ل ھەرێما کوردستانێ قەبارێ خێزانێ بەرەڤ کێمیێ دچیت و ئاستێ خواندەڤانیێ ژی بەرەڤ زێدەوونێ دچیت، ئەڤە د دەمەکی دایە کو ھەتا سالا 2004 ژی قەبارێ خێزانێ یێ مەزن و بێ سنووری بوو و ئاستێ خواندنێ ل ھەرێما کوردستانێ ب تنێ 54% بوو و نھا گەھشتیە 79%.

رێڤەبەرێ گشتیی وەزارەتا پلاندانانێ ل ھەرێما کوردستانێ ئاشکرا کر کو پتریا خێزانێن گەنج یێن نھا دھێنە پێکئینان ئێک ھەتا سێ زارۆیان زێدەتر نائینن و ئەڤە ژی وێ دگەھینیت کو رەنگە ل سالێن بھێت قەبارێ خێزانێ ل ھەرێما کوردستانێ ھێشتا کێمتر ژی لێ بھێت.

زاگرۆس فەتاح، رێڤەبەرێ گشتیی وەزارەتا پلاندانانێ ل ھەرێما کوردستانێ بۆ ئەڤرۆ دیار کر، قەبارێ خێزانێ ل ھەرێما کوردستانێ ھەتا سالێن ھەشتیێیان ژی نێزیکی6.5 کەسان بوو د ئێک خێزان دا، بەلێ نھا قەبارێ خێزانێ بۆ ژێر 5 کەسی دا د ئێک خێزان دا بەرەڤ کێمبوونێ چوویە و ئەڤە ژی بۆ چەند ئەگەران ڤەدگەریت، ئەو ژی بۆ ھندێ ڤەدگەریت کو پێدڤیێن ژیانێ نھا زۆر و ب تەکلیفە کەفتینە و فرەژنی ل ھەرێما کوردستانێ ھاتیە سنووردارکرن و رێژەیا خواندەڤانیێ دناڤ ئافرەتان دا زێدەتر لێ ھاتیە و گۆت: ئەگەر ل ھەر وەلاتەکی قەبارێ خێزانێ ژ شەش کەسان زێدەتر بیت، ئەو وەلات دێ ھێتە ھژمارتن ژ وەلاتێن ھەژار ل جیھانێ.

ئاشکرا ژی کر کو پتریا خێزانێن گەنج یێن نھا دھێنە پێکئینان ئێک ھەتا سێ زارۆیان زێدەتر نائینن و ئەڤە ژی وێ دگەھینیت کو رەنگە ل سالێن بھێت قەبارێ خێزانێ ل ھەرێما کوردستانێ ھێشتا کێمتر ژی لێ بھێت.

زاگرۆس ئاماژە دا وێ یەکێ ژی کو ھەتا سالا 2004ێ ژی ل ھەرێما کوردستانێ ئاستێ خواندەڤانیێ 54%ێ بوو، بەلێ نھا بۆ 76%ێ زێدەتر لێ ھاتیە و ئەڤە ژی وێ دگەھینیت کو حۆکمەتا ھەرێما کوردستانێ بەرنامەیەکێ باش دانایە بۆ نەھێلانا نەخواندەڤانیێ و گۆت: ل ھەرێما کوردستانێ 72% ژ رەگەزێ مێ و 86% ژ زەلامان د خواندەڤانن.

زاگرۆس فەتاح، رێڤەبەرێ گشتیی وەزارەتا پلاندانانێ ل ھەرێما کوردستانێ خویا کر کو ل ھەرێما کوردستانێ رێژەیا مرنێ دناڤ زارۆیان دا کێمتر لێ ھاتیە، چونکو ل سالا 2011 د رێژەیا 1000 زارۆیان دا 28 زارۆیان سالانە گیانێ خوە ژ دەست دا و نھا بۆ 23 زارۆیان کێمتر لێ ھاتیە.

ئه‌ڤرۆ نیوز، زنار تۆڤى:

لدووڤ پێشبینیا ده‌سته‌یا گشتى یا گه‌شتوگۆزارێ ل هه‌رێما كوردستانێ ئه‌ڤ ساله‌ دێ دو ملیۆن نیڤ گه‌شتیارى سه‌ره‌دانا هه‌رێما كوردستانێ كه‌ن و ل سالێن بهێت دێ ئه‌ڤ رێژه‌ گه‌له‌ك زێده‌تر لێ هێت.

