ده‌ركه‌فتنا هێلێن جودا ل سه‌ر مۆبایلێن مه‌ ب تایبه‌ت ئایفونێ تشته‌كێ به‌ربه‌لاڤه‌. پتریا جاران ژی تشتێ ئێكێ یێ هزر لێ دكه‌ین، ژ مه‌ ڤه‌ یا شكه‌ستی یه‌ یان تشته‌كێ گه‌هشتیێ. هه‌موو جاران وه‌سان نینه‌، ل گه‌ل مه‌ به‌ دا گه‌له‌ك ژ وان ئاریشان چاره‌ بكه‌ین یێن دبنه‌ ئه‌گه‌رێ دروستبوونا وان هێلان.

ئه‌رێ ل ڤێ دووماهیێ هێل كه‌فتیه‌ سه‌ر مۆبایلا ته‌ و ته‌ دڤێت بزانی هئه‌گه‌ر چنه‌ یان دێ چاوان هێته‌ چاره‌كرن؟ بخۆ نه‌كه‌ خه‌م! د ڤی بابه‌تی دا دێ هاریكاریا ته‌ كه‌ین ئه‌گه‌ر و چاره‌سه‌ریا بزانی دا كو به‌رده‌وام خوشیێ ژ ئامیرێ خوه‌ یێ مۆبایلێ ببینی بێ كو ئه‌و هێل بێنه‌ سه‌ر كو گه‌له‌ك جاران دلته‌نگیێ بۆ خودانی دروست دكه‌ن ژ به‌ر ئاریشێن دیتنا تشتی.

– بۆچی ئه‌و هێل ل سه‌ر مۆبایلێ دروست دبن؟
هه‌كه‌ ئێسكه‌ر پشتی دربه‌كێ مه‌زن ب مۆبایلێ دكه‌ڤیت، ئه‌و هێل دیار بوون، یان پشتی ته‌ڕ بوونێ، ئه‌ڤه‌ هندێ دگه‌هینیت كو یا شكه‌ستی، ژ به‌ر هندێ ژی دێ مه‌ ئێك چاره‌سه‌ریا ب تنێ هه‌بیت، ئه‌و ژی گوهۆڕینا وێ یه‌. خۆشبه‌ختنا هه‌موو جاران ئاریشه‌ نه‌ ئه‌وه‌، گه‌له‌ك جاران ژ ئه‌گه‌رێ ئاریشه‌كێ د ئه‌په‌كێ سه‌ره‌كی دا، ئه‌ڤ هێله‌ په‌یدا دبن، ب كورتی، شاشیه‌كا پرۆگرامی. دڤێ ره‌وشێ دا، مه‌ چاره‌سه‌ریێن جودا یێن هه‌ین دا كو خوه‌ ژ وان هێلان رزگار بكه‌ن.
هنده‌ك چاره‌سه‌ری ل سه‌ر مه‌ پێدڤینه‌ ئه‌نجام بده‌ین دا كو وان هێلان نه‌هێلین یێن ژ ئه‌گه‌رێ پرۆگرامان په‌یدا دبن وه‌كو ئه‌ڤێن ل خوارێ:

– ئامیری ب ڤه‌مرینه‌ و هه‌لكه‌ڤه‌
ئه‌ڤ چاره‌سه‌ریا ب ساناهی ل وی ده‌می روو دده‌ت، ل ده‌مێ ژ نشكه‌كێ ڤه‌ مۆبایلا مه‌ هێل كه‌فتنێ. بۆ ڤێ چه‌ندێ دێ ده‌ستێ خوه‌ دانیه‌ سه‌ر دوگما ڤه‌مراندنێ، پشتی چه‌ند چركه‌كان دێ نیشانێ ڤه‌مراندنێ هێته‌ سه‌ر و كلیك كه‌ی و دووباره‌ هه‌لكه‌یه‌ڤه‌، نه‌ كو ئه‌ڤا ئه‌م دبێژینێ ریستارتكرن.

