ب چاڤدێریا سەرۆكێ بۆردا ئەمیندارێن زانینگەها ئەمریكی یا كوردستانێ ل دهۆكێ، مەسرۆر بارزانی، و ئامادەبوونا سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ نێچیرڤان بارزانی و سەرۆککۆمارێ ئیراقێ عبد اللطيف رشيد و ب دەھان بەرپرسێن بیانی و ئیراقی و هەرێما كوردستانێ، ئاهەنگا شەشەمین گەڕا دەرچۆنا قوتابیێن زانینگەها ئەمریكی-كوردستان ل دهۆكێ، هاتە گێڕان.
سەرۆكێ زانكۆیێ ب خێرهاتنا مێهڤانان كر و رەوشا زانینگەهێ و ئاستێ خواندنێ بۆ ئامادەیان دیار كر. پاشی سەرۆككۆمارێ ئیراقێ پەیڤەك خواند و تێدا گۆت: ئەم دخەبتین دا ژ ئاستەنگان دەرباز بین.
پاشی سەرۆكێ هەرێمێ پەیڤەك پێشكێش كر و ئاماژە ب چەندین مژارێن گرنگ دا، و گۆت: پێدڤیە وەلات ل پێش و ل سەلالی هەرتشتی بت و گۆت: پێدڤیە گەنجێن مە، بەرگریێ ل ژیانێ و بەهایێن مرۆڤی بكەن. ھەروەسا، پشكداری د چارەكرنا قەیرانێن جیهانێ دا بكەن چونكی ئاڕێشە یێن هەمیانن. هەروەسا سەرۆكێ هەرێمێ ئاماژە ب چارەكرنا ئاڕێشەیێن ل ناڤبەرا ھەولێرێ و بەغدا كر. ل دوماھیێ گۆت: من باوەری ب شیانێن گەنجان هەیە و من باوەری هەیە سوبەهی دێ ژ ئەڤرۆ چێتر بت.
پاشی سەرۆک وەزیرێن هەرێمێ مەسرۆر بارزانی پەیڤەک پێشکێشکر و ئاماژە ب چەندین بابەتێن گرنگ دا و گۆت: پێدڤیە سیستەمێ خواندنێ دگەل یێن جیهانی بگونجینین. د گۆتنا خوە دا، داکۆکی ل گونجاندنا ئابۆرا هەرێمێ دگەل یا جیهانێ کر. هەروەسا خانم شرین خێرۆ وەک سیمبۆلەکا ڕزگاربووی ژ داعشێ و خوەڕاگریێ خەلات کر.

چاڤدێرێن سیاسی ل هەرێما كوردستانێ ئاماژێ دكەن، پشتی سەرەدانا ئەڤێ دووماهیێ یا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ بەغدا قۆناغەكا نوو د پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەردو حوكمەتێن فیدرال و هەرێما كوردستانێ پەیدابوویە، هەروەسا ئاماژێ دكەن كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هەموو بەهانەیێن حوكمەتا فیدرال نەهێلان.
ڤیان دەخیل، پەیڤدارا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گۆت » سەرەدانا مەسرور بارزانی بۆ بەغدا بۆ چارەسەركرنا ئەو كێشەیێن كو د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێدا هێشتا ماین».
ئاماژەكر» چەندین كێشە یێن ماین كو هەتا نوكە نەهاتینە چارەسەركرن، مەسرور بارزانی یێ رژدە ل سەر ئەوێ چەندێ ب سەرەدانا وی بۆ بەغدا مافێ خەلكێ كوردستانێ و مووچەهۆران وەربگریت، ل گەل ئەوێ چەندێ ئەو مافەكێ دستوورییە، بەلێ نە تێكگەهشتنا هندەك ژ سیاسەتمەداران ل بەغدا رێكێ نادەت پشكەكا مەزن ژ ئەوان كێشەیان بهێنە چارەسەركرن».
ل دۆر پرسا بودجەی و مووچەیێن خەلكێ كوردستانێ گۆت » قانوونا بودجەی ژ بابەتێن گرنگ یێن دانوستاندنێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێدا یە و چەند رۆژێن بهێت دێ دەنگ ل سەر بودجەی هێتە دان، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ د سەرەدانا خوە دا بۆ بەغدا ل سەر پرسا بودجەی و مافێن خەلكێ كوردستانێ ئاخڤت و هەموو بزاڤكرن مافێ خەلكێ كوردستانێ یێ پاراستی بیت».
