سەرۆكێ باسكێ حیكمە یێ نیشتمانیێ ئیراقی ئاماژە ب وێ چەندێ كر، كو ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان ل دووماهییا ڤێ مەهێ پەیاما باشتربوونا ڕەوشا ئیراقێ یە و ئاسایشا هەرێما كوردستانێ ژی پشكەكا ژێكنەڤەقەتیایە ژ بنەجهبوونا وەلاتی.
ل ڕۆژا سێشەمبی، 8 ئیلۆنا 2026، عەمار حەكیم، سەرۆكێ باسكێ “حیكمە” یێ نیشتمانیێ ئیراقی د چارچۆڤەیێ سەرەدانا خوە دا بۆ هەرێما كوردستانێ، سەرەدانا باژیڕێ دهۆكێ كر و د داخۆیانییەكێدا ڕاگەهاند، ڕێككەفتن بۆ ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی یا دژی داعشێ ل دووماهییا ڤێ مەهێ، پەیاما باشتربوونا ڕەوشا ئیراقێ یە.
عەمار حەكیمی باسێ وێ چەندێ ژی كر، ئیراقێ ب قوربانیدانا ڕۆلێن خوە و هاریكارییا هەڤپشكێن هەرێمی و نێڤدەولەتی شییا ل سەر تیرۆرێ سەركەڤیت.
سەرۆكێ باسكێ حیكمە یێ نیشتمانی گۆت ژی، دووماهیهاتنا ئەركێ هێزێن هەڤپەیمانی نیشانا باشبوونا ڕەوشا ئیراقێ و دەربازكرنا ئاستەنگانە. هەروەسا ئەو چەندە دیاركر، كو ئاسایش و جهگیربوونا هەرێما كوردستانێ ژ ئیراقێ نەهاتییە دابڕین.
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوە دا عەمار حەكیمێ دوپات كر، كو ئەم د ڕژدین ل سەر وێ چەندێ كو هەموو جورێن هێرشان بۆ سەر ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ نە مینن. هەڤدەم ڕۆهنكر كو د پاشەڕۆژێ ژی دا كار بۆ وێ چەندێ دكەن ژ هیچ ئالییەكی هێرش نەهێتە كرن سەر سەروەرییا ئیراقێ.
د دەمێ بۆری دا حوكمەتا ئیراقێ و ئەمریكا ڕێككەفتن ل سەر دووماهیئینانا ئەركێ سەربازی یێ هێزێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی یا دژی داعشێ ل ئیراقێ. بڕیار ژی یە ل دووماهییا ڤێ مەهێ پرۆسەیا ڤەكێشانێ بچیتە د بوارێ ب جهئینانێ دا. ئالییێن سیاسی یێن ئیراقێ ب تایبەتی چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ پشتگیرییەكا مەزن یا ڤێ پێنگاڤێ دكەن و وەك دەستكەفتەكێ نیشتمانی بۆ سەروەرییا وەلاتی هەژمار دكەن.

باسكێ حیكمە یا نیشتمانی دبێژیت، سەركردایەتییا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ ڕۆلەكێ بنەڕەتی و نیشتمانی د ئارامییا ئیراقێ دا دگێرن، ئاماژێ ب وێ ژی دكەت كو عەمار حەكیمی ب فەرمی سەرۆك بارزانی بۆ سەرەدانا بەغدایێ ڤەخواندییە.
سەباح سالحی، ئەندامێ مەكتەبا ب جهئینانێ یا باسكێ حیكمە یێ نیشتمانیێ ئیراقی ب سەرۆكاتییا عەمار حەكیم، گت «پشكداربوونا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د كۆمبوونێن هەڤپەیمانییا بڕێڤەبرنا دەولەتێ دا ل بەغدایێ وەرچەرخانەیەكا گرنگە».
چەند مەهەكە نێچیرڤان بارزانی پشكداری د پترییا كۆمبوونێن هەڤپەیمانییا بڕێڤەبرنا دەولەتێ دا ل بەغدایێ دكەت. سەباح سالحی دبێژیت «بەرهەڤبوونا نێچیرڤان بارزانی وێ چەندێ دیار دكەت كو كێشە ب شێوەیەكێ ڕاستەوخوە و بێ ناڤەندگیر ل گەل ئالییێن شیعی و سوننی بهێنە باسكرن و ڤێ چەندێ كاریگەرییەكا مەزن ل سەر ب لەزكرنا چارەسەرییان هەبوویە».
