سندس سالح سلێڤانەی:

یاسا و ڕێسایێن نوو ل جیهانا تەکنەلۆژیایێ د گوهۆڕین و پێشکەفتنەکا بەردەوام دەن. ڕۆژ بۆ ڕۆژێ پلاتفۆرمێن دیجیتالی و تۆڕێن جڤاکی پتر بەرف رهـ دبن و کارتێکرنەکا مەزن ل سەر ژیانا مە یا ڕۆژانە دکەن، لەوما یەکەتیا ئەورۆپا خۆ بەرهەڤ کریە دا ڕێسایێن خوە گەلەک توندتر لێکەت. ل دووڤ داتایێن نوو، ئەڤ پێنگاڤە دێ ڕەوشا ڤان هەردوو خزمەتگوزاریێن ناڤدار گەلەک گۆهۆڕیت و ڕێکارێن نوو ل هەمی جهی ب جهـ ئینت.
یەکەتیا ئەورۆپا نوکە کار دکەت دا هەردوو خزمەتگوزاریێن زێدە خواست، یانی چات جی بی تی (ChatGPT) و یارییا روبلوکس (Roblox)، بخەتە ناڤ لیستا “پلاتفۆرمێن دیجیتالی یێن گەلەک مەزن” (VLOPs). ئەڤە ژی پشکەکە ژ قانوونا خزمەتگوزاریێن دیجیتالی یا ئەورۆپی (DSA)، کو کۆمپانییێن مەزن ناچار دکەت ڕێسایێن خوە دگەل پاراستنا مافێن بکارهێنەران و سەلامەتییا جڤاکی بگونجینن، دا کو چو بۆشاییەک نەهێتە هێلان.
چاڤدێرییا نوو دێ چۆن ژیانا ڤان پلاتفۆرمان گۆهۆڕیت؟
دەما پلاتفۆرمەک دبیتە “پلاتفۆرمەکە گەلەک مەزن”، بەرپرساتییێن وێ گەلەک گرانتر لێ دبن؛ چونکی ب ملیۆنان کەس، ب تایبەتی ژی زارۆک و مێرمنداڵ، ل ئەورۆپا و جیهانێ سەرەدەریێ دگەل ڤان خزمەتگوزارییان دکن. ژ گرنگترین خالێن ڤێ قانوونێ:
کۆنتڕۆلا دژوارتر ل سەر ناوەڕۆکێ: پلاتفۆرمێن دیجیتالی نەچارن کۆنتڕۆلەکا بهێزتر ل سەر بەلاڤکرنا زانیارییان هەبن، و دڤێت ڕێگرییا توند ل بڵاڤبوونا بابەتێن نەگونجای، فێلبازی، و زانیاریێن خەلەت بکەن، دا کو ژینگەهەکا پاقژتر بۆ هەمیان هەبت.
پاراستنا نهێنییا بکارهێنەران و شەفافییا زیرەکیا دەستکرد: دڤێت کۆمپانییێن زیرەکیا دەستکرد، پتر ئاشکراتر بن دەربارەی چەوانییا بکارئینان و ڤەشارتنا داتایێن کەسی، و سیستەمێن خوە ب رەنگەکێ بڕێڤە ببن کو جهێ باوەرێ بن.
ژینگەهەکا سەلامەت بۆ زارۆکان ل روبلوکس: ژ بەر کو پشکەکە مەزن یا بکارهێنەرێن روبلوکس زارۆک و مێرمنداڵن، ئەورۆپا دخوازن کۆمپانی ب توندی سەرەدەریێ دگەل پاراستنا هژمارێن وان، پاراستنا ژ ژینگەها ناتەندروست، کۆنتڕۆلکرنا پەیوەندیێن ناڤخۆیی، و سنووردارکرنا بازرگانیکرنا ناڤخۆیی بکەت.

پەروین سەلاح:

هەر وەکو ئەپلیکەیشنا واتساپی (WhatsApp) بوویە ئێک ژ پترترین ئەپلیکەیشنێن پەیامانە کو ل جیهانێ دهێتە بکارئینان، ب پتر ژ دوو ملیار بکارئینەر بکاردئینن ئەڤ چەندێ ژی کریە ئارمانجەکا حەژێکری بۆ خاپێنەرێن ئەلکترۆنی، بەلێ یا سەیر ئەوە کو پتریا پرۆسەیێن دەستەسەرکرنا ئەکاونتان پشتێ ب شکاندنا شفرەکرنێ نا هێنە گرێدان کو ئەپلیکەیشن دابین دکەت، بەلێ پشتێ ب خاپاندنا بکارئینەری بخۆ ڤە گرێدەن بۆ وەرگرتنا کۆدا پشتراستکرنێ یان مفاوەرگرتن ژ لاوازییا رێکارێن پاراستنێ
بۆچی هێرشکەر هژمارا واتساپی دکەنە ئارمانج؟
واتساپ پشتێ ب ژمارا تەلەفۆنێ ڤە گرێدەت وەک رێکا سەرەکی بۆ پشتراستکرنا ناسنامەیا بکارئینەری، و دەمێ هژمارەك ل سەر ئامێرەکا نوو دهێتە تۆمارکرن، ئەپڵیکەیشن کۆدەکا پشتراستکرنێ “OTP” ب رێیا پەیامەکا نڤیسی یان پەیوەندیەکا تەلەفۆنی دهنێریت. و ئەگەر هێرشکەر شییا ڤی کۆدی دەستڤەبینیت، دێ شێت هژمارێ د چەند خولەکاندا ڤەگوهێزیتە سەر ئامێرا خۆ ،و کۆمپانیا میتا خودانا واتساپی، پشتراست دکەت کو شفرەکرنا ژ ئالیەک بۆ ئالیەکێ دی ناڤەرۆکا پەیام و پەیوەندیان دپارێزیت، بەلێ رێگریێ ل کارێن خاپاندنێ ناکەت یێن کو بکارئینەرێن بخۆ دکەنە ئارمانج ب رێیا ئەندازیاریا جڤاکی و ژ بەر ڤێ چەندێ، کۆمپانی ڤان هێرشان وەسف دکەت کو “فاکتەرێ مرۆڤی” بکار دئینن پتر ژ بکارئینانا کێماسیێن تەکنیکی
ئەو رێکێن دەستەسەرکرنا هژمارایێن کو پێدڤیە بزانی ؟
-1 خاپاندنا بکارئینەری بۆ دەستڤەئینانا کۆدا پشتراستکرنێ
ئەڤ رێکە یا هەرە بەربەلاڤە، چونکی هێرشبەر ب ساناهی ژمارا بکارئینەری ل سەر تەلەفۆنەکا دی تۆمار دکەت، و واتساپ کۆدەکا پشتراستکرنێ بۆ تەلەفۆنا بکارئینەری دهنێریت، پاشی پەیوەندیێ پێ دکەت و ب درەو دبێژیت کو کۆد ب شاشی ڤە گەهشتیە وی یان کو ئەو فەرمانبەرێ پشتەڤانیا تەکنیکی یە، و داخوازا هنارتنا کۆدی بۆ خۆ دکەت. و هەر گاڤا کۆد هاتە پارڤەکرن، هژمار ب تەمامی بۆ ئامێرا هێرشکەری ڤەدگوێزیت.
-2 نامە و لینکێن فێڵبازیێ، هێرشبەر پەنایێ دبنە ڤرێکرنا لینک و گرێدانان کو وەسا دیارن کو یێن واتساپی یان یێن کۆمپانیێن بناڤ و دەنگن، و داخوازێ ژ بکارئینەری دکەن کو زانیاریێن خۆ یان کۆدا پشتراستکرنێ یان دانانا ئەپلیکەیشنێن خراب و زیانمەند هژمارێ دا بنڤیسیت و شارەزایێن ئاسایشا سایبەری هوشداریێ ددەن کو ئەڤ لاپەرە ب گشتی کۆپیێن دەستکردن و ب زەحمەت دهێنە جوداکرن ژ مالپەرێن رەسەن.
-3 خۆ ب جهێ پشتەڤانیا تەکنیکی دانن، دبیت بکارئینەر پەیوەندیەک یان پەیامەک وەرگرت ژ کەسەکی کو خۆ ب کارمەندێ پشتەڤانیا تەکنیکی یان یێ کۆمپانیا پەیوەندیان ددانیت، و داخوازا زانیاریێن کەسی یان کۆدێن پشتراستکرنێ دکەت ب بیانویا چارەسەرکرنا کێشەیەکا تەکنیکی. و واتساپ پشتراست دکەت کو داخوازا پارڤەکرنا کۆدا پشتراستکرنێ یان ژمارا نهێنی یا پشتراستکرنا دوو قۆناغی ژ بکارئینەران ناکەت.
-4 مفاوەرگرتن ژ ئامێرێن نەپاراستی
د هندەک ئەگەران دا، کەسەک دشێت دەست گەهشتنێ ب مۆبایلێ ب خۆ یان ب ئامێرەکا کۆمپیوتەری کو ب واتساپ وێب (WhatsApp Web) ڤە گرێدایە، کو ئەڤە دەرفەتێ ددەتێ کو پەیامان بخوینیت ئەگەر ئامێر نەهاتبیت پاراستن یان بکارئینەری خۆ ژ ئامێرێن گرێدای دەرنەخستبیت.
دێ چاوا هژمارا خۆ پارێزی؟
چالاککرنا دو قووناغێن پشتراستکرنێ
واتساپ پێشنیار دکەت مێزەیا دوو قۆناغێن پشتراستکرنێ چالاك بکەت، کو ژمارەیەکا نهێنی یا ژ ٦ ژماران پێکدهێت و دهێتە داخوازکرن دەمێ هژمار ل سەر هەر ئامێرەکا نوو دهێتە تۆمارکرن، هەروەسا شیرەتێ دکەت کو ئیمەیلەکێ زێدە بکەی ژ بۆ ڤەگەراندنا رەمزا “پی ئای ئێن” (PIN) ئەگەر ژبیر کر.
ژمارا پشتراستکرنێ بەلاڤ نەکەی
دڤێت رەمزا پشتراستکرنێ وەک پەیڤەکا نهێنی یا کاتی بهێتە بکارئینان، و دگەل چ کەسەکی بەلاڤ نەکەی چ رێز و پلە هەبن.
ڤەگەراندنا ئامێرێن گرێدایی
بکارهێنەر دشێت ب بەردەوامی لیستا ئامێرێن ب هژمارێ ڤە گرێدایی ڤەگێریت، و هەر ئامێرەکا نە نیاس ژێببەت، ب تایبەتی ئەگەر بەری نوکە واتساپ وێب ل سەر ئامێرێن گشتی یان هەڤبەش بکارئینابیت.
نووکرنا ئەپلیکەیشنێ ب بەردەوامی
نووکرنێن بەردەوامی هاریکارن د چاککرنا کێماسیێن پاراستنێ و باشترکرنا رێیێن پاراستنێ دا.
پاراستنا تەلەفۆنێ ب خۆ
شارەزایێن پاراستی پێشنیار دکەن قوفلا شاشێ ب رێیا پەنجەمۆرێ یان ناسینا روویێ چالاک بکەی، و قوفلا ئەپلیکەیشنێ چالاک بکەی، و ئەپلیکەیشنان ژ ژێدەرێن نەنیاس دا ژێ پارێزی.