پتر گۆت » نوكە تێكگەهشتنەك بۆ چارەسەركرنا كێشەیێن كوردستانێ یا هەی، بەلێ كێشەیا بجهئینانێ ژی یا هەی، لەوما گەلەك جاران سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دهێنە بەغدا».
سەبارەت كێشەیا دەڤەرێن كوردستانی یێن ژ دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ ژی، پەیڤدارا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گۆت » مادەیا 140 مادەیەكا دستوورییە و پێدڤییە بهێتە بجهئینان، بجهئینانا ئەوێ مادەیێ گەلەك ژ كێشەیان دێ هێنە چارەسەركرن» هەروەسا ئاماژەكر» رێككەفتنا شنگالێ یا گرنگە بوو بەلێ هندەك ئالییان نەهێلا بهێتە بجهئینان».
ئەوژی گۆت » سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و پارتی دیموكراتی كوردستان د رژدن ل سەر بدەستڤەئینانا مافێن خەلكێ كوردستانێ» .
شێروان دوبەردانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گۆت » ژ ئەنجامێ سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پەیام و هەلوەستێن سەركردەیێن شیعی بەرانبەر هەرێما كوردستانێ یێن هاتینە گوهۆڕین و بەر ب ئەرێنی دچن.
شیروانی گۆت ژی» حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هەموو بەهانەیێن حوكمەتا فیدرال یێن بڕین و هیچ بەهانەیەك نەمایە هەتاكو ئالیێ ئیراقی پێگیر نەبیت بەرانبەر مافێن هەرێما كوردستانێ».
هەروەسا ئاماژەكر» ل رۆژێن بهێت وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ و وەزارەتا سامانێن سروشتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و كۆمپانیێن پەترۆلێ كو ل هەرێما كوردستانێ كار دكەن دێ كۆمبن و هەكە رێككەفتنا دووماهیێ هاتە كرن، پرسا پەترۆلێ دێ چارەسەر بیت و كێشەیا مووچەی و بودجەی دێ چارەسەر بیت».
هەروەسا گۆت » پشتی سەرەدانا مەسرور بارزانی بۆ بەغدا، قۆناغەكا نوو د پەیوەندیێن هەردو ئالییاندا دێ پەیدا بیت و كێشەیا دارایی نامینیت و هەماهەنگییەكا زێدەتر دێ دروست بیت» .
ژ ئالیێ خوەڤە دانا جەزا، ئەندامێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی گۆت » سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ بۆ بەغدا د ئەڤی دەمێدا یا گرنگ و فرەمینبەری بوو، ژ بەر كو سەرەدان تنێ بۆ ئالیێ بەرپرسێن حوكمەتا فیدرال نەبوو، بەلكو بۆ ئالیێ كەسانێن بڕیار بدەستێن سیاسی ژی بوو» .
گۆت ژی» ئەوێ سەرەدانێ دێ كاریگەرییەكا گرنگ ل سەر تێكگەهشتنێ و پەیداكرنا واقعەكێ نوو بۆ پەیوەندیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێدا هەبیت».
پتر گۆت » ژ بەر كو سەرەدانەكا گرنگ و هەستیار بوو، لەوما ل سەر ئاستێ راگەهاندنا ئیراقێ ژی رەنگڤەدان هەبوو و ب گرنگی رۆناهی ئێخستە سەر ئەوێ سەرەدانێ».
ئاماژەكر» پشكەك ژ ئالی و كەسایەتیێن سیاسی یێن ئیراقی باش دزانن كێشەیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێدا چنە، بەلێ دەمێ چەندین سالایە ئەو كێشە وەكو كارتێن فشارێ دژی هەرێما كوردستانێ بكاردئینن».
رێبوار بابكەیی، بەرپرسێ لقێ 10 یێ پارتی دیموكراتی كوردستان ژی ئاماژەكر» حوكمەتا ئیراقێ هەموو ئامراز بەرانبەر هەرێما كوردستانێ تاقیكرن، بەلێ یا سەركەفتی نەبوو، لەوما ئێك ئامراز یێ مای تاقیبكەت، ئەو ژی دانوستاندنە، ئەڤ چەندە ژی د بەرژەوەندییا هەردو ئالییاندایە».
