ئامێدیێ، مه‌حمود نهێلی:

به‌رپرسێ راگه‌هاندنا گه‌شت و گوزارا ئامێدیێ بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیار كر، د ده‌مێ‌ 10 رۆژێن ده‌ربازبووی دا 90 هزار گه‌شتاران سه‌را جهێن گوزاری یێن ده‌ڤه‌را ئامێدیێ دایه‌.

حكمه‌ت عابد، به‌رپرسێ راگه‌هاندنێ ل گه‌شت و گوزارا ئامێدیێ گۆت: “ئه‌ڤ ساله‌ رێژه‌كا زۆرا گه‌شتیاران ب شه‌ڤ ژی ل ده‌ڤه‌رێ ماینه‌، ب ره‌نگه‌كی، كو هه‌موو ئۆتێل و مۆتێلن سنوورێ دڤه‌رداریا ئامێدیێ شیانێن حه‌واندنا شه‌ش هزار كه‌سان هه‌بووینه‌ هه‌ر هه‌موو تژی ببوون و جارا ئێكێ‌ یه‌ ب ڤی ره‌نگی گه‌شتیار ب شه‌ڤ ل ده‌ڤه‌رێ‌ بمینن”.

ناڤهاتی گۆتژی: “ژ به‌ر زێده‌بوونا رێژا گه‌شتیاران، ئه‌ڤ ساله‌ هه‌ژماره‌كا ئۆتێل و مۆتێلێن نوو ل ده‌ڤه‌رێ هاتینه‌ ڤه‌كرن”.

حكمه‌ت سوپاسیا ده‌زگه‌هێن ئه‌وله‌كاریێ و پۆلیس و پۆلیسێن هاتنوچوونێ و چالاكیێن سڤیل و جهێن گه‌شتیاری و هاڤینگه‌هـ و خوارنگه‌هـ و ئۆتێل و مۆتێلان، كۆمه‌لگه‌ه و گوندێن گه‌شتیاری و ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ و لژنێن پێشوازیكرنا گه‌شتیاران و لژنێن پشكنینا جهێن گه‌شتیاری یێن سه‌ر ب رێڤه‌به‌ریا ناڤبری ڤه‌ و كۆمپانیا هیزل یا پاقژكرنێ كر، كو شیاینه‌ د ڤی ده‌می دا ئه‌ركێ خوه‌یێ پیرۆز بجهـ بینن.

دیسا به‌رپرسێ راگه‌هاندنا گه‌شت و گوزارا ئامێدیێ خویا كر، ژنه‌كا خه‌لكا مووسلێ‌، كو ل گه‌ل خێزانا خوه‌ قه‌ستا هاڤینگه‌هێن ده‌ڤه‌رێ كر بوو دكه‌ڤیته‌ د به‌نداڤه‌كا گوندێ ئێنشكێ دا و د ئه‌نجام دا د خه‌ندقیت و گۆت: “هه‌ر زوو ته‌رمێ وێ د ئاڤێ دا هاته‌ ده‌رئێخستن، ژییێ‌ وێ ژنێ 20 سالن و خه‌لكا باژێرێ مووسله‌، ل نۆشداریا داد ل دهۆكێ ته‌رمێ وێ راده‌ستی كه‌سوكارێن وێ هاته‌ كرن”.

ئه‌ڤرۆ:

وه‌زاره‌تا كاره‌بێ یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دیار كر، ب رێیا هه‌ژماره‌كا پڕۆژه‌یێن به‌رهه‌مئینانا كاره‌بێ‌، 675 مێگاواتێن كاره‌بێ‌ دێ‌ هێنه‌ به‌رهه‌مئینان، دیسا د ڤێ‌ حه‌فتیێ‌ ژی دا هه‌وه‌كا به‌رفره‌هــ یا بڕینا كاره‌با سه‌رپێچكاران و سزادانا وان دێ‌ هێته‌ ده‌ستپێكرن.

