دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

شیرەتكارێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان دیار كر، مافێ چارەنڤیسی چارەسەرییا بنەڕەتی یا كێشەیێن مەنە و هزرا شۆڤینی ل بەغدا مەترسییەكا بەردەوامە دژی هەرێما كوردستانێ. هەروەسا ئێكڕێزییا ناڤخۆیی كلیلا سەركەفتنا گەلێ كوردە بەرامبەری پیلانان و نەپاكییا ناڤخۆیی ئەگەرێ سەرەكی یێ شكەستنێن مەنە. فشارێن ئابووری و بڕینا مووچەی ژی شێوازێ نوو یێ شەڕێ بەغدایە دژی كوردان.
عارف روشدی، شیرەتكارێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) ل دۆر هەلوەستێ پشكەك ژ گەلێ سەردەستێ عەرەب ل ئیراقێ بەرامبەری گەلێ كورد گۆت» مخابن پشكەكا بەرچاڤ ژ وان هەردەم هاوئاواز و پشتەڤانێن دەسهەلاتێن خۆسەپێن بووینە، ب تایبەتی د دەمێ قەیرانێن سیاسی دا كو هەستێن وان یێن دژی گەلێ كوردستانێ دهێنە ئاراستەكرن».
گۆت ژی»ئارمانجا سەرەكی یا بەلاڤكرنا هزرا ژەهراوی و گۆتارێن شۆڤینی د میدیایێ دا چییە؟ ئەڤە دبیتە پالدەرەك بۆ دەسهەلاتداران دا كو كریارێن شەڕانگێزانە و دوژمنكارانە بەرامبەری مافێن رەوا یێن گەلێ كورد ئەنجام بدەن».
ئەرێ مەترسی هەیە ل سەر دووبارەبوونا كارەساتێن وەك ئەنفال و كیمیابارانێ؟» د بەرسڤێ دا دبێژیت» ب باوەرا من دەسهەلاتدارێن بەغدا هەر دەمێ دەلیڤەیەكا گونجای ببینن، پاشڤەچوونێ ژ دووبارەكرنا وان تاوانان ناكەن و ئەو چەكێ د دەستێ وان دا بتنێ چاڤەڕێی بڕیارەكا سیاسی یە».
ناڤبری دیاركر كو د نوكە دا شەڕێ بەغدا دژی هەرێما كوردستانێ ب شێوازێ فشارێن ئابووری، بڕینا بودجە و مووچەی، و بزاڤكرن بۆ لاوازكرن و ژناڤبرنا كیانێ فیدرالی یێ هەرێما كوردستانێ.
ئەوژی دیاركر كو هندەك كەسێن كورد زمان بووینە ئامراز بۆ بجهئینانا نەخشەیێن دوژمنان و زەمینەسازیێ بۆ سەرخستنا پیلانێن وان دكەن.
شیرەتكارێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی ئەگەرێ سەرەكی یێ پتریا شكەستنێن بزاڤا رزگاریخوازییا كورد دزڤڕینیت بۆ نەپاكییا ناڤخۆیی كو لێدانێن كوژەك ل دۆزا كوردی داینە و رێ بۆ دوژمنی خۆش كریە.
سەبارەت چارەسەرییا دووماهیێ و كلیلا مانەڤەیا گەلێ كورد د چ دایە؟ دبێژیت»چارەسەرییا بنەڕەتی مافێ چارەنڤیسی یە، و كلیلا سەركەفتنێ ژی د ئێكڕێزییا ناڤخۆیی و باوەری بخۆبوونێ دا كورت دبیت».

د دەمەكی دا كو هەرێما كوردستانێ كەفتییە بەر هێرشێن تیرۆرستی ب رێكا درۆنی، خەلكێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ ب هەلوەستەكێ نەتەوەیی یێ مەزن هاتنە دەنگ. ل باژێرێن قامشلۆ، درباسیێ، دێرك و چەندین دەڤەرێن دی، خوەنیشادانێن بەرفرەهـ هاتنە ئەنجامدان بۆ پرۆتەستۆكرنا وان هێرشێن كو ئارامی و تەناهییا هەرێما كوردستانێ دكەنە ئارمانج.
خوەنیشادەرێن رۆژئاڤا، ب بلندكرنا ئالایێ پیرۆزێ كوردستانێ و وێنەیێن رێبەرێ نەتەوەیی «مەلا مستەفا بارزانی» و «سەرۆك مەسعود بارزانی»، پەیامەكا زەلال دانە هەموو جیهانێ كو ئیش و ئازارێن هەولێرێ و دهۆكێ، ئیش و ئازارێن قامشلۆ و كۆبانێ نە. وان ب درووشمێن نەتەوەیی دوپات كر كو پاراستنا دەستكەفتێن هەرێما كوردستانێ، ئەركێ هەر كوردەكێ دلسۆزە ل هەر پارچەكا كوردستانێ بیت.
د ڤان ریپیڤان و خوەنیشادانان دا، پیر و گەنجێن رۆژئاڤا ب ئێك دەنگ هێرشێن درۆنی یێن تیرۆرستی پرۆتەستۆ كرن و راگەهاندن كو ئەڤ جۆرە كریارە نەشێن ئیرادەیا گەلێ كورد بشكێنن.
بلندكرنا وێنەیێن بارزانی ل سەرجادەیێن رۆژئاڤا، نیشانا وەفاداریێ بوو بۆ وێ قوتابخانەیا نەتەوەیی یا كو هەردەم پشتەڤان و خودانا دۆزا كوردی بوویە ل هەموو پارچەیان.
ئەڤ هەلوەستێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ سەلماند كو سنوورێن دەستكرد نەشێن هەستا نەتەوەیی د ناڤبەرا كوردان دا ژ ناڤ ببەن، و هەرێما كوردستانێ وەك قەوارەیەكێ دەستووری، ب پشتەڤانییا هەموو كوردان دێ یا ب هێز مینیت ل هەمبەر هەر گەف و هێرشەكا تیرۆرستی.

