ئەڤرۆ

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، مەسرور بارزانی، د هەڤپەیڤینەكێ دا ل گەل پێگەهێ (مۆنیتۆر) یێ ئەمریكی باس ل چەند تەوەران كر ژ وان ڕەوشا ناڤخوەیا هەرێمێ، پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدا، دۆسێیا تیرۆرێ و چەند پرسێن دی یێن گرنگ یێن گرێدای ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و دەڤەرێ.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د وێ هەڤپەیڤینێ دا گوت» پێدڤیە ناكۆكیێن سیاسی و ئابۆری د چارچۆڤەیێ جڤاتا وەزیران دا بهێنە چارەسەركرن، نەكو ب بایكۆتكرنا حوكمەتێ ژ ئالیێ وەزیرێن ئێكەتیێ ڤە».
گوت ژی» وەزیرێن ئێكەتیێ ل پەرلەمانی و ل بەردەم خەلكێ كوردستانێ سویند خواریە، بەلێ خوە ڤەدزین ژ بەرپرسیارەتیێ، چارەسەریا كێشەیان ناكەت».
ئاشكرا كر ژی» هۆكارێ ڕاستەقینەیێ ڤی بابەتی د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتیێ دا، كوشتنا هاوكار عەبدوللا رەسول، ئەفسەرێ بەرێ یێ هەوالگریا ئێكەتیێ یە ل سالا بۆری ل هەولێرێ كو د ڤێ دۆسێیێ دا ئێكەتی یا هاریكار نەبوو، بۆ وێ چەندێ چاڤان ژ تیرۆركرنێ دوور بێخن، ئەو زێدەرەویێ د كێشەیێن دی دا دكەن، وەكو بابەتێ دارایی و دابەشكرنا دەستهەلاتێ، د دەمەكی دا ئەڤ كێشە بەردەوام هەبوون».
خویاكر ژی» ل شوینا هەموو كێشەیان تێكهەلی هەڤدوو بكەن، پێدڤیە سەرنجا وان ل سەر چارەسەركرنا كێشەیێن سیاسی و دارایی ب ڕێكا جڤاتا وەزیران بیت و بلا دادگەهـ و قانوون مامەلێ ل گەل دۆسێیا وێ پرسا كوشتنێ بكەن».
سەرۆكێ حوكمەتێ دیاركر» ب فەرمی من داخواز ژ ئێكەتیێ كریە، بۆ كۆمبوونێن جڤاتا وەزیران بزڤرن، لەوما هیڤیدارم بزڤرن بۆ حوكمەتێ و هەر كێشە و نێگەرانیەكا وان هەی، ب ڕێكا دانوستاندنێ د كۆمبۆنێن جڤاتا وەزیران دا چارەسەر بكەین، ژ بلی ڤێ چەندێ ژی هیچ ڕێكەكا دی نینە».
سەبارەت هەلبژارتنان، مەسرور بارزانی ڕاگەهاند» كێشەیێن د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا هەر چ بن، پێدڤیە ڕێكەكا جودا بۆ ئێكلاكرنا كێشەیێن خوە ببینن، بەلێ نابیت هیچ تشتەك ل سەر كیستێ پاشئێخستنا هەلبژارتنان بیت و پێدڤیە ئەڤ سالە هەلبژارتن بهێنە ئەنجامدان».
سەبارەت پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ و ئەمریكا، مەسرور بارزانی گوت» ئەم دخوازن پەیوەندیێن مە باشتر ببن، پشكداریكرنا زێدەتر و وەبەرئێنانا زێدەتر. كورد و ئەمریكا بها و پرەنسیپێن هەڤپشك یێن هەین، ئەم هەڤپەیمانێن سروشتی نە و هیڤیا پشتەڤانیەكا زێدەتر دخوازین».
دیاركر ژی» پێدڤیە ئەمریكا زێدەتر پەرەپێدانێ ب پێشڤەچوونێن هەرێما كوردستانێ بدەت، پێدڤیە هەرێما كوردستانێ وەكو نموونەیەك بۆ وی ڕۆلێ ئەرێنی بهێتە بكارئینان كو ئەمریكا دشێت د دەڤەرێ دا بگێریت. بێی پشكداریكرنا راستەوخوە یا ئەمریكا د دەمێ 30 سالێن بۆری دا. مە ئەو هەموو تشتە نەدبوون كو ئەڤرۆ دهێنە دیتن، ئەڤە ژی چیرۆكەكا سەركەفتنا ئابۆری یە».
زێدەتر گوت» ئەمریكا كارەكێ مەزن كر ب ئازادكرنا ئیراقێ ژ ستەمكاریێ و دیكتاتۆریەتێ. بەلێ ب درێژیا سالان كاریگەریا پشكداریكرنا ئەمریكا كێم كر و ژ بەر نەبوونا وێ كارەكتەرێن دی ئەو ڤالاتیە پڕكر. ئەڤە ژی هاریكار نەبوو».
پتر گوت» ئەم دخوازین ئەمریكا، هەرێما كوردستانێ ب هەڤپەیمانەكا ب هێز و باوەرپێكری بزانیت و وەكو دۆستەك ب هەژمێریت كو مە هەمان بها و پرەنسیپ هەیە. ئەم بەردەوام باجەكا گران یا وێ هەڤالینیێ ددەین، مە پێدڤی ب پشتەڤانیەكا زێدەترە ژ ڕوویێ سیاسی و ئابۆری و ئەمنی ڤە».