– ئامیرێ مۆبایلێ بكه‌ د ره‌وشا پاراستی دا
مۆبایل د ڤێ ره‌وشێ دا، دێ بۆ ته‌ دیار بیت، كا ئایا ئه‌ڤه‌ ژ ئه‌نجامێ شیاشیه‌كا پرۆگرامان دروست بوویه‌ یان ژی ژ ئه‌گه‌رێ شكه‌ستنێ. هه‌كه‌ د ڤێ ره‌وشێ دا، ئه‌و هێل دیار نه‌بوون، رامانا وێ ئه‌وه‌ كو ژ ئه‌نجامێ شاشیه‌كا پرۆگرامان یا دروست بوویی.
بۆ هه‌لكرنا مۆبایلا ته‌ د ره‌وشا پاراستی دا، ل ده‌مێ ڤه‌مراندنێ و هه‌لكرنه‌ڤێ، تشتێ ئێكێ یێ پێدڤی ئه‌وه‌ ده‌ستێ خوه‌ ب دانیه‌ سه‌ر دوگما هێزێ بۆ هه‌لكرنێ. پشتی وی كاری ئه‌نجام دده‌یی، ده‌ستێ خوه‌ بدانه‌ سه‌ر دوگما كێمكرنێ ل گه‌ل ده‌ركه‌فتنا وێنێ لڤوك د سیسته‌مێ ئه‌ندرۆید دا. ب به‌رده‌وامی بلا ده‌ستێ ته‌ ل سه‌ر بیت هه‌تا دبیته‌ ره‌وشا پاراستی.
بۆ پشت راست بوون ل سه‌ر كارابوونا ڤێ ره‌وشێ ل لایێ چه‌پێ یێ بنی دێ نیشانه‌ك هێته‌ سه‌ر مۆبایلا. هه‌كه‌ ته‌ ڤیا ڤێ چه‌ندێ بكه‌ی ل گه‌ل ڤه‌مراندنێ دێ به‌رده‌وام ده‌ستێ ته‌ ل سه‌ر دوگما ڤه‌مراندنێ بیت، هه‌تا نامه‌ك بۆ ته‌ دهێت و دبێژیت دێ دووباره‌ هه‌ل بیت د ره‌وشا پاراستی دا.

– ژێبرنا نووكرنا دووماهیێ
هنده‌ك جاران ئه‌ڤ ئاریشه‌ پشتی نووكرنا سیسته‌مێ مۆبایلێ په‌یدا دبن، تو دشێی بزاڤێ بكه‌ی دووماهی نووكاری راكه‌ی، هه‌كه‌ دشیان دابیت، دا مۆبایل بڤه‌گه‌ریته‌ ره‌وشا خوه‌ یا نورمال.

– ڤه‌گه‌راندن بۆ ره‌وشا گارگه‌هێ
هه‌لبژارده‌كا دی یا هه‌یی، د سه‌ر هندێ را كو ئه‌ڤه‌ پتر یا ریشالی یه‌، ئه‌و ژی ڤه‌گه‌راندنا مۆبایلێ یه‌ بۆ ره‌وشا وێ یا كارگه‌هێ، به‌لێ پشت راست به‌ ته‌ دانه‌ك ژ تشتێ خوه‌ هه‌بیت به‌ری ڤی كاری ئه‌نجام بده‌ی. ئێكسه‌ر پشتی ئه‌نجامدانا ڤی كاری، دێ زانی كا ئه‌گه‌ر شكه‌شتنا مۆبایلێ یه‌ یان شاشیا پرۆگرامایه‌ و هه‌كه‌ ژ پرۆگرامان بیت، دێ ڤه‌گه‌ریته‌ سه‌ر ره‌وشا خوه‌ یا به‌رێ و دێ دروست بیت و هه‌كه‌ شكه‌ست بیت ژی وه‌كو مه‌ گۆتی چاره‌یا ئێكانه‌ ب تنێ گوهۆڕینه‌.

د جیهانه‌كێ دا كو ژیانا مه‌ گه‌له‌ك ب مۆبایلێ ڤه‌ هاتیه‌ گرێدان، پاراستنا وێ و پێزانینێن وێ و داتایێن تاكه‌ كه‌سی دڤێت ل ده‌ستپێكا هه‌ر تشتی بیت، گه‌له‌ك رێ یێن هه‌ین بۆ پاراستنا ئه‌منیه‌تا وێ، به‌لێ ئێك ژ رێیێن هه‌ره‌ ب ساناهی و كارا ئه‌و مۆبایلا خوه‌ رۆژانه‌ ب ته‌مرینی و هه‌لكه‌یه‌ڤه‌.
دبیت ڤه‌كرن و ڤه‌مراندنا مۆبایلێ بۆ گه‌له‌ك كه‌سان تشته‌كێ بێ رامان بیت، یان چو گرنگیێ پێ ناده‌ن، ل گه‌ل ڤێ چه‌ندێ ئه‌ڤ كریارا گه‌له‌ك ب ساناهی جوداهیه‌كا مه‌زن د چاووانیا پاراستنا ئه‌منیه‌تا ئامیری دا هه‌یه‌ ژ گه‌فێن ئه‌نترنێتێ.
ئه‌ڤ كه‌سێن ل دزینا پێزانینان دگه‌رن ب رێیا به‌رنامێن سیخوریێ یان ژی هاككرنێ دچنه‌ د ناڤ مۆبایلێ دا، ئارمانجا وان ئه‌وه‌ بگه‌هنه‌ پێزانینێن ناڤ مۆبایلا ته‌ و تو ب خوه‌ ژی باش ڤێ چه‌ندێ دزانی، هه‌رده‌ما ئه‌و گه‌هشتنه‌ د ناڤ دا، ئه‌و دشێن بگه‌هنه‌ نامه‌ و وێنه‌ و ڤیدیۆ و ده‌نگ و هه‌ر تشتێ وان دڤێت، هه‌تا ده‌ستنیشانكرنا جهێ ته‌.