ڤی بەرپرسێ باسكێ حیكمە ئاماژە ب وێ ژی كر كو عەمار حەكیم وەك «سەركردەیەكێ نیشتمانی یێ ئیراقی ب فەرمی داخواز ژ سەرۆك بارزانی كریە سەرەدانا بەغدا بكەت، ژ بەر كو دبیت بەرهەڤبوونا بارزانی ل بەغدا نە ب تنێ بۆ كوردان، بەلكو بۆ هەموو ئیراقییان جهێ پشتڕاستبوونێ و ئارامیێ یە».
ل دۆر كۆمبوونا ل گەل مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، سالحی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو سەرۆك وەزیران ب هووركاری و ب داتایان كێشێن د ناڤبەرا هەولێرێ و وەزارەتا دارایییا ئیراقێ دا ئێخستینە بەرچاڤ و گۆت»پشتی گوهلێبوونا وان هووركارییێن مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ باس كرین، عەمار حەكیمی سۆز دا ل بەغدایێ گڤاشتنێ بێخیتە سەر ئالییێن پەیوەندیدار بۆ وێ چەندێ مافێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ پاراستی بن و مووچە تێكەلی ململانێیان نەبیت».
سەباح سالحی ئاماژە ب وێ ژی كر كو د گەنگەشێن وان دا دگەل سەركردایەتییا هەرێما كوردستانێ دا، جوداهییەكا تەمام هاتییە كرن د ناڤبەرا هێزا پێشمەرگەی و گرۆپێن چەكدار و گۆت «پێشمەرگە پشكەك ژ سیستەمێ بەڕڤانییا ئیراقێ یە و دەزگەهەكێ یاسایی و دەستووری یە، لەورا سەرەدەریكرن ل گەل پێشمەرگەی وەك هێزەكا ڕێكخستی دبیت، نە وەك وان گرۆپێن كو د دەرڤەی دەسهەلاتا دەولەتێ دانە».
ڕۆژا دووشەمبی 7/9/2026، عەمار حەكیم، سەرۆكێ باسكێ حیكمە یا نیشتمانی ب سەرەدانەكا سێ ڕۆژی گەهشتبوو هەولێرێ و ل گەل هەر ئێك ژ سەرۆك بارزانی و نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كۆمببوو. هەروەسا پشكداری د بەهییا ڕەحمەتی عەبدولواحد ئیبراهیم شێخ عەبدولسەلامێ بارزانی دا ل پیرمامێ كربوو.
بارەگەهێ بارزانی ل دۆر كۆمبوونا سەرۆك بارزانی و عەمار حەكیمی ڕاگەهاندبوو «بیروڕا ل دۆر ڕەوشا سیاسی یا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتنە لێكگۆهارتن هەروەسا باسێ هەماهەنگییا د ناڤبەرا ئالییێن سیاسی و پێشئێخستنا پرۆسەیا سیاسی یا ئیراقێ هاتە كرن».

پەیڤدارێ فەرماندەییا گشتی یا هێزێن چەكدارێن ئیراقێ ڕاگەهاند، پرۆسەیا دووماهیئینانا ئەركێ هێزێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ل ئیراقێ ل گۆر ڕێككەفتنا بەغدا و واشنتۆنێ یا بەردەوامە و ل 30ـێ ئیلۆنێ دێ دووماهی هێت.
سەباح نوعمان، پەیڤدارێ فەرماندەییا گشتی یا هێزێن چەكدارێن ئیراقێ گۆت، پشتی دەركەفتنا هێزێن بیانی، چو بەهانەیەك نامینیت بۆ گرۆپێن چەكدار دا كو چەكێ خوە ل دەرڤەی دەزگەهێن فەرمی بكاربینن.
سەباح نوعمان ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو ڤەكێشانا هەڤپەیمانان پرۆتۆكۆلی یە و دێ دوماهیك بنگەهێ وان ل هەولێرێ ژی هێتە ڤالاكرن. هەروەسا 30ـ ئیلۆنێ وەكو ڕۆژەكا دیرۆكی بۆ زڤڕاندنا سەروەرییا ئیراقێ هەژمارت.