مەسرور بارزانی باس ل وێ چەندێ ژی كر « ل هەرێما كوردستانێ دەلیڤەیەكا مەزن هەیە ل بەردەم ئەمریكا بۆ وەبەرئێنانا زێدەتر، ئەم د زەنگینین ب سامانێن سروشتی و ژێدەرێن مرۆڤی، شیانێن گەشەكرنێ هەم بۆ گەلێ كورد و هەرم بۆ كۆمپانیێن ئەمریكی مفا هەیە».
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ ئاماژە ب هەبوونا سەقایەكێ ئەرێنی كر د دانوستاندنێن ل گەل بەغدا كو بوویە ئەگەرێ د ڤێ هەفتیێ دا جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ بودجەی پەسەند بكەت و ڤرێكەتە جڤاتا نوونەران كو بەهرا هەرێما كوردستانێ ژ بودجەیا گشتی یا ئیراقێ 12.6% هاتیە دیاركرن» .
هەروەسا گوت» پێشكەفتننەكا مەزن د دانوستاندنێن ل دۆر بودجەی بدەستڤەهاتینە، ئەو ب تمامی نینە یا مە دخواست، بەلێ ب دیتنا من بودجەیەكا كارایە».
خویاكر ژی» وەلات دێ مفای ژ پەسەندكرنا پڕۆژێ قانوونا بودجەی بینیت،پێشتر مە پشتەڤانیا خوە بۆ ڤێ بودجێ دیاركربوو، هیڤیدارم جڤاتا نوونەران بودجەی وەكو خوە دەرباز بكەت، ئەڤە ژی دێ بیتە دەستپێكەكا پەیوەندیەكا گەلەك باش. نەكو تنێ د ناڤبەرا بەغدا و حوكمەتا هەرێمێ دا ، بەلكو د ناڤبەرا بەغدا و پارێزگەهێن دی ژی دا، هەروەسا دێ بیتە ئەگەرێ ڤەژاندنا ئابۆری ژی».
مەسرور بارزانی ئاماژە كر ژی» سەقایێ ئەرێنی د دانوستاندنێن بودجەی دا دێ ئاسانكاریان پەیداكەت بەر ب قانوونەكا نیشتمانی بۆ پەترۆلێ كو ژ مێژە نەهاتیە بدەستڤەئینان، د بەرێ دا هندەك ڕەشنڤیس هەبوون، بەلێ چو جاران ژ ئالیێ جڤاتا نوونەران ڤە نەهاتنە پەسەندكرن» .
هەروەسا گوت» گەلەك جاران مە گوتیە ل گەل حوكمەتا فیدرالی كار دكەین بۆ بجهئینانا دەستووری وەكو خوە، پێدڤیە قانوونا پەترۆل و غازێ ل گەل مافێن هەرێما كوردستانێ د دەستووری دا بگونجیت، پاراستنا مافێن مە دێ ژ كارێن مە یێن سەرەكی بیت، ب دیتنا من ڕێكەك هەیە بۆ ڤەدیتنا چارەسەریەكێ كو كار پێ بهێتە كرن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا».
ژ ئالیەكێ دی ڤە سەرۆكێ حوكمەتێ ڕاگەهاند» ڕەوشا ئەمنی ل هەرێما كوردستانێ و ل سەرانسەری ئیراقێ ژ بەرێ باشترە و ئەڤە پێنگاڤەكا باشە، هاریكاری ژی یا گرنگە».
پتر گوت» پەیوەندیەكا گەلەك باشتر د ناڤبەرا هێزێن ئەمنی یێن كوردی و هێزێن ئیراقی دا هەیە، ژ وان ژی ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك دژی داعشێ كو بۆ باشتركرنا تەناهیێ هاتیە دروستكرن».
باس ل وێ چەندێ ژی كر» هەتا نوكە گەفا تیرۆرێ ل ئیراقێ و جهێن دی هەیە و دڤێت مامەلە ل گەل ڕیهوڕیشالێن تیرۆرێ بهێتە كرن و مخابن ب دیتنا من ئەو وەكو پێدڤی نەهاتینە چارەسەركرن».
سەرۆكێ حوكمەتێ دووپاتكر كو خەلكی پێدڤی ب خزمەتگوزاریێن حكومی یێن دروست و ژیانەكا هەژی هەیە، هەكە حوكمەت پێدڤیێن خەلكی دابین بكەت، گرنگیێ ب خەلكێ خوە بدەت، گوهداریا خەلكێ خوە بكەت و ل گەل خەلكی پەیوەندیان دروست بكەت، دێ حەزا هاریكاریكرنا خەلكێ ل گەل ڕێكخراوێن تیرۆرستی كێمتر كەت، هەروەسا دڤێت ب ناساندنا ئایدلۆژیەكا میانرەوتر كو هاندنا و هیڤیا پاشەڕۆژەكا گەش ب خەلكی بدەت، بەرهنگاریا ئایدلۆژیا تیرۆرستان ببیت، هەكە ئەڤە دێ بەردەوام بیت».
خویاكر» كابینەیا من دەست ب بەرنامەیەكێ چاكسازیێ یێ توند كریە كو مەبەستەكا مەزن هەیە، ژ وان ژی دروستكرنا شەفافیەتەكا زێدەتر د مەزاختیێن حوكمەتێ و دابینكرنا خزمەتگوزاریێن بازرگانی و بانكی دا».