– چاوان ڤه‌مراندن و هه‌لكرنا مۆبایلێ دبیته‌ ئه‌گه‌رێ باشتركرنا تایبه‌تمه‌ندی و ئه‌منیه‌تا ته‌؟
دشیان دایه‌ ئه‌پلیكه‌یشنێن سیخوریێ بێ تو بزانی د مۆبایلا ته‌ دا بدانن یان بگه‌هنه‌ هنده‌ك په‌نجه‌ركێن ڤه‌كری د مۆبایلێ دا بێ كو بزانی، ئه‌وێن دبیت ژ ئه‌نجامێن تله‌فۆنه‌كا به‌رسڤ نه‌دایی یان هه‌ر تشته‌كێ دی دروست ببن، گه‌له‌ك ژ ڤان به‌رنامان وه‌سان نه‌هاتینه‌ دروستكرن كو ب خوه‌ كار بكه‌ن پشتی مۆبایل دهێته‌ ڤه‌مراندن و دووباره‌ دهێته‌ هه‌لكرن.
ریستارتكرنا مۆبایلێ ب ره‌نگه‌كێ رۆژانه‌، هه‌موو وان به‌رنامێن زیانبه‌خش دكوژیت، ئه‌ڤێن دشیان دایه‌ بگه‌هنه‌ چالاكیێن ته‌. ئه‌ڤه‌ تشته‌كێ كارایه‌ و هه‌تا ئاژانسا پاراستنا نه‌ته‌وی (NSA) پشته‌ڤانیا ڤێ چه‌ندێ دكه‌ت. كو هه‌كه‌ مۆبایلا خوه‌ ریستارت بكه‌یی دێ ژ هێرشێن ئه‌لكترۆنی هێیه‌ پاراستن.
به‌لێ د سه‌ر لایێ ئه‌منیه‌تێ ژی را، ئه‌ڤ كریارا هنده‌ك مفایێن دژی دگه‌هینیت كو دبیت به‌ری نها كه‌سێ پێزانین ل سه‌ر نه‌بن و دگرنگن بۆ باشتركرنا كارێ مۆبایلێ:

– باشتركرنا شیانا:
ب بورینا ده‌می، دشیان دایه‌ ئه‌ڤ ئه‌پلیكه‌یشنێن د پشت دا كار دكه‌ن ل سه‌ر سیسته‌مێ ئه‌ندرۆید و ئای ئو ئێس مۆبایلا ته‌ خاڤ بكه‌ن، رۆژانه‌ ریستارتكرنا مۆبایلێ دبیته‌ ئه‌گه‌ر سیسته‌م باشتر كارێ خوه‌ بكه‌ت و پتر یێ ئه‌كتیڤ بیت.
– چاره‌كرنا خه‌له‌تیێن بچووك:
هنده‌ك جاران، دبیت هنده‌ك ئه‌پلیكه‌یشن كار نه‌كه‌ن یان خه‌له‌تیه‌كا بچووك بكه‌ڤیته‌ سیسته‌مێ كاركرنێ، به‌لێ ریستارتكرنا مۆبایلێ دبیت ئه‌وان ئاریشان ب ساناهی و ب له‌ز چاره‌ بكه‌ت.
– باشتركرنا پاتریێ:
ل ده‌مێ گرتنا كریارێن نه‌یێن گرنگ، دبیت ریسارتكرنا مۆبایلێ كاركرنا پاتریێ باشتر لێ بكه‌ت و ب ڤێ چه‌ندێ ژی ژیێ وێ ژی درێژتر لێ بهێت.
ب ڤێ چه‌ندێ پاراستنا مۆبایلا ته‌ نه‌ تشته‌كێ ئالوزه‌، ریستارتكرنا وێ رۆژانه‌ كارتێكرنه‌كا مه‌زن یان ل سه‌ر ئه‌منیه‌ت و شیانێن كاركرنا وێ هه‌یی.
ئه‌ڤ عاده‌ته‌ رێ دده‌ته‌ ته‌، ل گه‌ل زێده‌هیێن سیسته‌مێ كاركرنا ئامیری بۆ باشترین نووكاری و بكاربرنا باشترین سیسته‌م و ئه‌منیه‌ته‌كا باشتر.