جڤاتا وەزیرێن هه‌رێما كوردستانێ دوھـی ب سه‌رپه‌رشتییا مه‌سرور بارزانى، سه‌رۆكێ حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و ئاماده‌بوونا قوباد تاله‌بانى، جێگرێ سه‌رۆكێ حكومه‌تێ کۆمبوو و داخواز ژ بەغدا کر پێشنیازا وان دەربارەی داهاتێ نە نەفتی قەبوول بکەن.
د کۆمبوونێ دا جڤاتا وەزیران وەزارەتا دارایی راسپارد کو ل گەل دەستەیا خانەنشینی یا نیشتیمانی یا فیدرال، رێکارێن یاسایی بۆ دابینکرنا مووچەیێ خانشینییێ یێ هێزێن پێشمەرگەیی بگریتەبەر و ب زووترین دەم مووچەیێ وان یێ خانەنشینییێ یێ پاشئێخستی بهێتە مەزاختن.
ل دۆر داهاتێ نەپەترۆلی یێ هەرێمێ جڤاتا وەزیران داخوازێ ژ حکومەتا فیدرال دکەت؛ ل دووڤ یاسایێن فیدرال و بڕیارا دادگەها فیدرال پێشنیازێن مە بۆ ئێکلاکرنا بابەتێ داهاتی بکەتە بنەما، دا کو ئێدی مووچە و شایستەیێن دارایی نەهێنە گیرۆکرن.
ھەروەسا وەزارەتا سامانێن سروشتی بۆ دوبارە هنارتنا پەترۆلێ هاتە راسپاردن دا کو بزاڤێن چڕ بکەت و پەترۆل بهێتە هنارتن و ئاستەنگ نەمینن.
دیسا د کۆمبوونێ دا بڕیارا لێخۆشبوونا 15% یا پێشینە و قەرێن سەر ب بەنکێن وەزارەتا دارایی ڤە هاتە دان و هەتا 31-12-2025 دێ لێخۆشبوون یا بەردەوام بیت.

پارت و ئالیێن سیاسی یێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ، پەیام و هەلوەستەیێن سەرۆك مەسعود بارزانی ل دۆر رەوشا كوردێن رۆژئاڤا ب (گرنگ و دیرۆكی) هەژمارتن و داخوازا ئێكڕیزییا زێدەتر كر.
ئالیێن سیاسی یێن كوردی ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ، هەلوەستێ خوە ل بەرانبەر داخۆیانیێن سەرۆك بارزانی دەربارەی كوردێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ نیشاندا. ئەو ئاماژێ ب وێ چەندێ دكەن، ئەڤە جارا ئێكێ نینە سەرۆك بارزانی داخوازا پشتەڤانیێ بۆ رۆژئاڤایێ كوردستانێ دكەت و پشتەڤانیێن وی ژی د دیرۆكێدا د تۆماركرینە، وەك چاوان پشتەڤانی ل كۆبانی كری.
سلێمان ئۆسۆ، ئەندامێ سەركردایەتییا جڤاتا نیشتمانییا كوردی ل سووریێ (ENKS) رۆلێ مەزن یێ سەرۆك بارزانی د پشتەڤانیكرنا رۆژئاڤایێ كوردستانێ د هەموو واراندا بلند هەلسەنگاند، ب تایبەتی بۆ پێكهاتەیێن دەڤەرێ و ئالیێن سیاسی.
ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ كر» سەرۆك بارزانی ل دەستپێكا شۆڕەشا سووریێ پشتەڤانییا رۆژئاڤایێ كوردستانێ كریە و كاروانێ هاریكاریێ بۆ خەلكێ رۆژئاڤا هنارتییە بێی جوداهی بۆ عەرەب وكورد و سریانان و ئەڤە ژی هەلوەستەكێ رۆهن و ئاشكرایە بۆ خەمخوری و دلسۆزییا وی».
ژ ئالیێ خوەڤە، سالح گدۆ، سكرتێرێ پارتا چەپا كوردستانێ، سوپاسییا» هەلوەستێن دیرۆكی یێن سەرۆك بارزانی كر، ب تایبەتی دەستپێشخەرییا وی بۆ كۆبانی، كو بوویە ئەگەرێ ئێكگرتنا هەلوەستێن كوردی».