گۆت ژی» لۆجیكێ دانوستاندنێ، ئێك ژ بنەما و ستراتیژییەتێن مەسرور بارزانی ،سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێیە ب تایبەتی د رەفتاركرنێدا ل گەل حوكمەتا فیدرالی و ژ بۆ بدەستڤەئینانا خوەشگوزەرانیێ و زڤراندنا مافێ خەلكێ كوردستانێ، هەست ب وەستیانێ ناكەت، سەرەدانا ئەڤێ دووماهیێ ژی بۆ بەغدا ئەو راستییە سەلماند».
دیسا گۆت » پێشڤەچوونا ئەرینێ د پەیوەندیێن ئیرانێ و هەرێما كوردستانێدا یێن پەیدا بووین، ئەڤێ چەندێ ژی كاریگەرییا ئەرێنی ل سەر پەیوەندیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێدا دێ هەبیت، كو ئەڤ ژی ئەو لۆژیكا ستراتیژییە كو مەسرور بارزانی د رەفتاركرنێ و مانۆرێن سیاسیدا كار ل سەر دكەت».
رۆهنكر ژی» تێكگەهشتنەكا نوو ژ ئالیێ هێزێن شیعی یا دروست بووی، كو یێن گەهشتینە ئەوێ باوەریێ پرس ل گەل هەرێما كوردستانێ ب رێكا دستووری و جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دێ هێنە چارەسەركرن».

بەرپرسەكێ پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند: ب ئەوان گوهۆڕینێن نوكە رووداین، پارتی دیموكراتی كوردستان دێ پشكداریێ د هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێدا كەت.
ئاری هەرسین، بەرپرسێ لقێ چار یێ پارتی دیموكراتی كوردستان د كۆنفرانسەكێ رۆژنامەڤانیدا، ل دۆر پشكدارییا پارتی د هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێدا راگەهاند» ئەم هەردەم د بەرهەڤبووین بۆ هەلبژارتنان، بەلێ مە هندەك تێبینی ل سەر میكانیزمێن بڕێڤەچوونا هەلبژارتنان هەبوون. ل گەل ئەوان گوهۆڕینێن نوكە روداین، بەلێ ئەم دێ پشكداریێ د هەلبژارتناندا كەین».
ب گۆڕەی نڤیسارەكا عومەر ئەحمەد، سەرۆكێ جڤاتا كۆمسیارێن كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ كو ئاراستەی نڤیسینگەها فەوزی هەریری، سەرۆكێ دیوانا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ هاتییە كرن، كۆمسیۆنێ پێشنیازكرییە هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ ل 5/9/2024 بهێنە ئەنجامدان.
ل دووڤ ئاخڤتنا ئاری هەرسین، پێشنیازا كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژاتنان ل ئیراقێ دێ بۆ سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ هێتە بەرچاڤكرن و ئەوژی ب دانوستاندنێ ل گەل ئالیێن سیاسی ل هەرێما كوردستانێ كو بوویە نەریتەك، دێ ژڤانەكێ نوو بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ دیار كەت».
هەرچەندە نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ رۆژا 10/6/2024 بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ دەستنیشانكربوو، بەلێ ژ ئەگەرێ پشكدارینەكرنا پارتی دیموكراتی كوردستان و پێكهاتەیان، ژ بەر بڕیارا دادگەها بلند یا فیدرالی ل ئیراقێ بۆ هەلوەشاندنا 11 كورسیێن كوتایا ل پەرلەمانێ كوردستانێ و دەستێوەردانەكا دەرەكی و بەرهەڤكرنا دیزاینا پێشوەخت بۆ هەلبژارتنان، هەلبژارتن جارەكادی هاتبوونە پاشئێخستن.
جەستەیا دادوەرییا هەلبژارتنان كو سەر ب جڤاتا بلند یا دادوەریێ ل ئیراقێ ڤەیە، د بەرسڤا هەژمارەكا سكالایێن پێشكێشكری ژ ئالیێ پێكهاتەیێن هەرێما كوردستانێ، بڕیار دا ژ 100 كورسیێن پەرلەمانێ كوردستانێ، پێنج كورسی بۆ پێكهاتەیان بهێنە تەرخانكرن، ئانكو 95 كورسیێن گشتی و پێنج كورسیێن دی ژی دێ تایبەت بن ب پێكهاتەیان.
ل رۆژا 21/5/2024 دادگەها بلند یا فیدرالی ل ئیراقێ بڕیارا دەستەیا دادوەرییا هەلبژارتنان پەسەند كر، ب گۆڕەی دەقێ بڕیارێ كو ل رۆژا 20/5/2024 هاتبوو دەركرن، پێنج كورسیێن كوتایا پێكهاتەیان ب ئەڤی شێوەی ب سەر پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ دێ هێنە بەلاڤكرن:
1- هەولێر: دو كورسی ( ئێك بۆ مەسیحییان و ئێك بۆ توركمانان).
