رەمەزان ئیسماعیل گەرەگوهی

تو..
مێزەكە ئەڤی گری
ئەڤێ هەمی
پویش و پەلەخ
ب دەغەل و داسی و ستری
گول و كولیلكێن وی زەربووین
پیتانۆك و
ئادارۆكێن وی چرمسین
گیایێ وی هشكبووی و
هەمی قەمغی و كوزری
تەڤ بالندە و ئاشقێن وی
هەمی ژێ چووین
باژێلە بووین
ژێ فڕدای و ژێ باركری
خوەزی..
بتنێ تە زانیبا
ئەڤی گری..
ددەمــەكی دا
چەند خزمەتا مە یا كری
من و دۆست و هەڤالێن خوە
چەندین جارا
ئاگرێ گەشێ نەڤرۆزێ
یێ ل سەر سەرێ وی هەلكری
مە بێهنا خوە
بكەیف و خوەشی
ل ڕۆژێن كەلێژان و گەرم
ل بن سیبەرا تڕاشێن وی
یا ڤەكری
مە نیڤەكا ژیێ خوە یێ
ل سەر بۆراندی و
یێ لێ بری
ل بن ڕزدە و شكەفتێن وی ڤە
مە چەند سالا
جانێ خوە یێ لێ پاراستی و
ژ ترس و برسێ قورتالكری
مە پڕچا خوە
ئەوا ڕەشا مینا تەنیێ
ل هەمبەری وی یا سپیكری
گەلەك جاران..
نەخاسمە ل ئێڤاران
بلبلەكی..
دەمێ ل سەر
تاك و چەقێن ئەڤان داران
ب ئاوازەكا خوش و نازك
هەر دستری..
ئەڤی گری
گەلەك جاران
ناخێ مە یێ تەنا كری
دلێ مە یێ
بەختەوەر و ئارام كری
خەما مە یا هەری مەزن
یا بچویك و سڤك كری..
بۆ دەمەكی
ژمە دایە پاش و دویركری
ل دەردورێن ئەڤی گری
من پەرتووكا
هندی سەرهاتی و چیڕۆكا
ئەڤینداریا مەم و زینێ
لاپەڕ لاپەڕ
هەمی یا خواندی و ژ بەركری.

ئەحمەد خالد تەوفیق

كوردیكرن:
محسن ئەبدولڕەحمان
بیرا من ل چیرۆكەكا ئەندرێ مورۆ لدۆر هونەرمەندەكێ داهێنەرێ كەڤالەكێ خۆ نەفرۆشتی هات، هەڤالەكی وی یێ رۆژنامەڤان سەرەدانا وی كر و بۆ رەوشا وی خەمگین بوو، لەورا بۆ پێشنیاركر، كو بێژیت ئەوی شێوازەكی نوی د هۆنەری دا داهێنایە و ب (شێوازێ دەروونناسییا شرۆڤەكاری) ناڤكرییە.
«تو دشێی بۆ من چەند كەڤالەكێن هندەك تشتێن پویچ نیكاركەی؟ بۆ نموونە ژنەك و ل رەخێن وی پارێن كاغەزی، ئاماژەكرن بۆ حەزژێكرنا ژنێ بۆ زەنگینیێ، یان زەلامەكێ قەلەو دبەرخۆراچووی ل دۆرا وی ڕۆندك و (خوین) هێماكرن بۆ دەولەمەندێن (ش ە ر ی)…دشێی دكەی؟»
– « هەلبەت».
– « ڤێچا دەهـ كەڤالان ب ڤی شێوەی چێكە، پاشی دێ گۆتارەكێ ل سەر ڤێ شێوەیێ تە یێ بلیمەت و پیشانگەها تە یا داهاتی نڤێسم».
هۆسا هونەرمەندی ئەڤ پویچییە د شەڤەكێدا ئەنجامدا و ڕۆژا پیشانگەهێ هات، كو بۆ تەماشەكرنێ پاریس هەمی لێ‌ كۆمبوون، ل وێدەرێ كۆمەكا رەخنەگرێن هونەری ئامادەبوون، ئینا رۆژنامەڤانی گۆتە هونەرمەندی:
« نەترسە.. چەند ئێك لدۆر رامانا (شێوازێ دەروونناسییا شرۆڤەكاری) ژ تە پرسی، هەما دویكێلا قەلوونا خۆ بەردە دێمێ وی و بێژێ: د ژیانا خۆدا تە تێهزرین د ڕوبارەكی دا كرییە؟ ئەو دێ تێگەهشتنێ ل خۆ دیاركەن»!
هونەرمەندی رێنما بجهئینان، چەند ڕۆژمەنامەڤان یان رەخنەگر لدۆر زڤریبان و لدۆر رامانا شێوازێ وی ژێ پرسیبان، دویكێل بەرددا دێمێ وان و دگۆت: هەوە د ژیانا خۆدا تێهزرین د ڕوبارەكی دا كریە؟»
هۆسا ب حێبەتی هاواردكرن:
– «ئەڤە راستە.. چ بلیمەتە»!
پیشانگەهـ بدوماهی هات پشتی هەمی كەڤال ب بهایێن گران هاتینە فرۆشتن و هونەرمەند بۆ گرنگترین هونەرمەندێ پاریسێ.
پشتی چوونا خەلكی ب كەنیڤە رۆژنامەڤان هات و گۆت:
« تە دیت چاوا ب كەڤالێن تەیێن بێ بها مە ئەو خەلك خاپاند؟
هونەرمەندی ب رژدی لێ نێری و گۆت:
– «ئانكو تێبگەهم كو تو رەخنەیا شێوازێ من یێ دەروونییا شرۆڤەكاری دكەی؟»
رۆژنامەڤانی ب هێرسی هاواركر:
– «دێ!… تە ژ خۆ باوەركر، تو دزانی تشتەك بناڤێ (شێوازێ دەروونییا شرۆڤەكاری) نینە.»
هونەرمەندی بەرێخۆدایێ و دویكێلا قەلوونێ بەردا دێمێ وی و گۆت:
– «د ژیانا خۆدا تە تێهزرین د ڕوبارەكی دا كرییە!؟»