ئەڤرۆ

ئەندامەكا لژنا دارایی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ باس ل پڕۆژەیێ قانوونا بودجەی دكەت و ژڤانێ پەسەندكرنا وی ژ ئالیێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و دبێژیت پێشبینی دهێتە كرن بەری جەژنا رەمەزانێ قانوونا بودجەیا ئیراقێ ژ ئالیێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڤە بهێتە پەسەندكرن.
ئیخلاس دلێمی، ئەنداما جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان و ئەنداما لژنەیا دارایی ل جڤاتا نوونەران گوت» پێشبینی دهێنە كرن بەری جەژنا رەمەزانێ پڕۆژەیێ قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ بهێتە پەسەندكرن».
ئیخلاسێ گوت ژی» ئەو گۆژمەیێ پارەی یێ بۆ پارێزگەهان هاتیە تەرخانكرن بۆ مەبەستا مەزاختیێن وەبەرئێنانێ یە كو د دەمێ سالا دارایی دا د شیان دا نبەوو بهێنە مەزاختن، ل ڕەشنڤیسێ قانوونا بودجەیا فیدرالی بۆ سالا 2023 هاتە جهگیركرن».
وێ ئەنداما لژنەیا دارایی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئەوژی گوت» ئەڤە میكانیزمەكا گونجایە و ڕێكێ ب پارێزگەهان ددەت چالاكیێن دارایی د چارچوڤەیێ تەرخانكرنا سالانە یا خوە ئەنجام بدەن».
د بەیاننامەیەكێ دا، شاخەوان عەبدوللا، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل دۆر پڕۆژەیێ قانوونا بودجەی باس ل وێ چەندێ كر كو ڕەشنڤیسێ قانوونا بودجەیا فیدرالی گەهشتیە وێ، كو بلندترین بودجەیە د دیرۆكا ئیراقێ دا ب بهایێ زێدەتر ژ 197 ترلیۆن دیناران، ب پشتبەستن ب بهایێ ئێك بەرمیلا پەترۆلێ ب 70 دۆلاران، د دەمەكی دا كورتئینان 63 ترلیۆن دینار بوو».

