زانایێن یابانی دەرمانەک داهێنا کو ب رێیا وی د شیان دایە ددانێن مرۆڤان وەکو بەرێ نوو ببنەڤە.
ئەڤ دەرمانێ زانایێن یابانی ب سەرکێێشیا دکتور کاتسو تاکاهاشی داهێنایی ل پەیمانگەها ڤەکۆلینان ل نەخۆشخانا کیتانو ب رێیا پرۆتینەکی کار دکەت دبێژنێ GSA دبیتە ئەگەر ددان گەشێ بکەن.
پێشتر ڤەکۆلین ل سەر مشکان هاتیە کرن، ئەڤ کارلێکە کار کریە و ددانێن وان گەلەک ب باشی کارێ خوە کریە و وەکو جاران نوو بووینە. نها ژی دەست ب ڤەکولینان ل سەر مرۆڤان کریە و هیڤی خوازن بۆ سالا ٢٠٣٠ مرۆڤ ب فەرمی بکاربینن.
هەکە هات و ئەڤ دەرمانە سەرکەفت، ئەڤە دێ بیتە گوهۆڕینەکا مێژوویی د چاڤدێریا ددنان دا و گەشەکرنا وان.
ئەڤە چەندین سالە کار ل سەر ڤێ چارەسەریێ دهێتەکرن ب هیڤیا وێ یەکێ بوون کو مرۆڤان ژی وەکو هندەک گیانەوەرێن وەکو ماسیێن شارک و فیلی شیانێن گەشەکرنا ددانان هەنە.
د چارچۆڤێ وان گەشەپێدانێن د وارێ هەستیان دا هاتینەکرن ب تایبەت ژی ددانان، زانا دبینن کو ئەڤە دێ ئێک ژ تشتێن گرنگ یێن مرۆڤان ژ دەست دایین ژ ئەگەرێ کارڤەدانێن جودا ڤەگەرینن. یان ژی یێن ژ ئەگەرێ پیربوونێ ژ دەست داین.
د چەند سالێن بهێت دا، ئەڤا مە هزر دکر، ب تنێ هزرێن بێ بنەمانە، نهایا دبیتە تشتەکێ ژیواری.

د. فلاح كامل الداودی، تایبه‌تمه‌ندێ نشته‌رگه‌ریا گشتى دیاركر قۆناغا پشتى نشته‌رگه‌ریێ گه‌له‌ك یا گرنگه‌ بو نه‌خۆشى، چونكو گه‌له‌ك كارێن نه‌ دروست دهێنه‌كرن و ره‌نگه‌ ژلایێ ده‌وروبه‌ران بیت چ یێن خێزانێ یان سه‌ره‌دانكه‌رێن وى بیت، ئاخفتنێن نه‌ دروست دبێژنه‌ نه‌خۆشى و دبنه‌ ئه‌گه‌رێ دروستبوونا هه‌ودانان و سه‌رباركان، وگۆت: یا ژ هه‌میان گرنگتر لڤینێن نه‌خۆشى نه‌، گه‌له‌ك جاران ئه‌م دبینن كه‌س و كارێن نه‌خۆشى دبێژنێ نابیت تو لڤینا بكه‌یى و ئه‌م دبینن وه‌ك ته‌رمه‌كى یێ ل سه‌ر جهێ خو چونكو چ لڤین نه‌كرینه‌، له‌و ئه‌م دبێژین لڤین گه‌له‌ك گرنگن و پێدڤیه‌ پشتى چه‌ند ده‌مژمێران ژ نشته‌رگه‌ریێ نه‌خۆش ده‌ست بلڤینا بكه‌ت، و به‌هرا پتر ژ نشته‌رگه‌ریان لڤین پشتى نشته‌رگه‌ریان ب 4 تا 5 ده‌مژمێران ده‌سپێدكه‌ن، وگۆتژى: ئه‌وژی قکناغ ب قۆناغ ده‌سپێكێ رابوون و روونشتن وه‌ك شێوازێ كورسیكى بو ده‌مێ پێنج خۆله‌كان و ئه‌گه‌ر گێژ نه‌بیت دشێت لڤینا بكه‌ت دناڤ ژۆرێ دا، ئه‌ڤ لڤینین زویى دگرنگن، چونكو دێ بیته‌ رێگر به‌رامبه‌ر دروستبوونا هه‌ودانا و ته‌جه‌لتاتێن دناڤ ده‌مارێن خوینێ دا و ناڤ سیهان و لڤینێن رۆڤیكا زیتر كاردكه‌ن و دا بشێت خوارنێ بخۆت و بزڤریته‌ سه‌ر كارى و دێ شێت هه‌ناسه‌یه‌كا كورتر هه‌لكێشیت و سینگێ وى ژی دێ یێ پاراستى بیت.
