سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دوپاتكر، پێدڤییە هەرێما كوردستانێ د وان دانوستاندناندا پشكدار ببیت كو ئیراق ل گەل وان كۆمپانییان ئەنجام ددەت ب مەبەستا پێشڤەبرنا زەڤیێن پەترۆلی ل كەركووكێ.
مەسرور بارزانی، د داخۆیانییەكێدا ل داڤۆسێ بۆ ئاژانسا دەنگۆباسێن (رویتەرز) گۆت” پێدڤییە هەرێما كوردستانێ درێككەفتنا د ناڤبەرا حوكمەتا ئیراقێ و كۆمپانییا بریتیش پێتڕۆلیۆم یا پەترۆلی دا پشكدار بیت”.
هەڤدەم سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ دوپاتكر” پێدڤییە هەرێما كوردستانێ د وان دانوستاندناندا پشكدار بیت كو ئیراق ل گەل وێ كۆمپانیێ ئەنجام ددەت ب مەبەستا پێشڤەبرنا زەڤیێن پەترۆلی ل كەركووكێ”.
مەسرور بارزانی گۆت ژی” هەرێما كوردستانێ دژی پێشڤەبرنێ نینە، بەلكو دژی وێ میكانیزمێیە ئەوا هاتیە وەرگرتن”.
خویاكر ژی” پێدڤی بوو كۆمبوونەكا دو ئالییانە بۆ هەماهەنگكرنێ ل دۆر وێ چەندێ هاتبا كرن”.
ژ ئالیێ خوەڤە مالپەرێ (بلومبێرگ) بەلاڤگر” مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند كو یێ حێبەتی بووی ژ وان گوهۆڕینێن د رەشنڤیسا پەسەندكرییا تێچوویێ بەرهەمئینانا پەترۆلێ و پاشێخستنا دەنگدانێ ل سەر وی رەشنڤیسێ پەسەندكری د ڤێ حەفتیێدا، ئەڤە ژی دی ئاستەنگەكا نوو بۆ دوبارە هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ دروست كەت، كو دەمێ دو سالایە هاتییە راوەستاندن”.
جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ ل چریا دویێ 2024، رەشنڤیسەك پەسەندكر كو ئاماژە ب تەرخانكرنا 16 دۆلاران بۆ هەر بەرمیلەكا پەترۆلێ كو ل هەرێما كوردستانێ دهێتە بەرهەمئینان و ڤەگۆهاستن.
سەبارەت ڤێ چەندێ مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گۆت” پشتی دو خواندنان، بڕیار بوو جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل رۆژا سێشەمبی 21/1/2025 دەنگێ ل سەر بدەت، بەلێ ژ ئەگەرێ چەند گوهۆڕینێن نە چاڤەڕێكری، دەنگدان ل سەر نەهاتیە كرن”.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل كۆڕبەندێ ئابووریێ جیهانی ل داڤۆسێ ل سویسرا راگەهاند” ئەو گوهۆڕینا د رەشنڤیسیدا ژ ئالیێ ئیراقێ ڤە هاتیە كرن كو پێشتر ل دۆر تێچوویێ دەرئینانا پەترۆلێ ل سەر رێككەفتبووین، یا چاڤەڕێكری نەبوو”.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گۆت ژی” ئەو گوهۆڕینێن د رەشنڤیسێدا هاتینە كرن، بێی راوێژبوو بوو ل گەل مە”.
ل رۆژا پێنجشەمبییا بۆری، پێشەوا هەورامانی، پەیڤدارێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل دۆر راستڤەكرنا قانوونا بۆدجەی، د داخۆیانییەكێدا ئاماژەكربوو” پشتی چەندین كۆمبوون و بزاڤان بۆ وێ چەندێ قانوونا بۆدجا گشتییا فیدرال ژ ئالیێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێڤە بهێتە راستڤەكرن و هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ دەست پێ بكەت، هەرچەندە خواندنا ئێكێ و دویێ ژی بۆ هاتە كرن، بەلێ مخابن ل دوماهی ساتاندا، دەنگ ل سەر نەهاتە كرن”.
پەیڤدارێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گۆتبوو ژی” ئەم تووشی حێبەتیێ بووین ژ وێ چەندێ پێشنیازەك ژ ئالیێ نوونەرێ حوكمەتا فیدرال ل جڤاتا نوونەران، تاكلایەنە بێی كو راوێژ ل گەل حوكمەتا هەرێمێ بهێتە كرن، یان ل جڤاتا نوونەرێن فیدرال دەنگ ل سەر هاتبیتە دان بۆ جڤاتا نوونەران هاتە هنارتن” .
هەڤدەم باس ل وێ چەندێ ژی كر” ئەڤ پێشنیازە د هەمان دەمدا دژی بڕیارا بەرێ یا جڤاتا وەزیرێن فیدرالە ژی تایبەت ب راستڤەكرنا قانوونا بۆدجەی بۆ هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ”.
پێشەوا هەورامانی دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو” ئەڤ بزاڤە زیانێ دگەهیننە هەموو ئیراقێ و كێشەیان كورتر دكەن و خزمەتا چارەسەركرنا پرسان ناكەت”.
گۆتبوو ژی” ئەم وان بزاڤ و پێشنیازان، ب هەموو شێوەیەكی رەت دكەین و دژی د راوەستین، لەوما دڤێت ئەو پێشنیازا ل سەر رێككەفتین بچیتە دەنگدانێ”.

د چارچۆڤەیێ پشكداریێ د كۆڕبەندێ ئابووریێ جیهانیێ سالانە ل داڤۆسێ ل وەلاتێ سویسرا، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەردەوامییا دیدارێن خوە دا ل گەل سەركردە و بەرپرسێن وەلاتێن جیهانێ، چەندین دیدارێن گرنگ هەبوون و ل سەر چەندین تەوەران گەنگەشە هاتە كرن.
د دیدارا ل گەل ئەنتۆنیۆ گۆتێرێش، سكرتێرێ گشتیێ نەتەوەیێن ئێكگرتی دا، رەوشا ئیراقێ و كێشەیێن د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ هاتە گەنگەشەكرن و دوپاتی ل رێزگرتنێ ل مافێن دستووری و شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ هاتە كرن.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ، بزاڤێن د. محەمەد ئەلحەسان، نوونەرێ تایبەتێ سكرتێرێ گشتیێ نەتەوەیێن ئێكگرتی و بەرپرسێ (یوونامی) ل ئیراقێ ب ئاراستەیا چارەسەركرنا كێشەیێن هەولێرێ و بەغدایێ و پاراستنا ئاشتی و سەقامگیرییا ئیراقێ، بلند هەلسەنگاندن.
گوهۆڕینێن رۆژهەلاتا ناڤین و ئاگربەستا غەزە و ب تایبەتی رەوشا سووریێ، تەوەرەكێ دی كۆمبوونێ بوو و هەردو ئالی د هەڤڕابوون ل سەر گرنگییا ئاگربەستێ ل كەرتێ غەزە و پشتەڤانیكرنا جڤاكێ نێڤدەولەتی ژ پێخەمەت پاراستنا ئاشتیێ و ئارامیێ ل سووریێ.
هەر د بەردەوامییا دیدارێن خوە دا ل داڤۆسێ، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ ل گەل ئەلحوسەین بن عەبدوللا، شازادێ جهنشینێ ئوردنێ كۆمبوو. دیدارەكێدا ئەلحوسەین بن عەبدوللا ئاماژە ب پەیوەندیێن دۆستانە و دێرین د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئوردنێ كر و بەرهەڤییا تمام یا وەلاتێ خوە بۆ پێشڤەبرنا پەیوەندیێن دو ئالییانە د هەموو واراندا دیاركر.