ئوسامە خشخاشی

د كوراتیا فەلسەفەیا ژین و مرن و كێشە و جڤاكی دا، د خامەیێ نڤێسەر «زەرەدەشت شاهین» دا، هەلبەت هێما و ئاماژەیێن ئەدەبی دهێن دیتن. ژبۆ مەرەما دانا هەناسەیەكا گرانتر دەربارەی وان ئالۆزیێن كو ب بەردەوامی جڤاكی دكێشیت، بێی كو هزر دگوهۆڕینا كەش و هەوایەكێ نویتر یان پاقژتر دا بكەن. توشبوونا تاكێ جڤاكی د گێلەشۆك و نەهامەتییا رەوشت و تیتالێن بەرین دا. بێ سەری و پاشڤە مان و بێ بریاری دبیتە سەركردەیەكێ خورت بۆ كێشانا جڤاكی بەر ب قولاچێن تاریتر و دۆمانتر دا. ب رێز نڤیسەرێ‌ ژێهاتی «زەرەدەشت»ی ب هشیاری گۆتوبێژی لسەر ڤان ئالۆزیان كریە، وەكی ئاهەنگەكا ب سەما و رەنگا و رەنگ دەستێ خواندەڤانی گرتیە، رێك دایە هەر ئالیەكێ‌ سەركێشیێ تێدا بكەت. هێلانا رێكێن ڤەكری و پڕی رۆناهی بۆ هزركرنا تاكی ئێك ژ شێوازێن هەرە سەركینە ژ ئالیێ‌ نڤێسكاری ڤە، د هەمان دەم دا هەبوونا سەرابا د خالێن داویا نڤێسینێ دا ژ بۆ شۆپ گۆهۆڕینێ ئالۆزتركرن و نقۆكرنا هزرا خواندەڤانی بۆ لێگەڕیانا هندەك چارەسەریێن دی و ملاملانێ د نەخشێ جەنگا هزری دا. لێ ئەم وێ چەندێ ژی ژبیر نەكەین گەلەك تشت هێلانە ئاماژە و نیشان وەك بیردۆزەكا ڤەشارتی د مێشكێ خواندەڤانی دا. ژوان ئاماژەیێن هەری سەرەكی دبنە دو جۆر، ئاماژەیێن بەرجەستە و ئاماژەیێن هەست و سۆزی:
*كـــەو؛ د بیر و باوەریا چاند و كەلتۆرێ كوردی دا، ئاماژەیەكە ژ بۆ دوژمنكاری و بنبِركرنا هەمان نەژاد و هەمان نفش، دهێتە بكار ئینان. وەكو یا دیار د هەڤۆكێن مەزناندا: «هەموو كەس دوژمنێن كەوینە، ئەو بخوە ژی دوژمنێ سەرێ خوەیە».
*دارا تویێ؛ ژیانا شرین، و پر ژیانی، بەر فرەهی (بەرەكەت) ێ ب خوە ڤە دگریت. گەلەك جاران كەسێن كال ئەگەر وەسفا تشتەكێ مشە و بەر فرهە كربان، دا بێژن «وەكی تویا یێن هەین». هەروەسا دارا تویێ ژی مینا دار بەرویێ خوەراگر و ژی درێژە. لێ زڤڕینا كارەكەتەرێن سەرەكی ل دۆر دارا تویێ ئاماژەیەكا دی ددەت، مینا ڕهو ڕیشالێن ڤێ دارێ بەخت ڕەشی و تیتالێن گەنار ڕهێن خوە د ناخ و وژدانا تاكێ كورد دا كاتە ژ خوە داینە و كوور د هەست و سۆزاندا چوویە.
