NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

7523 POSTS 0 COMMENTS

3

ئەندامەکێ پەرلەمانێ تورکیا سەر ب فراکسیۆنا دەم پارتی دیار دکەت قووناغا نها بۆ کوردان دووماهی دەلیڤە یە و کوردێن ڤێ یەکێ قەبوول نەکەن بلا بەرێ خوە بدەنە چیا و ئەو یەک ژی بوویە ئەگەرێ دلگرانی و توورەبوونا کوردان.

جەنگیز چاندار ئەندامێ پەرلەمانێ تورکیا سەر ب فراکسیۆنا دەم پارتی بۆ کەنالێ میدیا سکۆپ دیار کر، قووناغا نها ل تورکیا دەستپێکریە د بەرژەوەندیا هەموو ئالیان دایە، چونکی ل تورکیا ب سالانە شەڕ هەبوو و زیانێن گەلەک مەزن ژی گەهشتنە تورکیا و گۆت: (سەرۆکێ پەکەکێ ل ئیمرالیێ یە، ئەو بریارێن سەرەکی ددەت، هەروەسا سەرکردایەتیا پەکەکێ ژی ل قەندیلی یە و ئەو بریارێن ئاپۆی بجه دئینن، بەری نها ئاپۆ بریار دایە پەکەکە خوە هەلوەشینیت و دووماهیێ ب شەڕێ چەکداری بینیت و سەرکردەیێن پەکەکێ ژی ئەو یەک بجهئینان و نها ژی قووناغەکا نوو دەستپێکریە).
ناڤهاتی د بەردەوامیا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، هندەک کەس نها ل دژی قووناغا ئاشتیێ نە و رۆژانە ژی ل کەنالێن راگەهاندنێ دژبەریێ دکەن، یا نها ل تورکیا روو ددەت کارەک گەلەک باشە، ب هزاران گرتیێن سیاسی دێ هێنە ئازاد کرن، یێن ل ئۆرۆپا دێ ڤەگەرنە ڤە تورکیا، ئانکۆ دێ تشتێن گەلەک باش روو دەن، ڤێجا نزانم کا بۆچی هندەک دژبەریێ دکەن و گۆت: (یێن ل دژی قووناغا ئاشتیێ نە بلا بەرێ خوە بدەنە چیا، رێیا چیا دیارە و هەکە نە بلا پشتەڤانیێ ل قووناغا نها بکەن، وەکو دی چو رێیێن دی نینن و ئێدی یا نها ل تورکیا روو ددەت دەستپێکەکا نوو یە و دێ گەهیتە ئەنجامەک باش ژی).
پشتی داخویانا جەنگیز چانداری ب سەدان سیاسەتمەدار، چالاکڤانێن سیاسی و رەوشەنبیرێن کورد ل تورکیا و ئۆرۆپا دژبەریا خوە ل هەمبەر هەلوەستێ چانداری دیار کرن و راگەهاندن کو دڤێت جەنگیز چاندار داخوازا لێبۆرینێ ژ گەلێ کورد بکەت.
د ڤێ دەربارێ دا خەیروللا ئورهان وەلاتیێ کورد یێ باکورێ کوردستانێ دیار کر، مخابن دەم پارتی سیاسەتەکا گەلەک شاش برێڤە دبەت، ب دەهان کەسێن تورک د چەند سالێن بۆری دا ب دەنگێ کوردان چوونە پەرلەمانێ تورکیا و پاشی ژی دژبەریا مافێن رەوا یێن گەلێ کورد کرن، بەری نها ژی کەسێن وەکو چانداری دژبەریا مافێن کوردان کرینە و گۆتینە نابیت پەروەردەیا ب زمانێ کوردی ل تورکیا هەبیت و نها ژی چاندار کو پەرلەمانتارێ دەم پارتی یە یێ دبێژیت هەکە کورد خوە رادەست نەکەن بلا بچنە چیا و گۆت: (کەسێن وەکو چانداری ئەو مافە نینە کو ب جهێ گەلێ کورد بریارێ بدەن، کوردان ل تورکیا هەردەم داخوازا ئاشتیێ کرینە، لێ یا نها ل تورکیا روو ددەت ب دلێ کوردان نینە و کوردان هەتا نها ژ بۆ ئازادیا خوە گەلەک قوربانی داینە و مافێ گەلێ کوردە کو خوەدان ژ خوونا شەهیدێن خوە دەرکەڤیت و سکڤاتیا کو چانداری کری ناهێتە قەبوول کرن و دڤێت داخوازا لێبۆرینێ بکەت).
عەلی گوچمەن چاڤدێرێ سیاسی ژی دیار کر، کوردان گەلەک تێبینی ل سەر قووناغا نها هەنە، ئەو یەک ژی مافێ کوردانە، چونکی ب سالانە خەباتەک مەزن هاتیە کرن، ب هزاران لاوێن کورد شەهید بووینە، هەروەسا چەند هزار گوندێن کوردان وێران بووینە، نابیت نها ب ناڤێ ئاشتیێ کورد هەر تشتەکێ قەبوول بکەن و چ نەگەهیتە کوردان و گۆت: (کەسێن وەکو چانداری بەری نها ژی گەلەک تشت گۆتینە، لێ کورد قەبوول ناکەن، یا نها دهێتە کرن رێککەفتنەکە د ناڤبەرا ئیمرالیێ و دەولەتێ دا، کورد نەچار نینن هەموو تشتان قەبوول بکەن، راگرتنا شەڕی تشتەک باشە، لێ دڤێت ئاشتی ژی بۆ هەر دو ئالیان بیت، ئانکۆ ل هەمبەر قوربانیێن کو گەلێ کورد داینە دڤێت د دستوورێ تورکیا دا مافێن گەلێ کورد بهێنە گەرەنتیکرن، هەکە ئیمرالی بەحسێ کوردان نەکەت ژی ئەو یەک رامانا هندێ نادەت کو دێ کورد دەست ژ مافێن خوە یێن رەوا بەردەن).
ل ئالیێ دی ب هزاران وەلاتیێن کورد یێن باکورێ کوردستانێ نەرازیبوونا خوە ل هەمبەر داخویانیا جەنگیز چانداری دیار کرن و داخواز ژ سەرکردایەتیا دەم پارتی کرن کو ل هەمبەر سکڤاتیا چانداری ل هەمبەر گەلێ کورد بێدەنگ نەمینن و دڤێت چاندار ب فەرمی داخوازا لێبۆرینێ ژ گەلێ کورد بکەت، هەکە ئەو یەک نەهێتە کرن دەنگدەرێن دەم پارتی ژی دێ هەلوەستێ خوە هەبیت، چونکی چاندار ب دەنگێ کوردان بوویە ئەندامێ پەرلەمانێ تورکیا و هەر کەس دزانیت هەکە ب دەنگێ کوردان نەبا ئەو نەدچوو پەرلەمانێ تورکیا، جەنگیزا چاندار نها نوونەرێ کوردان نینە و بوویە پشکەک ژ سیاسەتا دەولەتا تورکیا ل دژی مافێن رەوا یێن گەلێ کورد ل تورکیا و دڤێت سەرکردایەتیا دەم پارتی خوەدان هەلوەست بیت.

