مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل گەل شاندێ دانوستانكارێ حوكمەتا هەرێمێ ل گەل حوكمەتا فیدرال كۆمبوو.
فەرمانگەها میدیا و زانیاری یا ب سەر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڤە دوهی ئێكشەمبی 31/8/2025 بەلاڤكر» د كۆمبوونێدا، شاندی دوماهی ئەنجامێن دانوستاندنان سەبارەت ب بابەتێن تەكنیكی و قانوونی ل گەل حوكمەتا فیدرال بەرچاڤكر و ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو داتا و پێزانینێن تمام پێشكێش كرینە و رۆهنكرنێن پێدڤی ل دۆر هەموو كێشە و بابەتان داینە».
كۆمبوونێ دوپاتی ل گرنگییا بەردەوامبوونا دانوستاندنان و لەزتركرنا رێڕەوێ دانوستاندنان ب ئاراستەیێ گەهشتنێ ب رێككەفتنێ و دابینكرنا مافێن دەستووری و قانوونی و مووچە و شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ كر.

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل قونسلا گشتی یا نوو یا ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ كر، د دیدارەكێدا قونسلا ئەمریكا هەردو پڕۆژەیێن (رۆناهی) و (هەژمارا من) بلند هەلسەنگاندن.
دوهی ئێكشەمبی 31/8/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل وێندی گرین، قونسلا گشتی یا نوو یا ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ كر.
د دیدارەكێدا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ پیرۆزباهییا دەستبكاربوونێ ل قونسلا گشتی یا ئەمریكا كر و پشتەڤانییا خوە بۆ سەرئێخستنا ئەركێ وی دیاركر.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ هەروەسا سوپاسییا هاریكاری و پشتەڤانییا ئەمریكا بۆ هەرێما كوردستانێ د هەموو واراندا كر.
د دیدارێدا قونسلا گشتی یا ئەمریكا، خوەشحالییا خوە بۆ دەستبكاربوونێ ل هەرێما كوردستانێ نیشادا و ئاماژە ب گرنگییا هەڤبەندیێن دۆستانە د ناڤبەرا هەردو ئالییاندا كر و خواستا وەلاتێ خوە بۆ زێدەتر ب هێزكرنا هەڤبەندییان ل گەل هەرێما كوردستانێ دوپاتكر و ئاماژە ب هاتنا شاندەكێ بازرگانیێ ئەمریكی كر كو ل نێزیك دێ سەرەدانا هەرێما كوردستانێ كەت.
قونسلا گشتی یا ئەمریكا چاكسازیێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د وارێن جودا جودا دا بلند هەلسەنگاندن ب تایبەتی ئاماژە ب گرنگییا هەردو پڕۆژەیێن (رۆناهی) و (هەژمارا من) كر.
پێدڤییا چارەسەركرنا كێشەیێن هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال و دابینكرنا ماف و شایستەیێن دارایی یێن خەلكێ كوردستانێ و دەستپێكرنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ، پشكەكا دی یا دانوستاندنێن دیدارێ بوون.

سەرۆكێ نوونەرایەتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدایێ راگەهاند: كێشەیا مەزن یا مە ل گەل بەغدا مەژییە، ئەو دخوازن بڕیارێ بدەن و ئەم ژی بجهبینین، لەوما باشترین چارەسەری بۆ وێ چەندێ كێشەیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و بەغدایێ دا بهێنە چارەسەركرن پێدڤییە كورد ئێكدەنگ و ئێكهەلوەست بن، ژ بەركو پترییا دەستكەفتێن بۆری ل بەغدا ب ئێكدەنگیێ ب دەستڤەهاتینە.
فارس عیسا، سەرۆكێ نوونەرایەتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدایێ گوت» كێشەیا مە ل بەغدا كێشەیا مەژییە، ئەو یێن گەهشتینە وێ باوەریێ كو هەرێما كوردستانێ یا بەر ب پێشڤەچووی و وان باوەری ب وەلاتەكێ دیموكراسی و فیدرالی نینە، ب گۆڕەی دستووری ژی ئەم وەلاتەكێ دیموكراسی نە، بەلێ رەفتارا وان یا ناڤەندییە، مە دەستكەفتێن خوە ب ئێكڕێزیێ یێن پاراستین، ل دەمێن بۆری و ل حوكمەتێ ژی ب ئێك تیم كار هاتیە كرن، حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گەلەك بزاڤ كرینە كێشەیێن هەرێمێ نەگەهنە بەغدا، لەوما بۆ ڤەكێشانێ ژی پێدڤییە هەموو فراكسیۆن پێكڤە خوە ڤەكێشن نەك ئێك فراكسیۆن».
