستانیەتا وەلاتانە د هەر سەردەمەكێ دا.

دلهین حەمدی

ئەڤە گۆتنا سەرۆكێ‌ زیندانكریێ‌ پەكەكێ (عەبدولا ئوجەلان)ی یە ل سەر كاك ئدریسێ هەردەم زیندی كو ب ئەندازیارێ ئاشتیێ و رێكخستنا ناڤمالیا كورد و كوردستانێ دهاتە نیاسین و د پڕانیا كار و چالاكیێن خۆ دا ژی، چ ل ناڤخۆ یان دەرڤە ئێكگرتنا كوردان و لێك نێزیكبوونا لایەنێن كوردستانی ل هەڤدو؛ بەرنامەیێ سەرەكی یێ كارێ وی بوویە و هەروەسا داكۆكیكارێ سەرسەختێ مافێ گەلێ كورد بوو، ژ هەژی گۆتنێ یە، نەمر (ئدریس بارزانی) ل ئادارا سالا (١٩٤٤) ل دەڤەرا بارزان ژ دایك دبیت و ل دەمێ تەمەنێ وی دبیتە دو سال؛ بابێ وی (مەلا مستەفایێ بارزانی) قەستا رۆژهەلاتێ كوردستانێ دكەت ب مەرەما پشتەڤانیكرنێ ل خەباتا گەلێ كورد و كۆمارا كوردستانێ ل مهابادێ، پشتی ژناڤچوونا كۆمارا كوردستانێ بارزانیێ نەمر و هەڤالێن وی قەستا ئێكەتیا سۆڤیەت دكەن و خێزان و ژن و زارۆیێن وی ژی ب هاریكاریا (شێخ ئەحمەدێ بارزانی) برایێ مەزنێ مەلا مستەفای ڤەدگەڕنە ئیراقێ و كاك ئدریس ل وی وەختی تەمەنێ وی سێ سال بوون و پاشی دەسهەلاتا پاشایەتیا ئیراقێ وان ڤەدگوهێزنە باشورێ ئیراقێ و ل تەمەنێ شەش سالیێ ل باژێرێ (كەربەلا) دچیتە بەر خواندنێ، پشتی ڤەگەڕیانا بارزانیێ نەمر ل ئێكەتیا سۆڤیەت و سەرهلدانا شۆڕشا ئیۆنا مەزن ل سالا (١٩٦١) ئدریس بارزانی ل ڕێزا پێشیێ بوو ل گەل وێ دەستەیا پێشمەرگەیان یێن كو پەیوەندی ب ڕێزێن شۆڕەشێ كری و چەكێ شەرەفێ مل ب ملێ وان پێشمەرگەیان هەلدگریت و پشتی نەه سالان ل خزیرانا سالا (١٩٧٠) ل كۆنگرەیێ هەشتێ یێ پارتی دا ل ناوپردان؛ بۆ جارا ئێكێ دبیتە ئەندامێ كۆمیتا ناڤەندی یا پارتی دیموكراتی كوردستان.
ل گەل دەسپێكا پڕۆژەیێ ئاشتیێ‌ و دانوستاندنێ د ناڤبەرا شۆڕشێ و دەسهەلاتدارێن بەغدا دا، ئدریس بارزانی ب هەڤكاری ل گەل برایێ خۆ سەرۆك (مسعود بارزانی) ئەندامێن شاندێ دانوستانكارێ شۆڕشێ بوون ل بەغدا كەفتنە شەڕێ سیاسی و دیبلوماسی بۆ بدەستڤەئینانا ماف و داخوازیێن شۆڕشا گەلێ كورد و سەرەنجام ب سەرپەرشتیا مستەفا بارزانی مافێ ئوتونومی بۆ كوردستانا ئیراقێ بدەستڤە هات و ڤێ ڕێكەفتنێ چار سالێن پڕ خۆشی و ئارامی ل دویڤ خۆ دا ئینان، پاشی جارەكا دی دەستهەلاتدارێن بەعسیان دژایەتیا كوردان دەست پێ كرەڤە و بۆ ڤێ چەندێ ژی ڕێكەفتننامەیا جەزائیرێ ل گەل شاهێ ئیرانێ (محەمەد رزا شاهێ پەهلەوی) ئیمزاكرن و شۆڕشا كوردی تووشی