4

بەرپرسەکێ وەزارەتا دەرڤە یا ئەمریکا کو ناڤێ وی نەهاتیە ئاشکرا کرن بۆ ئاژانسا رویترز یا نووچەیان دیار کریە، ئەمریکا هەموو دانوستاندنێن ل گەل ئیرانێ داینە راگرتن و د رەوشا نها دا چو دانوستاندن ل گەل ئیرانێ ناهێنە کرن و نها ئەمریکا چەندین بژاردە ل بەردەست دانە و دێ ب هەموو رەنگەکێ کار بۆ لاوازکرنا رژێما نها یا ئیرانێ هێتە کرن و هەتا دو حەفتیێن دی ترامپ دێ چەندین بریارێن نوو ل دژی ئیرانێ دەت، هەروەسا دێ ئەمریکا ب هەموو رەنگەکێ کار بۆ ژناڤبرنا ئابووری ئیرانێ کەت و وەسا دێ رژێما ئیرانێ گەلەک لاواز بیت و دی نەچار بیت هەموو داخوازیێن ئەمریکا ژی قەبوول بکەت.
ل ئالیێ دی محەمەد باقر قالیباف سەرۆکێ پەرلەمانێ ئیرانێ ژی دیار کر، سەپاندنا سزایێن نوو یێن ئابووری ژ ئالیێ ئەمریکا ڤە نیشا ددەت کو ئەمریکا هەتا نها ل هەمبەر ئیرانێ یا سەرکەفتی نەبوویە و تووشی شکەستنێن مەزن هاتیە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ئەمریکا دڤێت ئابوورێ ئیرانێ ژناڤ ببەت، لێ ئەمریکا نەشێت کارەک وەسا بکەت و دێ دیسان سەرکەفتن بۆ گەلێ ئیرانێ بیت.
ئیسماعیل بەقایی پەیڤدارێ وەزارەتا دەرڤە یا ئیرانێ ژی دیار کر، دڤێت وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین نەبنە پشکەک ژ شەڕێ ئەمریکا یێ ل دژی ئیرانێ و هەر وەلاتەک هاریکاریا ئەمریکا بکەت دێ بیتە ئارمانجا ئێرشێن ئیرانێ.

2

بەرپەڕێ ساخلەمیێ:

​د. عیسام سمۆ مزۆری، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن زارۆکان و نوی بوویان دیارکر کو ​نەخۆشیێن ل دەف زارۆکان ل هاڤینێ ل سەر چەند پشکان دابەش دبن. تیشکا ڕۆژێ ڕاستەوخۆ کار دکەتە سەر ساخلەمیێ و پیستێ زارۆکی کو دەمەکی دبتە ئەگەرێ سۆتنێ یان بلندبوونا تا یا لەشی هەتا ٤٠ پلەیان. ژ لایەکێ دی ڤە، بەربەڵاڤترین نەخۆشی ل نەخۆشخانەیان هەودانا مەعیدێ و ڕویڤیکانە کو %٨٠ ئەگەرێ وێ «ڕۆتا ڤایرۆس»ە و پتر تووشی زارۆکێن شیرخۆر یێن عەمرێ وان کڕمتر ل دو ساڵان دبیت.
هەروەسا ئەگەڕێ ژەهراویبوونێ ژی هەیە ب ڕێکا خارنا نەساخلەم یا ئاشکرا ل بەر گەرمێ و مێش و مۆران. ئەڤە زێدەباری هەودانا چاڤان و گوهان ژبەر مەلەڤانیێ د مەلەڤانگەهـ و ڕووباراندا، و نیشانێن پەرسیڤ و کۆخکێ کو ژ بەر سپلیتێ و ئامرازێن تەزیکرنێ پەیدا دبن.
د. عیسام سمو مزری، دیارکر ​پتریا حالەتێن هەۆدانا مەعیدێ و ڕویڤیکان ل ڕۆژا ئێکێ ب تایێ دەستپێدکەن، ڕۆژا دوێ ب دلرابوونێ، و پاش زکچوونێ. مەترسیدارترین ئاریشا ڤێ نەخۆشیێ پەیدابوونا هشکاتیێ یە د لەشێ زارۆکیدا و گۆت: هەگە زکچوون پتر ژ ١٠ هەتا ١٥ جاران د ڕۆژەکێدا، یان زکچوون یا ب خوین بوو، یان زارۆک گەلەک بێ هێز بوو و ل دەمێ گریێ ڕوندک ژ چاڤان نەهاتن، ئەڤە نیشانا هشکاتیێیە و پێدڤییە ب لەز بهێتە گەهاندن بۆ پشکا تەنگاڤیان دا شلەمەنی و ئەنتی بایۆتیک بۆ بهێنە دانان.
​بۆ ڕێکارێن چارەسەریێ ل مالێ، دکتوری دیارکر، پێدڤییە دایک تەعویضا ئاڤێ ب زێدەکرنا دانا ئاڤێ و شۆربا برنجی بکەت. بکارئینانا گیراوەیا (ORS) کو ئاڤ و خوێ و شەکرێ تەعویض دکەت، ڕێگریێ ل هشکاتیێ دگریت. بۆ حالەتێن گەرمابوون ب تیشکا ڕۆژێ ژی، دارێژتنا ئاڤا سار، بکارئینانا کریما مرطب، و دانانا کەمامێن تەزیککرنێ ل سەر ئەنیا زارۆکی دهێنە ئامۆژگاریکرن.
​دکتۆر عیسام ژ بۆ پاراستنا زارۆکان چەندین ڕێنماییێن پاراستنێ دانە دایک و بابان. بەردەوامیدان ب شیرێ دایکێ سیستەمێ بەرگریێ بەهێز دکەت، و هەکە شیرێ قۆدیکا بیت پێدڤییە بۆتلا شووشەیی و سەرکێ وێ ڕۆژانە بهێنە تەعقیمکرن. نەدەڕکەڤتنا زارۆکان ل دەمێن گەرمتر یێن ڕۆژێ کو ل ناڤبەرا سەعەت ١١ی سپێدێ هەتا ٤ی ئێڤارییە گەلەک گرنگە. د دەمێ دەڕکەڤتنێدا بکارئینانا جلکێن سڤک، ڕەنگێن ڤەبوویی، کولاڤ، و کرێمێن دژە-ڕۆژ پێدڤینە. دڤێت ئاڤ بەردەوام بیت هەر نیڤ سەعەتەکێ جارەکێ بێتە دانێ. بۆ چوونا مەلەڤانگەهان ژی بکارئینانا بەرچاڤکان و گوپکێن گوهان ڕێگریێ ل هەودانا چاڤ و گوهان دکەت. ل دووماهیێ، سنێلەیێن دچنە هولێن وەرزشێ ژی پێدڤییە ل سەر هەر نیڤ سەعەت هەتا سەعەتەکا ڕاهێنانێ ٣٠٠ CC یێن ئاڤێ ڤەخۆن دا کو تووشی هشکاتیێ نەبن.

3

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

گەنجەکێ زاخۆ یێ ناسیار ب هەرمان زاخۆیی بۆ ماوێ 25 سالانە بەردەوام کەلوپەلێن جۆراو جۆر ژ بنێ ئاڤا خابیرێ زاخۆ دئینیتە دەر و ل دووماهییێ ژی چەندین گولەیێن هاونان یێن سەر دەمێ رژێما بەعس ل نێزیك پرا شەهابی ژ بنێ ئاڤا خابیری ئیناینە دەر، داخوازیا وی ئەوە کو ببیتە نقومڤانەکێ زاخۆ

هەرمان زاخۆیی، د دیدارەکێ دا بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیار کر، هەر ل ژییێ زاڕۆکینیێ و ل وەرزێ هاڤینێ ب مەرەما مەلەڤانیان ئەز بەردەوام دچوومە سەر خابیرێ زاخۆ، هەر ژ هینگێ هەتا نوکە دبنە 25 سال کو ئەز کەلوپەلێن جۆراو جۆر ژ بنێ ئاڤا خابیرێ زاخۆ دئینمه دەر.
ناڤهاتی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی کر، من گەلەك جۆرێن کەلوپەلان ژ بنێ ئاڤا خابیرێ زاخۆ ئیناینە دەر، وەکو ڕۆمانە و مۆبایل و گۆستیرك و ڕستك و دەمژمێر و بازنك و چەندین کەلوپەلێن دی، هەردیسا من گەلەك نڤشتی ژی ئیناینە دەر و برینە دەف مامۆستایێن ئاینی و پێڤە خواندینە و پشتی هینگێ من سۆتینە، ل ڤێ دووماهیێ ژی من چەندین گولەیێن هاونان یێن سەردەمێ رژێما بەعس ل نێزیك پرا شەهابی ژ بنێ ئاڤا خابیرێ زاخۆ ئیناینە دەر.
گۆت ژی:»بنێ ئاڤێ گەلەك یا ب مەترسیە، چونکی شەبەکە و ئاسن یێن تێدا هەین و یا ژ هەمیان مەترسیدارتر ژی سیم یێن تێدا هەین، بتنێ من ئێك داخوازی هەیە کو ئەو ژی من بکەنە نقومڤان، هەر چەندە پێشتر من چەندین جاران ئەڤ داخوازیا خوە ل تۆڕێن جڤاکی بەلاڤکریە لێ هەتا نوکە چ لایەنان بەرسڤا ڤێ داخوازیا من نەدایە».

