پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ ڕاگەهاند، 30 ئیلۆنێ شایستەیەكا سەروەریێ یە و دبیتە بنەمایەك بۆ ڤەگوهاستنا پەیوەندیێن ئیراقێ ل گەل دەولەتێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی بۆ پەیوەندیێن دوو قۆلی ل سەر بنەمایێ ڕێزگرتنێ ل سەروەری و بەرژەوەندییێن هەڤپشك، هەڤدەم ڕاگەهاند، حوكمەت بەردەوامە ل دووماهیكئینانا ئەركێ سەربازی یێ هەڤپەیمانان ب گورەی دەم و میكانیزمێن ڕێككەفتی.
حەیدەر عەبوودی، پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ، 2026 گۆت «30 ئیلۆنێ شایستەیەكا سەروەریێ یە بۆ دەولەتا ئیراقێ پشتگرێدانێ ب تێكگەهشتن و پێگیریێن فەرمیدكەت» ، گۆت ژی:»حوكمەت بۆ تەمامكرنا ڤی پڕۆژەی ڕێباز و ڕێكارەكا ڕۆهن وەرگرتییە و سەرەدەریێ د گەل دا دكەت وەكو نەگهۆڕەكێ نیشتمانی و پەیوەندییان ل گەل وەلاتێن هەڤپەیمانان بۆ چارچۆڤەیێ پەیوەندییێن دوو ئالییانە ل سەر بنەمایێ ڕێزگرتنێ ل سەروەرییا ئاخا ئیراقێ ڤەدگوهێزیت».
پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ باسی وێ چەندێ ژی كر، ئیراق د ڤێ دۆسییێ دا هەموو كەرەستە و كارتێن دەستووری، سیاسی و دیپلۆماسی ل بەر دەست دانە، ژ بلی شیانێن ب ڕێڤەبرنا ئاسایشا نیشتمانی ب ڕێیا دەزگەهێن فەرمی و هێزێن چەكدار.
هەروەسا گۆت ژی «حوكمەت بەردەوامە ل دووماهیكئینانا ئەركێ سەربازی یێ هەڤپەیمانان ب گورەی ژڤان و میكانیزمێن پەسەندكری، و ل دەرڤەیی ئیرادەیا دەولەتا ئیراقێ ژی چو گۆڕانكارییەك ل ڤێ ڕێڕەوا ڕوو نادەت».
هەڤدەم ڕاگەهاند، سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ ل دەستپێكا دەستبكاربوونا خوە سەروەرییا دەولەتێ ل بەراهییا كارنامەیا خوە دانایە، و «ڕۆژا سەروەریێ» كریە دەستپێكا ڕاگەهاندنا قووناغەكا نوو كو دەستهەلاتا دەولەتێ ب تەمامی ب سەر ئاخا وێ دا بهێتە چەسپاندن، بڕیارا ئەمنی بهێتە ئێكخستن و دەستهەلاتا چەكداری تنی د دەستێ دەزگەهێن یاسایی و دەستووری دا بیت.

بریكارێ وەزارەتا پلاندانانێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند، ئالییێن فیدرال دەستكاری د خشتەیا سەرژمێرییا گشتی دا كریە و ب تەمامی ڕەت دكەن پشكا هەرێمێ د بودجەی دا بۆ 12.67% بهێتە كێمكرن، د هەمان دەم دا دووپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەت كو مافێ دەستووریێ هەرێما كوردستانێ یە پشكا وێ ل سەر بنەمایێ 14.14% بهێتە بنەجهكرن.
سیروان محەمەد، بریكارێ وەزارەتا پلاندانانێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گۆت» بەغدا ب ڕێكا دەستەیا ئامارێ یا فیدرال، خشتەیەك بۆ وەزارەتا وان ڤریكرییە كو ب ڕێیەكا نەیاسایی دەستكاری د هەژمارا ئاكنجییێن هەرێما كوردستانێ دا كریە».
ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو د وێ خشتەی دا هەژمارا ئاوارە، پەنابەر و بیانییێن ل هەرێمێ ئاكنجی هاتینە دەرێخستن و ئاوارە ژی هاتینە ڤەگەڕاندن بۆ پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ، ب وێ سەدەمێ ڕێژەیا ئاكنجییێن هەرێمێ بۆ 12.67% داكێشایە، ئەڤ چەندە ژی ژ ئالیێ جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ ڤە ب تەمامی هاتییە ڕەتكرن.