وه‌زاره‌تا كاره‌بێ‌ ئاشكرا ژی كریه‌ كو ل هه‌رسێ‌ پارێزگه‌هێن دهۆك، هه‌ولێر و سلێمانیێ‌ 87 مێگاوات دێ‌ هێنه‌ به‌رهه‌مئینان، دیسا ل وێستگه‌ها هایدرۆپاوه‌ر یا دێره‌لۆكێ 37 مێگاوات و ل وێستگه‌ها تاسلۆجه‌ 51 مێگاوات و ل وێستگه‌ها بازیان ژی 500 مێگاوات دێ‌ هێنه‌ به‌رهه‌مئینان.

دیسا وه‌زاره‌تا كاره‌بێ یا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ‌ خویا ژی كریه‌ كو د ڤێ‌ حه‌فتیێ دا هه‌وه‌كا به‌رفره‌هــ یا بڕینا كاره‌با سه‌رپێچكاران و سزادانا وان دێ‌ هێته‌ ده‌ستپێكرن و راگه‌هاندیه‌: “ب چو ره‌نگان سه‌رپێچی ل سه‌ر پیڤه‌رێ زیره‌ك ناهێته‌ كرن و ئه‌و سه‌رپێچیكارێن ژ ده‌رڤه‌ی پیڤه‌ری سه‌رپێچی كرینه‌ سه‌ر تۆرا نیشتمانی یا كاره‌بێ و زیان گه‌هاندینه‌ به‌رژه‌وه‌ندیا وه‌لاتییان و دادپه‌روه‌رییێ د به‌لاڤكرنا كاره‌بێ دا، راسته‌وخۆ ب رێیا داتا سه‌نته‌رێ پیڤه‌رێ زیره‌ك جهێن وان هاتینه‌ دیاركرن، له‌و د ڤێ‌ حه‌فتیێ دا هه‌وه‌كا به‌رفره‌هــ یا بڕینا كاره‌با سه‌رپێچكاران و سزادانا وان دێ‌ هێته‌ ده‌ستپێكرن”.

دهۆك، له‌زگین جوقی:

شاره‌زایه‌كێ‌ ستراتیجیه‌ت و سیاسه‌تا ئاڤێ‌ ل دهۆكێ‌ به‌حسێ‌ مه‌ترسیێن گوهورینێن سه‌قایێ‌ دكه‌ت و دبێژیت: عیراق د دوسه‌یا ئاڤێ‌ دا دوو جاره‌كی تووشی مه‌ترسیه‌كا مه‌زن و درێژخایه‌ن دبیت، هه‌ر نوكه‌ ئه‌ڤ مه‌ترسیا ل عیراقێ‌ یا ئاشكرادبیت و گلۆپا سۆر هه‌لبوویه‌ و ده‌لیڤه‌كا زێرین د ده‌ستێ‌ هه‌رێما كوردستانێ‌ دایه‌ بۆ كۆمكرنا ئاڤێ‌، دێ‌ رۆژه‌ك هێت ژبه‌ر نه‌مانا ئاڤێ‌ ل عیراقێ‌ گوهۆرینین دیموگرافی رووده‌ن”.

د. ره‌مه‌زان حه‌مزه‌ ئاشكرا كر، ده‌لیڤه‌كا زیرێن د ده‌ستێ‌ هه‌رێما كوردستانێ‌ دایه‌، بۆ هندێ‌ ئاڤێ‌ كۆگه‌ه بكه‌ت و به‌نداڤێن مه‌زن و بچووك دروست بكه‌ت، ئه‌ڤه‌ دێ‌ بیته‌ ئه‌گه‌ر هه‌تا چار یان پێنچ سالێن بهێت ره‌وشا هه‌رێما كوردستانێ‌ گه‌له‌ك باش بیت، چونكو دێ‌ رۆژه‌ك هێت ێ‌ هه‌رێما كوردستانێ‌ بیته‌ پێگوهۆر بۆ ده‌وله‌تان و دێ‌ ئاڤ د ده‌ستێ‌ هه‌رێما كوردستانێ‌ دا بیت، ل وی ده‌می هه‌كه‌ هه‌رێما كوردستانێ‌ ئاڤێ‌ بكاربینیت دێ‌ بۆدجه‌ و مۆچی كوردستانێ‌ ئاسانتر ژ به‌غدا هێت، ئه‌ڤ ئاریشه‌یێن به‌غدا بۆ هه‌رێما كوردستانێ‌ دروست دكه‌ت نه‌شێت بجهبینت، ژبه‌ر سیاسه‌تا ئاڤێ‌.