ناڤبری پشتڕاستی دا كو هێزێن ئەمنی یێن ئیراقێ د ئوپەڕاسیۆنا ئامادەباشیێ دانە بۆ وەرگرتنا تەمامی یا دۆسییا ئەمنی. پشتی وێ ژڤانی ژی پەیوەندیێن ئیراقێ ل گەل وەلاتێن هەڤپەیمانان دێ هێنە گوهۆڕین بۆ پەیوەندیێن دووئالییانە د بوارێن ئابۆری، وەبەرهێنان و پڕچەككرنا زێدەتر یا هێزێن ئیراقێ.
ل دۆر دۆسییا كۆمكرنا چەكێ ، سەباح نوعمانی ئاشكەرا كر كو دانوستاندن و تێكگەهشتنێن نیشتمانی یێن گەلەك باش ل گەل سەركردەیێن گرۆپێن چەكدار هەنە و پرۆسە ب ئاراستەیەكا ئەرێنی ڤە دچیت. هەروەسا ڕۆهنكر ژی كو «پشكەك ژ گرۆپان چاڤەڕێیا ڤەكێشانا هەڤپەیمانان و دەستەبەركرنا ڕەوشا ئەمنی نە، دەمێ ل 30 ئیلۆنێ، چ سەربازەكێ بیانی ل ئیراقێ نەما، ئێدی چو بەهانەیەك بۆ هەبوونا چەكێ ل دەرڤەی دەستهەلاتا دەولەتێ نامینیت، حوكمەت و گەلێ ئیراقێ ڕژدن ل سەر وێ چەندێ كو چەك تنێ د دەستێ دەزگەهێن فەرمی یێن دەولەتێ دا بیت».
پەیڤدارێ فەرماندەییا گشتی یا هێزێن چەكدارێن ئیراقێ باسێ وێ چەندێ كر كو ب فەرمانا عەلی زەیدی، سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ و فەرماندەیێ گشتیێ هێزێن چەكدار، بودجەیەكا تەمام بۆ پلانەكا سێ سالی هاتییە تەرخانكرن و گرێبەست ل گەل كۆمپانیایێن جیهانی هاتینە ئیمزاكرن بۆ كڕینا سیستەمێ پێشكەفتی یێ بەڕەڤانییا ئەسمانی. دوپات كر ژی كو «سیستەم دێ ل بن چاڤدێرییا ناڤەندی بیت و دێ هەرێما كوردستانێ ژی ڤەگریت. ئارمانج ژێ پاراستنا تەمامییا سەروەرییا ئەسمانی و ڕێگریكرنە ژ دووبارەبوونا هەر هێرشەكێ بۆ سەر ژێرخانەیێن گرنگ چ ل هەرێما كوردستانێ یان دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ بن».
ل دۆر گەفێن داعشێ، پەیڤدارێ هێزێن چەكدارێن ئیراقێ ڕاگەهاند كو پاشمایێن وێ ڕێكخراوێ شیانێن دروستكرنا چو مەترسیێن مەزن نەماینە و هێزێن ئەمنی یێن بەردەوام گورزێن پێشوەخت لێ ددەن. سەبارەت ڤالاهییێن ئەمنی یێن دناڤبەرا هێزێن فیدرالی و پێشمەرگەی دا، ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو ب پێكئینانا دوو لیوایێن هەڤپشك ئەو ڤالاهییە هاتینە پڕكرن و هەماهەنگییەكا ب هێز د ناڤبەرا وان دا هەیە.
سەباح نوعمان ڕۆناهی ئێخستە سەر ڕەوشا شنگالێ و ڕاگەهاند كو ب هەماهەنگی ل گەل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بزاڤێن بەردەوام هەنە بۆ بهێزكرنا ئاسایشێ ل وێ قەزایێ ل بن چەترێ هێزێن فەرمی یێن دەولەتێ.
ل دۆرچەكدارێن پەكەكێ ژی دوپات كر كو «حوكمەتا ئیراقێ ب چو شێوەیەكی ڕێكێ نادەت ئاخا وێ ببیتە مەترسی بۆ سەر وەلاتێن جیران، ب تایبەت توركیایێ. د نوكە دا ب هەماهەنگی ل گەل ئالیێ توركی و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، كار ل سەر ڕەشنڤیسەكێ دهێتە كرن بۆ سنۆرداركرن و چارەسەركرنا ڕەوشا چەكدارێن پەكەكێ، چ ب ڕێیا زڤڕاندنا وان بۆ توركیایێ یان چوونا وان بۆ وەلاتەكێ دی ل بن چاڤدێریا نەتەوەیێن ئێكگرتی».