باس ل وێ چەندێ ژی كر» پشتەڤانییا سەرۆك بارزانی پشتی ڤەكێشانا رژێما بەشار ئەسەد و دامەزراندنا ئیدارەیا خوەبڕێڤەبەری و هنارتنا هێزا پێشمەرگەی بۆ كۆبانی ل سالا 2014، چو جاران ناهێتە ژبیركرن».
ئەڤە د دەمەكی دایە، ل چەند رۆژێن بۆری سەرۆك بارزانی د چاڤپێكەفتنەكێدا ل گەل كەنالێ (فرانس 24) دوپاتی ل پشتەڤانییا هەرێما كوردستانێ بۆ كوردێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ كر و دیاركربوو د بەرهەڤن هەموو پشتەڤانیێ ل ئالیێن سیاسی یێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ بكەن ب مەبەستا مسۆگەركرنا مافێن گەلێ كورد ل سووریا نوو. هەڤدەم داخوازا بجهئینانا رێككەفتنا 10 ئادارێ د ناڤبەرا مەزلووم عەبدی، فەرماندەیێ گشتیێ هەسەدە و ئەحمەد شەرع، سەرۆكێ قۆناغا ڤەگوهاستی یا سووریێ كربوو.

دوهی چارشەمبی 10/9/2025، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل سەعید ئەلهاجری، وەزیرێ دەولەتێ و هنارتیێ تایبەت یێ ئیماراتێ بۆ كاروبارێن دارایی بۆ هەرێما كوردستانێ و شاندەكێ د گەلدا، كر.
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكر» د كۆمبوونەكێدا هەردو ئالییان سەرەرای بلند هەلسەنگاندنا دیرۆكا دۆستایەتی و هەڤبەندییان، خوەشحالییا خوە ب ئاستێ هەڤبەندیێن د ناڤبەرا هەردو ئالییاندا دەربڕی و دوپاتی ل خواستا دو ئالییانە بۆ زێدەتر پێشڤەبرن و بەرفرەهكرنا هاریكارییا هەڤپشك د ناڤبەرا واندا كر، ب تایبەتی ژی د وان واراندا كو بۆ هەردویان د گرنگن. هەر سەبارەت ڤێ چەندێ هەردو ئالییان هەبوونا قانوونەكا هاندەر و سەقایەكێ هاریكار بۆ وەبەرهێنانێ ل هەرێما كوردستانێ، ب گرنگ هەلسەنگاند» .
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، سەرەرای سوپاسیكرنا سەركردایەتی و حوكمەتا ئیماراتێ بۆ هاریكاری و پشتەڤانییا وێ ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، دەستنیشانكرنا هنارتییەكا تایبەت یێ ئیماراتێ بۆ كاروبارێن ئابۆری بۆ هەرێما كوردستانێ، ب پێنگاڤەكا گرنگ هەژمارت كو گرنگییا هەڤبەندیێن هەردو ئالییان نیشان ددەت.
نێچیرڤان بارزانی هەروەسا رێز و سوپاسییا خوە بۆ سەرۆكێ ئیماراتێ، شێخ محەمەد بن زاید ئال نەهیان دوپاتكر كو ل نیسانا بۆری ل كۆمبوونەكا دوقۆلیدا ل ئەبوزەبی، دوپاتی ل هنارتنا هنارتیێەكێ تایبەتێ ئیماراتێ بۆ وەبەرهێنانێ بۆ هەرێما كوردستانێ كربوو.
سەرۆكایەتییا هەرێمێ بەلاڤكر ژی» د كۆمبوونەكێدا باس ل دەلیڤەیێن سەرماگۆزاری و وەبەرهێنانێ و كار و چالاكیێن كۆمپانی و كەرتێ تایبەت یێ ئیماراتی ل هەرێما كوردستانێ هاتە كرن دەربارەی ئاسۆیێ بەرفرەهكرنا وان د وارێن جودا جودا جودا، بیر و بۆچوون لێكگۆهارتن. هەر بۆ وێ مەبەستێ سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ هەموو بەرهەڤی بۆ پێشكێشكرنا هەموو جۆرێن پشتەڤانیێ و هاریكارییەكا پێدڤی یا ئالێن پەیوەندیدارێن هەرێما كوردستانێ، دوپاتكر».