ته‌كه‌ستكر، نوكه‌ عیراق كه‌ڤتیه‌ د مه‌ترسیه‌كا مه‌زن دا، دوور نینه‌ شه‌ر دناڤبه‌را عه‌شیره‌تاندا چێبیت، ژبه‌ر ئاڤێ‌ ژبه‌ر نه‌مانا ئاڤێ‌ دێ‌ گوهۆرین دیموگرافی دروست بن و دێ‌ كاره‌ساتێن نه‌چاڤه‌رێكری ل عیراقێ‌ رووده‌ن، ئه‌ز پێشبینی دكه‌م خه‌لكێ‌ پارێزگه‌هێن عیراقێ‌، ژبه‌ر ئاڤێ‌ قه‌ستا هه‌رێما كوردستانێ‌ بكه‌ن، چونكو ره‌وشا هه‌رێما كوردستانێ‌ دێ‌ گه‌له‌ك باشتر بیت ژ عیراقێ‌ هه‌ر نوكه‌ عێراق یا تووشی مه‌ترسیێ‌ دبیت ئه‌ز وه‌سا دبینم رۆژه‌ك دێ‌ هیت بتنی هیڤی و ئومیدا خه‌لكێ‌ عیراقێ‌ دێ‌ ئاڤ بیت.

د. ره‌مه‌زان حه‌مزه‌ خویاژی كر، ئه‌م پێشبینی دكه‌ین ئه‌ڤ ساله‌ هه‌تا هه‌یڤا 12 ساله‌ 2022ێ‌ بارانێن باش نه‌هێن و پشتی هه‌یڤا 12 دێ‌ هنده‌ك باران هێن ژ ئه‌گه‌ر گوهورینێن سه‌قایی، هه‌ر 200 یان 300 سالان دروست بن. پێدڤیه‌ ئه‌م خوه‌ د گه‌ل دا بگونجینین، ئه‌و داروبارێ‌ به‌رێ‌ دهاته‌ چاندن، پێدڤیه‌ نوكه‌ نه‌هێنه‌ چاندن، به‌لكو ئه‌و داروبار بهێنه‌ چاندن یێن خۆ ل به‌ر گه‌رمێ‌ و بێ‌ ئاڤیێ‌ بگریت. ئه‌ڤ گوهۆرینا سه‌قایی هه‌تا سالا 2050ێ‌ دێ‌ یا به‌رده‌وام بیت، دبیت ل سالا 2030ێ‌ دێ‌ بینی ل چلێ‌ هاڤینێ‌ یه‌ بارانه‌كا بهێز هات و مه‌رج نینه‌ چه‌وا بیت. دبیت له‌هیه‌ك ل جهه‌كێ‌ بهێـت وه‌رزێ‌ هاڤینی دا زیانێ‌ بگه‌هینته‌ وه‌لاتیان ئه‌و خۆلبارینا نوكه‌ هه‌ی ژ ئه‌گه‌رێ‌ هشكه‌سالیێ‌ و نه‌مانا ئاڤێ‌ هه‌یه‌ گوهورینا سه‌قایێ‌ چێبوویه‌ و پێدڤیه‌ ئاڤ بهێته‌ كۆمكرن و پاراستن  و ئابۆری دئاڤێ دا بهێته‌ كرن”.

هه‌ولێر، سولین سلێمان

ب رێكا پرۆژه‌كێ بریار هاتیه‌ دان هه‌تا سێ سالێن دی ئێك ملیون دار بهێنه‌ چاندن و تا نۆكه‌ ژی زێده‌تری 60 هزار دار هاتینه‌ چاندن. “ئه‌ڤ پروژه‌ ب ئێكه‌مین پێكولا كرداری دهێته‌ دانان ل هه‌موو عیراقێ، دیسا ژ به‌ر زێده‌بونا دوانه‌ئوكسیدا كاربۆنێ د به‌رگا هه‌وایا زه‌ڤیێ و گوهۆرینا سه‌قای ڤێ پرۆژێ دێ گه‌له‌ك مفا بۆ هه‌بیت”.

