نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل عەلی رزا گوینەی، رێڤەبەرێ گشتیێ كاروبارێن ئیراقێ و ئیرانێ ل وەزارەتا دەرڤەیا توركیا و شاندەكێ د گەلدا كر. هەردو ئالییان دوپاتی ل پێشڤەبرن و بەرفرەهكرنا هاریكارییا هەڤپشك كر.
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێدا ل دۆر ناڤەڕۆكا دیدارێ راگەهاند» هەڤبەندیێن توركیا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، رەوشا ناڤخوەیا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، هەڤبەندیێن هەولێرێ – بەغدایێ و هەلبژارتنێن داهاتی یێن ئیراقێ هاتنە گەنگەشەكرن».
ب گۆڕەی بەیاننامەیا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ» هەردو ئالییان ئاستێ هەڤبەندیێن دوقۆلی بلند هەلسەنگاند و دوپاتی ل پێشڤەبرن و بەرفرەهكرنا هاریكارییا هەڤپشك د وارێن جودا جودا دا كر».
رەوشا ئەمنییا دەڤەرێ و دووماهی پێشهاتێن سووریێ و رۆژهەلاتا ناڤین و كاریگەری و دەرئەنجامێن وان، تەوەرەكی دی یێ كۆمبوونێ بوون.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل گەل محەمەد ئەلحەسسان، نوونەرێن تایبەتێ سكرتێرێ گشتیێ نەتەوەیێن ئێكگرتی ل ئیراقێ، دوپاتی ل سەر گرنگییا پاراستن و دابینكرنا مافێن دەستووری و شایستەیێن دارایی یێن خەلكێ كوردستانێ و رێزگرتن ل قەوارەیێ فیدرالیێ هەرێما كوردستانێ كر .
دوهی سێشەمبی 2/9/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل محەمەد ئەلحەسسان، نوونەرێن تایبەتێ سكرتێرێ گشتیێ نەتەوەیێن ئێكگرتی ل ئیراقێ و سەرۆكێ تیما نەتەوەیێن ئێكگرتی ل ئیراقێ (UNAMI) كر.
د دیارەكێدا، دانوستاندن ل دۆر دووماهی پێشهاتێن هەرێما كوردستانێ و رەوشا گشتییا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتنە كرن.
تەوەرەكێ سەرەكیێ كۆمبوونێ، دوپاتكرن بوو ل سەر گرنگییا پاراستن و دابینكرنا مافێن دەستووری و شایستەیێن دارایی یێن خەلكێ كوردستانێ و رێزگرتن ل قەوارەیێ فیدرالیێ هەرێما كوردستانێ.

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، و بالیۆز عەلی رەزا گوینەی، رێڤەبەرێ گشتیێ كاروبارێن ئیراقێ و ئیرانێ ل وەزارەتا دەرڤەیا توركیا چەند پرس گەنگەشەكرن.
دوهی سێشەمبی 2/9/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل شاندەكێ توركی ب سەرۆكایەتییا بالیۆز عەلی رەزا گوینەی، رێڤەبەرێ گشتیێ كاروبارێن ئیراقێ و ئیرانێ ل وەزارەتا دەرڤەیا توركیا كر.
د كۆمبوونەكێدا كو ئەرمان تۆپچو، قونسلێ گشتیێ توركیا ل هەرێما كوردستانێ بەرهەڤبووی، پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن دوقۆلی ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندییا هەڤپشك و رەوشا گشتییا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتە گەنگەشەكرن.
هەر د وێ دیدارێدا، پێدڤییا چارەسەركرنا كێشەیێن هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال و مسۆگەركرنا مافێن دەستووری و پشكا بودجەیا هەرێما كوردستانێ و دووماهی پێشهات و گوهۆڕینێن سووریێ و پاراستن و گرەنتیكرنا مافێن گەلێ كورد و پێكهاتەیێن دی یێن وی وەلاتی و پرۆسەیا ئاشتیێ ل توركیا، پشكەكا دی یا دانوستاندنان بوو.