نسكۆیێ كرن و ئدریس بارزانی ب هەڤكاریا كەسوكار و مالبات و پشكەك ژ هێزا پێشمەرگەیێ كوردستانێ ئاوارەی وەلاتێ ئیرانێ دبن و ل وێرێ هەر زوی ب هەڤكاری ل گەل سەرۆك (مسعود بارزانی) هەولا رێكخستنا ژێرخانا پارتی و هێزا پێشمەرگەیێ كوردستانێ دان و ل دوماهیا سالا (١٩٨٦) بناغەیێ بەرەیێ كوردستانی داڕشتن و ل خزیرانا (١٩٨٨) وەك هێزەكا نوی ل گۆڕەپانا سیاسی یا كوردستانێ بەرەیێ كوردستانی ڕاگەهاندن، ئدریس بارزانی ل مێژوویا بزاڤا ڕزگاریخوازا نەتەوەیی دا؛ ب (ئەندازیارێ ئاشتییا نیشتیمانی) دهێتە نیاسین و ل گۆڕەپانا سیاسی یا ئیراقێ ژی ب كەسایەتیەكێ دیار و كەریگەر دهاتە هەژمارتن و ل كۆنگرەیێ بەرهەلستكارێن ئیراقێ ژی كو ل تەهرانێ‌ هاتبوو سازدان بانگەوازی بۆ ئێكخستنا شیانێن بەرهەلستكاران بۆ ڕوی ب ڕوی بوونا ڕژێما بەعس دكر، ب مخابنی ڤە ل (٣١) كانوونا دوویێ یا سالا (١٩٨٧)؛ ب ئەگەرێ نەخۆشیێ كۆچا داویێ دكەت و ل باژێڕكێ (سلیڤانا) سەر ب پارێزگەها (ئۆرمیێ) یا ڕۆژهەلاتێ كوردستانێ ڤە، ب ئاخێ دهێتە سپاردن و پاشی پشتی ڕاپەرینا سالا (١٩٩١) و ل ڕێكەفتی شەشی چریا ئێكێ یا سالا (1993) یێ تەرمێ هەر ئێك ژ (مەلا مستەفایێ‌ بارزانی) ڕێبەرێ بزاڤا نەتەوەیی و (ئدریس بارزانی) سەركردەیێ هەرە دیارێ ڤێ بزاڤێ بۆ دەڤەرا بارزان دهێنە ڤەگوهاستن.
ل ڤێرێ دێ‌ ئاماژێ‌ ب گۆتنێن دو سەركردەیێن دیارێن كورد كەم ل سەر كاك ئدریسێ جوانەمەرگ:
* سەرۆك (مسعود بارزانی) دبێژیت (دشێم بێژم كاك ئدریس وێنەیەكێ‌ سازگارێ‌ بابێ‌ من بوو و هەمی سیفاتێن بابێ من د كریار و رەوشتێ‌ كاك ئدریس دا دهاتنە دیتن و هەست پێ كرن).
*(جەلال تەلەبانی) سەرۆكێ‌ وەغەركریێ‌ ئێكەتیا نیشتیمانی یا كوردستانێ و سەرۆك كۆمارێ‌ بەرێ‌ یێ‌ ئیراقێ‌ دبێژیت (ڕوڵە دلسۆزەكەی بارزانی؛ كاك ئدریس مژدە بێت ئەو ئامانجەی ژیان و خەباتی خۆتان لە پێناوی دا بەخت كردبوو وا دێتە دی).
هەروەسا شاعێرێ ناڤدارێ‌ كورد (هەژار مۆكریانی) ژی د پارچە شعرەكێ‌ دا؛ ب هەلكەفتا كۆچا داویێ‌ یا كاك ئدریسێ‌ جوانەمەرگ سۆز و وەفایا خۆ بۆ نەمری ددەتە دیاركرن و دبێژیت:
ئدریس برای لە مێژینم
رووناكی شەوی ژینم
تامی مەرگی خۆت پێ‌ چەشتم
بۆ خەمانت بەجێ‌ هێشتم
قەرار بوو بەر لە تۆ بمرم
جێگا لە لای بابە بگرم
ئیرەییت هات پێشم كەوتی
پێش من لە لای بابە خەوتی
زۆر دەمێكە چاوەڕوانم
هاوسێی گلكۆی تۆ بێ گۆڕم
ژێر پێی بارزانی بێ‌ سەرم
هەژارێكی بەختەوەرم

