سەرۆك بارزانی پێشوازی ل قونسلێ گشتیێ ئەلمانیایێ ل هەولێرێ كر، د دیدارێ دا دوپاتی ل سەر پێگەهێ هەرێما كوردستانێ د ئارامییا دەڤەرێ دا و بەرفرەهكرنا هەماهەنگییێن د ناڤبەرا هەردوو ئالییان دا د بوارێن جودا جودا دا هاتە كرن.
بارەگەهێ بارزانی ڕاگەهاندنەك بەلاڤ كر و تێدا ئاماژە دا كو ل پیرمامێ سەرۆك بارزانی پێشوازی ل كریستیەن ئۆلف قونسلێ گشتیێ ئەلمانیایێ ل هەولێرێ كر.
د ڕاگەهاندنێ دا هاتییە، د دیدارێ دا قونسلێ گشتیێ ئەلمانیایێ ئاماژە ب پێگەه و گرنگییا تایبەت یا هەرێما كوردستانێ د ئارامییا ئیراقێ و دەڤەرێ دا كر و دوپات ل سەر حەزا وەلاتێ خوە بۆ هەبوونا هەماهەنگییێ د ناڤبەرا ئەلمانیایێ و هەرێما كوردستانێ دا د بوارێن جودا جودا دا كر.
ل دووڤ راگەهاندنێ، هەر د وێ دیدارێ دا باس ل دووماهی گۆڕانكاری و پێشهاتێن ئیراقێ هاتە كرن و باس ل كەف و مەترسییێن تیرۆرێ و بارودۆخێ ئیراقێ د قووناغا بهێت دا.
بارەگەهێ بارزانی دیاركر ژی: پرۆسەیا سیاسی یا هەرێمێ تەوەری دی یێ وێ دیدارێ بوو.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ، د پەیامەكێ دا خەمبارییا خوە بۆ مالئاڤاهییا شاه هارالدێ پێنجێ، شاهێ نەرویجێ دیار كرو د پەیاما خوە دا گۆت»گەلەك خەمبارم ب مالئاڤاهییا خودان شكۆ شاه (هارالدێ پێنجێ)، شاهێ نەرویجێ، یێ كو وەك شاهەكێ ب ڕێز و دلسۆز بۆ پتر ژ 30 سالان ب شكۆداری و ژیری و دلنزمی خزمەتا وەلاتێ خوە كری. بەهیداری و سەرەخوەشی و هەڤخەمییا خوە یا كوور ئاراستەی بنەمالا شاهانە و گەلێ نەرویجی دكەم بۆ ڤێ خەما مەزن».

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیامەكێ دا خەمبارییا خوە بۆ مالئاڤاهییا شاهێ نەرویجێ دیار كر و سەرەخۆشی ل مالپاتا شاهانە و گەلێ وی وەلاتی كر.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیامەكێ دا ل سەر هەژمارا خوە یا فەرمی د تورا جڤاكییا (ئێكس) دا نڤیسییە: ئەز یێ دلگران و خەمبار بووم ب بهیستنا دەنگوباسێ مالئاڤاهییا خودان شكۆ شاه هارالدی پێنجێ، شاهێ نەرویجێ.
مەسرور بارزانی د پشكەكا دی یا پەیاما خوە دا دبێژیت: ژ كووراتیا دلێ خوە سەرەخۆشی و هەڤخەمییا خوە ئاراستەیی مالپاتا شاهانە و هەموو گەلێ نەرویجێ دكەم د ڤی دەمێ دژوار و ڤێ ژدەستدانا مەزن دا، هیڤیدارم بیرهاتن و میراتێ وی یێ ب جهـ مای بۆ هەردەم ب زیندی بمینیت.

مەحموود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان ڕاگەهاند ل دەمەكێ نێزیك هەردوو مەكتەبێن سیاسی یێن پارتی و ئێكەتیێ دێ كۆمبن. دیاركر ژی: پێدڤییە د زووترین دەم دا پەرلەمان بهێتە كاراكرن و پێنگاڤ بۆ پێكئینانا كابینەیا دەهێ دەستپێبكەن.
پەیڤدارێ پارتی ئاماژە كر كو «كۆمبوونا گۆپیتكێ» پشتی كۆمبوونا شاندێن هەردوو حزبان دێ هێتە ئەنجامدان. دوپاتی ل سەر وێ چەندێ ژی كر كو مێزا دانوستاندنێ بتنێ ڕێكا چارەسەركرنا وان بابەتانە یێن كو ماینە هەلاویستی. هەروەسا سوپاسییا ئالیێن سیاسی كر بۆ ڕۆلێ وان د شكاندنا قەیرانا سیاسی دا و ب ئەركەكێ نشتیمانی ل سەر ملان ناڤ كر. ل دۆر هەلبژارتنان گۆت، بڕیار د دەمێ خوە دا ل سەر دهێتە دان هەكە ڕێیەك هەبیت.