ئەڤرۆ

دهۆك، لەزگین جوقی

كەساتیەكێ‌ ژ بنەمالا میرێن ئێزدیان ڕاگەهاند، چوونا میرێ‌ ئێزدیان میر حازم تەحسین بەگ بۆ بەغدا بۆ ڤەگەراندنا ژیانێ‌ بوو ب تایبەتی بۆ شنگالێ ل سەر ڤێ‌ پینگاڤی شاندێن جودا یێن بەغدا سەرەدانا شنگالێ كرن لێ‌ گرۆپێن چەكدار ئاستەنگان دروست دكەن و ناهێلن ئێزدی ڤەگەرنە شنگالێ.
میر داسن فاروق بەگ، كەسایەتیێ ژ بنەمالا میرێن ئێزدیان دیاركر گوت» ئێزدی چاڤەڕێنە ڕەوشا شنگالێ ئاسایێ‌ ببیت وخەلكێ‌ مە ژ بن خیڤەتان دەركەڤن وڤەگەرن سەر مالێن خوە».
هەروەسا گوت» بەری دەمەكی حازم تەحسین بەگ، میرێ‌ ئێزدیان دگەل شاندەكێ‌ جڤاتا ڕوحانی یا ئێزدی سەرەدانا بەغدا كربوو وداخواز ژ حوكمەتا ئیراقێ‌ كر ڕەوشا شنگالێ ئاسایێ‌ بكەت وپڕۆژەیێن ستراتیژی ل شنگالێ بهێنە ئەنجامدان و ئاوارە ڤەگەرنە جهێن خوە پشتی ڤێ‌ سەرەدانێ‌ شاندێن بەغدا قەستا شنگالێ كرن وهەتا نوكە نەشیاینە ڕەوشا شنگالێ ئاسایێ‌ بكەن ژبەركو گرۆپێن چەكدار د ناڤ شنگالێ دا یێن هەین و ڕێگریێ‌ دكەن و بتنێ‌ بۆ بەرژوەندیا خوە كار دكەن «.
زێدەتر گۆت» هەر پێنگاڤەكا بۆ بەرژوەندیا ئێزدیان بهێتە هاڤێتن گرۆپێن چەكدار تێك ددەن و ناهێلن ئێزدی ڤەگەرنە سەر مالێن خوە و هەر ژ سالا 2014ێ‌ وەرە خەلكێ‌ مە یێ‌ ئێزدی ئاوارەبووینە وهەتا نوكە ژ بەر ئاستەنگ و ئاریشەیێن گرۆپێن چەكدار ئێزدیان نەشیاینە ڤەگەرنە شنگالێ و هیڤدارین ڕێككەفتنا د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ و حوكمەتا ئیراقێ‌ دا ل دۆر ئاساییكرنا ڕەوشا شنگالێ بهێتە بجهئینان و ئەڤ ڕێككەفتنە دەرگەهێ‌ چارەسەریا هەموو ئاریشەیێن شنگالێ‌ یە «.
ئەوژی خۆیا كر» ژ بەر نەبوونا خزمەتگوزاریان و نەبوونا تەناهیێ‌، ئاوارە نەشێن ڤەگەرنە شنگالێ وحوكمەتا ئیراقێ‌ ژی بێ‌ ڕازیبوونا ئاوارەیان ئاهێن خوارنی یێن هندەك خێزانان ڕەوانەی شنگالێ دكەت و داخوازا نڤیسارا ڤەگەراندنێ‌ ژ كەمپان بۆ شنگالێ ژ ئاوارەیان دكەت بۆ بڕیڤەبرنا كاروبارێن وان وفشاران ل سەر ئاوارەیان دروست دكەت بۆ زڤرینێ بۆ شنگالێ».
هەروەسا گوت» ڕەوشا شنگالێ یا خوەش نینە وئاوارە نەشێن ڤەگەرن پێدڤیە ل دەستپێكێ‌ بەغدا ڕەوشا شنگالێ خوەش بكەت وگرۆپێن چەكدار شنگالێ چۆل بكەن داكو خەلك بشێن ڤەگەرن جهێن خوە و بەردەوام ژی حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ پشتەڤانی و هەڤكاریا ئاوارەیان دكەت وهەموو بزاڤان دكەت بۆ خوەشكرنا ڕەوشا شنگالێ وزڤرینا ئاوارەیان وپێدڤیە بەغدا ژی ب ڕژدی كار بكەت و ڕەوشا شنگالێ ئاسایی و خوەش بكەت».

ئەڤرۆ

ئەندامەکێ پەرلەمانێ سووریێ راگەهاند، وەلاتێ وی ب رێیا رۆسیا چەندین داخوازی ل تورکیا کرینە و هەروەسا ب رەنگەکێ ئاشکرا داخواز ژ تورکیا هاتیە کرن دڤێت وان داخوازیان قەبوول بکەت، هەتا ئەنقەرە داخوازیێن سووریێ بجهـ نەئینیت ئەو چو دانوستاندنان ل گەل تورکیا ناکەن.