د. فلاح كامل الداودی دیاركر ژی به‌هرا پتر ژ نشته‌رگه‌ریان پشتى 4 تا 5 ده‌مژمێرا ده‌ست ب خۆارنێ دكه‌ن و ل ده‌ستپێكێ بو ئاڤێ و سه‌وائلان و ئه‌گه‌ر نه‌خۆش تووشى دلرابوونێ نه‌بوو خو لبه‌رگرت هێدى هێدى دێ سوبێ و شوربا ده‌ینێ دهه‌مان رۆژدا و رۆژا دوێ وێڤه‌ غازاتێن نوى ده‌ركه‌فتن دێزڤریته‌ خوارنا نورمال، بتنێ یێن زكێ وان ڤه‌كه‌ین و رۆڤیكێن وان رادكەین ژنویى ده‌ست ب خۆارنێ دكه‌ن، وگۆت: پشتى 48 ده‌مژمێران دشێت سه‌رێ خو بشووت بتنێ جهێ برینێ لێ هشیاربیت، ئه‌و هزرێن به‌ربه‌لاڤ كونابیت سه‌رێ خۆ بشوون چ راستى بوو نینه‌، چونكو پاقژی یا گرنگه‌ بو برینێ، و گۆتژى: پتریا نشته‌رگه‌ریا پێدڤى ب خورانا حه‌بێن هه‌ودانان نابین بو پشتى نشته‌رگه‌ریێ چونكو به‌هرا پتر ژ برینا دپاقژن، د هنده‌ك حاله‌تان دا ئه‌م وان حه‌با دده‌نێ وه‌ك ده‌مێ ئه‌م ل سه‌ر رۆڤیكا یان هنده‌ك یێن جوبارێن میزێ یان یێن ژنان ئه‌م ڤان حه‌با دده‌نێ، خاله‌كا گرنگ هه‌یه‌ ئه‌وژى ئێشانێن نه‌خۆشى پشتى نشته‌رگه‌ریێ و كه‌س و كارێن وى دبێژنێ بهێله‌ دێ هه‌ر ئێشى، به‌رۆڤاژی نابیت نه‌خۆشى چ ئێشان هه‌بین پشتى نشته‌رگه‌ریێ، چونكو ریكێن نویى هاتینه‌ بو چاره‌سه‌ركرنا ڤان ئێشانا، و ئێشان نه‌ دباشن چونكو بئێشیت نه‌شێت ڤان خالا ئه‌نجام بده‌ت یێن مه‌ گوتین، و به‌هرا پتر ئه‌م خه‌له‌تیێن لڤینا ل ده‌ف نه‌خۆشان دبینن حه‌تا هنده‌ك جل و به‌رگێن خو ناگۆهورن دان نه‌ لڤن و هه‌روه‌سا خوارنێ خه‌له‌ت ده‌سپێدكه‌ن ب یێن گران.
سه‌باره‌ت وه‌رزان تایبه‌تمه‌ندێ نشته‌رگه‌ریا گشتى دیاركر وه‌رزا چ كارتێكرنا خو نینه‌ و زانست دبێژیت ده‌مێ نۆشدارێ نشته‌رگه‌ر دبێژته‌ نه‌خۆشى تو پێدڤى ب نشته‌رگه‌ریێ تڤیا نه‌خۆش گوهداریا نۆشدارێ خو بكه‌ت كو ئه‌ڤ ده‌م بو وى باشتره‌ یێ پێدڤى، وگۆت: یا گرنگه‌ سه‌ره‌دانێن نه‌خۆشى بهشیارى بهێنه‌كرن، چونكو كارتێكرنا خو ل سه‌ر نه‌خۆشى هه‌یه‌ وه‌ك ئوكسجینا وى كێم دبیت ژبه‌ر قه‌ره‌بالغێ، هه‌روه‌سا بكێم سه‌ره‌دانا پاقژیا نه‌خۆشى دێ باشتربیت، وگۆتژى: پێدڤیه‌ نه‌خۆشى ل دووف رێنمایێن نۆشدارى پشتى نشته‌رگه‌ریێ سه‌ره‌دانا نۆژدارى بكه‌ت، چونكو نۆژدار دزانیت كا چ بو كریه‌ و دێ چاوا هێته‌ پاقژكرن دا تووشى چ هه‌ودانا نه‌بیت، گوهداریكرنا نۆشدارێ خو بتنێ بكه‌ت و هه‌ر ده‌ما هه‌ست ب ئاریشه‌كێ كر یان پرسیاره‌ك هه‌بیت په‌یوه‌ندیێ ب نۆژدارێ خو بكه‌ت.

