زیرەکییا دەستکرد پێشکەفتنا تەکنۆلۆژیایێ یە ب بکارئینانا زمانێ بەرنامەيی ئاریشەیان پێ چارەسەر دکەت، زانستێ کۆمپیوتەرێ کو ئارمانجا سەرەکی پێک دئينيت ژ بەرھەم ئينانا ئامیرێن زیرەکییا دەستکرد کو شیانێن ئەنجام دانا کارکرنێ ھەنە، هەڤشێوەکرنا پرۆسەیێن زیرەکییا مرۆڤی ب ئامیران، ب تایبەتی ئامیرێن کۆمپیۆتەری کو پێدڤی ب زیرەکیا مرۆڤی ھەیە.
زیرەکییا دەستکرد دشێت د داھاتی دا شیانێن تەکنۆلۆژیایێ ژ ئەڤرۆ باشتر و زێدەتر لێ بكه‌ت و ديسا پرۆسەیا فێربوونێ بلەزتر و تایبەتمەندتر و کارێگەرتر لێ بكه‌ت، شیانێن شورەشەکا مەزن ھەیە د وارێ ساخله‌ميێ دا، سیستەمێ دەستنیشانکرنا ھێزا زیرەکییا دەستکرد AI ددياركرنا نه‌خۆشيان دا. شێوازێ چارەکرنا جڤاکی زێدەتر پێشکێشی نەخۆشیان بکەت، ھاریکاریێن زووتر د پروسا دەرمانان دا بده‌ت، ھاریکارییا ڤەکۆلەران، قوتابيان و داھێنەران دا بکەت داتایان د دەمەکێ کورت دا شروڤە بکەتن بێ کو دەمێ خو ب شروڤەکرنێ و ڕێکخستنا داتایان ڤە ببەن.
رۆژ ب رۆژێ سیستەمێ زیرەکییا دەستکرد (AI) ل جیھانێ بەر ب پێشڤە دچیت، قووناغەكا دەستپێکی د گەشەکرنێ دایە، ئەڤرۆ ب ملیاران کەس د بوارێن جودا دا بکاردئینن، سیستەمێ زیرەکییا دەستکرد د ڕێڤەبرنا کاری دا یا ھاتییە ساناھیکرن، دەستپێکێ زیرەکییا دەستکرد گورانکارییەکا مەزن ل جیھانێ بازرگانییێ دا دروستکری یە، بەلێ ئێک ژ مەزنترین زیانێن زیرەکییا دەستکرد ئەوە، کو گەلەک کەس خەمگین بن، ژ سەدەما ھندێ چ دەلیڤەیێن کاری کێم بن یان کاری ژ دەست بدەن چ د بوارێ وەک: مارکێتینگ، کوگەھ، چاڤدێریا ساخله‌مى و خزمەتگوزاری، ڕەنگە ئۆتۆماتیککرنا سیستەمێ زیرەکیا دەستکرد Aiهه‌تا ٣٠٠ ملیۆن کەسان کارێن خوه‌ ژ دەست بدەن.
کۆمپانیا “ھانسون ڕۆبۆتیکس” ل ٢٠١٥/٠٤/١٩ێ ڕۆبۆتەک ب ناڤێ “سۆفیا ڕۆبۆت” دروستکر يا چالاک بوو ل گەل شێواز و سەرەدەریکرنا مرۆڤان. سەرۆچاڤ و دیزاینکرن ب شێوێ ئەکتەرێ بریتانی “ئوردن ھیبورن” چێکربوو، پاشان سۆفیا ڕۆبۆت وەسا ھاتبوو دروستکرن کو دشیا، باخڤیت، فێرببیت، بگونجیت، بەرسڤێ بدەت، دانوستاندنێ بكه‌ت. ھەستان ده‌رببڕيت.
بكارئينانا زیرەکییا دەستكرد مێشکێ مرۆڤى تەمبەل دكەت د لێگەریانا زانیاری، ژبەکرنا زانیاری و ھزرکرن د بابەتان دا، ژ بەر كو بڕێکا بكارئينانا وی كێمتر مێشكێ خوه‌ بکاردئینين، د چارەسەرکرنا هەر کارەکى یان ئاریشەیەکێ دا. ئەو ژی وەكى نەخوشییەکێ لدەف مرۆڤى پەيدا دكەت و دێ بیتە ئەگەرێ پەيدابوونا ئاريشەيان د داھاتی دا.
“دەیڤید ھانسون” ڕێڤەبەرێ بجهئينانێ ل کومپانیا “ھانسون ڕۆبۆتێکس” د ھەمان دەم دا شروڤەکارێ سۆفیا ڕۆبۆت بوو ئەو ڕۆبۆت دروستکر کو ببيتە ھەڤالەکێ باش .سۆفیا ل ھەیڤا چريا ئێكێ يا 2017ێ بۆ خودانا ڕەگەزناما وەلاتێ سعوديێ كو دبيته‌ ڕۆبۆتا ئێكێ ل جيهانێ ناسنامه‌ پێ هاتيه‌ دان.
ڕەوشت ئێک ژ خالێن ھەره‌ گرنگ يا مرۆڤی يه دبيت ئەڤە د زیرەکییا دەستكرد دا ب زەحمەت ھەبیت. پێشکەفتنا ب لەز يا زیرەکییا دەستكرد ئەوە بێ دودلی هند يا بلند بيت وەسا كو رۆژەک دێ ھێت ب ره‌نگه‌كێ كۆنتڕوڵكرى گەشێ دكەت و مرۆڤان خەمگین بکەت و ژناڤ بچن.