رێبین ئه‌حمه‌د رێڤه‌به‌رێ پارك و ئه‌ندازێن هه‌ولێرێ بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیار كر: هه‌ڤئاهنگیێ دگه‌ل رێڤه‌به‌ریێن ئه‌ندازێن پاركا و رێكخراوا هه‌سار و ده‌زگه‌ها ره‌وانگێ پرۆژه‌كی دێ جێبه‌جێ كه‌ین كۆ ئه‌و ژی چاندنا ئێك ملیون دارایه‌ و ئه‌ڤ پرۆژه‌ ژی دێ یا به‌رده‌وام بیت تا سالا ٢٠٢٥.

گۆت ژی “ئه‌ڤ پروژه‌ ب ئێكه‌مین پێكولا كرداری دهێته‌ دانان ل هه‌موو عیراقێ، دیسا ژ به‌ر زێده‌بونا دوانه‌ئوكسیدا كاربۆنێ د به‌رگا هه‌وایا زه‌ڤیێ و گوهرینا سه‌قای ڤێ پرۆژێ دێ گه‌له‌ك مفا بۆ هه‌بیت”.

رێبین ئه‌حمه‌د خویا كر”قوناغا ئێكێ یا ڤێ پرۆژێ ل سالا ٢٠٢١ ده‌ست پێكر ب چاندنا ٦٠ هزار دنكێن به‌روی و د ماوێ ١٠ رۆژاندا ئه‌و دار گه‌ش بووینه‌ و بلند بووینه‌ و گۆت: تیما ڤی پرۆژێ ژ نێزیكڤه‌ سه‌رپه‌رشتیێ دكه‌ن و ئاگه‌ه ژێ هه‌یه‌، جهێن وان داران ژ لایێ رێڤه‌به‌راریه‌تیا ئه‌ندازێن پاركان هاتینه‌ ده‌ستنیشان كرن.

رێبین ئه‌حمه‌د ئاماژه‌ كر “زێده‌تری ٦٠٠ جۆرێن دارێن به‌روی د جیهانێدا یێن هه‌ی كۆ زۆر جارا هه‌تا سێ میتران بلند دبن و هنده‌ك ژی ژ هه‌رگاڤ ب كه‌سكی دمینن. ئه‌ڤ پروژه‌ پێدڤی ب ماوه‌كی هه‌یه‌ دا كو سه‌ركه‌فتیبیت، لێ ب گشتی دارێن به‌روی گه‌له‌ك گرنگن ژ بۆ ژینگه‌هێ، چونكی به‌ری نۆكه‌ ئه‌ڤ جۆرێن دارا د گوندان هاتینه‌ چاندن نۆكه‌ ژی ل باژێران دچینین و هیڤیدارین یا سه‌ركه‌فتیبیت”.

هێشتا گۆت “ژیێن ڤان جۆره‌ داران دهێنه‌ گوهۆرین، لێ ب گشتی پتری ٥٠٠ سالان دمینن و دیسا مفایه‌كێ زۆر ژ بۆ ژینگه‌هێ یا هه‌ی و هاریكاریا ئاڤێ و پاقژكرنا ژینگه‌هێ دكه‌ت و دیسا یا هاریكاره‌ خارنێ ژ بۆ گیاندارا و بالندا، ئێك ژ مفایه‌كێ دیا گرنگا دار به‌رویێ ئه‌وه‌ هه‌ر گاڤا كاره‌ساته‌كا سروشتی وه‌كی ئاگری ببیت ئه‌ڤه‌ ئه‌و دار دێ شێت خو دگه‌ل گونجینیت و رێكێ ل گوهۆرینێن سه‌قای بگریت، وه‌كی بلند بونا پلێن گه‌رمێ یان ژی روودانا هشكه‌سالیێ.