هەمەجۆركرنا ئابۆری، هەبوونا روانگەهەكا رۆهنە بۆ وەبەرهێنانا ئیماراتی ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، ئابۆرێ بەردەوام، هەڤبەندیێن ئیراقێ ل گەل ئیماراتێ و چەند پرسێن دی یێن جهێ گرنگییا هەڤپشك، تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ بوو كو هەژمارەكا بەرپرسێن هەرێما كوردستانێ، بەرهەڤ ببوون.

سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ بەیاننامەیەك ل دۆر هێرشا ئیسرائیلێ ل سەر دەوحە پایتەختێ وەلاتێ قەتەر بەلاڤكر و تێدا دبێژیت: ئاسایش و ئارامییا دەڤەرێ د ئێخیتە د مەترسیێدا.
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیا خوە دا گوت» ب تمامی پشتەڤانێن قەتەرێ نە و داخوازێ ژ جڤاكا نێڤدەولەتی دكەین هەموو بزاڤان بكەت بۆ رێگریێ ل وان كاران و ڤەگەراندنا ئاشتێ و ئارامیێ بۆ دەڤەرێ».
د بەیاننامەیێدا هاتیە « هێرشا ئیسرائیلی ل سەر دەوحە پرۆتەستۆ دكەین كو ئاسایش و ئارامییا دەڤەرێ د ئێخیتە د مەترسیێدا. ب تمامی پشتەڤانێن قەتەرێ نە و داخوازێ ژ جڤاكا نێڤدەولەتی دكەین هەموو بزاڤان بكەت بۆ رێگریكرنێ ل وان كاران و ڤەگەراندنا ئاشتیێ و ئارامیێ بۆ دەڤەرێ».

قونسلا گشتییا ئەمریكا ل هەولێرێ راگەهاند: هەرێما كوردستانێ سەقایەكێ باش و گونجای هەیە بۆ بازرگانیێ و دخوازین وەبەرهێنانا زێدەتر ل هەرێما كوردستانێ بكەین.
ویندی گرین، قونسلا گشتییا ئەمریكا ل هەولێرێ گوت» ژۆرا بازرگانییا ئەمریكا یا پێگیرە ب وێ چەندێ هەڤبەندییەكا ئابوورییا ب هێز د ناڤبەرا ئەمریكا و هەرێما كوردستانێدا دروست بكەت، دخوازین هەڤبەندیێن خوە ل گەل هەرێما كوردستانێ ب هێزتر بكەین».
قونسلا گشتییا ئەمریكا ل هەولێرێ رۆهنكر ژی» پێدڤییە زێدەتر وەبەرهێنانێ ل هەرێما كوردستانێ بكەین، چونكە سەقەیاكێ گەلەك باش یێ بازرگانی ل هەرێما كوردستانێ هەیە، هەڤدەم هاتنا شاندەكێ بازرگانیێ ئەمریكی بۆ هەرێما كوردستانێ رەنگڤەدانا هەڤبەندییەكا ب هێزە د ناڤبەرا ئەمریكا و هەرێما كوردستانێدا، هەروەسا هەرێما كوردستانێ خواستەكا مەزن بۆ وەبەرهێنان و بەرهەمێن ئەمریكا هەیە».
قونسلا گشتییا ئەآمریكا ل هەولێرێ دوپاتی ل وێ چەندێ ژی كر» ژۆرا بازرگانییا ئەمریكا ب رێكا دروستكرنا هەڤبەندییان دێ بیتە جهێ پڕكرنا وان پێدڤییان».

دهۆك ،لەزگین جوقی

بەرپرسێ لقا 17 یا پارتی دیموكراتی كوردستان ل شنگالێ راگەهاند، خوەسەپاندنا گرۆپێن چەكدار ل شنگالێ نەچارەسەرییە بۆ رەوشا شنگالێ و جهێ وان گرۆپان د ناڤ شنگالێدا نینە.