4

سندس سالح سلێڤانه‌یی:

پتریا جۆتیارێن ده‌ڤه‌را ئاكرێ و به‌رده‌ڕه‌ش ئه‌ڤ ساله‌ گازنده‌ ژ وێ چه‌ندێ دكه‌ن كو هنده‌ك بازرگانان برنج ژ وه‌لاتێ (ڕووسیا) ئینایه‌ و ل ڤێره‌ ب ناڤێ برنجێ كوردی دفرۆشنه‌ خه‌لكه‌كی و جۆتیاره‌ك ژی دبێژیت: ئه‌م گه‌له‌ك زه‌حمه‌تێ دبه‌ین هه‌تا برنجێ كوردی دچینین و دهێته‌ به‌رهه‌م و هنده‌ك كه‌س ژی هوسا ب ساناهی و ئه‌رزانی برنجی ژ ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی بینن و ل ڤێره‌ ب ناڤێ یێ خۆمالی بفرۆشن و پێدڤیه‌ دووڤچوون بۆ ڤێ چه‌ندێ هه‌بیت و ڕێگریێ ل ئینانا وی برنجی بكه‌ن.

سامان خالد، جۆتیاره‌كه‌ دبێژیت: چاندنا برنجی و ئاڤدانا وی و چاڤدان هه‌تا دگه‌هیته‌ ده‌مێ خۆ و دهێته‌ به‌رهه‌مئینان گه‌له‌كا ب زه‌حمه‌ته‌ و هه‌موو جۆتیار ژی دزانن چاندنا برنجی نه‌كاره‌كێ ب ساناهی یه‌ و هه‌ر جۆتیاره‌كی شیان نینن برنجی بچینیت، له‌ورا چاندنا برنجێ كوردی ب هیڤیا چه‌ند جۆتیاران ڤه‌ مایه‌ و ئه‌ڤێ چه‌ندێ ژی زه‌حمه‌ته‌كا مه‌زن و پاره‌یه‌كێ زۆر پێ دڤێت هه‌تا دبیته‌ به‌رهه‌م، لێ مخابن هوسا ب ساناهی هنده‌ك كه‌س هه‌بن بچنه‌ ژ ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی، ب تایبه‌ت ژی وه‌لاتێ (ڕووسیا) و ل وێرێ هنده‌ك برنجێ ئه‌رزان و بێ تام و لاواز بینن و ل ڤێره‌ ب ناڤێ (برنجێ كوردی) و ب بهایه‌كێ گران بفرۆشنه‌ خه‌لكی، ب ڕاستی ئه‌ز دبینم ئه‌ڤه‌ جۆره‌ تاوانه‌كه‌ ده‌رحه‌قی جۆتیارێن كوردستانێ دهێته‌ كرن و پێدڤییه‌ وه‌زاره‌تا چاندنێ هه‌ر زوو بهێته‌ سه‌ر هێلێ و ڕێگریێ ل ئینا وی برنجی بكه‌ن، چنكو ئه‌و كه‌س ماف و كه‌دا مه‌ دخۆن و زێده‌گاڤیێ ل یاسایێن چاندنێ دكه‌ن.
مه‌هدی سالم، وه‌ك فرۆشكاره‌ك دبێژیت: ئه‌ز ژ مالباته‌كا جۆتكارم و دكه‌ڤندا ئه‌م برنجێ كوردی دچیننین و دفرۆشین، هه‌روه‌سا ژبه‌ركو من ترۆمبێلا (پیكه‌م) یا هه‌ی ئه‌ز فرۆشكاره‌كێ گه‌ڕۆكم ژی و سالانه‌ دچمه‌ ده‌ف جۆتیارێن ئاكرێ و به‌رده‌ڕه‌ش و رۆڤیا و برنجێ وان دكڕم و دئینمه‌ دهۆكێ دفرۆشم، لێ ئه‌وا من ئه‌ڤ ساله‌ دیتی زێده‌گاڤیه‌ك یا هه‌ی، ئه‌و ژی ئینانا برنجێ (ڕووسی) یه‌ و فرۆتنا وی ب ناڤێ یێ كوردی یه‌، ئه‌ڤه‌ ژی جۆره‌ فێلبازیه‌كا دی یه‌ ژلایێ هنده‌ك كه‌سان ڤه‌ ل خه‌لكێ مه‌ دهێته‌ كرن، له‌ورا پێدڤیه‌ بله‌ز ڕێگری لێ بهێته‌ كرن و ب مخابنی ڤه‌ دێ بێژم هه‌تا نوكه‌ پتریا بكڕین برنجی برنجێ كوردی نانیاسن و هه‌ر زوو ب ئاخفتێن هنده‌ك كه‌سان دهێنه‌ سه‌رداربن و باوه‌ریێ ب وان دئینن كو ئه‌ڤه‌ برنجێ كوردی یه‌.