مەسرور بارزانی سوپاسییا پشتەڤانییا بەردەوام یا ئوردنێ و شاه عەبدوللا شاهێ ئوردنێ كر كو ل قۆناغێن جودا پشتەڤانییا هەرێما كوردستانێ یا كری. هەروەسا گوهۆڕین و پێشهاتێن رەوشا سووریێ هاتە گەنگەشەكرن و هەردو ئالییان دوپاتی ل پاراستنا ئاشتیێ و سەقامگیریێ و مافێن هەموو پێكهاتەیێن وی وەلاتی كر.
هەروەسا د دیدارەكێدا ل گەل ئەسعەد ئەلشیبانی، وەزیرێ دەرڤەیێ سووریێ رەوشا گشتییا سووریێ و پێشڤەبرنا پەیوەندیێن دو ئالییانە و دوماهی گوهۆڕین و پێشهاتێن دەڤەرێ هاتنە گەنگەشەكرن.
وەزیرێ دەرڤەیێ سووریێ ئاماژە ب وێ چەندێ كر كورد برایێن مەنە و پێكهاتەیەكێ گرنگ و رەسەنێ سووریێ نە، هەروەسا دیاركر ژی” پشتڕاستیێ ددەین كو مافێن وان دێ د پاراستی بن”.
وەزیرێ دەرڤەیێ سووریێ، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ سەرەدانا دیمەشقا پایتەختێ سووریێ ڤەخواند و گۆت” هیڤیدارین د دەمەكێ نێزیكدا تە ل دیمەشقێ ببینین”.
د دیدارەكا دی دا، مەسرور بارزانی ل گەل جان نۆوێل بارۆ، وەزیرێ ئۆرۆپا وكاروبارێن دەرڤەیێ فرەنسا كۆمبوو، تێدا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ ئاماژە ب پەیوەندیێن دۆستانە دناڤبەرا فرەنسا و هەرێما كوردستانێ كر، هەورەسا سوپاسییا پشتەڤانییا بەردەوام یا حوكمەت و گەلێ فرەنسایێ ل گەلێ كوردستانێ كر.
هەر د وێ كۆمبوونێدا گەنگەشە ل دۆر پێشڤەبرنا پەیوەندیێن دو ئالییانە وسەركەفتنا پڕۆسەیا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ، بزاڤێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێمێ و گرنگییا چارەسەركرنا كێشەیێن هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال هاتە كرن.
هەر ل داڤۆسێ، مەسرور باروانی ل گەل ئەندرێ پلێنكۆڤیچ، سەرۆك وەزیرێن كرواتیا كۆمبوو، ددیدارەكێدا ب بەرهەڤبوونا گۆردان رادمان، وەزیرێ دەرڤەیێ كرواتیا، پێشڤەبرنا پەیوەندیێن دو ئالییانە و دوماهی گوهۆڕین و رەوشا گشتییا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتە باسكرن.
هەردو ئالی د هەڤڕا بوون ل سەر پێدڤییا ب هێزكرنا پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ و كرواتیا، ب تایبەتی د وارێن ئابووری و وەبەرئێنانێدا.

فازل میرانی، بەرپرسێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان، ل وەلاتێ ئەلمانیا سەرەدانا هەڤالێ خەباتكەر (محەمەد محسن ئامێدی) كر ژ بۆ ژنێزیك ئاگەهداربوون ل رەوشا ساخلەمییا وی و هیڤییا سلامەتیێ بۆ خواست.
د درێژییا سەرەدانێن خوە دا بەرپرسێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسییا پارتی، ل ڤیەننا سەرەدانا ( عارف تەیفور) ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤەندییا پارتی دیموكراتی كوردستان كر ب مەبەستا گەهاندنا سەرەخوەشیێ ژ ئەگەرێ وەغەركرنا خێزانا وی.