دوهی سێشەمبی 2/9/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل پارتیك دۆرێل، بالیۆزێ فرەنسا ل ئیراقێ كر.
د دیدارەكێدا كو یان برێم، قونسلێ گشتیێ فرەنسا ل هەرێما كوردستانێ بەرهەڤبووی، پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن دوقۆلی و هەڤبەندیێن هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال و رەوشا گشتییا ئیراقێ و بەرهەڤیێن هەلبژارتنێن داهاتی یێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ هاتنە گەنگەشەكرن.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ، دوپاتكر كو پێدڤییە وەك هەرێما فیدرال و ل سەر بنەمایێ دەستووری و ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە، رێز ل مافێن دەستووری یێن هەرێما كوردستانێ بهێتە گرتن و پشكا بودجەی و شایستەیێن دارایی بێی كێشە و ئاستەنگ بهێنە هنارتن.
د كۆمبوونێدا بیر و بۆچوون ل دۆر بزاڤ و دانوستاندنێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هاتنە لێكگۆهارتن.

بەرپرسێ پشكا رێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان، پێشوازی ل مازن ئەلفەقیە، بەرپرسێ كاروبارێن سیاسی و ئابۆریێ قونسلخانەیا ئەمریكا ل هەولێرێ و شاندێ د گەلدا كر. د دیدارەكێدا د. هێمن هەورامی، دووماهی پێشهاتێن ڤێ دووماهیێ یێن هەرێما كوردستانێ ژ روویێ سیاسی و ئابۆری و ئەمنی و هەڤبەندی ل گەل بەغدایێ و بەرهەڤی بۆ هەلبژارتنێن ئیراقێ و سەرنج و سیاسەتا پارتی، بۆ رۆهنكر.
رۆژا سێشەمبی 2/9/2025، د. هێمن هەورامی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی و بەرپرسێ پشكا رێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان، ل پیرمام پێشوازی ل مازن ئەلفەقیە، بەرپرسێ كاروبارێن سیاسی و ئابۆریێ قونسلخانەیا ئەمریكا ل هەولێرێ و شاندێ د گەلدا كر.
ل دەستپێكا دیدارێ، د. هێمن هەورامی، سەرەرای ب خێرهاتنێ، پیرۆزباهییا دەستبكاربوونێ لێكر كو وەك بەرپرسێ نوو یێ كاروبارێن سیاسی و ئابۆری ل قونسلخانەیا ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ دەستبكار بوویە.
ژ ئالیێ خوەڤە، بەرپرسێ نوو یێ كاروبارێن سیاسی و ئابۆری ل قونسلخانەیا ئەمریكا ل هەولێرێ خوەشحالییا دیاركر بۆ ڤی پۆستێ نوو و بەردەوامییا لێكگۆهارتنا بیر و بۆچوونان ل سەر پێشهاتێن سیاسی و بەرچاڤرۆهنییا زێدەتر ل سەر هەڤكێشە و بابتێن جۆراوجۆرێن ناڤ هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ و دەڤەرێ، ب گرنگ زانی.
د. هێمن هەورامی، دووماهی پێشهاتێن ڤێ دووماهیێ یێن هەرێما كوردستانێ ژ روویێ سیاسی و ئابۆری و ئەمنی و هەڤبەندیێن ل گەل بەغدایێ و بەرهەڤییان بۆ هەلبژارتنێن ئیراقێ ل مەها 11 یا ئەڤسالە و پێشهاتێن هەرێمی ل توركیا و سووریێ، سەرنج و سیاسەتا پارتی دیموكراتی كوردستان ل دۆر وان بۆ رۆهنكر.

ب گۆڕەی راپۆرتێن نێڤدەولەتی، میلیشیا بابلیون ب سەرۆكایەتییا رەیان كلدانی كو ناڤێ وی د لیستا تیرۆرێ یا ئەمریكا دایە، ژ ئالیێ تێكرایا پێكهاتەیێن دەشتا نەینەوا یا رەتكریە كو هەژمارەكا مەزن ژێ ژ پێكهاتەیێ كریستانایە و كەس ب نوونەرێن خوە قەبوول ناكەن.