ھەرەسا ئامیرێن زیرەکییا دەستکرد بەهرا پتر کاران د دەمەکێ کورت دا دكه‌ن دشيانێن وان دا هه‌يه‌ 24 ده‌مژمێران كار بكه‌ن بێ هه‌ست ب ماندووبوونێ بكه‌ن، هه‌ڤدژى مرۆڤان كو نه‌شێن به‌رده‌وام كار بكه‌ن و د وه‌ستيێن و پێدڤی ب بێھنڤەدانێ دبن.
ئارمانج ژ زیرەکییا دەستکرد ئەوە مرۆڤان د شێوازێ کارکرنێدا پێناسە دکەت و بشێت ب ساناھی ئەرکان ئەنجام بدەت، زیرەکییا دەستکرد ژ سێ خالان سه‌ركى پێك دهێت وەک: “فێربوون، ئارگیومێنت و تێگەھشتن”.
به‌ربه‌لاڤترين ئەو سیستەمێن ب ڕێيا زیرەکییا دەستکرد ل جیھانێ دا دھێنە بکارئینان ئه‌ڤه‌نه‌: ChatGPT Gemini ،DeepSeek ،google Assistant ،Alexa ،Siri.

سندس سالح سلێڤانەی:

هه‌كه‌ تلەفونا تە هەموو ده‌ما ب چارچه‌رى ڤە يا گرێدايی بیت، چەندین خرابی دێ بۆ ئامیرێ تە چێبن کو پێدڤیە تو ئاگەهدار بی. ئەڤ بابه‌ته‌ دێ گرنگترین وان خرابیان ڤەکۆلیت و چارەسەریان پێشنیاز کەت.
– خرابی: دێ تووشی تلەفونێ بیت، لاوازبوونا پاتریێ یە. پاتری پێکهاتیە ژ ماددێن کیمیایی کو تۆڕەکا چارچكرنێ و ڤالاکرنێ هەیە. دەمێ پاتری هەموو ده‌مل يا پڕ بیت، رێژەیا پڕكرنێ دێ بەردەوام کێم بیت هەتا وی رادەيی کو پاتری ناهێتە گرتن. ئەڤە دبیتە ئەگەرێ کێمبوونا ماوێ بکارئینانا تلەفونێ د دەمێ کو ژ پڕێزيێ نەهێتە جوداکرن.
– خرابی: گەرمبوونا زێدە یە. تلەفونێن زیرەک بەردەوام گەرمیێ بەرهەم دئینن دەمێ کار دکەن و دەمێ ئەو ل سەر كارىبێ بن، ئەڤ گەرميه‌ دێ زێدەتر بیت. گەرمیا زێدە دبیتە ئەگەرێ لاوازبوونا پارچێن ناڤخۆیی یێن تلەفونێ، وەکو پروسێسەر و چیپێن دی. هەروەسا، دشێت ببنە ئەگەرێ سۆتنا سیستەمى و ژکارکەفتنا تلەفونێ.
– خرابی: خرابیا جهێ چارچكرنێ يه‌. دەمێ تلەفون بەردەوام دهێته‌ چارچكرن و ژ چارچێ دهێتە دەرخستن، دەرگەهێ چارچێ دێ رۆژ بۆ رۆژ لاواز بیت و هندەک جاران دێ شکێت یان خراب بیت. د ئەنجام دا، تلەفون ناهێتە چارچكرن یان ژی دێ ب زەحمەت هێتە چارچكرن.
– خرابی: کورتکرنا تەمەنێ تلەفونێ یە. هەر ئامیرەکى ته‌مه‌نێ خوه‌ يێ هه‌يى. بکارئینانا نەدروست دبیتە ئەگەرێ کورتکرنا ڤی تەمەنی. دەمێ تلەفون بەردەوام ل سەر كاره‌بێ بیت، بارگرانیەکا زێدە ل سەر هەموو پارچێن وێ دروست دبیت، نەخاسمە ل سەر پاتریێ. د ئەنجام دا، تلەفون دێ زووتر تێکچیت و ئەرکێن خوه‌ وەکو پێدڤی ئجهـ نائينيت.
– خرابی: مەترسیا ئاگرکەفتنێ یە. ل گۆر بسپۆرێن ئەلەکترونیکێ، هێلانا تلەفونێ ل سەر كاره‌بێ بۆ ماوێن درێژ دبیتە ئەگەرێ زێدەبوونا گەرمێ. دشێت ببیتە ئەگەرێ تەقینا پاتریێ یان ئاگرکەفتنێ د تلەفونێ دا، ب تایبەت ئەگەر تلەفون ل سەر جهەکێ نەرم، وەکو جلک یان نڤینان، هاتبیتە دانان.
بۆ پاراستنا تلەفونا خوه‌، پێدڤیە تو ڤان خالان بەرچاڤ بکەيی:
– تلەفونێ بەردەوام ل سەر كاره‌بێ نەهێلە، نەخاسمە ب شه‌ڤ.
– چاڤدێریا گەرمبوونا تلەفونێ بکە و دەمێ گەرم بیت، ژ شەحنێ دەربێخە.
– ب رێکوپێکی تلەفونا خوه‌ پاقژ بکە و خوه‌ ژ توزێ دوور بێخە.
– ژ جانتا باش بۆ تلەفونێ بکاربینە.
– هەکە باش بیت، بەس هه‌تا ٨٠٪ شەحن بکە و بۆ تەمامی ١٠٠٪ شەحن نەکە.
ب کورتی، چارچكرنا بەردەوام دبیتە ئەگەرێ چەندین خرابیان بۆ تلەفونێ، و پێدڤیە مرۆڤ هەموو ده‌مان بارگا تلەفونێ ب رێکوپێکی بکەت دا تەمەنێ وێ درێژتر بیت و باشتر کار بکەت.