NO IORG
نووترين نووچه
نووترين نووچه

جێگرێ سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ و شاندەكێ بلندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل سەر ئێكخستنا سیاسەتا گومرگی و بجهئینانا سیستەمێ ئەلكترۆنی ل دەروازەیێن سنۆری رێككەفتن، هەڤدەم بڕیار دان رێڤەبرنا گومرگێن هەرێما كوردستانێ ب شێوەیەكێ هەڤپشك بیت.
رۆژا دوشەمبی، 6/4/2026 فوئاد حوسێن، جێگرێ سەرۆكوەزیران و وەزیرێ دەرڤە یێ ئیراقێ، سەرپەرشتییا كۆمبوونا 13 یا جڤاتا وەزاری یا ئابووری یێ وەلاتی كر. د ڤێ كۆمبوونێ دا شاندەكێ بلندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئامادە بوون.
ب گۆرەی راگەهاندنا كۆمبوونێ، مێهڤانكرنا شاندێ هەرێما كوردستانێ بۆ گەنگەشەكرنێ بوو ل سەر ئێكخستنا رێكارێن گومرگی ل دەروازەیێن سنۆری.
شاندێ هەرێما كوردستانێ پێكهاتبوو ژ سكرتێرێ جڤاتا وەزیران، سەرۆكێ دیوانا جڤاتا وەزیران، سەرۆكێ نوونەرایەتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدا، شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی، رێڤەبەرێ گشتی یێ گومرگی، رێڤەبەرێ گشتی یێ دووڤچوون و هەماهەنگیێ، ل گەل سەرۆكێن ژوورێن بازرگانی یێن هەولێر، سلێمانی، دهۆك و هەلەبجە.
جڤاتێ ئاماژە ب هندێ كر كو ل سەر ئێكخستنا سیاسەتا گومرگی د ناڤبەرا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دا رێككەفتینە، ب تایبەتی د بوارێ پێناسەیا گومرگی و پاراستنا بەرهەمێ ناڤخۆیی دا. هەروەسا بڕیار هاتە دان سیستەمێ «ئەسیكوودا» ل دەروازەیێن هەرێما كوردستانێ بهێتە بجهئینان، ب مەرجەكی داڕشتنا سیاسەتا گومرگی ئەركێ حوكمەتا فیدرالی بیت و رێڤەبرنا گومركان ژی ب شێوەیەكێ هەڤپشك بیت ل گەل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.
بۆ ڤێ مەبەسێ بڕیار هاتە دان شاندەكێ تەكنیكی یێ رێڤەبەرییا گشتی یا گومرگی ل هەرێما كوردستانێ ل گەل تیمەكا نیشتمانی یا وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ كۆمببن بۆ گەنگەشەكرنێ ل سەر میكانیزمێن ئێكخستنا رێكاران ب بەرچاڤوەرگرتنا تایبەتمەندی و یاسایێن كارپێكری ل هەرێما كوردستانێ. بڕیارە د چەند رۆژێن كێم دا هەردوو تیم راپۆرتەكێ بدەنە جڤاتا ئابووری بۆ دەركرنا بڕیارا پێدڤی.
فوئاد حوسێن، جێگرێ سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ، د كۆمبوونێ دا راگەهاند كو ئیراق ژ بەر بارودۆخێ شەڕی ل دەڤەرێ روو ب روویێ تەنگاڤییێن ئەمنی و ئابووری بوویە، لەوما ئێكخستنا بزاڤان گەلەك یا پێدڤییە.د
د هەمبەر دا، سكرتێرێ جڤاتا وەزیران یێ هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب هندێ كر كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پشتەڤانییا هەر بزاڤەكا حوكمەتا فیدرالی دكەت بۆ ئەلكترۆنیكردنا رێكارێن گومرگی، ئەڤ چەندە دێ زەلالیێ پتر لێ كەت و داهاتێ گشتی بلند كەت.
د دووماهییا بەیاننامەیێ دا هاتییە كو جڤاتا ئابووری بڕیار دا دەروازەیێ سنۆری یێ ترێبیل وەك دەروازەیەكێ فەرمی بۆ هاوردەكرنا زێری بهێتە دیاركرن، هەتا كو قەدەغەیا ئاسمانی ژ بەر ئۆپەراسیۆنێن سەربازی ل سەر وەلاتی دهێتە هەلگرتن.