دلهین حەمدی

مە هەمیان ئەو دیمەن دیتن ل وەختێ كۆمبوونا (تۆم باراك) نوونەرێ سەرۆكێ ئەمریكایێ بۆ كاروبارێن سووریێ ل گەل سەركردایەتیا كوردان ل باشۆر و ڕۆژئاڤا، دیمەن گەلەك د خەمگین و جهێ سەرسۆڕمانێ بوون و بەلاڤكرنا وان كارەكێ گەلەكێ باش بوو، چونكی گەلێ كورد سەركردەیێن خۆ ل بەرانبەری نوونەرێ وەلاتەكێ زلهێز دا بێ ئۆمێد و خەمگین دیتن و وەختەكێ گەلەكێ دژواربوو؛ لێ گەلێ كورد هشیار كر كو هێرش و گەف ل سەرن و هەروەسا گەلێ كورد هشیاركر ژ بۆ بەرگیری كرنی و خەباتكرنێ پێخەمەت خەونا سەد سالی كو ئەو ژی دەولەتبوونە.
كەسێ نەدزانی چ د كۆمبوونێ دا هاتبوو گۆتن و بەحسكرن؛ لێ دیمەنێن كۆمبوونێ هەمی تشت ژ بۆ كوڕدان ڕۆنكرن و گەلێ كورد زانی كو دوژمنێن وان و زلهێزەكێ دڤێن چارەنڤیسەكێ تاری و دژوار بۆ درست بكەن و دیمەنێن خەمگینێن كۆمبوونێ بوونە بنەمایەك كو دڤێت كورد ئێكگرتی بن، پشتی كۆمبوونێ كاك (مەزلۆم عەبدی) بەرەف دیمەشقێ ب ڕێ كەفت و ل وەختێ زڤڕینێ بانگەوازییەكا كۆرت بەلاڤ كر و چیرۆك هاتە گۆهڕین و بانگەوازیا كاك مەزلۆمی هندا كوردانە و شكۆمەندانە بوو گەلێ كورد ل هەمی دونیایێ ل مالێن خۆ هاتنە دەرێ و جیهان تووشی سەرسۆڕمانێ كرن، ئەڤ وێنە ب تنێ هێما نینە بۆ نۆكە و ئەو وەختێ ئەم تێدا دژین هەست پێ دكەین بەلكی وێنە هێمایەكە بۆ سەد سالیا مێژوویا كوردان پشتی لۆزانێ، ئەو خیانەتا نۆكە مە دیتی د كۆمبوونا پیرمام دا ل سەر دەستێ (تۆم باراك)ی هەمان ئەو خیانەتە یا كو ل سەردەمێ شێخ سەعیدێ پیران و سەید ڕەزایێ دێرسمی و سمكۆیێ شكاك و پێشەوا قازی محەمەد و مەلا مستەفایێ بارزانی و عەبدولا ئوجەلان و گشتپرسیا سەرۆك مەسعود بارزانی هاتیە كرن لەوڕا یا پێدڤی و گرنگ وەك هەناسەیێ نوكە ژ بۆ كوردان ئێكگرتنا بنەڕەتی یە.
یا گرنگە ئەو وێنە و ئەو دیمەن هەستێن مە بلڤینن و ڤێ پرسیارێ ل دەف مە درست بكەن، ئەم وەك كورد د ناڤخۆیا خۆ دا چ دكەین و ب چ ڤە دمژویلین؟ جیهان چاوا بەرێ خۆ ددەتە مە؟ ئەو دیمەنێن نوكە ئەم دبینین دڤێت ژ دیمەنێن شۆڕشێن شێخ سەعیدێ پیران و قازی محەمەد و سمكۆیێ شكاك و مەلا مستەفایێ بارزانی و سەید ڕەزایێ دێرسمی و عەبدولا ئوجەلان و گشتپرسیا سەرۆك مەسعود بارزانی خەمگینتر بن كو مە نە دیتینە و هەرگاڤ ئیهانەیا سەركردایەتیا سیاسی یا خۆ دكەین، بۆچی ئەو خیانەتا ل كوردان هاتیە كرن كێمتر سەرنج لسەر هەبوویە؟ ئایا یێن بەری مە ژ مە بهێزتر نەبوون؟ ژ مە شەڕكەرتر نەبوون؟ ئەرێ بۆچی د وەختەكێ كورت مەودا دا تووشی شكەستنێ دبوون؟ ئەڤ پرسیارە مە نەچار دكەت كو هەر هزر د ئێكبوونێ دا بكەین و ئەوا د دیرۆكێ دا ب سەرێ كوردان هاتی ژ ئەگەرێ بەربەلاڤیێ و نەئێكبوونێ دڤێت ئەم نها وانەیەكا ب ڕامان بۆ خۆ ژێ وەرگرین و هەولا ئێكگرتنەكا سەركەفتیانە و سەرانسەری بدەین و شەرمزارییەكا گەلەكا مەزنە هەر دوژمنێن مە ل سەر مە زال ببن، ئەرێ ما هەر ئەم دێ ل بەرانبەری دوژمنێن خۆ شكێین؟ ل دوماهیێ دێ بێژین بەدیلێ ئێكگرتنێ هەر ئێكگرتنە و چ ڕێكێن دیتر نینن ژ بۆ زالبوونێ ب سەر دوژمنان دا.