سالار محەمەد دۆسكی:

د. خەلیل غازی دۆسكی، ئەندامێ لژنا دارایی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت: دو تشتێن هەرە گرنگ ل بەغدا یێن هەین و دڤێت بۆ هەموو خەلكێ كوردستانێ ئاشكەرا بكەین، هەڤڕكییەك د ناڤبەرا هەولێر و بەغدایێ دا یا هەی كو ئەم هەموو بزاڤا دكەین سەروەرییا هەرێما كوردستانێ یا پاراستی بیت وەك هەرێمەكا فیدرال و مە ژی هندەك ماف یێن هەین و د دەستوریدا یێن هاتین و دەستهەلات داینە هەرێما كوردستانێ هندەك كاران ئەنجام بدەت، د بەرامبەردا بەغدا یا هەموو بزاڤان دكەت بەر ب مەركزیەتێ ڤە بچین و هەموو بڕیار ژ بەغدایێ دەركەڤن و ئەڤە د دەمەكیدا مللەتێ كورد ب سەدان سالە خەباتێ دكەت و قوربانیێ د دەت و چو دەلیڤە بۆ ڤەگەراندنا هزرا بەغدا نینە، یا دویێ ل بەغدایێ گەلەك نەراستی دهێنە گۆتن ژ ئالیێن جودا جودا یێن سیاسی ڤە و گەلەك یا ب زحمەتە مرۆف پشیتبەستنێ ب ئالییەكێ سیاسی هەتا سەرۆكێ حوكمەتێ ژی بكەت، دەمەكێ درێژ بوو دانوستاندن هاتبوونەكرن و هەردو حكومەت روونشتبوون و رێككەفتن هاتبووكرن و رەشنڤیس ل مەها (11) یا سالا 2024 هاتبوو لژنا دارایی ل جڤاتا نوونەران و ئەو رەشنڤیس بوو یێ حوكمەتێ رازیبوون ل سەر دیاركری و د شیا بجهبینیت و دبەرژوەندیا حوكمەتا فیدرال دا بوو، چونكە رێژەیەكا هەرە مەزن یا داهاتێ پەترۆلێ دێ بۆ حوكمەتا فیدرال ڤەگەریت و مە چو تێبینی ل سەر نەبوون كو مافێ كۆمپانییان بگەهیتێ، مخابن ل ڤێ دووماهیێ پێشنیازەكا دی هاتیەكرن و ژئالییەكی ڤە سەرۆكێ حوكمەتێ دبیژیت نەیا منە و نوونەرێ حوكمەتێ ل جڤاتا نوونەران كو وەزیرە دبێژیت ژ حوكمەتێ هاتییە و ئەڤە جهێ گومانێیە، جێگرێ ئێكێ یێ لژنا دارایی دبێژیت من پەیوەندی ب سەرۆكێ حوكمەتێ یا كری و گۆتە من ئەو پێشنیاز من نەڤرێكرییە.
د. خەلیلی گۆت ژی: ل بەغدا ئەم نزانین باوەر ژ كێ بكەین، هندەك ئالیێن سیاسی یێن هەین گڤاشتن ل سەر حوكمەتێ یا كری هەتا ئەف پێشنیازە دەركەفتی و من ب خوە باوەری پێ نینە و ئەو پێشنیاز دارێشتنەكا فەرمی بیت بەلكو یا سیاسییە و مەرەم ژێ ئەوە زێدەتر گڤاشتن ل سەر هەرێما كوردستانێ بهێنەكرن و مافێن دەستوری یێن هەرێما كوردستانێ ژێ بهێنە ستاندن، هندەك ئەندامێن لژنا دارایی پێشنیازەك هەبوو ل سەر گوهۆڕینا بەندێ ئێكێ یێ راستڤەكرنێ ژ فەقرا (ج) دا كو بهێتە نڤێسین ئەو داهاتێ ژ بەر سلفێ دمینیت هەموو بهێتە تۆماركرن بۆ حوكمەتا فیدرال و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ چو نەرازیبوون و تێبینی ل سەر نەبوون و ب تنێ كۆمپانی درازی بن و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ وەك ئالییەكێ رێكخستنێ تێدا بیت.