ئەمیندارێ گشتیێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەران و بسپۆرێ یاسایی رۆناهی ئێخستییە سەر وێ پێلا هێرشێن كو دەمەكە باژیڕێن هەرێما كوردستانێ و ب تایبەتی هەولێرا پایتەخت دكەنە ئارمانج. د ڤێ راپۆرتێ دا هاتییە دیاركرن كو ئەڤ هێرشە نەك بتنێ گەفەكا ئەمنی نە، بەلكو نیشانا شكەستنا بنەرەتییا سیستەمێ فیدرالی نە ل ئیراقێ.
ئەیاد حاجی نامق، ئەمیندارێ گشتیێ بەری یێ جڤاتا نوونەران و پسپۆرێ یاسایی ئاماژێ ب هندێ دكەت كو هەرێما كوردستانێ ب گۆرەی مادەیێن (117) و (121) ژ دەستوورێ ئیراقێ، قەوارەیەكێ یاسایی و فەرمی یە. لەوما هەر هێرشەك بۆ سەر هەولێرێ، وەك ناڤەندا دەزگەهێن دەستووری و نوونەرایەتییێن نێڤدەولەتی، یان بۆ سەر دهۆك، سلێمانی و هەلەبجە، ب رامانا بەزاندنا سەروەرییا دەولەتێ دهێت.
ئەڤ یاساناسە د نڤیسینا خۆ دا پرسیارێن جدی ئاراستەی حوكمەتا فیدرالی دكەت و دبێژیت: بۆچی فەرماندەیێ گشتی یێ هێزێن چەكدار ل هەمبەر ڤان هێرشێن دووبارەبووی بێدەنگە و هەلوەستەكێ كاریگەر نینە؟ هەروەسا چەوا گرووپێن چەكدار ل دەرڤەی چارچۆڤەیێ دەولەتێ و بێی پێگیریبوون ب زنجیرا فەرماندەییا سەربازی، دشێن چەكێن پێشكەفتی یێن وەك درۆن و مووشەكان بكاربینن؟
هەروەسا دوپاتیێ ل سەر هندێ دكەت كو ئەڤ رەوشە بنپێكرنا ئاشكرایا ڤان مادەیێن دەستوورێ ئیراقێ یە:
مادەیێ (9/ئێكێ/ب): كو پێكئینانا میلیشیایان ل دەرڤەی هێزێن فەرمی قەدەغە دكەت.
مادەیێ (78): كو سەرۆك وەزیران وەك بەرپرسێ راستەوخۆ یێ ئاسایشێ دیار دكەت.
مادەیێ (110): كو پاراستنا سەروەری و ئاسایشێ دكەتە ئەركێ دەسهەلاتا فیدرالی.
دبێژیت ژی: «بەردەوامییا ڤان هێرشان نیشانا شكەستنا جڤاتا نوینەرانە د چاڤدێریێ دا، و شكەستنا دادگەها بلند یا فیدرالی و سەرۆككۆمارییە د پاراستنا دەستووری دا (ب گۆرەی مادەیێن (67) و (93)».
پتر گۆت: «پاراستنا وەلاتییان و قۆرخكرنا چەكی د دەستێ دەولەتێ دا، نەك بتنێ ئەركەكێ سیاسی یە، بەلكو پێگیرییەكا دەستووری یا بنەرەتییە. هەر خەمسارییەك د ڤی ئەركی دا، دێ بیتە ئەگەرێ هەلوەشاندنا شەرعییەتا دەولەتێ و تێكچوونا ئاشتییا جڤاكی.»
ل دووماهیێ داخوازكر كو گرنگە فەرماندەیێ گشتیێ هێزێن چەكدار ل ئیراقێ د بەیاننامەیەكا فەرمی و رۆهن دا ئەنجامدانا پێرابوونێن توند یێن یاسایی بۆ كۆنترۆلكرنا چەكی و چالاككرنا رۆلێ جڤاتا نوونەران و دادوەری بۆ لێپرسینێ ژ وان ئالیێن هێرشان ئەنجام ددەن، دەربكەت.

ل رۆژا شەمبیێ 4/4/2026 ، سەرۆك بارزانی ب هەلكەفتا سالڤەگەڕا 67 یا دەركەفتنا رۆژنامەیا (خەبات) پەیامەكا پیرۆزباهیێ بەلاڤكر.