دلهین حەمدی

ئەڤە ئەو دەستەواژەیە یاكو پتریا دەولەتێن سەركوتكار و دژە كورد بكاردئینن و ئەڤە ئەو دەولەتن یێن كو كوردستانا مەزن ب سەر وان دا هاتیە دابەشكرن و ژ خێر و بێرێن كورد و كوردستانیان دخۆن و پیستێ میهێ ب سەر خۆ دا برینە و د ناخ و ناڤەڕۆكا خۆ دا ژی گورگێن دڕندە و دەڤ بخۆینن، دیرۆك دیدەڤانە ل سەر ڤان هەر چار وەلاتان (ئیران، ئیراق، سووریا، توركیا) كو هەر ئێك ژ ڤان وەلاتان ب شێوازەكێ هەولا سەركوتكرن و بەرزەكرنا ناسنامەیا كوردان داینە و ئەڤ چار وەلاتە دبیت د گەلەك بابەتان دا هەڤبیر و باوەر نەبن، لێ هەردەما كو بابەتێ كوردان دهێتە پێش هەر هەمی دبنە ئێك دەنگ و ئێك ڕەنگ ل دژی كورد و كوردستانیان.
ئەگەر ل بەراهیێ ئەم ل سەر وەلاتێ ئیرانێ ڕاوەستین دێ بینین كو ل سەردەمێ ڕژێما پاشایەتی یا ئیرانێ هەتاكو نها كورد ب ڕێكێن جوداجودا هاتینە سەركوتكرن و سزادان هەر ژ سێدارەدانا ڕایەدارێن كۆمارا ساڤایا كوردستانێ ل مهابادێ، بگرە هەتاكو دگەهیتە بەرزەكرن و سێدارەدانا گەنج و لاوێن كورد لسەر دەستێ كۆمارا نەئیسلامیا نها یا ئیرانێ ژبلی هندێ كو كورد ژ مافێن خۆ یێن دەسپێكی و زمان و چاند و هونەرا خۆ هاتینە بێ بەهركرن و سەرەڕای بێ كاریێ و بڕینا دەستێ خزمەتگوزاریێ بۆ دەڤەرێن كوردی ڕژێما نەئیسلامی و سەركوتكارا ئیرانێ زەڤی و زار و ئەردێ بازرگانی یێ كوردان ژی دەستێ خۆ دانایە سەر و سیستەمێ باجەكا گران ژی لسەر سەپاندینە و ئامادە نینن ب هیچ ڕەنگەكێ مافێ كوردان بەحس لێ بكەن، هندی كو وەلاتێ ئیراقێ یە ژی ل سەردەمێ ڕژێمێن مەلكی و هەتاكو ڕژێما سەدامی هەولا وان بنبڕكرن و نەهێلانا نەتەوەیێ كورد بوو ب هەر ڕەنگەكێ بیت و ئەگەر ڕێكەفتنەك ژی ل گەل كوردان كربیت ل وەختێ خۆ دا بۆ ئاشتیێ ل دوماهیێ ل سۆز و ڕێكەفتنێن خۆ پاشگەز دبوون و هەولا كۆمكوژی و ئەنفال و كیمیابارانكرنا گەلێ كورد ددان لێ پشتی ڕاپەڕینا خەلكێ باشورێ كوردستانێ و ئازادیا ئیراقێ ل بن دەستێ ڕژیما بەعسی كوردان پشكداری د ئیراقا نوی و فیدڕالی دا كر و بۆ ماوەیەكێ پەیوەندی د باش بوون لێ پشتی ڤێ چەندێ و ل بهارا سالا (٢٠١٤)ێ و هەتا نها حوكمەتا ئیراقێ یا شەڕێ بڕینا بۆدجە و مووچەی دگەل هەرێما كوردستانێ دكەت داكو هەرێما كوردستانێ لاواز بكەن و دەسهەلاتا ناڤەندی ل هەرێما كوردستانێ بسەپینن لێ سەركردایەتیا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ ڕێگر بووینە ل بەرامبەر ڤێ چەندێ و پلانێن وان هەلوەشاندینە و كیانێ هەرێما كوردستانێ بەرەف پێش و پێشتر برینە، لێ وەلاتێ توركیایێ ناڤدارە ب وەلاتێ كۆمكوژیان و مەزنترین كۆمكوژیێن توركا ئەنجامداین ل دیرۆكێ كۆمكوژیا ئەرمەنیان بوو و لدویڤ دا كۆمكوژیێن گەلێ كورد دهێن هەر ل سەر دەستێن توركێن نەژادپەرست و ئەڤە هەمی ژ بۆ وێ چەندێ بوون داكو ناسنامە و هەبوونا كوردان ل دەڤەرێن كوردی نەهێلن و نەژادێ توركان ل دەڤەرێن كوردی بنەجه بكەن و هەتا نها ژی توركێن نەژادپەرست ل سەر ڤێ هزرا شۆفینی دبەردەوامن و هەر ل سەر ڤێ چەندێ بەری ماوەكێ (بنیامین نەتەنیاهۆ) یێ سەرۆكوەزیرێن ئیسڕائیلێ پەیامەك دایەڕایەدارێن توركیایێ كو ئێدی سیستەمێ پاوانخوازیێ و ئیمپراتوریەتا ئوسمانی و كۆمكوژیان نەمایە و دەستان ژ خەونێن خۆ یێن چەپەل بەردەن، وەلاتێ سووریێ ژی ل بەری ڕژێما حافز ئەسەدی و ل سەردەمی ڕژێمێ ژی هەبوونا كوردان هەر نەدهاتە هەستكرن و كورد د بێ بەهر بوو ژ هەر مافەكێ بنەڕەتی و هەتا مافێ وەلاتیبوونێ و ناسنامەیێ ژی پێ نەدهاتەدان و پشتی شۆڕشا گەلێ سووریێ ل سالا (٢٠١١)ێ هێدی هێدی كورد دهێنە د ناڤ گۆڕەپانا سیاسی و شەڕی یا سووریێ دا و هەتاكو ب دلێرانە و چاڤنەترسانە مل ب ملێ هێزێن هەڤپەیمانیا نیڤدەولەتی ل دژی گڕۆپێن تیرۆرستی و داعشێ شەڕكرینە، لێ دەسهەلاتا نها یا سووریێ ڕێ نادەن كورد ڕۆلێ خۆ ببینن ل دەڤەرێن خۆ و جارەكا دی شەڕێ سەربازی بەرپاكرینە ل دژی كوردان ب سەرۆكاتیا (ئەحمەد شەرع)ی و د لێدوانێن خۆ دا ژی ئەحمەد شەرع دبێژیت كورد پێكهاپەیەكا ڕەسەن و سەرەكینە، لی ب هیچ رەنگەكێ لێدوان و كریار وەكهەڤ نینن و هەر ب هەمان شێوە كریار و لێدوانێن وەلاتێن توركیا و ئیراق و ئیرانێ ژی هەروەكی یێن ئەحمەد شەرع ل بەرامبەر گەلێ كورد وەك هەڤ نینن و مەرەما وان حەلاندنا ناسنامە و شووناسا گەلێ كوردە د ناڤ جڤاكێن خۆ دا.