فارس عیسا گوت ژی» بەغدا وەك وەلاتیێ پلە دو دنێریتە كوردان و ب دیتنا وان پێدڤییە ئەو بڕیارێ بدەن و ئەم بجهبینین، بۆ پرسا پەترۆلی ژی، پێشتر رێككەفتن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و بەغدایێ دا هەبوو بۆ وێ چەندێ رەشنڤیسەك بهێتە بەرهەڤكرن و قانوونا پەترۆل و غازێ بهێتە دەركرن، ئیراق ل وێ چەندێ پەشێمان بوویە، ل مەها شەش كۆمبوونەك ل گەل مە ئەنجامدا و بڕیار هاتە دان ئەو پەترۆلا ل بەردەست ل دەستپێكا مەها حەفت رادەستی بەغدا بهێتە كرن، مە ژی بەغدا ئاگەهدار كر، بەلێ وەرنەگرت، ب بەهانەیا هەبوونا كێشەیا تەكنیكی، لەوما جهێ مخابنیێ یە ئیراق رەفتارا جودا ل گەل مە دكەت».
سەرۆكێ نوونەرایەتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدایێ باس ل وێ چەندێ ژی كر» هندەك ئالی ل ئیراقێ ناخوازن هەرێما كوردستانێ و بەغدا بگەهنە رێككەفتنێ، ئەوژی ژ بەر وێ چەندێ دا درۆنان هێرش ل سەر زەڤیێن پەترۆلا هەرێما كوردستانێ بهێنە كرن، بۆ وێ چەندێ كێشە هەر ب وی شێوەی بەردەوام بن، ئەوێن درۆن ئاراستەی هەرێما كوردستانێ كرین د دیارن، ئەوێن درۆنان ب شەڤ و رۆژ ئاراستەی مە دكەن، سەرەخوەشیێ ل مە دكەن، ئەوا هاتیە كرن ژی بۆ وێ چەندێ بوو هەرێما كوردستانێ و بەغدا نەگەهنە رێككەفتنێ».
رۆهنكر ژی» وەلاتێن جیهانێ ژی ل گەل وێ چەندێ نینن كێشەیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و بەغدایێ دا بەردەوام بن، ئەوژی بزاڤێ دكەن ئەو كێشە بهێنە چارەسەركرن، لەوما هەكە ئەم ل بەغدا ئێكدەنگ و ئێكڕەنگ بین دێ كێشە باشتر هێنە چارەسەركرن، ئێكڕێزییا كوردان دێ بیتە فاكتەرەك كێشە ب ئێكجاری بهێنە چارەسەركرن، چونكە ل ئیراقێ وەسا هزر دكەن چەند ل هەرێما كوردستانێ دێ پێگەهێ وان ب هێزتر بیت».

هەولێر، قائید میرۆ

جێگرێ بەرێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئاشكراكر، هەلبژارتنێن ئیراقێ د دەمێ دیاری كری دێ هێنە ئەنجامدان و روودانێن دەڤەرێ كاریگەری ل سەر پرۆسەیا هەلبژارتنان نابن هەروەسا گوت ژی: كورد دێ پشكداری د هەلبژارتناندا كەن و هەكە بایكۆتا هەلبژارتنان بهێتەكرن چو كاریگەری ل سەر ڤێ پرۆسەیێ نابیت، تنێ هەكە هەموو ئالی پێكڤە بایكۆت بكەن وی دەمی دێ كاریگەریێن خوە هەبن.