پەیمانگەها واشنتۆن، ژ زارێ یەعقووب بێت ئادی، شارەزا د سیاسەتا ئیراقێدا بەلاڤكر» ئێك ژ میلیشیایێن چەكدار یێن ب سەر ئیرانێ ڤە ( كو مەبەستا وی میلیشیا بابلیونە ب سەرۆكایەتییا رەیان كلدانی) تاوانێن گەلەك مەزن دەرهەق خەلكێ دەشتا نەینەوا ئەنجامدایە دەمێ خواستین جهێ فەرماندەیا پۆلیسێن باژێركەكی كریستییانان بگرن، ژ ئالیێ خەلكێ وی باژێركیڤە هاتنە دەركرن».
ئاكنجیێن باژێركێ (قەرەقووش) یێ كریستیاننشین كو ب سەر قەزا حەمەدانیە ڤەیە ل دەشتا نەینەوا، د خونیشادانەكێدا روو ب روویێ بزاڤەكا میلیشیا بابلیون بوون، دەمێ خواستی دەست ب سەر باژێركێ واندا بگرن.
ل دووڤ راپۆرتا پەیمانگەها واشنتۆن، خەلكێ پارێزگەها نەینەوا ب هەموو پێكهاتەیێن نەتەوەیی و ئایینی ڤە گەلەك ژ میلیشیا بابلیون یا ب سەر حەشدا شەعبیڤە و لایەنگرا ئیرانێ تۆرە و بێزارن، كو دەست د كریارێن رەڤاندن و كوشتن و بەرزەكرن و سڤكایەتیكرن ب خەلكێ دەڤەرێ و گەندەلیێ و دزیێ و داگیركاریێ دا هەیە، هەروەسا بزاڤا گوهۆڕینا بەرپرسێن حوكمەتێ دكەت ب ئەندامێن سەر ب میلیشیا خوەڤە و ل زالگەها دەستدرێژیێ دكەنە سەر ئافرەت و كچێن دەڤەرێ.
ژ ئالیێ خوەڤە، سەلاح بەرزنجی، نڤیسەر و سیاسەتمەدارێ ئیراقی، پێشتر دوپاتی ل وێ چەندێ كربوو كو میلیشیێن سەر ب ئیرانێ ڤە ل ئیراقێ، نوكە لاواز و بێهێز بووینە، ب تایبەت میلیشیا بابلیون ب سەرۆكایەتییا رەیان كلدانی كو ناڤێ وی د لیستا تیرۆرێ یا ئەمریكا دا هەیە. ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كریە، ئەوان میلیشیا تاوانێن مەزن دەرهەقی هەموو پێكهاتەیان ژ وان ژی كریستیانێن ئیراقێ كرینە، ب تایبەت ل پارێزگەها نەینەوا.
بەرزنجی دیاركر ژی» پشتی شكاندنا بەرەیێ موقاوەمە یێ ئیرانی ل سووریێ و پاشڤەچوونا هەژموونا وان ل هەموو دەڤەرێ، میلیشیێن میحوەرێ موقاوەمێ تووشی ژناڤچوونێ بوون ل سووریێ و ل ئیراقێ ژی د پاشڤەچوونەكا ب لەز دانە، ژوان ژی میلیشیا بابلیون ب سەرۆكایەتییا رەیان كلدانی، كو تاوانێن گەلەك مەزن بەرامبەر كریستیانێن مووسل كرینە، هەر ئەو میلیشیا بەرەیێ موقاوەمێ، كریستانێن سەرانسەری ئیراقێ كرینە ئارمانج و پشتەڤانییا دەستهەلاتدارێن ئیراقێ دكەت بۆ مشەختپێكرن و دەربەدەكرنا وان ژ جهێن باب و باپیرێن وان».