دلهین حەمدی

ل بەراهیێ ئەگەر ئەم پێناسەیەكێ بدەینە پەروەردێ دێ بینین پەروەردە ئەو بنەمایە یێ كو پاشەڕۆژا تاكی و جڤاكی ل سەر هاتیە ئاڤاكرن و ل دویڤ بیروباوەران ل ژینگەهەكێ بۆ ژینگەهەكا دیتر جیاوازە و هەروەسا حەزا فێربوون و زانینێ ژی ل گشت كۆمەلگەهان دا وەك هەڤ نینە، د ناڤبەرا پەروەردەكرنا كەڤن كو پشت ب داب و نەریتان گرێ ددەت دگەل پەروەردەكرنا سەردەم كو گرنگیێ ب زانست و زانینێ ددەت ئەڤجا كیشك ژ ڤان هەردو شێوازان گەرەنتیا پەروەردەكرنەكا ساخلەم و نەوەیەكێ سەركەفتی دكەت كو شیانێن ڕوی ب ڕوی بوونا ئاستەنگێن سەردەم هەبیت؟ ل جڤاكێن كو پشتبەستنێ ل سەر داب و نەریتان دكەن پەروەردەكرن ل سەر بنیاتێ پێگیربوون ب بابەتێن جڤاكی دهێتە ئاڤاكرن و زارۆك فێر دبیت ڕێزێ ل مەزنان بگریت و داب و نەریتان جێبەجێ بكەت و تێكەلیێ ل گەل خێزان و جڤاكی بكەت بێی كو گەلەك پرسیاران بكەت و ئەڤ جۆرێ پەروەردەكرنێ هەستكرن ب بەرپرساتیێ زێدە دكەت لێ هندەك جاران بیر و بۆچوونێن ڕەخنەگرتنێ سنووردار دكەت، بۆ نموونە دبێژن دڤێت زارۆك فەرمانێن دایك و بابا و مەزنان جێبەجێ بكەت بێی كو گرنگی ب ناڤەڕوكا وێ فەرمانێ بهێتە دان و ئەڤە ژی دێ كارتێكرنێ ل زارۆكی كەت و شیانێن بڕیاردانێ ژی نابن ل پاشەڕۆژێ لێ پەروەردەكارێن پەروەردەیا كەڤن شیاینە سەربكەڤن د پاراستنا ناسنامەیا كولتووری و ئێمناهیا خێزانێ دا و ئەو زارۆكێن د ڤی جۆرێ ژینگەهێ دا پەروەردە دبن كو ڕێزێ ل داب و نەریتان دگرن پێگیرن ب بابەتێن جڤاكی لێ ب زەحمەت دشێن خۆ دگەل ژینگەهەكا جیاواز بگونجینن. ژ لایەكێ دی ڤە پەروەردەكرنا سەردەم ل سەر بنیاتێ زانین و زانستی و دەرۆنناسیێ هاتیە ئاڤاكرن كو زارۆكی هانددەت بۆ هزركرن و بیر و بۆچوونێن ڕەخنەگرتنێ و ئازادی د بڕیاردانێ دا ل سەر بنیاتێ تێگەهشتنێ ل دەوروبەران و ئەڤ شێوازێ پەروەردەكرنێ شیانێن فێربوونێ و داهێنانێ ل دەف زارۆكی زێدە دكەت و بەرهەڤ دكەت كو ب شێوەكێ سەربەخۆ ڕوی ب ڕوی ئاستەنگێن ژیانێ ببیت و ئەو زارۆیێن ب ڤی شێوەی پەروەردە دبن دشێن ب سەر گەلەك ئاستەنگان دا سەربكەڤن، لێ هندەك جاران نەشێن خۆ دگەل داب و نەریتێن جڤاكی بگونجینن كو دبیت بۆ زارۆكی د نوی بن و ئەڤە دبیتە ئەگەرێ تێكچوونا دەروونێ زارۆكی تا ڕادەیەكێ، پشتی زانینا ڤان هەردو شێوازان دشێین بێژین كو ئاڤاكرنا نەوەیەكێ سەركەفتی درستكرنا هەڤسەنگیێ یە د ناڤبەرا ڕەوشت و تیتالان و زانست و زانینێ دا، دڤێت زارۆكان فێر بكەین ڕێزێ ل وان بابەتێن جڤاكی بگرن كو دبنە ئەگەرێ سەقامگیریا خێزانێ و پێشڤەچوونا جڤاكی و د هەمان دەم دا دڤێت مافێ هندێ بدەینێ كو د ئازاد بن د بیر و باوەرێن خۆ دا.
ژ لایەكێ دیتر ڤە و ل هندەك جڤاكان دا دەرفەتا خواندنێ و فێربوونێ بۆ ئافرەتان یا سنووردارە و د هەمان دەم دا هندەك ڤەكۆلینان ئاشكرا كریە كو پەروەردە و فێربوونا ئافرەتێ زۆر یا گرنگە ژ گشت ڕوییەكێ ڤە و دبیتە ئەگەرێ بارسڤكیێ ژی بۆ خێزانێ د وارێ كار و ئەركێن خێزانێ دا و هەروەسا گەلەك جاران ئافرەتا تێگەهشتی و پێگەهشتی و خۆدان باوەرنامە گەلەك ئەركێن حوكمی و كارگیری پێ دهێنە ڕاسپاردن و مل ب ملێ زەلامی خزمەتێ دكەن و هەڤسەنگیێ پەیدا دكەن د وارێ ڕێڤەبرنێ دا، چونكی دهێنە چەكداركرن ب زانست و زانینا سەردەم و خزمەتەكا بێی جیاوازی ژی پێشكێش دكەن جیاواز ژ سەردەمێن بەری نوكە كو بتنێ ئافرەت وەك كابانی دهاتە هەژمارتن د ناڤا سنوورێ مالەكا دیاركری دا و مافێ وێ نەبوو كارێن دەرڤەی سنوورێ مالا خۆ ئەنجام بدەت و ب ڤی ڕەنگی جۆرە ستەمەك ژی ل ئافرەتێ دهاتە كرن وەك مرۆڤ و دهاتە ڤەقەتاندن ژ جیهانەكا پڕی زانست و زانین و خۆپێشڤەبرن، ل دوماهیێ پەروەردە و فێربوون ماف و ئەركەكێ مرۆڤایەتی یە و نابیت هیچ كەسەك یان ڕەگەزەك ژێ بهێتە ڤەقەتاندن و بێباركرن.