*ماش؛ سەر دەمێ باب و باپیرێن مە، ماش ئالیكا زەلامان بوو. ئەگەر كەسەك تەمبەل هەبا، مەزنان ژێرە دگۆت «ئەڤ كەسێ هە ب كێری ناهێت، نكاریت ماشا شەڤێ پەیدا بكەت.» ب رێز «زەرەدەشت»ی ب هشیاری دایە زانین، ل دەمێ كارەكتەر»كەكسێڤ» هاریكاریا كەوێ و بابێ وێ دكەت د دورینا ماشان دا، وەك هێمایێ بژێوی و ژیارا روژانە.
*نامە؛ د رۆمانا جیهانێن خلت دا، گەلەك نامە و پەیام دهێنە دیتن. وێ چەندێ دگەهینت كو نڤێسەری ب ڕەوانی و ئاشكەرا ڤیایە گەلەك پەیام و هوشداریان ژ بۆ جڤاكی و نڤشێ نوی بشینت، چونكی نامە ئێك ژ ئالاڤێن كاریگەرە ل سەر مێشك و دەروونی بۆ پتر هزركرنێ‌ و تێگەهشتنا ئالیێ‌ هەڤبەر. هەر ژ كەڤندا هەتا نوكە، نامە بوویە رێیەك ژ بۆ بەلاڤكرنا بیر و باوەرا و د هەمان دەم دا هەست و سۆز و دلداریێ ژی. هەروەسان هێمایێن هەستیار ژی ئێك ژ رێكارێن سەرەكیێن ڤێ رۆمانێ نە.
*لالی. بێ زمانی سەرەكیترین هۆكارێ پاشڤەمانا جڤاك و مللەتێ كوردە هەمبەری دوژمن و چەوسێنەر و زالم و قڕالان. هێمایێ بەر بەلاڤبوونا گەندەلیێ و بێ باوەریێ ل نك تاكێ جڤاكی، كا چاوا «كەوێ» لال و بێ زمان دمینیت، هەتاكو هەست و وژدانا وێ د لەپێن غەدر و ستەمێ دا نەهێنە گڤاشتن، زمانێ وێ نا لڤیت و ژ دل ناكەت هەوار.
*بێ هشی. ئانكو ژبیركرن، نەخۆشیەكا دەروونیە، تاكێ جڤاكی توش دبیت ژ ئەگەرێ بەرهنگاریبوونا د رۆژێن ڕەش و تەنگاڤیێن دژوار دا. جودابوون و ژبیركرنا ناسنامەیا خوە یا رەسەن، هەر ژ ئەگەرێ چەوساندن و زولم و ستەما بەردەوام یا دوژمنیە. بەلكی ب هزاران سالە دوژمن و نەحەزێن مە كاركریە ژ بو نەهێلانا ناسنامە و ناڤێ پیرۆز یێ وەلاتێ بەحەشتێ د لاپەرێن مێژووێ دا و ل سەر مێشك و دەروونێ مە. «كەكسێڤ» ژ ئەگەرێ لێدان و لێ خستنێ هەتا ناڤێ خوە ژبیر دكەت.