نازم هەركی، بەرپرسێ لقا 17 یا پارتی دیموكراتی كوردستان ل شنگالێ راگەهاند» حوكمەتا ئیراقێ كەمتەرخەمە بۆ بجهئینانا رێككەفتنا شنگالێ و باشترین چارەسەر بۆ رەوشا شنگالێ رێككەفتنا شنگالێیە كۆ بكەڤیتە د وارێ بجهئینانێدا و خەلكێ شنگالێ نەشێن ڤەگەرن ژ بەر خوەسەپاندنا گرۆپێن چەكدار و هەتا رێككەفتنا شنگالێ بجهـ نەهێت ئاوارە نەشێن ڤەگەرن».
گوت ژی» ژ بەر نەبوونا تەناهیێ ئاوارەیێن شنگالێ نەشێن ڤەگەرن و پێدڤییە تەناهیا شنگالێ ل دەستەكێ ئەمین دا بیت لەوما ئەم د رژدین بۆ بجهئینانا رێككەفتنا شنگالێ».
بەرپرسێ لقا پارتی ل شنگالێ دیاركر ژی» پێنج سالە رێككەفتنەك بۆ ئاسایێكرنا رەوشا شنگالێ دناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ وئیراقێدا ب چاڤدێرییا نەتەوەیێن ئێگگرتێ هاتیە ئێمزا كرن، بەلێ هێشتا ئیراقێ پێگیری پێ نەكریە وئەڤە بوویە ئەگەر ئاوارە نەڤەگەرن ورەوشا شنگالێ خوەش نەبیت كو تاكە چارەسەری بۆ رەوشا شنگالێ ئەوە رێككەفتنا شنگالێ بكەڤیتە د وارێ بجهئینانێدا داكو باوەری بۆ خەلكێ دروست ببیت و بشێن ڤەگەرن».

ئەندامەكێ كۆنگرێسێ ئەمریكی، راستڤەكرنەك پێشكێشی كۆنگرێسی كر كو تێدا داخواز دكەت، ئێدی حوكمەتا ئیراقێ مووچە و شایستەیێن دارایی یێن فەرمانبەرێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ رانەگریت و رێكێ ب بەرهەمئینانا پەترۆلێ و فرۆشتنا وێ بدەت، هەروەسا داخواز دكەت ئیراق رێگریێ ل هێرشێن سەر زەڤیێن پەترۆلی یێن هەرێما كوردستانێ بكەت.
جو وێلسن، ئەندامێ كۆنگرێسێ ئەمریكی، ل تۆرا جڤاكییا (ئێكس) بەلاڤكر» راستڤەكرنا مادەیا 12 ژ قانوونا دەستهەلاتا بەرگرییا نیشتمانی (NDAA) پێشكێشی كۆنگرێسی كریە بۆ پشتەڤانیكرنێ ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ وەك هەڤپشكەكا ستراتیژییا گرنگ یا ئەمریكا».
د راستڤەكرنێدا هاتیە، كۆنگرێس وەسا دبینیت كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هەڤپشكەكا ستراتیژییا گرنگ یا ئەمریكایە و پێدڤییە حوكمەتا ئیراقێ دەست ژ بزاڤێن نە ئارامكەر ب تایبەت راگرتنا مووچە و شایستەیێن دارایی یێن فەرمانبەرێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بینیت.
باس ل وێ چەندێ ژی هاتیە كرن، دڤێت حوكمەتا ئیراقێ دەست ژ بزاڤێن خوە بۆ رێگریكرنێ ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پێشڤەبرن و هنارتنا ژێدەرێن وزەیێ و پەترۆلێ بەردەت.
هەروەسا د وێ راستڤەكرنێدا هاتیە، پێدڤییە حوكمەتا ئیراقێ رێكێ ل وان هێرشان بگریت كو ژ ئالیێ میلیشیێن ئیراقی دهێنە دكرن و ژ ئالیێ حوكمەتا ئیراقێ ڤە پشتەڤانییا دارایی بۆ دهێتە كرن.
ئەوژی بەرچاڤكریە، ئەمریكا پشتەڤانیێ ل دابینكرنا پێرابوونێن ئەمنی یێن پێدڤی بۆ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دكەت، تاكو بشێت ل بەرانبەر هێرشێن ئیرانێ و میلیشیێن كرێگرتی ل سەر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و ژێدەرێن وزەیێ بەرگریێ ژ خوە بكەت.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان بەرسڤا داخۆیانیێن یوسف سورانی دا و دبێژیت، داخۆیانییێن وی راستیێ دەرنابڕن و یوسف سوران بتنێ نوونەراتییا خوە دكەت، و شەرعییەتا مادەیا 140 ژ دەستوورێ ئیراقێ ژی پشتڕاست كر.