دلهین حەمدی

پارتی دیموكراتی كوردستان باوەری ب تەبایێ و ئارامیێ و ئاڤەدانیێ و خۆڕاگریێ و ئێكڕێزیێ هەیە و بۆ ڤێ چەندێ ژی قوربانیان ددەت و هەروەسا باوەریەكا تمام ژی ب دیموكراسیەتێ و مافێن مرۆڤی و هەلبژارتنێن ئازاد و پاك و پاقژ هەیە و هەرگاڤ دەسپێشخەریێ بۆ جێبەجێكرنا بنەمایێن دیموكراسیەتێ دكەت و ل ڤێ گەڕا هەلبژارتنێن پەڕلەمامانێ ئیراقێ دا ژی ب لیستا (٢٧٥) و ل ژێر درووشمێ (هەڤپشكی، هەڤسەنگی، لهەڤهاتن)ێ پشكداریێ دكەت ب مەرەما خزمەتكرنا خەلكێ هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ب گشت چین و توێژان ڤە و ژ بەر ڤێ چەندێ ژی بانگەوازییەكێ ئاڕاستەی گشت خەلكێ شەرەفمەندێ هەرێما كوردستانێ دكەین كو پشتەڤانیێ ل لیستا (٢٧٥) یا پارتی دیموكراتی كوردستان بكەن و دەنگێ خۆ مسۆگەر بكەن بۆ وێ پارتیا كۆ ل ساڵێن چلان دا هەتاكو نوكە ب چەك و كۆلنەدان و خەباتا خۆ یا بەردەوام تێكۆشان كری ژ بۆ بدەستڤەئینانا ماف و ئازادیێن گەلێ كورد و ژ دەرەنجامێن تێكۆشانا پارتی دیموكراتی كوردستان ل ساڵا (١٩٩١)ێ پشتی ڕاپەرینا پیرۆزا گەلێ كوردستانێ (حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ) دهێنە بەرهەم و ئێكەم كابینەیا حوكمەتێ ژی ب هەلبژارتنێت ئازاد و دەنگێ هەڤوەلاتیان دهێتە پێكئینان و هەتا نوكە ژی پارتی دیموكراتی كوردستان دەستبەرداری هەلبژارتنان و پڕۆسەیێن دیموكراسی نەبوویە، ژ لایێ ئەمنییەت و سەقامگیریێ ڤە ژی هەرگاڤ پارتی دیموكراتی كوردستان وەكی مەتالەكێ زیندی خۆ دایە بەر سینگێ خەلكێ هەرێمێ و قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ و ژ پیلان و پیلانگێڕیێن دوژمن و نەحەزان پاراستینە و دەنگ و ڕەنگێ خێزان و كەس و كارێن شەهید و پێشمەرگەیێن قەهرەمان و زەرەرمەندان ژی بوویە ئەڤجا ل هەر پارچەكا ئیراقێ بن.
ئەگەر مە بڤێت كوردستان و ئیراق هەرگاڤ د پڕ بن ژ ئارامیێ و ئازادیێ و ئاڤەدانیێ و خۆشگوزەرانیێ دڤێت ئەم هەمی وەك كەرنەڤالەكێ ل ڕۆژا (١١ ⁄ ١١ ⁄ ٢٠٢٥)ێ بەرەف سندۆقێن دەنگدانێ بچین و ب شانازی ڤە دەنگی بدەینە لیستا (٢٧٥) یا سەرۆك و ڕێبەر (مسعود مستەفا بارزانی)، چونكی ئەڤ لیستە بتنێ دشێت خزمەتا هەڤوەلاتیان بكەت بێی جیاوازیا ئایین و نەتەوەیان، هەروەسا لیستا (٢٧٥) تاكە لیستە كو هەولێن جددی و پڕ ژ ئیرادە ددەت بۆ پاراستنا كوردستانێ و ئیراقەكا فیدڕال و ئاڤەدان كو مافێن گشت خەلكێ ئیراقێ تێدا د پاراستی بن، لەوڕا یا گرنگە گشت خەلكێ هەرێما كوردستانێ و ناڤەڕاست و ژێریا ئیراقێ دەنگی ب لیستا (٢٧٥) یا پارتی دیموكراتی كوردستان بدەن و هەبوونا خۆ بسەلمینن.

دلهین حەمدی

پارتی دیموكراتی كوردستان باوەری ب تەبایێ و ئارامیێ و ئاڤەدانیێ و خۆڕاگریێ و ئێكڕێزیێ هەیە و بۆ ڤێ چەندێ ژی قوربانیان ددەت و هەروەسا باوەریەكا تمام ژی ب دیموكراسیەتێ و مافێن مرۆڤی و هەلبژارتنێن ئازاد و پاك و پاقژ هەیە و هەرگاڤ دەسپێشخەریێ بۆ جێبەجێكرنا بنەمایێن دیموكراسیەتێ دكەت و ل ڤێ گەڕا هەلبژارتنێن پەڕلەمامانێ ئیراقێ دا ژی ب لیستا (٢٧٥) و ل ژێر درووشمێ (هەڤپشكی، هەڤسەنگی، لهەڤهاتن)ێ پشكداریێ دكەت ب مەرەما خزمەتكرنا خەلكێ هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ب گشت چین و توێژان ڤە و ژ بەر ڤێ چەندێ ژی بانگەوازییەكێ ئاڕاستەی گشت خەلكێ شەرەفمەندێ هەرێما كوردستانێ دكەین كو پشتەڤانیێ ل لیستا (٢٧٥) یا پارتی دیموكراتی كوردستان بكەن و دەنگێ خۆ مسۆگەر بكەن بۆ وێ پارتیا كۆ ل ساڵێن چلان دا هەتاكو نوكە ب چەك و كۆلنەدان و خەباتا خۆ یا بەردەوام تێكۆشان كری ژ بۆ بدەستڤەئینانا ماف و ئازادیێن گەلێ كورد و ژ دەرەنجامێن تێكۆشانا پارتی دیموكراتی كوردستان ل ساڵا (١٩٩١)ێ پشتی ڕاپەرینا پیرۆزا گەلێ كوردستانێ (حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ) دهێنە بەرهەم و ئێكەم كابینەیا حوكمەتێ ژی ب هەلبژارتنێت ئازاد و دەنگێ هەڤوەلاتیان دهێتە پێكئینان و هەتا نوكە ژی پارتی دیموكراتی كوردستان دەستبەرداری هەلبژارتنان و پڕۆسەیێن دیموكراسی نەبوویە، ژ لایێ ئەمنییەت و سەقامگیریێ ڤە ژی هەرگاڤ پارتی دیموكراتی كوردستان وەكی مەتالەكێ زیندی خۆ دایە بەر سینگێ خەلكێ هەرێمێ و قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ و ژ پیلان و پیلانگێڕیێن دوژمن و نەحەزان پاراستینە و دەنگ و ڕەنگێ خێزان و كەس و كارێن شەهید و پێشمەرگەیێن قەهرەمان و زەرەرمەندان ژی بوویە ئەڤجا ل هەر پارچەكا ئیراقێ بن.
ئەگەر مە بڤێت كوردستان و ئیراق هەرگاڤ د پڕ بن ژ ئارامیێ و ئازادیێ و ئاڤەدانیێ و خۆشگوزەرانیێ دڤێت ئەم هەمی وەك كەرنەڤالەكێ ل ڕۆژا (١١ ⁄ ١١ ⁄ ٢٠٢٥)ێ بەرەف سندۆقێن دەنگدانێ بچین و ب شانازی ڤە دەنگی بدەینە لیستا (٢٧٥) یا سەرۆك و ڕێبەر (مسعود مستەفا بارزانی)، چونكی ئەڤ لیستە بتنێ دشێت خزمەتا هەڤوەلاتیان بكەت بێی جیاوازیا ئایین و نەتەوەیان، هەروەسا لیستا (٢٧٥) تاكە لیستە كو هەولێن جددی و پڕ ژ ئیرادە ددەت بۆ پاراستنا كوردستانێ و ئیراقەكا فیدڕال و ئاڤەدان كو مافێن گشت خەلكێ ئیراقێ تێدا د پاراستی بن، لەوڕا یا گرنگە گشت خەلكێ هەرێما كوردستانێ و ناڤەڕاست و ژێریا ئیراقێ دەنگی ب لیستا (٢٧٥) یا پارتی دیموكراتی كوردستان بدەن و هەبوونا خۆ بسەلمینن.