وەزیرێ سامانێن سروشتی یێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڕادگەهینیت، كۆمپانیێن نەفتێ دەست ب كارێن خوە كرینەڤە و ئاستێ بەرهەمهێنانێ گەهشتییە نێزیكی 230 هزار بەرمیلان د ڕۆژەكێ دا، هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ دكەت هەكە بەغدا تێچوویێ پارزینكرنێ وەك ناڤەڕاست و باشوورێ ئیراقێ هەژمار بكەت، دێ شێن بەنزینێ ب 450 دیناران دەینە وەلاتییان.
كەمال محەمەد سالح، وەزیرێ سامانێن سروشتی یێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب وەكالەت د داخۆیانییەكا ڕۆژنامەڤانی دا باسێ بەرهەمهێنانا نەفتێ و كێشەیا بەنزینێ كر.
وەزیرێ سامانێن سروشتی ڕاگەهاند، پرۆسەیا بەرهەمهێنانا نەفتێ ل هەرێما كوردستانێ دەستپێكریەڤە و هەموو كۆمپانیا زڤڕینە سەر كارێن خوە.
باسێ وێ چەندێ ژی كر، ئاستێ بەرهەمهێنانێ د نوكە دا د ناڤبەرا 220 ب هزار بەرمیلان دایە د ڕۆژەكێ دا و پشكەك ژێ بۆ پێدڤییێن ناڤخۆ دهێتە بكارهێنان.هەروەسا هەموو زەڤییێن نەفتی دەست ب بەرهەمهێنانێ كرینەڤە، بتنێ زەڤییا سەرسەنك نەبیت، كو ژبەر چەند هێرشێن درۆنی، زیان گەهشتینێ و هێشتا دەستپێنەكرییە.
وەزیرێ سامانێن سروشتی ئاماژە ب وێ چەندێ كر، كێشەیا بەنزینێ تا ڕادەیەكێ باش چارەسەر بوویە، لێ بۆ وێ چەندێ ب ئێكجاری كێشە نەمینیت، پێدڤییە حوكمەتا فیدرال پشكا هەرێما كوردستانێ بدەت. گۆت ژی: «حوكمەتا فیدرال تێچوویێ پارزینكرنا هەر بەرمیلەكا نەفتێ بۆ پارزینگەهێن خوە ب پێنج هزار و 900 دیناران (نێزیكی چار دۆلاران) هەژمار دكەت، لێ بۆ پارزینگەهێن هەرێما كوردستانێ ب 16 دۆلارانە. هەر دەمێ بەغدا ئەو نەفتا ددەتە هەرێمێ ب چار دۆلاران بۆ مە هەژمار بكەت، ئەم ژی بێگومان دێ بەنزینێ ب 450 دیناران دەینە وەلاتییان».
هەڤدەم دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو پێدڤییە ڕێژەیا پارزینكرنا نەفتێ ل هەرێما كوردستانێ بهێتە زێدەكرن، چونكی د نوكە دا ڕۆژانە بتنێ 50 هزار بەرمیل دهێنە پارزینكرن، د دەمەكێ دا خواستا ناڤخۆیی دەگەهیتە 140 هزار بەرمیلان د ڕۆژەكێ دا.
ل دۆر دانوستاندنێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا بۆ چارەسەركرنا كێشەیا بەنزینێ، وەزیرێ سامانێن سروشتی ئاماژە ب وێ چەندێ دا، ڕۆژێن 26 و 27ێ ڤێ مەهێ ل گەل لژنەیا نەفت و غازی یا جڤاتا نوونەران و وەزارەتا نەفتا ئیراقێ كۆمبووینە، نوكە ژی چاڤەڕێی ڕاسپاردەیێن وێ لژنەیێ نە بۆ عەلی زەیدی، سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ، دا كو بهێتە زانین دێ چ بڕیار د وی دەربارەی دا هێتە دان. دوپات ژی كرەڤە، سەرۆكوەزیرێن فیدرال هەر بڕیارەكێ بدەت، دێ پێگیریێ پێ كەن.