3

زنار تۆڤی

عەبدولقادر عەبدولكەریم محەمەد، خودانێ‌ شكەفتا بهێرێ‌ یا گەشتیاری، ل سنۆرێ‌ ئیدارا سەربەخۆیا زاخۆ، د هەڤپەیڤینەكێ‌ دا بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر: ئەڤە دەمێ‌ حەفت سالانە ئەز كارێ‌ گەشتیاریێ‌ ل شكەفتا بهێرێ‌ دكەم، ئەڤ جهە ئێكە ژ جهێن گەشتیاری یێن خۆش و خەلك گەلەك قەستا جهێ‌ مە دكەن، هەروەسا ل وەرزێ‌ هاڤینێ‌، رێژەكا باش یا گەشتیاران سەرەدانا شكەفتا بهێرێ‌ دكەن، ئەڤ دەڤەرا باكورێ‌ زاخۆ، دەڤەرەكا گەشتیاری یا خۆشە و چەندین جهێن گەشتیاری لێ‌ هەنە، وەكو سیلاڤا شەرانش و شكەفتا بهێرێ‌ و دەشتە تەخ و پەرەخێ‌، ل ڤی وەرزی گەشتیار گەلەك سەرەدانا ڤێ‌ دەڤەرێ‌ دكەن.

ناڤهاتی گۆت ژی: ل سەردەمێ‌ رژێما بەرێ‌ یا عیراقێ‌ ئەڤ دەڤەرە یا چۆلكری بوو، گوندێن ڤێ‌ دەڤەرێ‌ هەموو هاتبوونە بەردان و ژیانا لێ‌ نەمابوو، بەلێ‌ پشتی سەرهلدانا سالا 1991 ێ‌، جارەكا دی ئەڤ دەڤەرە هاتە ئاڤاكرن و خەلك زڤرینەڤە سەر گوندێن خۆ، ئەڤ دەڤەرێن مە ژی نێزیكی سنۆرێن باكورێ‌ كوردستانێ‌ نە و نوكە ئارامی ل ڤێ‌ دەڤەرێ‌ هەیە، ڤێ‌ چەندێ‌ وەكریە، كو رێژەكا باش یا گەشتیاران سەرەدانا جهێ‌ مە یێ‌ گەشتیاری ل شكەقتا بهێرێ‌ بكەن.
عەبدولقادری ئەو ژی گۆت: ئاڤا گەلەك تەزی ژ شكەفتا بهێرێ‌ دەردكەڤیت، هەروەسا ژ هەموو دەڤەرێن عێراقێ‌ و كوردستانێ‌ گەشتیارێن سەرەدانا شكەفتا بهێرێ‌ دكەن، دیسان ژ دەرڤەیی وەلاتی ژی گەشتیار سەرەدانا شكەفتا بهێرێ‌ و جهێن دیتر یێن گەشیتاری یێن دەڤەرا مە دكەن، ل گەل هندێ‌ ژی ئەو گەشتیارێن دهێن پرانیا وان عەرەبن، خەلكێ‌ ناڤەراست و ژێریا عێراقێ‌ نە، هەروەسا پار پتر گەشتیار دهاتنە شكەفتا بهێرێ‌ و ئەڤ سالە گەشتیار كێمتر دهێن، دبیت ئەڤان هەیڤێن بهێت پتر گەشتیار سەرەدانا جهێن مە یێن گەشتیاری بكەن، ل گەل هندێ‌ ژی حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ و ئیدارا سەربەخۆیا زاخۆ، گەلەك هاریكایا مە كریە، رێكا مە هاتیە چێكرن و كارەبا 24 دەمژێری ژی بۆ مە هاتیە دابینكرن و ڤێ‌ چەندێ‌ وەكریە، گەشتیار ب رەنگەكێ‌ باش سەرەدانا جهێن مە یێن گەشتیاری بكەن.