بریكارێ وەزارەتا پلاندانانێ ڕۆهن كر كو، هەرێما كوردستانێ پێداگیریێ دكەت كو ڕێژەیا 14.14% د بودجەیا سالا 2027 و سالێن بهێت دا ببیتە بنەما.
دەربارەی زیانێن دارایی یێن وێ بڕیارا بەغدایێ، گۆت»هەكە بودجەیا گشتی یا ئیراقێ ب 100 ترلیۆن دیناران بهێتە هەژمارتن، داكێشانا وێ ڕێژەیێ ژ 14.14% بۆ 12.67%، سالانە نێزیكی ترلیۆن و نیڤ دیناران زیانێ دگەهینیتە پشكا بودجەیا هەرێمێ، ئەڤ چەندە كارتێكرنێ ل سەر پڕۆژەیێن وەبەرهینانێ، شایستەیێن دارایی، قەر و بەخشینان دكەت».
سیروان محەمەد دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو كێشە «سیاسییە نە تەكنیكییە»، چونكی بەرێ ل سەر داخوازا هەرێمێ سێ بڕیارێن جڤاتا وەزیرێن فیدرال بۆ ڕێكخستنا سەرژمێریێ و ب تایبەتی ل دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ و ئێكلاییكرنا داتایان دەرچووبوون، لێ وەزارەتا پلاندانانێ یا ئیراقێ پێگیری وێ بڕیارێ نەبوویە».
بریكارێ وەزارەتا پلاندانانێ دیاركر ژی، سەرەدەریكرنا بەغدا ب سیاسەتا «ئینفاقا فێعلی» غەدرەكا مەزنە و د بۆری دا بوویە ئەگەرێ ب هەدەردانا سێ بۆ چار مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ، لەورا هەكە حوكمەتا فیدرال نەزڤڕیتە سەر دەستووری، سەركردایەتییا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ دێ ڕاستەوخوە هێتە سەر هێلێ و پەنایێ بۆ هەموو پێرابوونێن یاسایی و دادگەها بلند یا فیدرال بەت».

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكرتاتی كوردستان ڕاگەهاند، كو بێ تێگگەهشتن و ڕێككەفتن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا، پڕۆژەیاسایا بودجەیا گشتی یا 2027 یا ئیراقێ ناهێتە جڤاتا نوونەران و دەنگ ل سەر ناهێتەدان. بۆ ڤێ مەرەمێ ژی تێكگەهشتنەكا باش ل دەف سەرۆكایەتییا جڤاتا نوونەران هەیە.
د. زیرەك زێباری، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گۆت «شاندێن هەولێرێ و بەغدایێ نها ددانوستاندنێن بەردەوام دانە بۆ وێ چەندێ كو ل سەر پشكا هەرێما كوردستانێ د بودجەیا گشتی یا 2027 یا ئیراقێ دا بگەهنە ڕێككەفتنێ، هیڤیدارین ب زووترین دەم ئەڤ چەندە ئێكلایی ببیت، هەرچەندە هێشتا هندەك خالێن ناكۆك د ناڤبەرا مە دا هەنە كو دڤێت بهێنە چارەسەركرن».
دەربارەی خالێن ناكۆك ژی ڕۆهنكر «وان پشكا هەرێمێ ب ڕێژەیا 12.67% دانایە، لێ ئەم داخواز دكەین ل سەر بنەمایێ داتا و ئەنجامێن دووماهی سەرژمێرییا ئیراقێ بۆ 14.1% بهێتە بلندكرن، چونكی جوداهییەكا مەزن د ناڤبەرا ڤان دوو هەژمارەیان دا هەیە. ژ ئالییەكێ دی ڤە، دەربارەی پرسا هنارتنا پەترۆلێ، وان مەرج داناینە كو دڤێت هەرێما كوردستانێ ڕۆژانە 450 هزار بەرمیلێن پەترۆلێ بفرۆشیت، د دەمەكێ دا ئەڤ ڕێژەیە گەلەك زۆرە و پێدڤی ب گەرەنتییا ئەمنی و لۆژستی هەیە».
د. زیرەك زێباری دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو ب گشتی سەقایەكێ ئەرێنی هەیە و ئالی ل سەر وێ خالێ هەڤڕانە كو دڤێت بودجەیا 2027 بێ ڕێككەفتن دگەل هەرێما كوردستانێ نەهێتە دەربازكرن.