پێشتر د. غەزال هۆستانی، ڕێڤەبەرا گشتی یا گرێبەستان ل وەزارەتا سامانێن سروشتی ل هەرێما كوردستانێ د كۆنفرانسێ ڕۆژنامەڤانی ڕاگەهاندبوو»د كۆمبوونا مە دا ل گەل وەزارەتا نەفتا فیدڕال، مە دوو پێشنیاز بۆ چارەسەركرنا كێشەیا بەنزینێ داینە بەغدایی».
دەربارەی وان هەردوو پێشنیازان گۆتبوو «پێشنیازا ئێكێ، هەكە ب زووترین دەم بهایێ لترەكا بەنزینێ بكەینە 450 دینار، ئەو 50 هزار بەرمیلێن ل بن دەستێ مە دڤێت تێچوونا بەرهەمهینان و ڤەگوهاستنا وێ بدەن كو تێچوونا هەر بەرمیلەكێ 16 دۆلارن، وی دەمی ئەم دشێین سوبەهی بهایێ لترەكا بەنزینێ بكەینە 450 دینار. یا دوویێ، ئەو بەنزینا ئەم ڕۆژانە پێدڤی دبین ڕێژەیا وێ شەش تا حەفت ملیۆن لترن، كو دبیتە 140 هزار بەرمیلێن نەفتێ ڕۆژانە، ئەڤە ژی ل دووڤ دەستوور و یاسایێ ئاكنجیێن هەرێما كوردستانێ 14% ژ كۆما ئاكنجیێن ئیراقێنە و ئەڤە مافێ مەیە».
هەروەسا دیاركربوو «پێخەمەت ئەم بشێین ڤێ كێشەیێ ب شێوەیەكێ بنەڕەتی و درێژخایەن چارەسەر بكەین، دڤێت دادی هەبیت، دادی ژی ئەوە كو حوكمەتا ئیراقێ بودجەیەك بۆ پالپشتیێ یێ هەی، دڤێت بدەتە مە ژی».

پەیڤدارێ سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند، خواندنا كوردی ل سووریێ
پێنگاڤەكا ئەرێنییە و هەرێما كوردستانێ دێ یا بەردەوام بیت ل سەر پشتەڤانیكرنا مافێن گەلێ كورد و هەموو پێكهاتەیێن وی وەلاتی د چارچۆڤەیێ دەستووری دا.
دلشاد شەهاب، پەیڤدارێ سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ د داخۆیانییەكا ڕۆژنامەڤانی دا ڕاگەهاند، دەستپێشخەرییا خواندنا كوردی ل سووریێ پێنگاڤەكا ئەرێنییە.
پەیڤدارێ سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ دوپات كرەڤە، د دەستپێكا دانوستاندنێن د ناڤبەرا هێزێن سووریا دیموكرات و حوكمەتا سووریێ دا، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ جێگیربوونا ڕەوشێ و سەركەفتنا پاشەڕۆژا سووریێ ب پاراستنا مافێن هەموو پێكهاتەیان ڤە گرێدایە.
دلشاد شەهاب ڕۆهن كرەڤە، نێچیرڤان بارزانی د سەرەدانا خوە دا بۆ دیمەشقێ، ئەو هەلوەستە ب ڕۆهنی ب ئەحمەد شەرع ڕاگەهاندیە و ئالیێ بەرامبەر ژی بەرهەڤییەكا باش نیشا دایە، د كۆمبوونان دا ب هووری باسێ پرسا زمانی هاتییە كرن و دیتنێن ئەرێنی هەبووینە، ئەڤێ چەندێ ژی گۆڕانكارییێن مەزن د ڕەوشا سیاسی یا سووریێ و ب تایبەتی د پرسا كوردی دا پەیدا كرینە.
دەربارەی گوهۆڕینا پێگەهێ كوردان ل وی وەلاتی، دلشاد شەهاب گۆت «نوكە كورد ژ قووناغا بێ ناسنامەیی بەرەڤ قووناغەكێ چوون كو باسێ مافێن نەتەوەیەكێ د دەستووری دا دهێتە كرن و ئەڤ گوهۆڕینە پێشكەفتنەكا مەزنە و هەرێما كوردستانێ ژ دەستپێكێ هەڤكار بوویە و دێ د دویڤچوونا مافێن گەلێ كورد دا یا بەردەوام بیت».