2- سلێمانیێ: دو كورسی (ئێك بۆ مەسیحییان و ئێك بۆ توركمانان).
3- دهۆك: ئێك كورسی بۆ ئەرمەنا.

هەولێر، قائید میرۆ

بەرپرسەكێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل كەركووكێ راگەهاند، هێشتا رێككەفتنا دووماهیێ ل دۆر بەلاڤكرنا پۆستێن پارێزگەها كەركووكێ نەهاتییەكرن و دبێژیت، مەرجێ پارتی ئەوە كوردەكێ بێلایەن پۆستێ پارێزگارێ كەركووكێ وەربگریت و هەرسێ پێكهاتەژی پەسەند بكەن.
محەمەد كەمال، بەرپرسێ لقێ سێ یێ پارتی ل كەركووكێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت « هێشتا رێككەفتنا دووماهیێ ل دۆر كاراكرنا جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ و بەلاڤكرنا پۆستێن ئەڤێ پارێزگەهێ نەهاتییە ئەنجامدان، تنێ ل دووماهی كۆمبوون محەمەد شیاع سۆدانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ داخوازكرییە بهەر ئاوایەكێ هەبیت پێدڤییە دەمەكێ نێزیك جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ بهێتە كاراكرن و دەست بكارێن خوە بكەت، بەلێ وەكو رێككەفتن نەهاتییەكرن و ئالیێن سیاسی و پێكهاتەیێن كەركووكێ نەگەهشتینە رێككەفتنێ، كۆمبوون و دانوستاندن ژی د بەردەوامن بۆ گەهشتن ب رێككەفتنێ، چونكە پارێزگەها كەركووكێ تایبەتمەندییا خوە یا هەی و پێدڤییە هەموو پێكهاتەیێن پارێزگەهێ بگەهنە ئەنجامەكی و رازییبن ل سەر دانانا پارێزگاری و بەلاڤكرنا پۆستێن پارێزگەهێ.
محەمەد كەمال ئاماژەكر» قانوون بخوە رێگر و ئاستەنگە ل كەركووكێ كو پێكهاتەیێن كەركووكێ نەگەهنە رێككەفتنێ، چونكە كورسیێن جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ ب شێوەیەكی هاتینە بەلاڤكرن یێن بووینە ئاستەنگ چو ئالی نەشێن بێی رێككەفتن جڤاتا پارێزگەهێ دەست ب كۆمبوونێن خوە بكەت و پارێزگار بهێتە دیاركرن، مادەم ب گۆڕەی قانوونێ جڤاتا پارێزگەهێ نەشێت كۆمبیت و رێككەفتن ژی نەهێتەكرن ئاریشە ب هەلاویستی دمینیت و ناگەهنە چو ئەنجامان».
رۆهنكر ژی» بۆچوونا پارتی ل دۆر رەوشا كەركووكێ ئەوە لەز بهێتەكرن بۆ كاراكرنا جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ و ل دۆر هەلبژارتنا پارێزگاری ژی مەرجێ پارتی بۆ دانانا پارێزگارێ كەركووكێ ئەوە پۆستێ پارێزگاری بۆ كوردان بیت، چونكە كورد پێكهاتەیا سەرەكییا كەركووكێ نە ومافێ كوردانە پۆستێ پارێزگاری وەربگرن، بەلێ پارتی دگەل وێ چەندێیە كوردەكێ بێلایەن ئەڤی پۆستی بڕێڤەببەت، ئەو كەسێ دبیتە پارێزگار ژی ژئالیێ هەموو نەتەوەیێن كەركووكێ ڤە بهێتە پەسەندكرن و رازیبوون ل سەر هەبیت، نوكە و بەری نوكە ژی پارتی بەردەوام بزاڤ كرینە ئاریشەیێن كەركووكێ بهێنە چارەسەركرن و وەكو پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ پشتی هەلبژارتنان پارێزگار هاتنە هەلبژارتن و پۆستێن ئیداری ل پارێزگەهان هاتنە بەلاڤكرن، تنێ ل پارێزگەها كەركووكێ نەبیت كو ژ بەر هەڤڕكییا ئالیێن سیاسی هەتا نوكە رێككەفتن نەهاتیەكرن».