سەرۆك بارزانی ب ڤێ هەلكەفتێ پیرۆزباهیێ ل سەرنڤیسەر، نڤیسەر و رۆژنامەڤانێن رۆژنامەیا خەبات و خواندەڤانێن كوردستانێ دكەت.
سەرۆك بارزانی د پەیاما خوە دا دوپاتكر «رۆژنامەیا خەبات نە بتنێ زمانحالێ پارتی دیموكراتی كوردستانە، بەلكو د درێژاهییا دەركەفتنا خۆ دا وەك زمانحالێ گەلێ كوردستانێ بوویە و هەر دەم ب بەرپرسیاری و پیشەییانە كارێ خۆ ئەنجام دایە».
سەرۆك بارزانی د ڤێ هەلكەفتی دا داخوازێ ژ سەرنڤیسەر و ستافێ رۆژنامەیێ دكەت، «ل سەر رێبازا نەتەوەیی و نیشتمانی و بەرەڤانیكردنێ ژ بهاێن بلندێن گەلێ كوردستانێ بەردەوام بن و هیڤییا سەركەفتن و بەردەوامیێ بۆ هەوە دخوازم».

ل رۆژا شەمبی 4/4/2026ێ، د سالڤەگەڕا 46 یا جینۆسایدكرنا كوردێن فەیلی دا، سەرۆك بارزانی و نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیامێن جودا دا دوپاتی ل سەر مەزناهییا وێ تاوانێ و پێدڤییا قەرەبووكرنا زیانلێكەفتییان ژ ئالیێ حوكمەتا فیدرال ڤە كر.
سەرۆك بارزانی: كوردێن فەیلی ب تنێ ژ بەر كوردبوونا خوە هاتنە كۆمكوژكرن
سەرۆك مەسعود بارزانی د پەیامەكێ دا ئەڤ رۆژە ب «رۆژەكا خەمگین» د سالنامەیا گەلێ كوردستانێ دا ناڤبر و راگەهاند كو كوردێن فەیلی د بن دەستێ رژێما بەرێ دا ئازار و دەرەبەدەرییەكا مەزن دیتیە. سەرۆك بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو شەهیدكرنا هزاران گەنجان، ژێ ستاندنا ناسنامەیێ و دەركردنا دەهان هزار خێزانان پشكەك بوو ژ سیاسەتا نەمرۆڤانە و رێكخستی یا رژێما بەعس دژی گەلێ كوردستانێ. هەروەسا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو ئەركێ دەولەتا ئیراقێ یە ئازار و نەهامەتییێن خوشك و برایێن فەیلی قەرەبوو بكەت.
نێچیرڤان بارزانی: پێدڤییە حوكمەتا فیدرال رەگەزنامە و مولكێن كوردێن فەیلی بزڤڕینیت
ژ ئالیێ خوە ڤە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، وەسفا وێ تاوانێ ب «جینۆسایدەكا رەگەزپەرستانە» كر كو دیرۆكەكا رەش و بۆرییەكێ تەحل بۆ ئیراقێ ب جهـ هێلایە. سەرۆكێ هەرێمێ دوپات كر كو پێدڤییە حوكمەتا فیدرال بڕیارا دادگەها بلند یا تاوانێن ئیراقێ بجهبینیت كو ئەڤ تاوانە وەك جینۆساید ناساندیە، و ب وێ چەندێ رەگەزنامە و مال و مولكێن كوردێن فەیلی بۆ بزڤڕینیت و قەرەبوویا مادی و مەعنەوی یا وان بكەت.
مەسرور بارزانی: دڤێت بەغدا بەرپرسیارییەتا یاسایی و دەستووری بەرانبەر ڤێ پێكهاتەیێ بجهبینیت
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، داخواز ژ بەغدا كر كو بەرپرسیارییەتا خوە یا یاسایی و دەستووری بەرامبەر ڤێ پێكهاتەیێ بجهبینیت و ئاماژە ب وێ چەندێ یەكێ كر كو هەوێن جینۆسایدێ بووینە ئەگەرێ شەهیدكرن و بێسەروشوونكرنا سەدان هزار وەلاتییان. سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ ب پێدڤی زانی كو حوكمەتا فیدرال ب شێوەیەكێ هژەی كەسوكارێن شەهیدێن فەیلی، كیمیاباران، ئەنفال و هەموو قوربانییێن دەستێ رژێما بەرێ قەرەبوو بكەت.