وەك بەرسڤەك بۆ داخۆیانیێن ڤێ دوماهیێ یێن یوسف سوران، ئەندامێ جڤاتا پارێزگەها نەینەوا ل دۆر ئاخڤتنا ب ناڤێ پێكهاتەیێن كریستیان و ئێزدی ل پارێزگەها نەینەوا، شێروان دوبەردانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیونا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت»ئەڤ داخۆیانییە راستیێ دەرنابڕن و یوسف سوران ب تنێ نوینەراتییا خوە دكەت و چ شەرعییەت و دەستهەلات ژ ئالیێ خەلكێ كریستیان و ئێزدی ل نەینەوا ڤە نینە كو ب ناڤێ وان باخڤیت و خەلكێ پارێزگەهێ باش دزانن كی نوینەراتی و پشتەڤانییا وان دكەت و بزاڤێن هندەك كەسان بۆ بكارئینانا هەلبژارتنان بۆ بەلاڤكرنا فیتنە و ئاریشەیان جهێ رەتكرنێ نە و مادەیا140 ژ دەستوورێ ئیراقێ مادەیەكا دەستووری یا پشتراستكریە و هەموو پێرابوونێن پێڤە گرێدای ب بەردەوامی د كاردانە و نڤیسینگەها مادەیا 140 ل باژێرێ مووسلێ رۆژانە دەرگەهێن خوە بۆ پێشوازیكرنا خەلكێ دەڤەرێن ڤێ مادەیێ ڤەدكەت، دا داخوازیێن خوە پێشكێش بكەن و ل دوووڤ قانوونێ بهێنە قەرەبووكرن چونكە ئەڤ مادەیە خودان شەرعییەتەكا تەمامە و ب شێوەیەكێ چالاك و بەردەوام كار دكەت ژبۆ بجهئینانا دادپەروەریێ بۆ خەلكێ دەڤەرێن كێشە ل سەر»
دەربارەی سەرەدانا وەزیرێ ناڤخوەیێ هەرێما كوردستانێ بۆ مووسلێ، دوبەردانی دیار كر» ئەڤ سەرەدانە ل سەر ڤەخواندنەكا فەرمی و ب هەماهەنگییەكا تەمام د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێمێ و ئیدارەیا پارێزگەها نەینەوا دا بوویە و دێ حوكمەتا هەرێمێ یا بەردەوام بیت ل سەر پشتەڤانیكرنا خەلكێ نەینەوا، ب تایبەتی د دەمێ قەیرانێن ئاوارەییێ و رەوشێن مرۆڤی یێن دژوار دا و وەزیرێ ناڤخوەیا هەرێمێ د ئاخڤتنا خوە دا تەكەز ل سەر گرنگییا بجهئینانا رێككەفتنا بەغدا – هەولێر یا تایبەت ب ئاساییكرنا رەوشا قەزا شنگالێ كر و زڤڕینا خەلكێ وێ ب سلامەتی و ب بێ دودلی بۆ سەر وارێن خوە و چولكرنا كەمپێن ئاوارەییێ نە ل دووڤ خاستا وان».
هەروەسا، دوبەردانی تەكەز كر كو هەر بزاڤەك بۆ بكارئینانا پرۆسەیا هەلبژارتنان بۆ بەلاڤكرنا ناكۆكیێن تائیفی یان سیاسی د ناڤبەرا خەلكێ نەینەوا دا، بزاڤێن رەتكری نە و ئەو دێ مینیت پشتەڤانێ سەرەكی بۆ هەموو خەلكێ پارێزگەهێ بێی جوداهی، هەرچەند هندەك ئالی بزاڤا ئاڤاكرنا فیتنە و ناكۆكییان بدەن و ئێكگرتن و هەڤكاری د ناڤبەرا هەموو پێكهاتەیێن نەینەوا دا ئێكانە رێكە بۆ بجهئینانا ئارامی و ئاڤەدانیێ و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دێ یا بەردەوام بیت ل سەر پشتەڤانیكرنا خەلكێ نەینەوا د هەموو بیاڤان دا.