لژنەیا تایبەت ب پرسا سۆتەمەنیێ ل پەرلەمانێ ئیراقێ كۆمبوو و چەندین پێشنیاز بەرهەڤ كرن كو تێدا داخواز دكەن بهایێ پانزینێ ل هەرێما كوردستانێ هەڤشێوەیێ پارێزگەهێن ئیراقێ لێ بهێت، هەروەسا لژنەیا دەمكی یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ چارەسەركرنا كێشەیا سۆتەمەنیێ و بەرسڤدانا پێشنیازێن وەزارەتا نەفتێ و وەزارەتا سامانێن سروشتی، ل بەغدا كۆمبوو.
سیپان شێروانی، ئەندامێ لژنەیا نەفت و غازێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و ئەندامێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ڕاگەهاند، ئەو كۆمبوونە تەمام بوویە و مە دەرهاڤێژ و پێشنیازێن خوە بەرهەڤ كرینە، هەروەسا ل دووف وان راسپاردەیێن ئاڕاستەی حوكمەتێ دبن، دبیت سەرەدەری ل گەل هەرێما كوردستانێ هەڤشێوەیێ پارێزگەهێن دی بیت یان پشكا دابینكرانا پانزینێ ژ داهاتێ نەفتا خاڤ بهێتە دیاركرن.
ناڤهاتی گۆت ژی: هەموو پێشنیاز د بەرژەوەندییا وەلاتییێن هەرێما كوردستانێ دانە» لەوما یان دڤێت كۆمپانییا بەلاڤكرنا بەرهەمێن نەفتی یا وەزارەتا نەفتا ئیراقێ پانزین و سۆتەمەنیێ بۆ هەرێما كوردستانێ دابین بكەت ب هەمان پیڤەر و بهایێن پارێزگەهێن دی (بەرامبەر وێ 50 هزار بەرمیلێن نەفتێ)، یان ژی هەكە نەفتا خاڤ بۆ هەرێمێ هاتە زێدەكرن، دبیت وەزارەتا نەفتا ئیراقێ تێچوویێ بەرهەمهینان و پارزینگەهان ب ستوویێ خوە ڤە بگریت داكو پانزین ب هەمان بهایێ دەڤەرێن دیتر بگەهیتە هەرێما كوردستانێ.
سیپان شێروانی ئاشكەرا كر ژی: د هەر دوو حالەتان دا، چ بەرهەمێ پارزینگەهان بهێتە دابینكرن چ نەفتا خاڤ، دڤێت وەزارەتا نەفتا ئیراقێ ب شێوازەكێ دابین بكەت كو بهایێ وێ هەڤشێوەیێ پارێزگەهێن ئیراقێ بیت، هەروسا ل دەمێ بجهئینانا ڤان خالان دا وەزارەتا سامانێن سروشتی یا هەرێمێ ژی دێ پێگیر بیت ب بەلاڤكرنا سۆتەمەنیێ ب هەمان بهایێ پارێزگەهێن ئیراقێ.

ئەندامەكێ پێشتر یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ داخوازێ دكەت، ل بودجەیا گشتی یا 2027 یا ئیراقێ دا، ڕێژەیا 14% وەكو پشكا هەرێما كوردستانێ بهێتە تەرخانكرن، ل بن ڕۆناهییا وێ سەرژمێریێ یا كو حوكمەتا فیدرال یا ئیراقێ ل سالا 2024 ئەنجامدای.
مەریوان قەرەنی، ئەندامێ پێشتر یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، گۆت: «ل ڤان ڕۆژان حوكمەتا فیدرال گەنگەشەیێ ل دۆر دانانا پڕۆژە یاسایا بودجەیا 2027 دكەت و بۆ ڤێ مەبەستێ ژی شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل گەل تیمێن وەزارەتا دارایی و پلاندانانا ئیراقێ ل دانوستاندنان دایە ب مەبەستا دیاركرنا پشكا هەرێما كوردستانێ».
ڕۆهن ژی كر «واقعەك هەیە كو د ئیراقا نوو دا هەردەم هەست پێ هاتییە كرن، لێ ژ 2014ێ ڤە ب ڕۆهنی دیار بوویە و ژ 2018ێ ڤە ژی ب كریار هاتییە ب جهئینان ، ئەو ژی ئەوە كو ل 2018ێ دەستهەلاتدارێن بەغدایێ پشكا هەرێما كوردستانێ ژ 17% بۆ 12,67% كێم كر، ب وێ بەهانەیێ كو ئەو ب گوور ڕێژەیا ئاكنجییان بودجەی خەرج دكەن و ب قەبلاندنێن وان ژی ڕێژەیا ئاكنجییێن هەرێما كوردستانێ تنێ 12,67% بوو. لێ هەر ئەو سەرژمێرییا ئیراقێ ب خوە كری، دیار كر كو ڕێژەیا ئاكنجییێن هەرێما كوردستانێ 14% یە، لەوما پێدڤییە ژ بودجەیا 2027 ئەو ستەما ل هەرێما كوردستانێ هاتییە كرن بهێتە ڕاستڤەكرن».