د. بەشیر حەداد، جێگرێ بەرێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت « هەر دەمێ نێزیكی ژڤانێ ئەنجامدانا هەلبژارتنان دبین، گەلەك پرۆپاگندە دهێنە بەلاڤكرن ل دۆر ئەنجامدانا پرۆسەیا هەلبژارتنان ل ئیراقێ و ئاریشە د ناڤبەرا ئالیێن سیاسیدا دهێنە دروستكرن، ئەڤەژی بۆ تێكدانا رەوشێ و راكێشانا سەرنجێ خەلكییە، ژئالییەكێ دیڤەژی دبیت هندەك ئالیێن سیاسی ئەڤان بابەتان د ناڤا وەلاتیاندا بەلاڤ بكەن بۆ پاشئێخستنا پرۆسەیا هەلبژارتنان، بەلێ ب دیتنا من ب هەرشێوەیەكێ هەبیت دێ هەلبژارتنێن ئیراقێ د دەمێ دیاركریدا هێنە ئەنجامدان و رەوشا ئیراقێ ب ڤی شێوەی نینە یێ دهێتە باسكرن، هندەك جاران بابەت دهێنە مەزنكرن، راستە روودانێن دەڤەرێ كاریگەری ل سەر رەوشا ئیراقێ هەنە، بەلێ ناگەهیتە وی ئاستی هەلبژارتن نەهێنە ئەنجامدان، هەلبژارتن دێ هێتە ئەنجامدان ئەو گۆتگۆتكێن دهێنە بەلاڤكرن و باسێ ئەنجامنەدانا هەلبژارتنان دكەن چو راستی بۆ نینە و هندەك ئالی بۆ سەردابرنا وەلاتیێن ئیراقی و ب مەبەست ئەڤان پرۆپاگندەیان بەلاڤ دكەن هەم ژی بۆ پەیداكرنا دەنگایە».
ل دۆر پشكداریا كوردان ژی د. بەشیر حەداد گوت» هەكە كورد هەموو پێكڤە ب دەستهەلات و ئۆپۆزسیۆنڤە بڕیارەكا ب كۆم بدەن و خوە ژ هەلبژارتنان ڤەكێشن دێ كاریگەری ل سەر پرۆسەیا هەلبژارتنان ل ئیراقێ هەبیت، بەرۆڤاژی هەكە تنێ ئالییەكێ كوردی خوە ڤەكێشیت و پشكداریێ د پرۆسەیا هەلبژارتناندا نەكەت ئەڤە چو كاریگەری ل سەر ئەڤێ پرۆسەیێ نابن و هەكە هەبن ژی كاریگەریێن مەزن نابن، ب باوەریا من د دەمێ نوكەدا د بەرژەوەندییا كورداندا نینە خوە ژ پرۆسەیا هەلبژارتنان ڤەكێشن ب تایبەتی و بەری نوكەژی مە ئەزموون هەبوویە و جارەكێ سوننەیان بایكۆتا هەلبژارتنان ل ئیراقێ كر و هەتا نوكە ژی یێ باجا وێ بایكۆتێ د دەن، لەوڕاژی پێدڤییە كورد د هشیار بن و بابەتێ بایكۆتا هەلبژارتنان ب هووری ل بەرچاڤ بهێتە وەرگرتن و هەكە بهێت و بڕیارەكا ب وی شێوەی بدەن دڤێت بڕیارا هەموو ئالیێن كوردی بیت نەك تنێ ئێك ئالی، دبیت هەكە پێكڤە خوە ڤەكێشن ئارمانجا خوە بدەستڤە بینن».

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند: بەغدا رۆژانە بەهانەیەك دگریت، هەروەسا ئاماژە كر كو نیازا بەغدا ئەوە هەتا پشتی هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل مەها 11 یا ئەڤسالە، هیچ مووچەیەكێ دی بۆ هەرێما كوردستانێ، نەهنێریت.
جوهی ئێكشەمبی 31/8/2025، شێروان دوبەردانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گوت» بەغدا یا بەردەوامە ل سەر وێ سیاسەتا ل بەرانبەر هەرێما كوردستانێ پەیڕەو دكەت، پرسا مووچەی كریە بابەتەكێ سیاسی».