رۆهنكر ژی» رەیان كلدانی و ئەندامێن مالباتا وی دەست د چالاكیێن مافیاگەرایی ل مووسلێ هەیە، ئەوژی ب پشتەڤانییا راستەوخوەیا میلیشیا حەشدا شەعبی و ب مفا وەرگرتن ژ وان شیانێن حوكمەتێ بۆ وێ میلیشیایێ پەیداكرین. بەلێ نێزیكە رەوش دێ ژ دەستێ وان دەركەڤیت. هەروەكو مە دیتی محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ فەرمانا دەستەسەركرنا برایێ رەیان كلدانی دەركری، دەمێ ب ترۆمبێلەكا گرانبەها ل ناڤ مووسلێ دەركەفتی و ب نەچاری پارە ژ خەلكی د ستاند».
ناڤبری ئاماژە كر» ل گەل ژناڤچوونا رژێما بەشار ئەسەدی ل سووریێ، ژێدەرێ نەشەرعیێ داهاتێ وان گرۆپێن نە شەرعی ژ دەست دەرچوو، ب تایبەت بازرگانی و قەچاخچیكرنا ب چەكی و مادەیێن هۆشبەر د ناڤ چەندین وەلاتاندا، هەروەسا ئەو قەوارەیێ دەست ب سەر دەڤەرێدا گرتی، نوكە نەشێت هاریكارییا وان بكەت».
ب دیتنا وی نڤیسەر و سیاسەتمەدارێ ئیراقی» میلیشیێن بەرەیێ موقاوەمە هیچ جه و پیگەه د پاشەڕۆژا ئیراقێدا نینە، هەكە ب هێزێ ژی بزاڤا مانا خوە بكەن، تنێ دێ ئیراقێ بەر ب زێدەتر كاڤلبوونێ بەن».

بەرپرسێ نڤیسینگەها هاریكارییا ئاسایشێ ل قونسلخانەیا گشتییا ئەمریكا ل هەولێرێ راگەهاند: هاریكاریێن وان بۆ هێزێن پێشمەرگەی دێ د بەردەوام بن بۆ دروستكرنا ژێرخانەیەكا سەربازییا نیشتمانییا ب هێز.
وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكر» شۆڕش ئیسماعیل، وەزیرێ كاروبارێن پێشمەرگەی ل گەل كۆلۆنێل دێك پایلویك، بەرپرسێ نڤیسینگەها هاریكارییا ئاسایشێ ل قونسلخانەیا گشتییا ئەمریكا ل هەولێرێ دووماهی پێشهاتێن دەڤەرێ و پرۆسەیا چاكسازیێ د ناڤ هێزێن پێشمەرگەیدا و دوستكرنا دو دەڤەرێن سەركردایەتییا سەربازی و فیرقەیێن پیادە ل وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەی گەنگەشە ل سەر هاتە كرن».
وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» وەزیرێ كاروبارێن پێشمەرگەی دوپاتكر، پرۆسەیا چاكسازیێ یا بەردەوامە و مە بزاڤێن خوە بۆ سەرئێخستنا چاكسازیێ چڕكرینە و پشتڕاست بووینە ئەمریكا و هەڤپەیمان د پرسا هاریكاری و پشتەڤانییا هێزا پێشمەرگێ كوردستانێدا دێ د بەردەوام بن، هەروەسا مە پێدڤی ب زێدەتر هاریكاری و پشتەڤانییا هێزێن هەڤپەیمانە ب تایبەتی ئەمریكا».
وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەی دیاركر ژی» ژ ئالیێ خوەڤە كۆلۆنێل دێك پایلویك، دلخوەشبوو ب پێشڤەچوونا پرۆسەیا چاكسازیێ د ناڤ هێزێن پێشمەرگەیدا و ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو دێ د بەردەوام بن د هاریكاریكرنا وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەیدا بۆ دروستكرنا ژێرخانەیەكا سەربازییا نیشتمانییا ب هێز و ئارمانجگەهاندنا پرۆسەیا چاكسازیێ».

دوهی دوشەمبی 1/9/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل كریستۆف پرۆمێرشبێرگەر، كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا هۆلەندا ل ئیراقێ كر.