دهێتە زانین، دیرۆكا ڤێ كارەساتا مرۆڤی و جینۆسایدكرنا كوردێن فەیلی بۆ دەسپێكا نیسانا 1980 ێ دزڤڕیت، وەختێ رژێما بەعس ب سەركردایەتییا سەدام حسێنی دەست ب هەوەكا دڕندانە و بەرفرەهـ دژی ڤێ پێكهاتەیێ ل بەغدا و باژێڕێن ناڤەڕاست و باشوورێ ئیراقێ كری. د وێ پرۆسەیا نەژادپەرستانە دا، پتر ژ 20 هزار گەنجێن فەیلی هاتنە دەستەسەركرن و پاشی د گۆڕێن ب كۆم دا هاتنە بەرزەكرن، هەروەسا سەدان هزار وەلاتیێن دی ژی ب بهانەیا «نژادێ ئێرانی» بەرەڤ سنۆرێن ئێرانێ هاتنە دەربەدەركرن. هەرچەندە ل سالا 2010 ێ دادگەها بلند یا تاوانێن ئیراقێ ئەڤ كارەساتە وەك جینۆساید ناساند، بەلێ هەتا نوكە قوربانی و كەسوكارێن وان ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە و هەژی نەهاتینە قەرەبوو كرن.

رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ رادگەهینیت، بازرگانیكرن ب ماددەیێن بێهۆشكەر بوویە ژێدەرەكێ سەرەكی یێ دارایی بۆ گرۆپێن چەكدار یێن ژ یاسایێ دەركەفتی. ئاماژێ ب وێ چەندێ ژی دكەت كو ئالۆزییێن دەڤەرێ ڤالاهیێن ئەمنی ل سەر سنۆران دروستكرینە و قاچاخچی مفای ژێ وەردگرن.
د. دیندار زێباری، رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دیار كر، ئالۆزییێن سیاسی و سەربازی یێن رۆژهەلاتا ناڤین كارتێكرنەكا نەرێنی یا بەرچاڤ ل سەر ئاسایشا دەڤەرێ كرینە، ب تایبەتی د بوارێن بەرهنگاربوونا ماددەیێن بێهۆشكەر و ماددەیێن كارتێكرنێ ل سەر مەژی دكەن.
هەروەسا دبێژیت، نەجێگیرییا بەردەوام ل دەڤەرێ دبیتە ئەگەرێ سستبوونا سیستەمێ كۆنترۆلكرنا سنۆران ل وەلاتێن جیران، ئەڤ چەندە ژی دەلیڤەیێن زێدەتر ددەتە تورێن تاوانێن رێكخستی بۆ بەرفرەهكرنا چالاكییێن وان د قاچاخچیكرنا ماددەیێن بێهۆشكەر دا.
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، ژبەر روودانێن دووماهیێ یێن دەڤەرێ، ب تایبەتی شەڕێ 28ێ شواتا 2026ێ، سەرنجا هێزێن ئەمنی ل پترییا وەلاتێن جیران بەرەڤ بەرگری و كارێن سەربازی چوویە، ئەڤێ ژی كارتێكرنەكا راستەوخۆ ل سەر دروستبوونا ڤالاهیێن ئەمنی ل سنۆران هەبوویە. ب ڤی رەنگی، تورێن قاچاخچیكرنێ ب شێوەیەكێ سیستماتیك مفا ژ ڤی بارودۆخی وەرگرتییە بۆ دیتنا رێكێن نوو یێن ڤەگوهاستن و بازرگانیكرنێ ب ماددەیێن بێهۆشكەر، ب تایبەتی ل دەڤەرێن ترانزێت.
رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی گۆت ژی: «بازرگانیكرن ب ماددەیێن بێهۆشكەر بتنێ بابەتەكێ ساخلەمییا گشتی نینە، بەلكو بوویە ژێدەرەكێ سەرەكی یێ دارایی بۆ گرۆپێن چەكدار یێن ژ یاسایێ دەركەفتی، كو ب وی رەنگی شیانێن بەردەوامبوونا وان د ئالۆزی و شەڕان دا زێدە دبن.».