نادر روستى په‌یڤدارێ ده‌سته‌یا گشتى یا گه‌شتوگۆزارێ ل هه‌رێما كوردستانێ بۆ ئه‌ڤرۆ نیوز دیاركر: ئه‌ڤ ساله‌ پترى دو ملیۆن گه‌شتیاران سه‌ره‌دانا هه‌رێما كوردستانێ كریه‌ و ئه‌ڤ هژماره‌ ژى گه‌له‌ك یا دلخۆشكه‌ره‌، هه‌ر چه‌نده‌ گه‌شتیاران سه‌ره‌دانا هه‌رسێ پارێزگه‌هێن هه‌رێما كوردستانێ كریه‌، لێ پرانیا وان گه‌شتیاران سه‌ره‌دانا پایته‌ختێ هه‌رێما كوردستانێ كریه‌، هه‌روه‌سا ل سالا بورى دو ملیۆن و سه‌د هزار گه‌شتیاران هه‌تا دوماهیا سالێ سه‌ره‌دانا هه‌رێما كوردستانێ كربوو، هه‌ر چه‌نده‌ نوكه‌ ئه‌م د هه‌یڤا چریا ئێكێ داینه‌ و ئه‌ڤ ساله‌ لدووڤ پلانا مه‌ دێ دو ملیۆن و نیڤ گه‌شتیار هه‌تا دووماهیا سالێ بهێنه‌ هه‌رێما كوردستانێ، ناڤهاتى زێده‌تر گۆت: مه‌ پلانه‌كا ستراتیجى هه‌یه‌ و ئه‌م لدووڤ وێ پلانا ستراتیجى كارێ خوه‌ دكه‌ین، دیسا لدووڤ وێ پلانێ دڤێت ئه‌م هژمارا گه‌شتیاران بۆ هه‌رێما كوردستانێ زێده‌ بكه‌ین و دڤێت ئه‌م كه‌رتێ گه‌شتیارى به‌ره‌ف پێشڤه‌ ببه‌ین، هه‌روه‌سا ئه‌و پلانا مه‌ یا ستراتیجى پترى 10 ته‌وه‌ران ب خوه‌ڤه‌ دگریت، هه‌ر ته‌وه‌ره‌ك ژى یێ تایبه‌ته‌ ب واره‌كێ تایبه‌ت یێ گه‌شتیارى ڤه‌، هه‌ر سال ئه‌م ل سه‌ر وان هه‌موو ته‌وه‌ران كار دكه‌ین، هه‌روه‌سا ئه‌م دخوازین كو په‌رله‌مانێ نوو و حوكمه‌تا نوو یا هه‌رێما كوردستانێ هاریكاریا مه‌ بكه‌ن و ده‌ستێ وان یێ ڤه‌كرى بیت د وارێ گه‌شتیارى دا، ژ پێخه‌مه‌ت بشێین زێده‌تر كه‌رتێ گه‌شتیارى به‌ره‌ف پێشڤه‌ ببه‌ین،بتایبه‌تى كو مه‌ ره‌شنڤیسه‌كێ قانوونى د وارێ گه‌شتیارى به‌رهه‌ڤكریه‌، ئه‌م داخواز دكه‌ین كو حوكمه‌تا هه‌رێمێ و په‌رله‌مان ره‌زامه‌ندیێ ل سه‌ر بده‌ت، چونكى ئه‌ڤه‌ دێ هوكاره‌كێ ستراتیجى یێ گرنگ بیت بۆ پێشخستنا كه‌رتێ گه‌شتیارى ل كوردستانێ.

نادر روستى ئه‌و ژى گۆت: پێدڤیه‌ هه‌موو داموده‌زگه‌هێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ پشته‌ڤانیێ ل مه‌ بكه‌ن، بۆ دابینكرنا بوودجه‌كێ ژبۆ جێبه‌جێكرنا وێ پلانا مه‌ ل ده‌سته‌یا گه‌شتوگۆزارى ئاماده‌كرى، چونكى هه‌كه‌ بوودجه‌ك ل به‌ر ده‌ستێ مه‌بیت، ئه‌م دێ شێین پلانا خوه‌ یا درێژخایه‌ن گه‌له‌ك باش برێڤه‌ به‌ین، دیسا هه‌كه‌ ئه‌و قانوونا مه‌ دارێژتى ل په‌رله‌مانى بهێته‌ په‌سه‌ندكرن، ئه‌م دێ پێشكه‌فتنه‌كا باش ئێخینه‌ كه‌رتێ گه‌شتیارى ل كوردستانێ، هه‌روه‌سا هه‌كه‌ گه‌شتوگۆزار ببیته‌ خودان ده‌زگه‌هه‌ك و خودان ده‌ستهه‌لاته‌كا سه‌ربه‌خۆ بیت، دێ ڤێ چه‌ندێ كاریگه‌ریه‌كا باشتر هه‌بیت بۆ پێشخستنا ڤى كه‌رتى ل هه‌رێما كوردستانێ، له‌وما هه‌كه‌ ئه‌ڤ پێنگاڤه‌ هه‌موو بهێنه‌ بجهئینان دێ كه‌رتێ گه‌شتیارى پێشڤه‌چوونه‌كا به‌رچاڤ ب خوه‌ڤه‌ بینیت.

