سەرۆكێ پارتا سۆشیال دیموكراتا كوردستانێ ڕادگەهینیت: پەیمانا لۆزان ب خوەنیشادان و ئیمزایان ناهێتە هەلوەشاندن و پێدڤیە عیبرەت و وانەیان ژ قۆناغێن بۆری وەربگرین.
محەمەد حاجی مەحموود، سەرۆكێ پارتا سۆشیال دیموكراتا كوردستانێ گوت» پێدڤیە وانەیات ژ هەموو قۆناغێن بۆری یێن نەخوەش وەربگرین، تنێ ب خوەنیشادان و ئیمزایان پەیمانا لۆزان ناهێتە هەلوەشاندن، بەلكو ب ئێكگرتنێ و ئێكڕێزیێ و ئێك هەلوەستیا سیاسی یا خەلكێ كوردستانێ دێ ئەو پەیمانە هەلوەشیت».
گۆت ژی» دەمێ بیرئینانا وێ پەیمانێ دكەین كو كاریگەریەكا مەزن هەبوو ل سەر كوردستانێ، كو وی دەمی پتریا وەلاتێن زلهێز ئێك هەلوەستبوون بۆ خوە ڕێكسختنا خوە و توركیا ژی ئەو چەندە قەبوولكر تنێ ژ پێخەمەت هەلوەشاندنا پەیمانا سیڤەر».
دیاركر ژی» ڕەوشا نوكە یا گرنگ و هەستیارە و پێدڤی ب ئێكڕێزیا سیاسی و گەلێ مە هەیە».

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ڕادگەهینیت: هەكە ڕێككەفتن د ناڤبەرا هەردو شاندێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالی دا هاتە كرن، پێدڤیە ئێكسەر حوكمەتا فیدرالی شایستەیێن داریی یێن هەرێما كوردستانێ بهنێریت و نابیت ئەو پڕۆسەیە گیرو ببیت.
د. خەلیل غازی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان و ئەندامێ لژنەیا دارایی ل جڤاتا ناڤبری باس ل چەندین تەوەران دكەت ژوان بجهئینانا قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ بۆ سالێن 2023، 2024 و 2025، سەرەدانا شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ بەغدا و هنارتنا پشكا هەرێما كوردستانێ ل قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ ژ ئالیێ بەغدا ڤە.
وی ئەندامێ لژنەیا دارایی یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ب پێدڤی دزانیت چەند لژنەیەك د ناڤبەرا هەردو حوكمەتێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دا بهێنە پێكئینان ب مەبەستا ڕێككەفتنێ ل سەر هنارتنا مەهانە یا پشكا هەرێما كوردستانێ ژ بودجەیا گشتی یا ئیراقێ و پێدانا وان ماف و شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ كو د قانوونا بودجەیا گشتی دا ئاماژە پێ هاتیە كرن.
ب دیتنا د. خەلیل غازی ژ ئەگەرێ وێ چەندێ تێگەهشتن د هەژمارەكا بڕگە و مادەیێن قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ دا یا ئالۆزە، دانوستاندنێن د ناڤبەرا هەردو حوكمەتێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ب ساناهی نابن و دبێژیت» قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ ژ دەستێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دەركەفتیە و نوكە حوكمەتا ئیراقێ یا پێگیرە ب وێ چەندێ كو وێ قانوونێ بجهبینیت».
سەبارەت هنارتنا شایستەیێن دارایی یێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ژ ئالیێ حوكمەتا فیدرالی ڤە، د. خەلیل غازی دبێژیت» پشتی كو هەردو شاندێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالی دگەهنە ڕێككەفتنێ، پێدڤیە ئێكسەر شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ بهێنە هنارتن و نابیت پڕۆسە بهێتە گیروكرن و تێكهەلی ناكۆكیێن سیاسی بهێتە كرن».