دیندار زێباری دوپاتی ل سەر وێ چەندێ ژی كر، ئەڤ كێشە بتنێ وەك پرسەكا ئەمنی ناهێنە دیتن، بەلكو پەیوەندییەكا راستەوخۆ ب چارچۆڤەیێ یاسایا نێڤدەولەتی و پاراستنا مافێن مرۆڤی ڤە هەیە. د وێ پێناڤێ دا، داخواز ژ جڤاكێ نێڤدەولەتی و نڤیسینگەها نەتەوەیێن ئێكگرتی بۆ ماددەیێن بێهۆشكەر و تاوانان (UNODC) كر بۆ زێدەكرنا هەماهەنگیێ ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، ب تایبەتی د بوارێن ب هێزكرنا چاڤدێرییا سنۆران و گوهۆڕینا پێزانینێن هەوالگری.
ل دووماهیێ، رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی دوپات كر كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دێ یا بەردەوام بیت ل سەر پێشخستنا ستراتیژییێن بەرهنگاربوونا ماددەیێن بێهۆشكەر، ب مەرەما پاراستنا ئاسایشا نیشتمانی و جێگیرییا جڤاكی.

رۆژنامەیا (The National) د راپۆرتەكێ دا دەربارەی پێشهاتێن ئیراقێ بەلاڤكریە، «ئیراق بەرەڤ مەترسییا دابرینەكا هەرێمی و نێڤدەولەتی دچیت هەكە نەشێت رێگریێ ل هێرشێن گرۆپێن چەكدار یێن نەیاسایی بكەت، یێن كو ئاخا وەلاتی كرینە مەیدانەكا شەڕی».
رۆژنامەیا ناڤبری نڤیسیە: «ل دەسپێكا مەها بۆری و ل دگەل دەسپێكا شەڕی، گرۆپێن چەكدار یێن نێزیك ژ تەهرانێ هێرشێن چڕ كرینە سەر وان بنگەهێن كو هێزێن هەڤپەیمان لێ نە، هەروەسا هێرشێن وان یێن بەردەوام بۆ سەر هەرێما كوردستانێ و ژێرخانەیا وزەیێ ل هەرێمێ و ئیراقێ زێدە بووینە، هەتا كو هێرشێن وان گەهشتینە ئوردن و وەلاتێن كەنداڤێ ژی».
رۆژنامەیێ ئەو چەندە ژی دیار كریە، ل هەمبەر ڤان هێرشان، فرۆكەیێن ئەمریكی و ئیسرائیلی بارەگەهێن حەشدا شەعبی ل سەرتاسەری ئیراقێ كرینە ئارمانج و د دوماهی هێرش دا كێمتر ژ 15 چەكداران هاتینە كوشتن، كو ئەڤە وەك هەلچوونەكا مەزن دژی میلیشیایێن سەر ب تەهرانێ ل ئیراقێ دهێتە هەژمارتن.
رۆژنامەیێ باس ل وێ ژی كریە، وەلاتێن ئیمارات، قەتەر، سعوودیە، كوێت، بەحرەین و ئوردن داخواز ژ حوكمەتا بەغدا كریە پێرابوونێن پێدڤی وەربگریت بۆ راگرتنا ڤان هێرشان و پاراستنا پەیوەندییان.
هەڤدەم دۆنالد ترەمپ، سەرۆكێ ئەمریكا هۆشداری دایە كو دێ گرۆپێن سەر ب تەهرانێ تێكشكێنیت و سزایان ئێخیتە سەر وان ئالییێن سیاسی و دارایی یێن ل ناڤ بەغدا هەڤكارییا ڤان گرۆپێن چەكدار دكەن.
ل سەر ڤێ مژارێ، سیاسەتمەدارەكێ ئیراقی بۆ رۆژنامەیێ راگەهاندیە: «ترس هەیە ئیراق بچیتە قۆناغەكا نوو یا دابرینێ».
دبێژیت ژی: «كۆنترۆلكرنا میلیشیایان د شیانێن بەغدا دا نینە، چونكی ئەو د هەموو سێكتەرێن حوكمەتێ دا خودان پێگەهـ و دەسهەلات و نوونەرایەتینە».