زێدەتر گۆت: ژ بەر نەرۆهنی و نە ئاشكەرابوونێ ئەم نەچار بووین بابەتێ بۆدجێ ژ خشتەیدا بینینە دەر ژ بەركو مە ترس هەبوو كو دەنگدان ل سەر نەهێتەدان، پێشبینیێ دكەین ل رۆژا ئێك شەمبێ شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڤەگەریتە بەغدا و رێككەفتنەكا گرنگ د ناڤبەرا هەرێمێ وەزارەتا دارایی دا یا هەی و پێشنیاز گەهاندینێ ل سەر بابەتێ مۆچا و شاندێ هەرێما كوردستانێ هەموو پێشنیاز گەهاندینێ كو وەزارەتا دارایی مەزاختنا بۆدجێ بجهبینیت، بۆ نموونە شاندێ هەرێما كوردستانێ یا پێشنیازكری كو هەموو داهاتێ ناڤخوەیی رادەست بكەن ب تنێ پشكا هەرێما كوردستانێ ژ بۆدجێ بهێتە دابینكرن و دڤێت پشتراستبوونەك بۆ ئەڤێ پێشنیازێ هەبیت و نابیت هەرێما كوردستانێ هەموو داهاتێ ناڤخوەیی رادەست بكەت و ئەم خوە بگرین هەتا هندە پارە ژ بەغدا بهێت و نە بەهرا مۆچان بكەت و نە بەهرا چ تشتێن دی، پێشنیازا دویێ وەزارەتا دارایی مۆچان بدەت و ئەم 50% داهاتێ ناڤخوەیی رادەست بكەین و 50% بمینیت بۆ بۆدجا تەشغیلی و وەبەرهێنانێ، هەر دو پێشنیاز بۆ بەغدا یێن هاتینە بلندكرن و چاڤەڕێی بەرسڤێ نە و پێشبینی دهێتەكرن حەفتییا داهاتی رێككەفتن ل سەر بهێتەكرن، ل دووف ئەزموونا مە ل بەغدا دیاربوو لێڤەبوون ژ هەموو رێككەفتنان گەلەك یا ب ساناهییە.
د.خەلیل غازی دۆسكی گۆت ژی: ب گشتی من باوەری ب بەغدا نینە و زێدەتر وان دڤێت بەر ب مەركەزیەتێ بچین و زیدەتر وان كونترۆل ل سەر پارێزگەه و هەرێمان هەبیت و نەب تنێ هەرێما كوردستانێ بەلكو كاودانێن هەموو پارێزگەهێن ئیراقێ د دەستێ وەزارەتا دارایییا ئیراقێ دا یێ نەخوەشە و جوداهی ئەو مۆچا وەردگرن بەلێ بابەتێن دی گەلەك ب زەحمەت پارە بۆ پارێزگەهان دهێنە مەزاختن، یێ هەرێما كوردستانێ و ئاریشا مەزن ئەوە مووچێ خەلكێ كوردستانێ كو ژیانا وان ل سەر ڤی مۆچەیە ئاستەنگ دهێنە د رێكێدا و دهێتە گیرۆكرن.
د.خەلیلی ئەو ژی ئاشكەراكر كو ل (12) مەهێن سالا (2024) بەغدا ب تنێ (6) مەهان مووچە ب دروستی بۆ هەرێما كوردستانێ یێ هنارتی و هەر شەش مەهێن دی دبیت هندەك مەهان(400 – 500- 600- و ژ هەموویان پتر 700 ملیار) یێن هنارتین و پارێ مای حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ژ داهاتێ ناڤخوەیی یێ تمامكری، دیسا نەفەقاتێن ناڤخوەیی یێن تەشغیلی و وەبەرهێنانێ یێن پێ ئەدا كرین، ل دووڤ گۆتنا بانكا ناڤەندی كو ئەو ژێدەرێ سەرەكیێ هنارتنا پارایە دبێژن 10 ترلیۆن و 26 ملیار دینار مە یێن هنارتین، وەزارەتا دارایی دبێژیت مە 11 ترلیۆن و نیف یێن هنارتین و یا دروست بەنكا ناڤەندییە.