3

بێگومان، ژیان لسەر ئەردی، گرێدایی ئاڤێ یە، جهێ ئاڤ لێ، ژیان و ئاڤەدانی لێ هەیە، و بەرەڤاژ دروستە. لەو گرنگیا ئاڤێ بۆ مانێ و ساخلەمیێ ژ مژارێن بێگومانە و هەوجەی شرۆڤەیێ نینە. دێ مینت، چەندێ و كەنگی ئاڤێ ڤەخوەین، هەم گرنگە بزانین، هەم جھێ دانوستاندنێ یە، لێ مە بڤێت نەڤێت، ناڤنجیەك ھەیە، دێ ل خوارێ بۆ هەوە بەرھەڤ كەین.
كەڤنترین نڤیسارێن باسێ ئاڤێ دكەن، ژ سۆمەریان بۆ مە ماینە، ئەوان ژێدەران باسێ ئاڤا شرین و ئاڤا شۆڕ (ئاڤا دەریایێ) و هەلمێ كریە، و وەكو ئاھۆرا داینە ناسین؛ ئابزۆ (ئانكو ئاڤا كوور، و ئاھۆرایێ ئاڤا شرین)، نامۆ ئان تیامات (ئاھۆرایا ئاڤا شۆڕ) و مۆمۆ (ئاھۆرایێ مژێ). پاشی هەمی شەھرستانیان باسێ ئاڤێ و ڕۆلێ وێ كریە تاكو ئەم دگەھینە ئەڤرۆ.
ب گشتی، ئاڤ بۆ ڤەخوارنێ، شووشتنێ، گەمیڤانیێ، ئاڤدانێ، ئاگرڤەمراندنێ، وەكو هەلگرا كەرستەیان و دەرمانان، بۆ ڤەگوھاستنا سارمایێ و گەرماتیێ، وەرزشێ، بازرگانیێ، و گەلەك تشتێن دی ل كارە.
لەشێ مرۆڤی، ئاڤا پێدڤی ژ سێ ژێدەران پەیدا دكەت:
• ئاڤ-ڤەخوارن: نێزیكی 60%.
• ژ زادێن ئاڤدار: نێزیكی 30%.
• دەردۆرا 10% ژ مێتابۆلیزما لەشی دھێت.
كەنگی و چەند ئاڤێ ڤەخوەین؟
پشتی ژ خەو ڕابوونێ، باشترین كارێ بھێتە كرن ئەوە؛ مرۆڤ پەرداغەكا ئاڤێ ڤەخوت، نەخاسمە پتریا كەسان ئەو نێزیكی ھەشت چاخكانە ئان پتر، ئاڤ ڤەنەخواریە و لەش ھشك بوویە. ئاڤدانا لەشی، باشترین دەستپێكە، مرۆڤ ڕۆژا خوە دەست پێ بكەت.
ڤەخوارنا ئاڤێ بەری و پشتی خوارنێ ب دەمەكی، بێگومان كارەكێ باش، لێ دگەل زادی، جھێ دانوستاندنێ یە. چونكی ئاڤا دگەل خوارنێ، ھەكەرچی مرۆڤی زوو تێر دكەت و نەدوورە بۆ ساخلەمیا گشتی باش بت، لێ ل ھەمان وەخت، ترشاتیا ئووری كێم دكەت و هەڕشاندنا زادی لاواز دكەت.
باشترە، بەری وەرزشێ و كاركرنێ، تێر ئاڤێ ڤەخوەی، و دگەل ھێدی ھێدی ڤەخوەی، نەخاسمە وەستان هەم خوھدانێ زێدە دكەت ھەم گەرمبوونا لەشی، ئاڤێ وەكو ھلم، دگەل هەناسەیێ دھاڤێژتە دەرڤە. چاوا بت، ل هەمی ڕەوشان، نەخاسمە دگەل كاركرنێ، پێدڤیە لەشێ مرۆڤی ئاڤدای بت.
ئەم هەمی، ڕۆژانە و نەدوورە بەردەوام، قەھوە و چایێ ڤەدخوەین، ھندەك تشتێن دی ژی كەرستەیێ كافایین caffeine تێدایە، وەكی ڤەخوارنێن ھێزێ كو ل ئەڤێ دوماھیێ گەلەك زێدە بووینە. كافایین تاكو شەش ساتان ژی دمینتە د ناڤ خوونێ دا و نەدوورە خەوا ڤەڕەڤینت، لەو ڤەخوارنا ئاڤێ پشتی قەھوەیێ، ھاریكارە كو لەش تێر ئاڤ ببت و كافایینێ زووتر ژ لەشی دەرینت.
هەلبەت، پرسیارا ھەری گرنگ ئەوە: ئەرێ بەری نڤستنێ ئاڤێ ڤەخوەین ئان نە؟ بەرسڤا ڤێ پرسیارێ ھند ب سانەهی نینە، چونكی ڕەوشا هەركەسی جودایە و پێدڤیە ل بەر چاڤ بهێتە وەرگرتن… چونكی ڤەخوارنا خەلەك ئاڤێ نڤستنێ، دبت مرۆڤی چەندین جاران ژ خەو ڕاكەت و بارگرانیەكێ بۆ لەشی چێكەت. لێ ب گشتی، ڤەخوارنا نیڤ پەرداغەكا ئاڤێ، خراب نینە.
چەند ئاڤێ ڤەخوەین باشترە؟
بەرسڤا ڤێ پرسیارێ ژی ھند ب سانەھی نینە، چونكی پێدڤیە هەم ڕەوشا كەسی (ژی، گەودە، ساخلەمی،..) ل بەر چاڤ بگرین، ھەم كارێ دكەت، ھەم سەقایێ دنیایێ،…ھتد. فەرمانبەرەكێ ل پشتێ مێزەیەكێ و ل بەر بایێ سپلێتێ، وەكی پالەیەكێ ل بەر هەتاڤێ نینە، هەروەسا كەسەكێ ساخ بت، وەكی نەساخەكێ تاوی نینە.
لێ ب گشتی؛
هەروەختێ مرۆڤ تێھنی ببت، پێدڤیە ئاڤێ ڤەخوەت.
داكو خەوا وی تێك نەچت، بەری نڤستنێ، ئاڤ ڤەخوارنێ كێن بكە.
ل ڕەوشەكا نەدژوار ڤەخوارنا 6-8 پەرداغێن ئاڤێ/ ڕۆژانە، داخوازكریە، داكو ساخلەم بژین.