عەلی ئەلجادان ئەندامێ پەرلەمانێ سووریێ د داخۆیانیەکێ دا بۆ ئاژانسا سپوتینگ یا رۆسیا راگەهاند، د سەرەدانا ڤێ دویماهیێ یا بەشاری ئەسەدی بۆ رۆسیا ئێک ژ تەوەرێن سەرەکی یێن دانوستاندنان بابەتێ پەیوەندیێن تورکیا و سووریێ بوویە، رۆسیا یا رژدە تورکیا و سووریێ پەیوەندیێن خۆ ئاسایی بکەن، لێ ژ بۆ هندێ شامێ چەندین داخوازی و مەرج پێشکێشی ئەنقەرە کرینە، هەتا تورکیا وان داخوازیان قەبوول نەکەت شام یا بەرهەڤ نینە پەیوەندیێن خۆ ل گەل تورکیا ئاسایی بکەت و گۆت: (نها تورکیا پشکەک ژ ئاخا سووریێ داگیر کریە، تورکیا هەتا نها ژی پشتەڤانیێ ل گرۆپێن چەکدار دکەت، رەوشا دەڤەرێن باکورێ سووریێ یێن ل ژێر کۆنترۆلا تورکیا گەلەک خرابە، ل گۆر قانوونێن نێڤدەولەتی تورکیا داگیرکەرە و دڤێت د زووترین دەم دا تورکیا هەمی هێزێن خۆ ژ ئاخا مە ڤەکێشت، ژ بۆ هندێ ژی نابیت تورکیا چو مەرج هەبن، سووریێ دەولەتەک سەربخۆیە و دڤێت تورکیا رێزێ ل سەروەریا سووریێ بگریت).
ئەندامێ پەرلەمانێ سووریێ ئەو یەک ژی دیار کریە، ئەو باش دزانن نها تورکیا بەر ب هەلبژارتنان ڤە دچیت، ئەنقەرە دڤێت بابەتێ ئاساییکرنا پەیوەندیێن خۆ ل گەل شامێ وەکو کارتەکێ د هەلبژارتنان دا بکار بینیت، لێ ئەو یەک ژ ئالیێ شامێ ڤە ب چو رەنگەکێ ناهێتە قەبوول کرن و گۆت: (ئێک ژ خالێن دی یێن هەری گرنگ ژی بابەتێ گرۆپێن چەکدارە، نها تورکیا پشتەڤانیێ ل چەندین گرۆپێن چەکدار و تیرۆرست دکەت، وان گرۆپان د چەند سالێن بۆری دا تاوانێن گەلەک مەزن دەرحق خەلکێ سووریێ کرینە، دڤێت ئێدی تورکیا ب فەرمی دەست ژ پشتەڤانیا وان گرۆپێن تیرۆرستی بەردەت و ب فەرمی ڤێ یەکێ بۆ رایا گشتی ئاشکرا بکەت، هەتا تورکیا تشتەک وەسا نەکەت شام ژی یا بەرهەڤ نینە ل گەل تورکیا دەست ب قۆناغەکا نوی بکەت).
چاڤدێرێن سیاسی دیار دکەن رۆسیا داخواز ژ بەشار ئەسەدی کریە د زووترین دەم دا ل گەل ئەردۆغانی دەست ب قۆناغەکا نوی بکەت، لێ هەتا نها ئەو یەک ژ ئالیێ بەشار ئەسەدی ڤە نەهاتیە قەبوول کرن، چونکی بەشار ئەسەد دزانیت نها پێگەهێ جەماوەری یێ ئەردۆغانی د ناڤ تورکیا دا گەلەک لاواز بوویە، ژ بەر هندێ ژی بەشار ئەسەد نەڤێت ئەردۆغان بابەتێ ئاساییکرنا پەیوەندیێن ل گەل شامێ وەکو کارتەکێ ل دژی ئۆپۆزسیۆنێ بۆ هەلبژارتنان بکار بینیت، بەلکو بەشاری دڤێت بزانیت کا دێ پشتی هەلبژارتنان کێ بیت سەرۆک کۆمارێ تورکیا، سەرۆکێ رژێما سووریێ دڤێت پشتی ئەنجامێن هەلبژارتنان هاتنە راگەهاندن ل گۆر راستیا هەی سەرەدەریێ ل گەل دەستهەلاتا نوی یا تورکیا بکەت.