وەزیرێ دارایی و ئابۆری ل هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند: ب داهاتێ ناڤخوەییێ هەرێما كوردستانێ نەشێین مووچەیێ مەهانە یێ فەرمانبەرێن هەرێمێ بدەین، چونكە پێشتر مەهانە 720 ملیار دینار ژ داهاتێ پەترۆلا هەرێما كوردستانێ دهات و نوكە ئەو پارە نینە.
ئاوات شێخ جەناب، وەزیرێ دارایی و ئابۆری ل هەرێما كوردستانێ» ب داهاتێ ناڤخوەیی نەشێین موچەی دابین بكەین، ل دەمێ خوە مەهانە 720 ملیار دینار ژ داهاتێ پەترۆلێ دهات كو دبوو 80% ژ پارێ مووچەی و ئەوا دما ژ داهاتێ ناڤخوە دهاتە دابینكرن، نوكە داهاتێ ناڤخوەیی ب گۆرەی قانوونا بودجەی پێدڤیە ب تنێ 50% وەربگرین و داهاتێ پەترۆلێ نەمایە، لەوما نوكە ل گەل ئیراقێ ل سەر هێلین بۆ وێ چەندێ ل سەر داهاتێ پەترۆلێ و نە پەترۆلێ و بابەتێن دی هەموویان ئێكلا بكەین».
قانوونا بودجەیا ئیراقێ بۆ سالێن 2023، 2024 و 2025 و قەبارەیێ وێ بۆ هەر سالەكێ 198 ترلیۆن و 910 ملیار و 343 ملیۆن و 590 هزار دینارن، ژ وی گۆژمەی 16 ترلیۆن و 609 ملیار و 639 ملیۆن و 162 هزار دینار پشكا هەرێما كوردستانێ یە.
ل هەفتیا بۆری شاندەكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدا، پشتی كۆمبوونێ ل گەل شاندێ حوكمەتا ئیراقی، ل ڕۆژا پێنجشەمبی 20/7/2023، ئومێد سەباح، سەرۆكێ دیوانا جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ ب بەرهەڤبوونا هەموو ئەندامێن شاندێ هەرێمێ، كۆنگرەیەكێ ڕۆژنامەڤانی ڕێكخست و گوت» ل گەل ئالیێن فەرمی یێن حوكمەتا ئیراقێ د كۆمبوونان داینە ل دۆر بجهئینانا قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ، تێدا مە دوپاتی ل سەر دو بابەتان كر، یێ ئێكێ: پاراستنا مافێن دستووری یێن هەرێما كوردستانێ، یێ دویێ: گرەنتیكرنا پشكا بودجەیا هەرێما كوردستانێ و هەموو شایستەیێن دارایی یێن هەرێمێ».

عەزیز هەورامی:

پارتی دیموكراتی كوردستان داخوازا ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ دكەت و سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ژی داخواز ژ كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ كریە كو هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ بڕێڤەببەت، هەڤدەم بەرپرسەكێ حزبا زەحمەتكێشێن كوردستانێ دبێژیت: پشتەڤانیێ ل وی ئالی دكەین ئەوێ داخوازا ئەنجامدانا هەلبژارتنان دكەت.
گۆران جەلال، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی یا حزبا زەحمەتكێشێن كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» ئەم وەكو حزبا زەحمەتكێشێن كوردستانێ ل گەل وێ چەندێ بووین هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ل دەمێ خوە بهێنە ئەنجامدان و ل گەل درێژكرنا ژیێ پەرلەمانی نەبووین، مە وەكو حزبێن چەپ یاداشتەك دابوو هەرسێ سەرۆكایەتیێن هەرێما كوردستانێ و مە داخوازكربوو هەلبژارتن نەهێنە گیروكرن، ئەوبوو پشتی درێژكرنا ژیێ پەرلەمانی دادگەها فیدرالی یا ئیراقی هەلوەشاندن و هەرێما كوردستانێ تووشی ڤالاهیا دستووری كر، وێ چەندێ ژی زیان بۆ پرۆسەیا سیاسی ل كوردستانێ هەبوو».
گۆران جەلال گوت ژی» حزبا زەحمەتكێشان و لژنەیا هەڤپشك یا هێزێن چەپێن كوردستانێ دووپاتكر كو هەلبژارتن نەهێنە پاشئێخستن و هەر هێز و ئالیەكێ سیاسی پێنگاڤان بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنان ب هاڤێژیت دێ پشتەڤانیێ لێكەین و داخوازێ ژ حزبێن دی یێن كوردستانی دكەین پشتەڤانیێ ل ئەنجامدانا هەلبژارتنان بكەن و ئێدی زێدەتر هەرێما كوردستانێ تووشی ڤالاهیا دستووری نەهێتە كرن».
خۆیاكر ژی» د داخۆیانیێن مەكتەبێن سیاسی وسەركردایەتیێن حزبان باس ل وێ چەندێ دكەین ل گەل ئەنجامدانا هەلبژارتنانە، بەلێ دەمێ هەلبژارتن نەهێنە كرن چەندین ئەگەران بۆ دئینن، هەلبژارتن مافەكێ تمام یێ وەلاتیانە و شەرعیەتێ ب دەستهەلاتێ ددەن و ئەنجامدانا هەلبژارتنان پێگەهێ حوكمڕانیێ ب هێز دكەت».

