كاردینال لویس ساكۆ، پەتریاركێ كلدانێن كاسۆلیك ل ئیراقێ بڕیاردا خوە ژ بارەگەهێ پتریاركیێ سەرەكی ل بەغدا ڤەكێشیت بەر ب كەنیسەیەكا هەرێما كوردستانێ ڤە بهێت، ئەڤ چەندە ڕوودا پشتی پەیدابوونا ناكۆكیێ ل گەل سەرۆك كۆمارێ ئیراقێ و سەركردەیێ پارتەكا مەسیحی.
دەمێ چەند مەهایە ناكۆكی د ناڤبەرا لویس ساكۆ و ڕەیان كلدانی دا كو سەرۆكێ پارتەكا مەسیحی یە و دناڤ جڤاتا نوونەران و حوكمەتێ دا ئەندام هەنە و دناڤ حەشدا شەعبی دا ژی هێز هەیە، دروستبوویە. و دڤێ مەهێ دا ناكۆكیێن وان زێدەتر بووینە، دەمێ سەرۆك كۆمارێ ئیراقێ لەتیف ڕەشید نڤیسارا هەژمار 147 یا سالا 2013 هەلوەشاندی، كو یا تایبەت بوو ب دیاركرنا كاردینالی ڤە بۆ سەرۆكێ كەنیسەیا كلدانی.
مەتران مار بەشارە وەردە، سەرۆكێ ئەساقیفەیێن ئەبرەشیا كلدانی د كۆنگرەیەكێ ڕۆژنامەڤانی دا ڕاگەهاندبوو: بڕیارا سەرۆكایەتیا كۆمارا ئیراقێ جهێ داخێ یە و پشتڕاست كربوو ژی كو كاردینال ساكۆ دێ ل هەرێما كوردستانێ چاڤدێریا كاروبارێن كەنیسێ كەت، بەلێ ڕۆهنكر ژی كو ئەو چەندە ب ڕامانا ڤەگوهاستنا بارەكەهێ پاتریاركیا كەنیسەیا كلدانی نینە، بەلكو عێنكاوە دێ بیتە جهێ بارەگەهێ هاڤینی یێ پاتریاركیێ، كو وەكو سالێن بۆری دێ جهەكێ دەمكی بیت.
كاردینال ساكۆ ژ ئالیێ پێكهاتەیێ مەسیحی و بەرپرسێن سیاسی یێن ئیراقێ ب كەسایەتیەكێ گرنگ دهێتە هەژمارتن، هەر ئەو بوو ژی كو سەرەدانا دیرۆكی یا پاپا فرانسیس پاپایێ فاتیكانێ ل سالا 2021 بۆ ئیراقێ ڕێكخستی.
د هەڤپەیڤینەكێ دا ل گەل میدیایا ئیراقی، كاردینال ساكۆ ڕۆهنكربوو، ئەو نڤیسارا كۆماری بۆ وی گرنگ بوو تاكو بشێت سامان و كاروبارێن كەنیسێ بڕێڤەببەت. بەلێ سەرۆكایەتیا كۆمارێ دبێژیت ئەو نڤیسارا كۆماری ل سەر بنەمایێ نەبوونا هیچ پشتەڤانیەكا دستووری و قانوونی هاتیە هەلوەشاندن و هیچ نڤیسارەكا كۆماری بۆ دەستنیشانكرنێ دیارناكەت ژبلی بۆ كارمەندێن دەزگەهان، سەرۆكایەتیان، وەزارەتان و ڕێڤەبەریێن حكومی و دەزگەهێن ئایینی ب دەزگەهێن حكومی ناهێنە هەژمارتن و زانایێن ئایینی ب كارمەندێن دەولەتێ ناهێنە هەژمارتن تاكو نڤیسار بۆ دەستنیشانكرنا وان بهێنە دەركرن. و هەلوەشاندنا نڤیسارا كۆماری هیچ كاریگەریەكێ ناكەتە سەر پێگەهێ ئایینی و قانوونی یێ كاردینال لویس ساكۆ.