دلهین حەمدی

یا خۆیایە وەلاتێ كوردان واتە (كوردستانا مەزن) ل سەدەیەكێ زێدەترە ژ ئەگەرێ رێكەفتننامەیا (سایكس – بیكۆ كو د ناڤبەرا هەردو وەلاتێن شاهنشینا ئێكگرتی (بریتانیا)یێ و فڕەنسایێ دا هاتبوو ئیمزاكرن ب سەرپەرشتی و ڕازیبوونا ئیمپڕاتوریەتا رۆسیایێ و د ئێك ژ ئەنجامێن ڤێ ڕێكەفتنێ دا كوردستانا مەزن ب سەر وەلاتێن دەوروبەر ڤە دهێتە دابەشكرن و ئێدی تاكێ كورد دبیتە هەڤوەلاتیێ پلە دو و سێ د وان وەلاتان دا سەرەڕای ستەملێكرنێ و هەولدانا نەهێلانا موركا نەتەوایەتیێ لدەف كوردان، ل ڤێرێ من دڤێت ئاماژێ ب گۆتنەكا (ئیبن خەلدون)ی بكەم دەما كو دبێژیت (هەمی خەلك د ئارامیێ دا وەكهەڤن لێ د تەنگاڤیان دا ژ ئێكجودا دبن) كەواتە د ڤان كاودانان دا ئەو كەسانێن كو هەستا وان یا نەتەوایەتی یا ب هێز و چالاك بیت هەولا شۆڕشێ و هەستا وەلات ڕزگاركرنێ ل دەف پەیدا دبیت پێچەوانەی وان كەسان یێن كو چ وەفایەك بۆ گەل و وەلاتێ خۆ نەبیت، ئەو كەس و لایەنێن ب ڤان جۆرە شۆڕشان ژی ڕادبن ب شێوازەكێ ڕێكخستی و دویر ژ بەرژەوندیێن كەسۆكی پێكولا دكەن و دەسپێكا شۆڕشا خۆ سەخبێر دكەن ب هەر ڕێكەكا هەبیت پێخەمەت سەركەفتنان و خۆڕزگاركرن ژ داگیركارییان و نموونەیا هەرە بەرچاڤ و ب هێز ل سەر ڤێ چەندێ ژی شۆڕشا گەلێ كورد ل باشۆرێ كوردستانێ بوو ب ڕێبەراتیا نەمر (مەلا مستەفایێ بارزانی) و ژ ئەنجامێ دەهان سالێن پڕ نشیڤی و ئەڤرازی ئێدی هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دبنە دەسكەفتێن ڤێ شۆڕشێ، ل پارچەیێن دیتر یێن كوردستانێ ژی شۆڕش هەبووینە، لێ ب مخابنی ڤە ب شێوازەكێ نەڕێكخستی دهاتنە ئەنجامدان و دەستێن ناڤخۆیی یێن دژە شۆڕشێ ژی كارتێكرن ل شۆڕشێن وان دكرن و جهێ ئاماژە پێ كرنێ یە ئێك ژ ئەگەرێن سەرەكی یێن شكەستا هەر هەول و شۆڕشەكا كوردی ژ بۆ ئازادیێ و بن دەست دەركەفتنێ خیانەتا ناڤخۆیی بوویە كو هندەك كەس و لایەن دبوونە دارودەستەك ژ بۆ دوژمن و داگیركەران، پێخەمەت بەرژەوەندیێن خۆ یێن كەسۆكی و نەڕەوا.
بارزانیێ نەمر د ئێك ژ گۆتنێن خۆ دا دبێژیت (وان دەستكەفتان نەفرۆشن یێن كو ب خوینێ بدەستڤە هاتین) كەواتە پاراستنا دەسكەفتان زۆر یا گرنگە و دڤێت بكەینە ڕێسا و یاسا و زارۆیێن خۆ ژی ل سەر وێ چەندێ پەروەردە بكەین كو هەستا نەتەوایەتی ل دەف وان پەیدا ببیت و دەستكەفتێن شۆڕشا باب و باپیرێن خۆ ژی گرنگیێ پێ بدەن و بپارێزن و ببنە كەسانێن گەل و نەتەوە پەروەر و داهێنەر داكو تووشی چ نسكۆ و شكەستنان نەبن، هەروەكی نەوەیێن بەری خۆ و هەول بدەن شۆڕشا گەلانێن سەركەفتی و پێشكەفتیێن جیهانێ داننە پێش چاڤێن خۆ و مفای ژێ وەربگرن، چونكی بۆ ئاڤاكرنا هەر وەلاتەكێ پێدڤی ب بناغەیەكێ موكم هەیە و كەرەستەیێن وی بناغەی ژی دڤێت كوالیتیەكا بلند هەبیت ئەو ژی ئینتیما و حەژێكرنە بۆ وەلاتی.
ل دوماهیێ من دڤێت بدەمە دیار كرن كو د هەر كار و پڕۆژە و پلان و شۆڕشەكێ دا ئەگەر دەسپێك ب دروستی هاتنە سەخبێركرن، د ئەنجام دا دەستكەفتێن مەحال دهێنە بەرهەم لێ دڤێت هشیار و لێ زان و كاڕا بین د وارێ پاراستنا وان دەستكەفتان دا.