پارتێن کوردی یێن باکورێ کوردستانێ ل باژێرێ ئامەدێ د داخۆیانیەکێ دا دیار کرن، سەد سال ل سەر پەیمانا رەش یا لۆزانێ دەرباز دبن، د سەد سالێن بۆری دا هێزێن داگیرکەرێن کوردستانێ هەموو رێ بۆ ژناڤبرنا کوردان بکارئینان و نەشیان کوردان ژناڤ ببەن، نها دەم یێ هاتی یێن بووینە ئەگەرێ پارچەبوونا کوردستانێ داخوازا لێبۆرینێ ژ گەلێ کورد بکەن.

هژمارەک زێدە ژ پارتی و هێزێن سیاسی یێن باکورێ کوردستانێ ل باژێرێ ئامەدێ کۆمبوون و پشتی کۆمبوونێ ژی د پرێس کۆنفرانسەکێ دا هەلوەستێ خوە ل هەمبەر دەربازبوونا سەد سالان ل سەر پەیمانا لۆزانێ دیار کرن و راگەهاندن، گەلێ کورد چو دەمەکێ پەیمانا لۆزانێ ناس نەکریە و ناکەت، چونکی پەیمانا لۆزانێ بێی داخوازیا کوردان هاتە ئیمزا کرن و پەیمانا لۆزانێ بۆ ئەگەری پارچەکرنا کوردستانێ و کوردان ژی ل هەمبەر پەیمانا لۆزانێ ل هەر چار پارچان دەست ب خەبات و بەرخوەدانێ کرن و ب هزاران قارەمانێن کوردستانێ جانێ خوە فیدا کرن و ئەڤرۆکە ئێدی چو رامانا وێ پەیمانێ نەمایە.
د ڤێ دەربارێ دا بایرام بۆزیەل سەرۆکێ گشتی یێ پارتیا سوسیالیست یا کوردستانێ ژی راگەهاند، کوردان چو دەمەکێ پەیمانا لۆزانێ ناس نەکریە، خەبات و قوربانیدانا گەلێ مە ل هەر چار پارچێن کوردستانێ ل دژی پەیمانا لۆزانێ و ئەنجامێن وێ بوویە، ئەڤرۆکە یێن بووینە ئەگەرێ وێ پەیمانێ و پارچەکرنا کوردستانێ دڤێت نها ب فەرمی داخوازا لێبۆرینێ ژ گەلێ مە بکەن، هەروەسا دڤێت نەتەوەیێن ئێکگرتی و وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا ژی هەست ب بەرپرسیاریا خوە یا دیرۆکی بکەن و پشتەڤانیێ ل مافێن رەوا یێن گەلێ کوردستانێ بکەن، چونکی ژ بەر وێ پەیمانێ سەد سالن زۆلم و زۆرداری ل گەلێ کورد دهێتە کرن و ئەڤرۆکە گەلێ کورد، گەلێ هەری مەزنە ل ڤێ جیهانێ کو خوەدانا دەولەتا خوە نینە، ئەو یەک ژی شەرمەکا مەزنە بۆ هەموو جیهانێ و یێن کو بەحسێ مافێن مرۆڤی دکەن.
پشکداربوویێن کۆنفرانسێ هەروەسا داخواز ژ هەموو هێزێن سیاسی یێن کوردستانێ ژی کرن، ئێدی پێکڤە دەست ب قۆناغەکا نوو بکەن، چونکی چو رامانا پەیمانا لۆزانێ نەمایە و پێدڤیا کوردان ب ئێکگرتنێ یا هەی، سەدسال ل سەر پەیمانا لۆزانێ دەرباز بووینە و نها چو رامانا وێ پەیمانێ نەمایە، کوردان پەیمانا لۆزانێ ناس نەکرینە و ناکەن ژی، ژ بەر هندێ نها پتر ژ هەر دەمەکێ دڤێت هەموو هێزێن سیاسی یێن کوردستانێ ل هەر چار پارچێن کوردستانێ پێکڤە دەست ب قۆناغەکا نوو بکەن، پێدڤیا هێزێن کوردستانێ ب ستراتیژیەکا هەڤپشک یا نەتەوی هەیە، چونکی سەد سالێن بۆری سەلماندن هەتا کورد ئێکگرتی و بهێز نەبن نەشێن بگەهنە مافێن خوە یێن رەوا.