كاردینال لویس ساكۆ د نامەیەكێ دا بۆ هەرسێ سەرۆكایەتیێن ئیراقێ گوت» ل بەرامبەر وێ هەوا ب مەبەست یا كەتائیب بابلیۆن دژی من و پێكهاتەیێ مەسیحی دهێتە كرن و نەبوونا هێزەكێ بۆ ڕاوەستاندنا كەتائیب بابلیۆن و بێدەنگیا حوكمەتێ و ڤەكێشانا نڤیسارا كۆماری ژ ئالیێ سەرۆكایەتیا كۆمارێ ڤە ژمن، كو ئەڤە پێشهاتەكە د دیرۆكا ئیراقێ دا هەڤشێوەیێ وێ نەبوو من بڕیار دا ژ بارەگەهێ پاتریاركیێ ل بەغدا ڤەكێشم و بەر ب كەنیسەیەكا هەرێما كوردستانێ بچم».
مەتران مار بەشار وەردە د كۆنگرەیێ خوە یێ ڕۆژنامەڤانی دا ل عێنكاوە گوت» یا ڕۆهن نینە بۆچی سەرۆك كۆماری ئەو مەرسووما كۆماری هەلوەشاندیە و پێدڤی بوو رۆهنكرنا زێدەتر هەبا».
ژ ئالیێ خوەڤە ڕۆمیۆ هەكاری، سكرتێرێ گشتیێ حزبا دیموكراتا بەیت نەهرەین، ڕاگەهاند» پێدڤیە هەموو مەسیحیان هەلوەست دژی بڕیارا سەرۆك كۆمارێ ئیراقێ هەبیت و ئەو بڕیارە دەستێوەردان بوو د كاروبارێن مەسیحیان دا».
گۆت ژی» پاپایێ فاتیكانێ و جڤاكێ نێڤدەولەتی دێ دژی بڕیارا سەرۆك كۆمارێ ئیراقێ هەلوەست هەبیت».

هەولێر، قائید میرۆ

بەرپرسەكێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل كەركووكێ ئاشكراكر، بزاڤێن پارتی بۆ پێكئینانا لیستەیەكا بەرفرهە ل كەركووكێ د بەردەوامن و هەتا نوكە هندەك ئالیێن سیاسی بەرهەڤیا خوە نیشادایە بۆ پێشنیازا پارتی و پێكئینانا لیستەكێ. هەروەسا دبێژیت، پارتی دێ ل چەند ڕۆژێن داهاتی ناڤێن بەربژارێن خوە ئێكلا كەت و هەلبژارتنێن ڤێجارێ گرنگیا خوە بۆ كوردان هەیە ژبەر كەركووكێ.
باقی سالەیی، ئەندامێ مەكتەبا ڕێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل كەركووكێ بۆ ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت « ئەم یێ بەر ب هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ دچین و ل كەركووكێ ژی هەلبژارتن دێ هێنەكرن، لەوڕا هەژمارەكا ئالیێن بەری نوكە سەرەدانا مەكتەبا ڕێكخستنا پارتی ل كەركووكێ یا كری و مە ژی سەرەدانا هەژمارەكا ئالیێن سیاسی كریە ب مەرەما پێكئینانا لیستەكێ بۆ هەلبژارتنێن ئەڤسالە یێن جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ، پارتی دخوازیت كوردان لیستەكا هەڤپشك یا كوردی ل كەركووكێ هەبیت و هەر ئالیەكێ بخوازیت دگەل لیستا پارتی پشكداری هەلبژارتنان بكەت دەرگەهێ پارتی یێ ڤەكریە ل بەردەم ئالیێن سیاسی».
سالەیی گوت ژی» بۆچوونا پارتی ل كەركووكێ یا خۆیایە بۆ هەلبژارتنێن بهێن، ئالیەكێ سیاسی ڕازیبوونا خوە دیاركریە دگەل پارتی پشكداری هەلبژارتنان بكەن و بڕیارە ئەڤرۆ ئالیەكێ دی یێ سیاسی سەرەدانا پارتی بكەت و دو حزبێن دی ژی بڕێڤەنە و پەیوەندی كریە و دخوازن سەرەدانا پارتی بكەن، پارتی چو مەرج ل سەر ئالیێن سیاسی نینە بۆ ئێك لیستەییێ و تنێ پارتی دخوازیت كورد دەنگێن زۆر بدەستڤە بینن و ئیدارەیا كەركووكێ بكەڤیتە دەستێ كوردان، بەلێ ئەم ناڤەشێرین ل سالێن بۆری مە هەڤپەیمانی هەبوویە ل كەركووكێ و مە ئەزموونەكا تەحل دگەل ئالیەكێ سیاسی هەیە و ناخوازین ئەو ئەزموون دوبارە ببیت، هەرچەندە پارتی دخوازیت هەموو كورد ب ئێك لیست پشكداریێ د هەلبژارتنان دا بكەن، دگەل ڤێ چەندێ ژی ئەڤە كارەكێ ب زەحمەتە و سەرناگریت».