باس ل وێ چەندێ ژی كر كو هەكە بودجەیا هەرێما كوردستانێ 14% ژی بهێتە دیاركرن، هێشتا دوو ستەمێن دی دمینن كو ئیراقێ بۆ كێمكرنا بودجەیا كوردستانێ داناینە، ئەو ژی بابەتێ خەرجییێن سیادی نە كو ئیراق سالانە پارەیەكێ زۆر ب ناڤێ خەرجییێن سیادی ژ بودجەی دبەت، پشتی لێدەركرنا وان خەرجییێن سیادی، ئەڤجا دهێن بودجەی ب سەر ئیراقێ دا دابەش دكەن. خالا دوویێ ژی بابەتێ خەرجییێن فعلی یە كو ئەو ژی دیسان بەهانەكە بۆ خوە ڤەدزینێ ژ خەرجكرنا بودجەیا كوردستانێ، لێ ل گەل وێ چەندێ ژی هەكە 14% بۆ كوردستانێ بهێتە تەرخانكرن، تا ڕادەیەكێ دادی ل دابەشكرنا بودجەی بۆ هەرێما كوردستانێ دێ ڤەگەڕیت.

ڕێڤەبەرێ خواندنا كوردی ل كەركووكێ ڕاگەهاند، خواندنا زمانێ دایكێ ل كەركووكێ دوو هندە گرنگە، چونكی پرۆسەیا پەروەردەیا كوردی ل وی باژێڕی دا تنێ فێربوون نینە، بەلكو پارێزەرا سەرەكی یا پاراستنا ناسنامە و پرسا ئاسایشا نەتەوەیی یا كوردستانێ یە ل بەرامبەر دیرۆكەكا دوور و درێژ یا ب ئەرەبكرنێ و سڕینەڤێ.
کامەران عەلی، ڕێڤەبەرێ خواندنا كوردی ل كەركووكێ گۆت: هەموو مامۆستا و فەرمانبەرێن ڕێڤەبەرایا خواندنا كوردی ل كەركووكێ سەر ب حوكمەتا هەرێما كوردستانێ نە و ب شێوەیەكێ فەرمی ل كەركووكێ خزمەتێ دكەن.
ڕۆهنكر ژی هەكە ل هەر وەلاتەكی دا خواندن ب زمانێ دایكێ مافەكێ بنەڕەتی بیت، ل كەركووكێ گرنگییا وێ دوو هندە پترە، چونكی ب درێژاهییا دیرۆكێ حوكمەتێن ئێك ل دووڤ ئێك یێن ئیراقێ سیاسەتا قڕكرنا ڕەگەزی، شۆڤێنی و ب ئەرەبكرنێ دژی كوردان ل ڤی باژێڕی پەیڕەو كریە ب ئارمانجا حەلاندنا زمانێ كوردی و قەدەغەكرنا ئاخڤتنێ ب زمانێ دایكێ، لێ وەلاتییێن كورد بەردەوام خۆڕاگر بوون د پاراستنا زمانێ خوە دا.
ڕێڤەبەرێ خواندنا كوردی باسی وێ چەندێ كر كو ب خوەشبەختی ڤە ل پشتی سالا 2003 و ل د دەستوورێ بەردەوام یێ ئیراقێ دا، زمانێ كوردی وەكو زمانەكێ فەرمی مل ب ملێ زمانێ عەرەبی هاتییە چەسپاندن، كو ئەڤە ژی مافێ یاسایی د دەتە فێرخوازان ل ناڤەندێن فەرمی ب زمانێ خوە بخوونن.
كامەران عەلی دوپاتی ل وێ چەندێ كرە كو كورد ژ ڕوویێ دیرۆكی و دیمۆگرافی ڤە هەردەم زۆرینەیا ڕەها یا ئاكنجییێن كەركووكێ پێكهینایە، ب جۆرەكێ ل سەرژمێربیا سالا 1957 و تەماما هەلبژارتنێن پشتی ژناڤچوونا ڕژێما بەرێ ژی، دیاربوویە كو گەلێ كورد ئێكەم و ب هێزترین پێكهاتەیێ وی باژێڕییە.