چاڤدێرەكێ سیاسی دبێژیت كو ئیراق د ناڤبەرا (دەولەتەكا فەرمی) و (دەولەتەكا سیبەر) دا هاتییە پارچەكرن، كو تێدا گروپێن چەكدار بڕیارا شەڕ و ئاشتیێ ددەن. ب دیتنا وی ژی بەغدا بێدەنگیێ وەك ئامرازەكێ سیاسی بۆ لاوازكرنا پێگەهێ هەرێما كوردستانێ د دانوستاندنان دا بكاردئینیت. هەروەسا ئاكاژەكر، كو ئەڤ چەندە بوویە ئەگەر كو چەمكێ وەلاتیبوونێ و باوەرییا سیاسی بگەهیتە خالەكا سفر. ژ بەر بێدەسهەلاتییا حوكمەتا فیدرال د پاراستنا وەلاتیێن خۆ دا، نوكە هەرێما كوردستانێ دەلیڤەیەكا یاسایی ل بەر دەستە بۆ داخوازكرنا پاراستنا نێڤدەولەتی.
د. سۆران سێوكانی، ڤەكۆلەرێ سیاسی د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانی دا گۆت» د زانستێ سیاسەتێ دا، سەروەری ب رامانا دەسهەلاتا رەها یا دەولەتێ دهێت ب سەر هێز و بڕیارێ دا، بەلێ ل ئیراقێ، دەمێ ئەكتەرێن نەدەولەتی و میلیشیا بێی زڤڕین بۆ فەرماندێ گشتی یێ هێزێن چەكدار بڕیارا هێرشێ ددەن، د ڤێ رەوشێ دا ئیراق وەك دەولەت هەموو رامانێن سەروەریێ ژ دەست ددەت و هەرێما كوردستانێ ژی ژبەر وێ چەندێ باجا وێ ددەت كو میلیشیا بێی هەبوونا چو بەهانەیان هێرشی دكەنە سەر».
ل دووف ماددەیێن (109 و 110) ژ دەستوورێ ئیراقێ، پاراستنا ئاسایشا نشتیمانی ئەركێ حوكمەتا فیدرالە. سێوكانی دبێژیت: «بێدەنگییا بەغدا ل هەمبەر هێرشان بتنێ بێهەلوەستی نینە، بەلكو بنپێكرنا سۆندا دەستووری یە.»
هەروەسا دبێژیت: «دەمێ وەلاتییەكێ ل هەولێرێ هەست ب پاراستنێ نەكەت ژ ئالیێ دەولەتا خۆ ڤە، پەیوەندیا وی یا مەعنەوی ل گەل نشتیمانی دپچیت و چەمكێ وەلاتیبوونێ دگەهیتە خالەكا سفر، چونكی دەولەت بتنێ ئەركان (وەك داهات) داخواز دكەت، بێی كو مافان (وەك ئاسایشێ) دابین بكەت.»
ئەڤ چاڤدێرێ سیاسی دو ئەگەران بۆ بێدەنگییا بەغدا دەستنیشان دكەت، یێ ئێكێ لاوازی یە، چونكی گرۆپێن چەكدار بخۆ پشكەك نینن ژ جومگەیێن دەسهەلاتێ. یێ دویێ، بكارئینانا وان هێرشان وەك ئامرازەكێ سیاسی. ب وێ رامانێ، رەنگە بەغدا بێدەنگ بیت داكو هەرێما كوردستانێ دبن گڤاشتنا ئەمنی دا بیت، دا كو د دەمێ دانوستاندنێن بودجە وپەترۆل و دەڤەرێن كێشە ل سەر دا، هەرێما كوردستانێ نەچار ب سازشێن زێدەتر بكەن.
د. سۆران سێوكانی دوپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەت كو ئیراق د ناڤبەرا دو بەرداشان دایە: دەولەتەكا فەرمی و دەولەتەكا سیبەر یا چەكداری. ژبەر كو حوكمەتا فیدرال بێدەستهەلاتە د پاراستنا وەلاتیێن خۆ دا، ل دووف یاسایا نێڤدەولەتی، نوكە دەلیڤەیەكا باش بۆ هەرێما كوردستانێ پەیدابوویە كو داخوازا پاراستنا نێڤدەولەتی بكەت، ئەڤە ژی وەك پێنگاڤەك بۆ نێڤدەولەتیكرنا كێشەیێن ئەمنی و پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ ژ وان دەستدرێژیێن دهێنە سەر.