باقی سالەیی ئاماژەكر» پارتی پشكدارەكێ سەرەكیێ لیستا برایەتی بوو ل كەركووكێ و پتریا پۆستێن پارێزگەها كەركووكێ د دەستێ كوردان دابوون، بەلێ ل دووماهیێ مەدیت چ بسەرێ كوردان هات و پارتی ناخوازیت ئەو ئەزموون بهێتە دوبارەكرن، ئەم چاڤەڕێی هەردو لقێن پارتی ل كەركووك و چەمچەمال دكەین بۆ هنارتنا ناڤێن بەربژارێن سنۆرێ خوە بۆ جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ، هەردەمێ ناڤێن بەربژاران پێشكێشی مەكتەبا ڕێكخستنێ بهێنە كرن، لژنەیەكا تایبەت هەیە و دێ پێداچوون بۆ هێتەكرن و ناڤێن بەربژارێن پارتی ل كەركووكێ هێنە ئێكلاكرن، چونكی هەلبژارتنێن ڤێجارێ بۆ كوردان د گرنگن، ژ بەر كو دێ كەركووك ژی ڤەگریت و پشتی چەندین ڕوودانان دێ جارەكادی جڤاتەكا نوو یا پارێزگەهێ هێتە پێكئینان و گوهۆڕین ب سەر ئیدارەیا كەركووكێ هێن، لەوڕا ژی یا گرنگە كورد كار بكەن زۆرترین دەنگان بدەستڤە بینن و وەلاتیێن كورد پشكداریەكا بەرفرهە د هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهان دا هەبیت».

پەرلەمانێ هەرێما كەتەلۆنیا ل وەلاتێ ئیسپانیا د چارچۆڤەیێ سەرەدانەكا وەزیرێ شەهید و ئەنفالكریان ل هەرێما كوردستانێ، سۆز دا قوربانی و ئەنفال و كیمیاباران و جینۆساید و هەموو نەهامەتیێن خەلكێ كوردستانێ بێخیتە بەراهیا كارێن خوە بۆ وێ چەندێ ب جینۆساید ب نیاسیت.
عەبدوللا حاجی مەحمود، وەزیرێ كاروبارێن شەهید و ئەنفالكریان ل هەرێما كوردستانێ ل گەل شاندەكێ وەزارەتێ، سەرەدانا پەرلەمانێ هەرێما كەتەلۆنیایێ ل باژێرێ بەرشەلۆنا ل وەلاتێ ئیسپانیا كر و ژ ئالیێ ئەلبا ڤێركێس جێگرێ سەرۆكێ پەرلەمانێ هەرێما كەتەلۆنیایێ و ئانا بالسێرا جێگرا سەرۆكێ كۆمسیۆنا پەیوەندیێن دەرڤە ل پەرلەمانێ كەتەلۆنیا پێشوازی لێ هاتە كرن.
د وێ دیدارێ دا وەزیرێ شەهید و ئەنفالكریا ڕۆناهی ئێخستە سەر ئارمانجا سەرەدانێ كو بۆ پشكداریكرنێ بوو د كۆنفرانسێ 16 یێ ئێكەتیا زانایێن نێڤدەولەتی یێن جینۆسایدێ ل باژێرێ بەرشەلۆنە، هەروەسا باسێ قوربانیدان و نەهامەتیێن خەلكێ كوردستانێ و ئەنفال و كیمیاباران
و جینۆسایدا دژی گەلێ كورد هاتیە كرن .
جێگرێ سەرۆكێ پەرلەمانێ كەتەلۆنیا ژی ڕاگەهاند كو پەرلەمانێ هەرێما كەتەلۆنیا پرسا جینۆسایدا كوردان دێ ئێخیتە بەراهیا كارێن خوە بۆ وێ چەندێ ئەو كارەسات و جینۆسایدێن كو ب سەرێ خەلكێ كوردستانێ دا هاتین ب زیندی ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی بمینن .