21

دۆڤچوون: قەیس وەیس

پشتی ب دووماهی هاتنا یاریێن گەڕا دویێ ژ خولا ستێرێن ئیراقێ‌ یا فوتبۆلێ‌، نەرازیبوونەكا ئێكجار مەزن د ناڤا پشتەڤانێن یانەیا زاخۆ دا پەیدابوویە ل سەر ئاست و ئەنجامێن تیما وان، پشتی خوسارەتیەكا نە چاڤەڕێ‌ كری بەرانبەر یانەیا مینا یا بەسرایی ب دو گۆلان بەرانبەر گۆلەكێ‌، ژلایەكێ‌ دووڤە یانەیا دهۆكێ‌ سكالایەكا ب سێ‌ خالان تۆمار كرییە
ڕاهێنەر دێ‌ هێتە گوهۆڕین؟
ژێدەرەكێ‌ تایبەت بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار كر پشتی خوسارەتییا یارییا بۆری بەرانبەر یانەیا مینا، ئێكسەر كارگێریا یانەیا زاخۆ هزر د گوهۆڕینا ڕاهێنەرێ‌ خوە یێ فرەنسی لۆرانت بانێد دا كرییە كو ل دووڤ هزرا وان یێ‌ سەركەڤتی نینە ل گەل تیمێ‌ و پڕانییا پشتەڤانێن یانەیێ توورەنە و دخوازن بهێتە گوهۆڕین، ئەڤچەندە وەكرییە كو بەرپرسێن ڤێ‌ یانەیێ ڤی بابەتی ب ڕژدی وەربگرن، ل دووڤ ژێدەرێ‌ تایبەت كو دێ‌ گەنگەشێ‌ ل سەر سێ‌ ناڤان كەن بۆ دەستنیشانكرنا ئێك ژ وان ل جهێ‌ یێ‌ فرەنسی.
هەر هەمان ژێدەری دیار كر ئەو ڕاهێنەرێن هاتینە دەستنیشانكرن دبیت ئێك ژ وان سەرپەرشتییا تیمێ‌ بكەت ئەو ژی عەبدولغەنی شەهەد و یێ‌ قەتری تەلال ئەلبلوشی كوپ ێشتر هەردو ڕاهێنەر ئەركێ‌ خوە ل زاخۆ بڕێڤەبریە، یێ‌ سێیێ و دبیت نێزیكتر بیت ئەو ژی مەسعۆد میرال ڕاهێنەرێ‌ پێتشر یێ یانەیا دهۆكێ‌، دهێتە گۆتن دبیت یارییا بهێت دووماهی دەلیڤە بیت بۆ لۆرانتی و دبیت ژی یێ‌ بەرهەڤ نەبیت.
پارێزەرێ‌ یانەیا دهۆك گەشبینە
لدۆر سكالایا یانەیا دهۆكێ‌ ل سەر یانەیا ئەلغراف زنار زوبێر پارێزەرێ‌ یانەیا دهۆكێ‌ گۆت: سكالایا مە ل سەر گۆلپارێزێ‌ یانەیا ئەلغراف حسێن عەلی یە ئەوێ‌ ل یارییا مە یا گەڕا ئێكێ‌ ژ خولا ستێرێن ئیراقێ‌ بوویە سەرەكی، ل دووڤ یاسایا گرێبەستێ ئەوی ل ئێكێ‌ خزیرانا بۆری گرێبەستا یانەیا نەورۆز ئیمزاكر بوو، لێ‌ بێ‌ ئاگەهداربوونا یانەیا نەورۆز و پشترا چوو گرێبەستا یانەیا ئەلغراف ئیمزاكر و مانا خوە ل گەل ئەوێ‌ یانەیێ هێلا بوو، ئەڤچەندە ژی ل دووڤ یاسایا فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ‌ سەرپێچی یە، ئەو یانەیا دویێ هەكە یاریێ پێ بكەت دێ‌ هێتە هژمارتن خوسارەت سێ‌ ب چنە دیسان سزایێن دارایی ل سەر ئەوێ‌ یانەیێ هەبن.
هەروەسان ناڤهاتی گۆت: مە سكالا ل سەر گۆلپارێزی تۆماركرییە كو ل دووڤ یاسایی ناچێبیت گرێبەستا دو یانەیان هەبیت د ئێك وەرز دا و ئەڤە سەرپێچییە، یانەیا نەورۆز دەست بەردان نە دایێ و یاریزانی ژی یاری بۆ یانەیا ئەلغراف كرییە، ل لژنەیا دێسپپلینی مە سكالا خوە تۆماركرییە، گەشبینین سوبەهی یان چوارشەمبیێ لژنەیا ناڤبری بڕیارێ‌ بدەت كو د بەرژوەندییا مە دا بیت و ب سەركەڤتی تیما مە بهێتە هژمارتن.