دلهین حەمدی

ئەڤە ئەو بەروارە یاكو شۆڕشا ئیلۆنا مەزن تێدا هاتیە بەرپاكرن بەری (٦٤) سالان كو شۆڕشەكا (سیاسی، جڤاكی، چەكداری، هزری…هتد) بوو هەروەسا ڤێ شۆڕشێ مێژوویەكا نوی دروستكر و ئومێد ئێخستە د ناڤ دلێ نەتەوەیەكێ دا و كەلهەك بوو ژ بۆ ئازادیخواز و دیموكراتیخوازان ل دەڤەرێ و جهێ سەرنج و هەلسەنگاندنێ بوو ل سەر ئاستێ نیڤدەولەتی و هەرێمی ب گشتی.
ل (١١)ی ئیلۆنا (١٩٦١)ێ ب ڕێبەراتیا نەمر (مەلا مستەفایێ بارزانی) ئەڤ شۆڕشە هاتە بەرپاكرن و ئیرادە و ڕەتكرنا بندەستیێ د ناخێ تاك ب تاكێن كوردستانێ دا ئاڤاكر، بەرپاكرنا ڤێ شۆڕشێ بۆ وێ چەندێ ڤەدگەڕیت كو ڕژێما (عبدالكریم قاسم)ی ژ وان هەمی سۆزان پاشگەز دبیت یێن كو ب سەركردایەتیا سیاسی یا كوردستانێ دابوون و ل دەسپێكێ ڤێ ڕژێمێ پێنگاڤێن باش هاڤێن و هەلوەستێ وێ یێ ئەرێنی بوو لێ پاشی كەفتە د بن كاریگەریا هزرا ناسیۆنالیزما عەرەبی دا و پەشیمان دبیت ژ وان سۆزێن ب سەركردایەتیا سیاسی یا كوردستانێ دابوون و پەلامارا كوردستانێ دا و بارزانیێ نەمر ژی ل ژێر ناڤێ (شۆڕشا ئیلۆنێ) و ب هیممەتا خەلك و پێشمەرگەیێن دلێرێن كوردستانێ بەر سینگێ ڕژێما قاسمی گرتن و ڤێ شۆڕشێ نێزیكی (١٤) ساڵان ڤەكێشا و د ئەنجام دا ڕێكەفتنا (١١ی ئادارا ١٩٧٠) لێ هاتە بەرهەم كو ب ڕویدانەكا مەزن دهاتە هەژماركرن د دیرۆكا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد دا چونكی بۆ ئێكەم جار بوو د مێژوویێ دا دەڤەرەكا ئۆتونۆمی یا دان پێ دانایی ل باشۆرێ كوردستانێ درست دبیت و زمانێ كوردی مل ب ملێ زمانێ عەرەبی ب فەرمی هاتە نیاسین پاشی وەك پیشەیەكێ هەردەمی ڕژێما بەعسی ل پەیمان و سۆزێن خۆ پاشگەز دبیت و شەڕێ دژی كورد كوردستانیان دەستپێكر و هەوا ئەنفال و قڕكرنێ ل دژی گەلێ كورد ب ئەنجام گەهاندن و ل سالا (١٩٧٥)ێ كۆچا خەلكێ باشورێ كوردستانێ بۆ وەلاتێن دەوروبەر بتایبەتی توركیا و ئیرانێ دەستپێكر، ژ هەژی گوتنێ یە تایبەتمەندیێن شۆڕشا ئیلۆنا مەزن هند زۆرن و ئەوا مە بەحس كری بتنێ هندەك دلۆپن ژ وێ دەریایا شانازی و سەروەریا ڤێ شۆڕشێ و دڤێت توێژا گەنجان و نفشێ خۆ یێ نوكە ژی لسەر وێ چەندێ پەروەردە بكەین كو هەرگاڤ ڕێزێ ل دیرۆكا گەلێ خۆ بگرن و نەهامەتی و دەردەسەریێن باب و باپیرێن خۆ ژبیرنەكەن و بەر ب خزمەتكرنا خاك و وەلاتێ خۆ پێنگاڤان بەرەف پێش بهاڤێژن و شیانێن خۆ بۆ پتر خزمەتكرنا گەل و وەلات و شارستانیەتا خۆ بمەزێخن.
ب ڤێ چەندێ خۆیا دبیت كو شۆڕشا ئیلۆنا مەزن دبیتە ئێكەم مەزنترین شۆڕش د دیرۆكا بزاڤا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد دا و ئێكەم دەسكەفتێ وێ یێ مەزن بدەستڤەئینانا حوكمێ ئوتونومی بوو ب حنێرا پێشمەرگەی و پشتەڤانیا جەماوەری، ل ڤێرێ پێشنیاز دكەین كو ئەڤ رۆژە واتە (١١ی ئیلۆنێ) كو خۆدان تایبەتمەندییەكا پیرۆزە ب رۆژا نیشتیمانی یا پێشمەرگەی بهێتە نیاسین و پێگیری پێ بهێتە كرن داكو نەوەیێ داهاتیێ گەلێ مە ئاشنا ببن ب ڤان پیرۆزیان و ژبیر نەكەن.
ل دویماهیكێ سەرێ ڕێز و نەوازشێ بۆ گیانێ پاكێ شەهیدێن ڕێیا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد و سەركاروانێ وان بارزانیێ باب و كاك ئیدریسێ هەردەم زیندی دچەمینین.