سەرۆكێ دیوانا سەرۆكایەتیا هەرێما كوردستانێ ڕادگەهینیت: دانوستاندن و پەیوەندی ل گەل كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ بۆ دیاركرنا ڕۆژا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ د بەردەوامن و خویاكر، بۆچوونا نەتەوەیێن ئێكگرتی ئەوە كۆمسیۆن دشێت د ئەڤسالەدا سەرپەرشتیا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ل هەمان ڕۆژا هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ بكەت.
فەوزی حەریری، سەرۆكێ دیوانا سەرۆكایەتیا هەرێما كوردستانێ گوت» پشتی بڕیارا دادگەها فیدرالی، مە سەرەدانا كۆمسیۆنا هەلبژارتنێن ئیراقێ ل بەغدا كر و بۆچوونێن جودا هەبوون ل سەر ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ، لەوما پشتی وێ ڕوونشتنێ مە ئەو داخوازی هەرێما كوردستانێ كرن بۆ زێدەتر دانوستاندنێ».
فەوزی حەریری دیاركر» مە دوپاتی ل سەر ئەنجامدانا هەلبژارتنان ل 18/11/2023 ب گۆرەی فەرمانا سەرۆكایەتیا هەرێمێ كر وهەروەسا ڕازی بووین ژی ل سەر وێ چەندێ كو ل گەل هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ ل 18/12/2023 بهێنە ئەنجامدان، بەلێ هەتا نوكە كۆمسیۆنێ ژڤانێ هەلبژارتنان ئێكلا نەكریە».
ئاماژەكر» ئەم ل گەل جینین پلاسخارت، نوونەرا تایبەت یا سكرتێرێ گشتیێ نەتەوەیێن ئێكگرتی ل ئیراقێ و پسپۆرێن نەتەوەیێن ئێكگرتی كۆمبووینە و باوەریا وان ئەوە دشیانێن كۆمسیۆنا هەلبژارتنێن ئیراقێ دایە د ئەڤسالەدا ل گەل هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ، هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ژی بڕێڤەببەت».
ل ڕۆژا 10/7/2023، سەرۆكایەتیا هەرێما كوردستانێ نڤیسارەك ئاراستەی كۆمسیۆنا هەلبژارتنێن ئیراقێ كریە ب گۆرەی فەرمانا هەرێمێ هەژمار 90 ل 26/3/2023، بڕیار هاتیە دان هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ل ڕۆژا 18/11/2023 بهێنە ئەنجامدان، بۆ وێ مەبەستێ ژی داخواز ژ كۆمسیۆنا هەلبژارتنێن ئیراقێ كریە بەرهەڤیێ نیشا بدەت بۆ سەرپەرشتیكرنا هەلبژارتنان د وی ژڤانێ دیاركری دا، یان ژی ل گەل هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ ل 18/12/2023 بهێنە ئەنجامدان .
پشتی بڕیارا دادگەها فیدرالی ل 30/5/2023 دۆر دەمێ درێژكرنا دەمێ قانوونی یێ ژیێ خولا پێنجێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ، د نوكە دا ئالیێن پەیوەندیدارێن هەرێما كوردستانێ ل گەل كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنێن ئیراقێ، دانوستاندنێ ل دۆر دیاركرنا ژڤانەكی بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ، كو ژ ئەگەرێ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ و ب دووماهی هاتنا دەمێ قانوونی یێ كاركرنا جڤاتا كۆمسیارێن كۆمسیۆنێ پشتی هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهان، هەتا نوكە هیچ ژڤانەك بۆ هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ نەهاتیە دیاركرن.
ل 21/6/2023، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پشتی پێشوازیكرنێ ل جینین پلاسخارت، نوونەرا تایبەت یا سكرتێرێ گشتیێ نەتەوەیێن ئێكگرتی ل ئیراقێ، د تویتەكی دا ڕاگەهاند» خەلكی مافێ هەلبژارتنان هەیە، ل گەل نوونەران تایبەت یا سكرتێرێ گشتیێ نەتەوەیێن ئێكگرتی ل ئیراقێ مە باس ل بەرهەڤیان و پشتەڤانی ل دۆر ڤێ چەندێ كر».
بڕیارە ل 18/12/2023 هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ ( ژبلی پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ) بهێنە ئەنجامدان ب پشكداریا زێدەتر ژ 23 ملیۆن دەنگدەران و ب گۆرەی ڕێنمایێن كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ د ڤێ مەهێ دا دێ دەست ب تۆماركرنا هەڤپەیمانیێن حزبان هێتە كرن.