د كۆمبوونەكێدا، كو ئەدریان ئایسلستین، قونسلێ گشتیێ هۆلەندا ل هەرێما كوردستانێ بەرهەڤبووی، ب هێزكرنا هەڤبەندیێن دو ئالییانە و دووماهی پێشهات و گوهۆڕینێن ئیراقێ و دەڤەرێ هاتنە گەنگەشەكرن.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ سوپاسییا هۆلەندا كر بۆ پشتەڤانیكرنێ ل چاكسازیێن حوكمەتێ د وارێ هەمەجۆركرنا ئابۆری، ب تایبەتی پشتەڤانیكرنا كەتێ چاندنا كوردستانێ.
كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا هۆلەندا، پێشكەفتن و ئاڤەدانی و رەوشا پێكڤەژیانا ئاشتییانەیا هەرێمێ و مێهڤانداریكرنا ئاوارە و پەنابەران بلند هەلسەنگاند. هەروەسا بەرهەڤییا وەلاتێ خوە بۆ زێدەتر پێشئێخستنا هەڤبەندییان ل گەل هەرێما كوردستانێ دیاركر، بۆ ڤێ مەبەستێ ژی بڕیارە ل دەمێ داهاتیدا، شاندەكێ بازرگانیێ هۆلەندی، ب مەبەستا پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن بازرگانی و ئابۆری سەرەدانا هەرێما كوردستانێ بكەت.
د پشكەكا دی یا كۆمبوونێدا، بیر و بۆچوون ل دۆر بزاڤێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێمێ و چارەسەركرنا كێشەیێن د ناڤبەرا هەرێمێ و حوكمەتا فیدرالییا ئیراقێدا و دابینكرنا مافێن دەستووری و شایستەیێن دارایی یێن خەلكێ كوردستانێ هاتنە لێكگۆهارتن.

وەزیرێ ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند: تاوانێن داعشێ ئیدارەیا گەلێ مە ناشكێنیت، هەروەسا دوپاتی ل بجهئینانا مادەیا 140 یا دەستووری و رێككەفتنا شنگالێ كر.
دوهی دوشەمبی 1/9/2025رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ب نوونەرایەتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پشكداری د رێوڕەسمێ ڤەكرنا مزگەفتا (نووری) یا مەزن و كەنیسەیێن (تاهیرە) و (ساعە) ل باژێرێ مووسلێ كر و پەیڤەك بۆ بەرهەڤبوویان پێشكێشكر.
محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، محەمەد ئەلحەسسان، هنارتیێن تایبەتێ نەتەوەیێن ئێكگرتێ بۆ ئیراقێ، شاندەكێ بلند یێ ئیماراتی و چەندین وەزیر و بەرپرسێن حكومی د رێوڕەسمێدا پشكدار بوون.
رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیڤا خوە دا دوپاتی ل وێ چەندێ كر» تاوانێن گرۆپا تیرۆرستییا داعشێ، ب تایبەتی ل مووسلێ و دەشتا نەینەوا و شنگالێ، ئیرادەیا گەلێ مە بۆ مانێ و پێكڤەژیانێ ناشكێنیت. ئەوان تیرۆرستان پەرستگەه كرنە ئارمانج، كۆمكوژی دژی ئێزدییان ئەنجامدان، مەسیحی و هەموو پێكهاتەیێن نەینەوا ئاوارە كرن و بزاڤكر ناسنامەیا باژێرێ نەهێلن».
رێبەر ئەحمەد رێز ل قوربانیێن هێزێن ئیراقی ب هەموو پێكهاتەیێن خوەڤە گرت، ب تایبەتی هێزێن پێشمەرگەی و گوت» ل سەرنگەرێن بەراهیێ راوەستان و دەرگەهێن رزگاركرنا مووسلێ بۆ هێزێن فیدرالی ڤەكرن».
هەروەسا ئاماژە كر» هێزێن پێشمەرگەی ل شەڕێ ژناڤبرنا داعشێ قوربانییەكا مەزن دایە و خوونا وان ل مەیدانا شەڕی ل گەل هێزێن ئیراقی تێكهەل بوویە، ئەڤ چەندە ژی دوپات دكەت كو پاراستنا باژێری و وەلاتییان بەرپرسیارەتییەكا هەڤپشكە».