– ڤیتامین A: شەڤکویری، هشکبوونا چاقی، هشکبوونا پیستی، زێدەبوونا هەودانان، تێکچوونا گەشەکرنا هەستی.
– ڤیتامین B1: ماندیبوون و لاوازیا ماسولکان و تێکچوونا دەماران و توڕەبوون و کێشەی دل.
– ڤیتامینB2 : هشکبوونا لێڤان، برینێن دەڤی و گهووریێ، وەرمینا ئەزمانی، هەستیاریا چاڤی بەر ڕووناهیێ و کێخوێنی.
– ڤیتامینB3 : پرسکێن پیستی، ئاریشێن هەرسکرنی، کێمخەوی، خەمۆکی، ماندیبوون و ژ دەستدانا بیرەوەریا.
– ڤیتامین B6: کێمخوێنی، خەمۆکی، تێکچوونو پیستی، و لاوازبوونا سیستەمێ بەرگریا لەشی.
– ڤیتامینB9 : کێمخوێنی و ماندیبوون، لاوازی، توڕەبوون.
– ڤیتامینB12 : ماندیبوون، لاوازی، زەربوونا پیستی، لێدانێن زێدە یێن دلی.
– ڤیتامینC : ماندیبوون، لاوازی، ئێشانا ماسولکا، گەهان، خوینبەربوونا پێدیان و خوه زوولێکنەدانا برینان .
– ڤیتامین D : لاوازی، ماندیبوون، ئێشانا ماسولکا و هەستیان و زێدەبوونا ئەگەرێ شکەستنا وان.
– ڤیتامین E: لاوازبوونا ماسولکان، کێشەیێن دیتنێ و کێمخوێنی.

د پەیامەکیدا بۆ حەزژێکەرێن خوارنا پتاتان، ڤەکۆلینەک ئەڤێ دووماهیێ گەهشتە ئەوی ئەنجامی کو خوارنا گەلەک پتاتێن قەلاندی ڕەنگە ئاستێ هەستکرنێ ب دڵەڕاوکێ و خەمۆکیێ بلند بکەت.
د دەمێ ڤەکۆڵینێ دا، ڤەکۆلەران دووڤچوون بۆ زێدەتری 140 هزار کەسان کرێە بۆ دەمێ 11 سالان بۆ وێ چەندێ بزانن ئەرێ نیشانێن دڵەڕاوکیێ یان خەمۆکیێ دەرکەفتینە.
ل دووڤ ڕۆژنامەیا “دەیلی مەیل”یا بریتانی، ڤەکۆلەڕ گەهشتینە ئەوی ئەنجامی کو یا گرنگە کێمکرنا خوارنێن قەلاندی بهێتە پەیرەکرن، ئەوژی بۆ کێمبوونا ئاریشێن دەروونی.
ڤەکۆلەران ئاماژەکریە کو خوارنێن قەلاندی ب تایبەت پتاتان، پەیوەندی ب زێدەبوونا مەترسیا تووشبوونێ ب خەمۆکیێ و دلتەنگیێ هەیە.
ئەکریلامید کو ل ناڤ پتاتا هەیە، پەیوەندی بە قەڵەویێ و نەخۆشیێن دلی و خوێنبەران ڤە هەیە کو ئەوژی ئێکا دیترە ژ مەترسیێن وان.
دوان مێلۆر، تایبەتمەندێ خۆراکی ل زانکۆیا ئەستۆن دبێژیت: ئەو کەسێن زێدەتر خوارنێن قەلاندی دخۆن، ڕەنگە هۆکارێ مەترسیا تووشبوونا وان ب کێشەیێن ساخلەمیا دەروونی زێدەتربن.