رێناد مەنسوور، ئەكادیمیست و شرۆڤەكارێ سیاسی دبێژیت: «وەلاتێن دەڤەرێ، ئیراقێ وەك دەولەتەكا لاواز و بارگرانی دبینن كو نەشێت سەروەرییا خۆ ل سەر ئاخا خۆ بسەپینیت و ژ هەردوو ئالییان ڤە هێرش دهێنە سەر».
رۆژنامەیێ د پشكەكا دی یا راپۆرتێ دا ئاماژە ب وێ چەندێ كریە، د ڤێ ناڤبەرێ دا هەرێما كوردستانێ بوویە ئارمانجا سەرەكی یا ڤان گرۆپان و ئەو هێرشێن بووینە ئەگەرێ شەهیدبوونا دەهان مەدەنی و پێشمەرگەیان، بەرپرسێن هەرێما كوردستانێ تووڕە كرینە.
بەرپرسەكێ بلندێ كورد بۆ رۆژنامەیا (The National) راگەهاندیە: «ئێدی دەمامك كەفتن، حەشدا شەعبی ئانكو دەولەت». وی بەرپرسی ئەشكەرا كریە، بتنێ د مەها بۆری دا 400 مووشەك و درۆن ئاراستەی هەرێما كوردستانێ هاتینە كرن، بەلێ ئەنجامێ وێ ل دەف حوكمەتا بەغدا «نە دەستەسەركرن و نە سزادان» بوو، ئەڤە ژی راستییا وێ چەندێ دەردێخیت كو ئەو ئالییێن د ناڤ حوكمەت و هەڤپەیمانییا سوودانی دا نە، بخۆ ل پشت هێرشانە.
ل دووڤ گۆتنا ڤی بەرپرسێ بلندێ هەرێما كوردستانێ، میلیشیایان دەست ب سەر بانكێن دەولەتێ، كۆمپانی، جڤاتا نوونەران و دادگەهێن ئیراقێ دا ژی گرتیە و بێی چو ترسەكێ ژ سزایان دلڤن، چونكی سوودانی كۆنترۆلا رەوشێ ژ دەست دایە و گرۆپێن چەكدار ب بێباكی كار دكەن.
دل هەمبەر دا، بەرپرسێن بەغدا بتنێ داخوازا ئارامگرتنێ ژ جیرانێن خۆ دكەن و دانپێدانێ ب وێ چەندێ دكەن كو وەلاتی نەشێت خۆ ل بەر دابڕینا هەرێمی بگریت، بەلێ چو پێنگاڤێن كریاری بۆ پاراستنا سەروەریێ و راگرتنا هێرشان بۆ سەر كوردستانێ و وەلاتێن جیران ناهێنە دیتن.

قایمقامێ بەرێ یێ شنگالێ راگەهاند كو هندەك ئالییێن كوردستانی ل دەمەكێ باش دزانن كی یە درۆن و مووشەكان بۆ هەرێما كوردستانێ دهنێریت، بەلێ بێدەنگن و چو هەلوەست نینە.
مەحما خەلیل، قایمقامێ بەرێ یێ شنگالێ گۆت: «ئەڤ گرۆپێن میلیشیایێن مووشەك و درۆنان دهاڤێژن و رۆژانە ئاراستەی هەرێما كوردستانێ دكەن، حوكمەتا ئیراقێ چو رێگرییێ لێ ناكەت. نوكە ئەڤ گرۆپە ئەسمانێ ئیراقێ و ئاڤ و سیستەمێ سیاسی ژی ل بەر دەستن، ئەڤە ژی دەرئەنجامێ لاوازییا حوكمەتا ئیراقێ یە، لەوا ئەڤ گرۆپە هەموو تشتەكی دكەن. هەكە وەسا بەردەوام بن، ئەگەر هەیە پشكەك ژ دەزگەهێن دەستووری یێن ئیراقێ بكەڤنە بەر مەترسییا هەلوەشاندنێ».