وەزیرێ ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دوپاتی ل پێدڤییا رەتكرنا ناكۆكییان و پێشڤەبرنا كەلتوورێ ئاشتییا مەدەنی و پێكڤەژیانا هەڤپشك كر و گوت» چونكە ئەوا مە كۆمڤەدكەت گەلەك مەزنترە ژ یا مە جودا دكەت».
ل دۆر زڤرینا ئاوارەیان ژی، رێبەر ئەحمەد ب لەزكرنا بجهئینانا رێككەفتنا شنگالێ ب پێنگاڤەكا گەلەك پێدڤی زانی بۆ بەرهەڤكرنا رێكێ بۆ زڤرینا زێدەتر ژ 300 هزار ئاوارەیێن ئێزدی بۆ دەڤەرێن خوە ب رێزڤە و ب بەرپرسیارەتییەكا نیشتمانی و ئەخلاقی ل سەر ملێ هەموو ئالییان هەژمارت.
ل دووماهیێ، وەزیرێ ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دوپاتی ل» گرنگییا بجهئینانا مادەیا 140 یا دەستوورێ ئیراقی كر وەكو دەرگەهەكێ سەرەكی بۆ چەسپاندنا دادپەروەریێ و ب دووماهیئینانێ ب دۆسیێن هەلاویستی، كو ئارامییا وان دەڤەران دابین دكەت و گیانێ برایەتیێ و وەلاتیبوونێ د ناڤبەرا پێكهاتەیێن نەتەوەیی و ئایینی یێن جودا دا ب هێز دكەت».

پڕۆژەیەك بۆ دروستكرنا هەرێمەكا تایبەت ژ ئالیێ عەرەبێن سوننە یێ ئیراقێ ل بەرە بهێتە راگەهاندن كو ناڤێ وێ هەرێمێ ژی (رۆژهەلاتا شامێ) یە و چەندین پارێزگەهێن رۆژئاڤایا ئیراقێ بخوەڤە دگریت، هەروەسا چەند دەڤەرێن كوردستانێ یێن داگیركری ژی (دەڤەرێن مادەیێ 140 ژ دەستوورێ ئیراقێ) ڤەدگریت.
پڕۆژەیێ ناڤبری ژ ئالیێ (بەرەیێ سەربخوە بۆ ئازادیێ و ئاشتیێ) هاتیە بەلاڤكرن كو ل دووڤ وان پێزانینێن ل دۆر خوە ئاماژە پێدای، بەرەیەكێ عەرەبێن سوننەیە كو كار بۆ ب هەرێمكرنا دەڤەرێن سوننەنشینێن ئیراقێ دكەن. هەرێما وان ژی وەك د نەخشەیێ هەڤپێچدا دیاركری، ژ چەند پارێزگەهێن ناڤەڕاست و رۆژهەلات و رۆژئاڤایا ئیراقێ پێك دهێت و سنوورێ وێ ژی ل هندەك دەڤەران هەتا سنوورێن ئیرانێ درێژ دبیت و رووبەرێ گەلەك دەڤەرێن كوردستانی یێن داگیركری ژی ل سەرە.
وی بەرەیی ئاماژە ب وێ چەندێ كریە كو پشتی سالا 2003 و ژناڤچوونا رژێما بەرێ یا ئیراقێ، هێز و میلیشیێن سەر ب ئیرانێڤە دەستهەلات وەرگرتیە و دەست كریە ب گرتن و كوشتن و دەربەدەركرنا خەلكێ دەڤەرێن پترییا وان عەرەبین سوننە، وەك (بەغدا و نەینەوا و سەلاحەدین و دیالا و ئەنبار و حەویجە و دەڤەرا جەرفولسەخر ل بابل).
هەروەسا بەرچاڤكریە كو میلیشیێن حەشدا شەعبی بوونە ئەگەرێ كوشتنا زێدەتر ژ ملیۆن و نیڤ وەلاتیێن عەرەبێن سوننە و ئاوارەبوونا زێدەتر ژ چار ملیۆنێن دی و گرتنا 190 هزار كەسان ل بن ناڤێ بجهئینانا قانوونا (بەرهنگاربوونا تیرۆرێ).