ل دۆر پرسا هەلوەشاندنا هێزێن سووریا دیموكرات، پەیڤدارێ سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند، ئەو بابەتە پشكەك بوو ژ وێ ڕێككەفتنا دەستپێكا ئەڤ سالە د ناڤبەرا هەردوو ئالییان دا هاتییە كرن، لەوما هەرێما كوردستانێ پشتەڤانیێ ل هەر پێنگاڤەكێ دكەت كو پێخەمەت ئاشتی، پێكڤەژیان و بنەجهبوونا سووریێ بهێتە هاڤێتن.

جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڕاگەهاند، هەڤبەر ب چەند مەهەكێن بۆری ڕەوشا ناڤ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ باشتر بوویە و بزاڤ هاتییە كرن ئالیێن كوردی هەڤپشك بن. دوپات ژی كر كو ل ئیراقێ پێدڤی ب شۆڕشەكا یاسایی هەیە د ناڤ جڤاتا نوونەران دا بۆ هەلوەشاندنا بڕیارێن ڕژێما بەری نوكە و دەركرنا یاسایا نەفت و غازێ.
فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڕاگەهاند «ژبلی كێشەیێن ل گەل هەرێما كوردستانێ، ئیراق د ناڤخوە دا ژی بەرەڤ چەندین ئاستەنگ
و كێشەیێن خزمەتگوزاری، مووچە، دیاردەیا چەكێ بێ مۆلەت، گرۆپێن ژ یاسایێ دەركەفتی و ئالۆزییا پەیوەندییێن ل گەل وەلاتێن جیران چوویە».
جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ باس ل وێ چەندێ كر، ڕەوشا ناڤ جڤاتا نوونەران هەڤبەر ب چەند مەهەكێن پێش نوكە باشتر بوویە و گۆت «مە بزاڤ كریە ل سەر خالێن هەڤپشك هەموو ئالیێن كوردی ب هەڤپشكی كار بكەین. هەمان دەم پارتی دیموكراتی كوردستان دڤێت پەیوەندییێن وێ ل گەل ئالی و هێزێن سیاسی یێن شیعی ل ئیراقێ ب هێزتر لێ بهێن».
دەربارەی ئاریشەیا سوتەمەنییێ، فەرهاد ئەترووشی ئاماژە ب كۆمبوونا خوە ل گەل وەزیرێ نەفتا ئیراقێ كر و گۆت «د كۆمبوونێ دا من بۆ رۆهن كر كو دڤێت گرفتا بەنزینێ بهێتە چارەسەركرن؛ وەزیرێ نەفتێ ژی بەرسڤەكا ئەرێنی هەبوو و ڕاگەهاند پێدڤییە ل گەل عەلی زەیدی، سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ كۆم ببین و داخوازی بهێتەكرن لیژنەیەكا هەڤپشك د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ دا بهێتە پێكئینان».
سەبارەت ب یاسایێن جەوهەری، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران ڕۆهن كر، د دەمێ 20 سالێن بۆری دا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ نەشیایە هندەك یاسایێن گرنگ دەربێخیت، ژ وان ژی یاسایا نەفت و غازێ، جڤاتا فیدرالی و یاسایا دادگەها فیدرالی.
ئەترووشی دوپات كر «ئەم پێدڤی ب شۆڕشەكا یاسایی نە د ناڤ جڤاتا نوونەران دا، چونكی هەتا نوكە پێنج هزار بڕیارێن (مەجلس قیادەت ئەلسەورە) یێن سەر ب ڕژێما بەعسا بەری نوكە ل ئیراقێ دهێنە ب جهئینان، كو ب چو ڕەنگەكی ل گەل وەلاتەكێ فیدرالی ناگونجن».
گۆت ژی «دەركرنا یاسایا نەفت و غازێ دێ د پێشەنگییا كارێن مە دا بیت، چونكی هەتا نوكە كار ب یاسایەكێ دهێتەكرن كو بۆ 40 سالێن پێش نوكە ڤەدگەڕیت، د دەمەكێ دا 90% ی داهاتێ ئیراقێ ب ڕێیا نەفتێ دهێتە دابینكرن».
دەربارەی پەیوەندییێن د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالی دا، فەرهاد ئەترووشی ئاشكرا كر «پەیوەندی د ئاستەكێ گەلەك باش دانە، سەرۆك بارزانی، سەرۆكێ هەرێمێ و سەرۆكێ حوكمەتیا هەرێمێ پشتەڤانییەكا مەزن ل حوكمەتا نوو یا ئیراقێ دكەن، چونكی ئەڤە دەلیڤەیەكا گەلەك باشە دا كو ئیراق ژ ڤان كێشە و گرفتان ڕزگار ببیت».