هەروەسا ناڤبری حێبەتییا خۆ دیار كر و گۆت: «هندەك ئالییێن سیاسی ل كوردستانێ ئەشكەرا كرینە كو دزانن ئەو گرۆپە كینە یێن مووشەك و درۆنان دهاڤێژنە كوردستانێ، بەلێ بێدەنگن، ئەڤە بۆچی؟»
دوپات ژی كر كو ئەو گرۆپە ل كەركووك، مووسل و ئەنبار پێگەهێ خۆ ب هێز كرینە و بەرهنگاری حوكمەتا ئیراقێ ژی دبن و دڤێن ب تەمامی دەست ب سەر ئیدارەیا ڤان باژێڕان دا بگرن.

هەبوونا بارەگەهێن حەشدا شەعبی ل ناڤەڕاستا باژێڕێ كەركووكێ ترس و دلگرانی ل دەف وەلاتییان پەیدا كرییە و داخوازێ دكەن ئەو بارەگەه بۆ دەرڤەی باژێڕی بهێنە ڤەگوهاستن، دا كو ژیانا وان ژ هێرشان یا پاراستی بیت.
هێزێن حەشدا شەعبی چەندین بنگەهـ و بارەگەهێن سیاسی و سەربازی ل ناڤ باژێڕێ كەركووكێ هەنە، كو پشكەكا مەزن ژ وان هاتینە چۆلكرن، لێ ئەوێن ماین بەردەوام دهێنە ئارمانجكرن ژ ئالیێ فرۆكەیێن ئەمریكی ڤە.
زێدەباری وان بنگەهێن هاتینە چۆلكرن، هێشتا نەهـ بنگەهـ و بارەگەهێن دی یێن حەشدا شەعبی ل كەركووكێ ماینە. ئەڤ رەوشە بوویە ئەگەرێ دروستبوونا ترسێ ل دەف خەلكێ سڤیل، ب تایبەت ئەو مالێن دكەڤنە نێزیكی وان بارەگەهان.
ئاكنجییێن كەركووكێ ل بازار و كۆلانان د ترسن كو بارەگەهێن حەشدا شەعبی ببنە ئارمانجا فرۆكەیێن ئەمریكی. هەبوونا ڤان بارەگەهان ل ناڤ باژێڕی زیانێ دگەهینیتە وەلاتییان و مەترسییێ ل سەر گیانێ قوتابیان د ناڤ قوتابخانان و خەلكی د ناڤ مالێن وان دا دروست دكەت.
وەلاتییان ئەڤ چەندە رۆهن كریە كو ژ پێخەمەت پاراستنا گیانێ خەلكی، پێدڤییە ئەو بارەگەه بۆ دەرڤەی باژیڕی بهێنە ڤەگوهاستن، چونكی د نوكە دا ژیانا وان د مەترسییەكا راستەقینە دایە.
ل دووف پێزانینان، چار جۆرێن هێزێن حەشدا شەعبی ل ناڤ كەركووكێ هەنە. پشكەك ژ وان ب مووشەكان بنگەهێن سەربازی دكەنە ئارمانج و د نووترین روودان دا ژی، دەست ب سەر چەند سەكۆیێن مووشەكی دا هاتە گرتن كو هاتبوونە بەرهەڤكرن بۆ هێرشكرنێ ل سەر بنگەهێ سەربازی یێ (كەی وەن) ل كەركووكێ.
ل سالێن بووری و ب تایبەت پشتی روودانێن 16 ی ئۆكتۆبەرا 2017ێ، هەژمارەكا مەزن یا هێزێن حەشدا شەعبی هاتینە ناڤ باژێڕێ كەركووكێ و چەندین بارەگەهێن سەربازی و سیاسی د ناڤ تاخێن ئاكنجیبوونێ دا ڤەكرینە.

ل رۆژا چارشەمبی، ئێكێ نیسانا 2026، ب هەلكەفتا هاتنا جەژنێن ئەكیتۆ و سەری سالا نوو یا بابلی – ئاشووری، سەرۆك بارزانی و نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پەیامێن پیرۆزباهییێ ئاراستەیی خوشك و برایێن كلدان، سریانی و ئاشووری ل كوردستان، ئیراق و جیهانێ كرن.