بەرەیێ سەربخوە بۆ ئازادیێ و ئاشتیێ ل مالپەرێ خوە دا ئەوژی بەلاڤكریە كو ل دەمێ بۆری دەستدرێژی ل سەر 32 هزار كچ و ژنان هاتیە كرن، سەرەرای بەرزەكرنا زێدەتر ژ 50 هزار زەلام و گەنجێن عەرەبێن سوننە و دەركرنا فەرمانا سێدارەدانێ بۆ زێدەتر ژ 30 هزارێن كەسێن دی ل گرتیخاناندا. ئەڤە ژ بلی وێ چەندێ وەلاتیێن كریستییان و ئێزدی ژی ل سەر دەستێ وان میلیشیایێن سەر ب ئێرانێ ڤە روو ب روویێ هەمان چارەنڤیس بووینە و حوكمەتان ژی نەشیاینە ژیان و مالێن وان بپارێزن و مافێن وان بۆ بزڤرینن.
ل دووڤ وێ بەیاننامەیا وی بەرەی «سنوورێن وێ هەرێمێ دێ درێژ بن ژ دیالا هەتا لازقییە، هەروەسا ژ نەینەوا هەتا دیمەشقێ، ل دەمێ خوە مووسل پشكەك بو ژ سووریا نوو، بەلێ پاشی بریتانیا ئێخستە ب سەر ئیراقێڤە، تاكو ل گەل دەڤەرێن دی هەرێما كوردستانێ رۆژهەلاتا شامێ ئەڤ دەولەتا ئیراقێ ژێ پێكئینای».
ئەوژی دیاركر كو هەرێما وان ژ پارێزگەه و قەزایێن (بەغدا، نەینەوا، ئەنبار، سەلاحەدین، دیالە،/ حەویجە و جورفولسەخر) پێك دهێت.
ئەڤە د دەمەكیدایە هەتا نوكە هیچ حزبەكێ ل ئیراقێ ب فەرمی پشتەڤانییا خوە بۆ پڕۆژەیێ ناڤبری رانەگەهاندییە و حوكمەتا فیدرالی و عەرەبێن شیعە ژی هیچ هەلوەشتەكێ جدی ل دۆر ڤێ چەندێ بەرچاڤ نەكریە.
پێشتر عەرەبێن سوننە یێن ئیراقێ بزاڤا ب هەرێمكرنا دەڤەرێن خوە كریە، هەتا ل ئەنبار و سەلاحەدین ئەڤ بابەتە دناڤا كۆمبوونێن جڤاتێن پارێزگەهان هاتبوو باسكرن و دەنگ ژی ل سەر هاتبوو دان و هاتبوو پەسەندكرن، بەلێ حوكمەتا فیدرالییا ئیراقێ ل سەر دەمێ كابینەیا نوری مالكی، ب ئاگری و ئاسنی روو ب روویێ داخوازییان وان بوو و ب هێزێ دووماهی ب خواستا وان ئینا، پاشی رێكخراوا تیرۆرستییا داعشێ دەركەفت و ئەو بابەت هاتە ژبیركرن.
ل دووڤ دەستوورێ بەردەوام یێ ئیراقێ یێ سالا 2005، ئیراق دەولەتەكا فیدرالییە و ل دووڤ مادەیا 119 ژ دەستووری، هەر پارێزگەهەك یان زێدەتر مافێ وێ چەندێ هەیە هەرێمێ دروست بكەن ب رێكا راپرسیێ، راپرسی ژی ب ئێك ژ ڤان دو رێكا دا دهێتە داخوازكرن:
1-ئێك ل سەر سێیا ئەندامێن جڤاتا وێ پارێزگەهێ كو دخوازیت ببیتە هەرێم، داخوازا راپرسیێ بكەن.
2-داخوازی بۆ ئەنجامدنا راپرسیێ ژ ئالیێ 10% ژ دەنگدەرێن هەر پارێزگەهەكێ بهێتە پێشكێشكرن كو دخوازیت ببیتە هەرێم.