گوت ژی» بەغدا 690 ملیار دینار بۆ هەرێما كوردستانێ هنارتینە و 300 ملیار دینار ماینە، ب بەهانەیا وێ چەندێ هێشتا نڤیسارا بەنكا ناڤەندی بۆ وەزارەتا دارایی نەهاتیە، هەروەسا سەبارەت 120 ملیار دینارێن هەرێما كوردستانێ، بەغدا رۆژانە ئاستێ داخوازیێن خوە بەرانبەر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بلند دكەت، ئەڤ فشارە ژی ل سەر كوردستانێ یا بێ مفایە».
شێروان دوبەردانی دیاركر ژی» فشارا سیاسی هەیە، هندەك ژ ئالیێن كوردستانی رۆل د دروستكرنا كێشەیێدا هەیە كو ب دەنگێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ چووینە بەغدا، ئەو ئالیێن كوردی بووینە پارێزەرێن بەغدا دژی شایستەیێن هەرێما كوردستانێ».
رۆهنكر ژی» هەرێما كوردستانێ مەهانە پێدڤی ب 150 ملیار دیناران هەیە بۆ وەزارەتان و نەخوەشخانەیان، ئەوا بەغدا ژ هەرێما كوردستانێ داخواز دكەت، نە ل دەستووری، نە ل هیچ قانوونەكێ ئاماژە بۆ نەهاتیە كرن».
خویاكر» بڕگەیا 21 ژ قانوونا بودجەیا ئیراقێ گەلەك ب رۆهنی باسێ داهاتێن نە پەترۆلی دكەت، باسێ پارێزگەهێن ئیراقێ دكەت نەك پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ، نوكە وەك بەهانە، وەزارەتا داراییا فیدرال داخوازا هەموو داهاتێ نە پەترۆلیێ هەرێما كوردستانێ دكەت، ئەوژی رامانا وێ ئەوە ل مەهێن داهاتی بەغدا دێ ئاستێ داخوازیێن خوە گەلەك زێدەتر كەت ژ پێخەمەت وێ چەندێ مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ نە هنێریت، ژ ڤی روویڤە بەغدایێ دەست ب گرتنا بەهانەیێن نوو ب هەرێما كوردستانێ كریە» .
ئاماژەكر « هنارتنا مووچەیێ مەها شەش ژ ئالیێ بەغدایێ ڤە، وەكو نیشادانا نیازپاكیێیە بۆ هەرێما كوردستانێ، وەسا نیشادەت خێرێ ب هەرێما كوردستانێ دكەت، نەك مافەكێ دەستووری و قانوونی ب هەرێما كوردستانێ بدەت».
ل دۆر چوونا دو شاندێن هەرێما كوردستانێ بۆ بەغدایێ ل بۆ پرسێن داهاتێن نە پەترۆلی و داهاتێن پەترۆلی، شێروان دوبەردانی گوت» حوكمەتا ئیراقێ ب پیلان دخوازیت مووچەیێ خەلكێ كوردستانێ گیرۆبكەت هەتا هەلبژارتنان، بۆ وێ چەندێ دەنگێ دەنگدەران بۆ خوە كۆمبكەت، بەلێ ب دیتنا من دێ بۆ چەند حەفتیێن دی درێژ بیت ب بەهانەیێن جودا، ب گۆڕەی وێ چەندێ ئەم ل بەغدایێ نە و د ئاگەهدارین، حوكمەتا ئیراقێ دخوازیت هەتا پشتی هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ مووچەیێ مەهێن حەفت و هەشت یێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ نە هنێریت» .
سەبارەت كاریگەریێن دەستووری و قانوونێ ل ئیراقێ، دوبەردانی دوپاتكر» دەستوور و قانوونێ ل ئیراقێ رۆل نینە، بەلكو سەركردەیێن شیعی و هندەك ئالیێن سیاسی و چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ رۆلێ سەرەكی هەیە، لەوما پێدڤییە فشارەكا مەزن بكەڤیتە سەر بەغدا، پێدڤی ژی كورد ب هەموو ئالییان و فراكسیۆنێن جودا، هەلوەستەكێ ئێكگرتی نیشا بەغدایێ بدەن ژ پێخەمەت داكۆكیێ ژ مافێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ، چونكە فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ بووینە قوربانیێن وێ ململانێیا بەغدا ل گەل هەولێرێ دكەت».