سەرۆك مەسعود بارزانی د پەیامەكێ دا پیرۆزباهییەكا گەرم ل خوشك و برایێن كلدان، سریانی و ئاشووری ل كوردستان و ئیراقێ و جیهانێ كر و هیڤییا بەختەوەرییێ بۆ وان خواست. سەرۆك بارزانی ئومێد خواست كو ئەڤ جەژنە ببیتە ئەگەرێ دووركەفتنا شەڕ و ئالۆزییان ژ دەڤەرا مە و ئاشتی و خێر و خۆشی بال ب سەر هەمی جیهانێ دا بكێشیت.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، د پەیاما خۆ دا ب هەلكەفتا سەری سالا نوو یا بابلی – ئاشووری (6776)، ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو جەژنا ئەكیتۆ دەربڕینێ ژ كووراتییا دیرۆكی و شارستانییا ئێك ژ پێكهاتەیێن رەسەن و دێرینێن وەلاتێ مە دكەت.
سەرۆكێ هەرێمێ دوپات كر كو هەرێما كوردستانێ وەك هەردەم دێ ب نیشتمانێ فرەرەنگی و لانكا پێكڤەژیانا ئاشتییانە یا هەموو پێكهاتەیێن ئایینی و نەتەوەیی مینیت. هەروەسا دیار كر كو ئەڤ جەژنە دەرفەتەكە بۆ دوپاتكرنا پێگیرییا بەردەوام ب پاراستنا وەكهەڤی و ماف و ئازادییان.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د پەیامەكێ دا ل سەر هەژمارا خۆ یا تایبەت ل تۆرا جڤاكی یێ «ئێكس»، پیرۆزباهییا جەژنا ئەكیتۆ و سەری سالا نوو ل خوشك و برایێن كلدان و ئاشووری و سریانی ل كوردستانێ و سەرانسەری جیهانێ كر و هیڤییا جەژنەكا پڕ ژ شادیێ بۆ وان خواست.
دهێتە زانین جەژنا ئەكیتۆ یان سەری سالا نوو یا بابلی و ئاشووری، دكەڤیتە ئێكەم رۆژا مەها نیسانێ. ئەڤ هەلكەفتە ل دەف پێكهاتەیا كریستیان جەژنەكا نەتەوەیی یا دێرینە و دیرۆكا وێ بۆ زێدەتر ژ پێنج هزار سالان بەری زایینی دزڤریت. ل هەرێما كوردستانێ، ژ سالا 1992ێ وەرە پێكهاتەیا كریستیان ب رێورەسمێن جودا و ل بەركرنا جلكێن نەتەوەیی ئەڤێ جەژنێ پیرۆز دكەن، ب تایبەتی ل پارێزگەها دهۆكێ كو ب ئەنجامدانا رێپیڤانان و گەشت و سەیرانان دهێتە نیاسین و بۆ دەمێ 12 رۆژان یا بەردەوام دبیت.

رۆژا چارشەمبی، ئێكێ نیسانا 2026ێ، لەتیف جەمال رەشید، سەرۆككۆمارێ ئیراقێ، ل كۆچكا سەلام ل بەغدا پێشوازی ل شاندەكێ پارتی دیموكراتی كوردستان ب سەرۆكایەتیا فازل میرانی، بەرپرسێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسی كر.
د كۆمبوونێ دا باس ل گرنگترین پرسێن سیاسی و نیشتمانی هاتە كرن، سەرۆككۆماری دوپاتی ل سەر گرنگییا بەردەوامبوونا تێكگەهشتن و هەماهەنگییا د ناڤبەرا ئالییێن سیاسی دا كر، ب مەرەما چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی و پشتەڤانیكرنا پرۆسەیا سیاسی ب رێكا دیالۆگا ئاڤاكەر و هەڤپشكییا نیشتمانی.
سەرۆككۆماری ئاماژە ب پێدڤییا بەرفەرهكرنا چارچۆڤەیێ هەڤكارییان د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال دا كر، ب رەنگەكێ كو ل سەر بنەمایێ دەستووری بیت و هەڤسەنگییێ د برێڤەبرنا دۆسیەیێن هەڤپشك دا بپارێزیت.
د پشكەكا دی یا دیدارێ دا، باس ل پێشهاتێن دەڤەرێ و كارتێكرنا وان ل سەر ئیراقێ هاتە كرن، هەردوو ئالی هەڤڕا بوون ل سەر پەیڕەوكرنا سیاسەتەكا هەڤسەنگ كو بەرژەوندییێن وەلاتی بپارێزیت و ئاسایش و ئارامییا ئیراقێ د ناڤبەرا ئالۆزییان دا بپارێزیت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com