په‌یڤدارێ ده‌سته‌یا گشتى یا گه‌شتوگۆزارێ ل هه‌رێما كوردستانێ ئه‌و ژى دیاركر: مه‌ گه‌له‌ك كێشه‌ و ئاسته‌نگ د كه‌رتێ گه‌شتیارى دا هه‌نه‌، نوكه‌ ئه‌م ل ده‌ستپێكا پێشخستنا كه‌رتێ گه‌شتیارى داینه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ، دیسا هنده‌ك بابه‌ت هه‌نه‌ دبنه‌ رێگر ل پێشیا كارێ مه‌ و ئه‌م نه‌شیاینه‌ ب دروستى كارێ خوه‌ بكه‌ین، هه‌روه‌سا ناڤوده‌نگیا عیراقێ ئێكه‌ ژ كێشێن هه‌ره‌ سه‌ره‌كى بۆ كه‌رتێ گه‌شتیارى ل هه‌رێما كوردستانێ و چونكى ئه‌م ژى پشكه‌كین ژ عیراقێ، دیسا هه‌تا نوكه‌ لده‌ف خه‌لكێ جیهانێ عیراق ب ده‌ڤه‌ره‌كا نه‌ ئارام و جهێ شه‌ر و ته‌قین ئالۆزیان دهێته‌ نیاسین، له‌وما ژبه‌ر ڤێ چه‌ندێ گه‌شتیار نه‌شێن قه‌ستا هه‌رێما كوردستانێ ژى بكه‌ن، كوردستانێ ژى وه‌كو عیراقێ دهژمێرن، ئه‌ڤێ وه‌كریه‌ كو گه‌شتیارێن بیانى نه‌هێنه‌ كوردستانێ، هه‌روه‌سا ل سه‌ر ئاستێ نافخۆ، ئه‌و پرۆژێن مه‌ دڤێت چێكه‌ین و ئه‌وێن ژلایێ كه‌رتێ تایبه‌ت ڤه‌ بهێنه‌ جێبه‌جێكرن، به‌رده‌وام روو ب روو كێشا زه‌ڤى و زاران دبیت ل گه‌ل وه‌لاتیان و هه‌تا نوكه‌ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ چو بوودجه‌ بۆ ته‌رخان نه‌كرینه‌، كو خودانێن وان زه‌ڤى و زاران بهێنه‌ قه‌ره‌بۆكرن، ل ده‌مێ ئه‌و پرۆژه‌ دهێنه‌ چێكرن، ئه‌ڤه‌ ژى ئێكه‌ ژ كێشێن هه‌ره‌ مه‌زن، دیسا هشیاریا گشتى ل سه‌ر هه‌موو ئاستان دا وه‌كو پێدڤى نینه‌، له‌وما هندى هشیاریا گه‌شتیارى زێده‌ ببیت، دێ وه‌به‌رهێنان د كه‌رتێ گه‌شتیارى دا زێده‌تر لێ هێت و دێ هه‌موو جۆرێن گه‌شتیارى و كه‌لتۆرێ گه‌شتیارى ژى به‌ره‌ف پێشڤه‌چوونێ ڤه‌ چن، هه‌روه‌سا ل هنده‌ك ده‌ڤه‌ران رێكێن هاتنوچوونێ وه‌كو پێدڤى نینن و دیسا ل هنده‌ك ده‌ڤه‌رێن دوور پێدڤیه‌ قه‌رێن گه‌شتیارى بۆ وه‌لاتیان بهێنه‌دان، داكو بشێن پرۆژێن باش ل وان جهان ژى ڤه‌كه‌ن.