5

یانەیێن پارێزگەهێ‌ بەردەوامی دا كۆنترۆلا ڕێزێن پێشیێ و شیان بۆ سالا سێیێ ل دووڤ ئێك ڕێزێن ئێكێ‌ هەتا یا سێیێ‌ ل سەر ئاستێن جودا یا قارەمانییا تیكۆنجتسۆ و سكی یا ئیراقێ‌ بۆ كچان ب دەستخوە ڤە بینن، د هەڤڕكیێن واندا ئەوا ب پشكدارییا 80 یاریزانێن كچا ژ 14 یانەیێن هەرێما كوردستانێ‌ و ئیراقێ‌ ل هۆلا پەیمانگەها ڤیا یا ناحكومی هاتیە كرن و ئەنجامێن ئاستێن جودا بڤی شێوەیی بوون.
ل سەر ئاستێ‌ پێشكەڤتیان
یانەیا ئافرەتێن دهۆكێ‌ ل ڕێزا ئێكێ‌ هاتن
یانەیا دهۆك ل ڕێزا دویێ
یانەیا پیرس ل ڕێزا سێیێ‌ هات.
ل سەر ئاستێن تازەپێگەهشتییان و لاوان
یانەیا دهۆك ڕێزا ئێكێ‌
یانەیا ئافرەتێن دهۆكێ‌ ڕێزا دویێ
یانەیا پیرس ڕێزا سێیێ‌ هاتن
ل دۆر ڤێ‌ قارەمانیێ شیمال محەمەد سەرپەرشتێ‌ گشتی یێ ڤێ‌ یاریێ ل پارێزگەهێ‌ بۆ ئەڤرۆ گۆت: پێخوەشحالین بۆ سالا سێیێ‌ ل دووڤ ئێك كچێن مە شیان ڕێزێن ئێكێ هەتا سێیێ‌ ب دەستڤە بینن و هەروەسان جهێ‌ خوە دناڤا هەلبژارتیێ ئیراقێ‌ دا پارێزین، دەستڤە ئینانا هەرسێ‌ ئاستان بۆ مە گەلەك گرنگ بوو تایبەت ل سەر ئاستێ‌ پێشكەڤتیان ژبەر كو یاریزانێن مە دێ‌ پشكداریێ د قارەمانییا نێڤدەولەتی دا كەت ئەوا بڕیارە ل چریا ئێكێ‌ یا بهێت ل بەغدا بهێتە كرن و هەروەسان قارەمانیەكا دی هەیە ل وەلاتێ‌ مالیزییا ژ سەرجەمێ‌ حەفت یاریزانێن هەلبژارتیێ ئیراقێ‌ پێنچ یاریزان دێ‌ ژ یانەیا ئافرەتێن دهۆكێ‌ بن، ئەڤە ژی دەستكەڤتەكێ‌ دی یە بۆ وەرزشا پارێزگەهێ‌ و كوردستانێ‌، پیرۆزباهییا هەموو سەركەڤتیان دكەم تایبەت یێن یانەیێن پارێزگەهێ‌.
ژلایێ خوەڤە مەحمود ئیبراهیم سەرۆكێ‌ فدراسیۆنا تایكۆنجتسو یا ئیراقێ‌ گۆت: ب هەموو رویەكی ڤە قارەمانی ب سەركەفتیانە ب ڕێڤەچوو، ئەڤە ژی ڤەدگەریت بۆ خالێن گرنگن یێن ڕێكخستنا سەركەفتی یا قارەمانیێ، ژێرخانەیا وەرزشی، سەقایێ ئارام، دلخوەشییا شاندنێن یانەیان، هەڤكاری و پشتەڤانییا بەرپرسێن حوكمی و وەرزش یێن پارێزگەهێ‌، پەیمانگەها ڤیا، لەوما ژی سۆپاسیێن بێ‌ سنۆر ل هەر لایەنەكی پشتەڤانییا مە كری و ئەڤ قارەمانییە مێڤانكرین.

4

تیما باسكێت بۆلا یانەیا سەنحاریب ناسناڤێ‌ وەرزێ‌ نوو یا قارەمانییا ئیراقێ‌ ل سەر ئاستێ‌ پێشكەفتیان بۆ كچان ژ دەست دا، پشتی د یارییا پێش دووماهیێ دا بەرانبەر یانەیا سایبس یا سلێمانی تووشی خوسارەتیێ بووی ب ئەنجامێ‌ 81 خالان بەرانبەر 42 خالان، د هەڤڕكیێن قارەمانیێ دا ئەوا ل باژیرێ‌ مووسل هاتیە كرن، تێدا یانەیا سایبس ناسناڤێ‌ قارەمانیێ ب دەستڤە ئینا پشتی د فینالێ‌ دا ب سەركەڤتی ل سەر یانەیا پێشمەرگە یا باژێرێ‌ سلێمانیێ ب 67- 73 خالان، د هەڤڕكیێن واندا ئەوا ب پشكدارییا 12 یانەیێن كوردستانی و ئیراقی هاتیە كرن ل سەر چار كۆمان.
د داخویانیەكێ‌ دا داود ڕەبەن سەرۆكێ‌ یانەیا سەنحاریب بۆ ئەڤرۆ دیار كر ب هەبوونا چەند ئەگەران ئەم نە شیانین ناسناڤێ‌ ئەڤ سالە ب دەستڤە بینن و گۆت: بۆ وەرزێ‌ ئەڤ سالە مە تیمەكا نوو دروست كربوو ژ كچێن باژێرێ‌ دهۆكێ‌ و پشت گەرمی پێ‌ هاتبوو كرن، د بەرانبەر دا پرانییا یانەیێن پشكدار یاریزان ژ دەرڤەیی هەرێمێ‌ و ئیراقێ‌ ئینابوو، هەروەسان گوهۆڕین د ژڤانێ‌ قارەمانیێ دا و ناكۆكیێن پەیدابووین ئێك ژ ئەگەرێن دی بوو.
ژلایەكێ‌ دووڤە ناڤهاتی گۆت: هەر دناڤا هەڤڕكیێن قارەمانیێ دا كارتیكرنێن نەرێنی ل سەر تیما مە هاتە كرن و چوونا ئێك ژ باژیرین یاریزانێن مە و هنگاڤتن ئەو ژی ئەگەر بوون، بۆ مە گرنگ سەرهلدانا كۆمەكا یاریزانێن نوو ب ئاستەكێ‌ بلند و هەروەسان وەرگرتنا شارەزایێ بوویە، گەشبینن بۆ قارەمانیێن داهاتی دێ‌ باشتر بەرهەڤبین، دەستخوەشیێ ل كادرێ‌ ڕاهێنانێ‌ و هەموو یاریزانان دكەم، مە ناسناڤ ژ دەست دا لێ‌ مە تیمەكا ڕێكخستی و هەڤڕك چێكر.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com