د پشكەكا دی یا گۆتنێن خوە دا، كامەران عەلی دووپات كر، خواندنا زمانێ كوردی ل كەركووكێ گرنگییەكا دیرۆكی هەیە ود ڕاستیدا وەكو ستوونەكێ سەرەكی یێ «ئاسایشا نەتەوەیی یا كوردستانێ» دهێتە لێكدان.
ڕێڤەبەرێ خواندنا كوردی ل كەركووكێ ڕاگەهاند ژی، پاراستنا پۆلێن خواندنا كوردی، گەرەنتییا پاراستنا هەبوونا نەتەوەیی و ئاخا كوردستانێیە، و ئەركێ هەموو دەزگەه و وەلاتییانە ب شانازی ڤە پشتەڤانیێ ل بەردەوامی و گەشەپێدانا خواندنا كوردی ل باژێڕێ كەركووكێ بكەن.

قایمقامێ بەری یێ شنگالێ ڕاگەهاند، شاندەكێ بلندێ ئیراقێ ب سەرۆكاتییا سەرۆك ئەركانێن لەشكەرێ ئیراقێ سەرەدانا شنگالێ كربوو و بڕیارا ئێكلاكەرەر ل دور ڕەوشا شنگالێ ددەن.
مەحما خەلیل، قایمقامێ بەری یێ شنگالێ گۆت « لیژنەیەكا بلندا ئەمنی ب سەرۆكاتییا عەبدولئەمیر ڕەشید یارەللا، سەرۆك ئەركانێن لەشكەرێ ئیراقێ سەرەدانا شنگالێ كربوو. ئارمانجا سەرەدانێ دووڤچوونا پرسا 1چەككرنا گرۆپێن چەكدار و ڕێكخستنا ئیدارەیا شنگالێ بوو».
مەحمای گۆت ژی»هەتا نوكە ژی حوكمەتا ئیراقێ ڕەوشا ئەمنی و ئیداری یا شنگالێ ب ڤی شێوەیێ نوكە ب باش نزانیت، دڤێت بڕیار و ڕاسپاردەیێن سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ بهێنە بجهئینان و بابەتی گرۆپێن چەكدار ل شنگالێ بهێتە ئێكلاكرن».
ئەو ژی دیار كر «شاندی كۆمبوونێن خوە كرن و پەیاما سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ گەهاند، ئارمانج ژ وان كۆمبوونان باسكرنا میكانیزمێن ڕێكخستنا ڕەوشا ئەمنی و ڕادەستكرنا چەكی بوو بۆ دەولەتێ».

سكرتێرێ حزبا شیوعی یا ئیراقێ هوشداریێ ژ نەئاسایی و نە ئارامییا ڕەوشا ئیراقێ ددەت و چەكدامالینا گرۆپێن میلیشیایان ب ئەركەكێ نیشتمانی د هەژمێریت و دبێژیت: سەروەرییا ئیراقێ یا سنۆردارە، لێ ب ڤێ قەیرانا ئابۆری یا هەی، بزاڤ دهێتە كرن بۆ ڕاكێشانا وەبەرهێنانا بیانی، ل دەمەكێ دا كو وەبەرهێنەر پێدڤی ب ئارامیێیە.
ڕائید فەهمی سكرتێرێ حزبا شیوعی یا ئیراقێ دلگرانییا خوە ل دۆر ڕەوشا ئیراقێ دەربڕی و گۆت: ڕەوشا نها یا ئیراقێ ب هەموو پێڤەران ئاسایی نینە، ژ ئالییەكی ڤە سەروەرییا وەلاتی سنۆردارە، بگرە د ناڤخوە دا هێشتا چەك ب دەستێ ژ دەرڤەیی دەستهەلاتا حوكمەتێ دا یە، ئەڤە ژی ب ڕامانا وێ چەندێ دهێت، كو سەروەرییا وەلاتی سنۆردارە، ژ ئالیێ هەرێمی و نێڤدەولەتی ڤە ژی سەروەرییا ئیراقێ دڤێت د هێز و شیانێن دەولەتێ دا بیت، یا ئێكێ ئاستەنگا ئەمنی هەیە، یا دوویێ ژی ئالیێ ئابۆری یە و ئیراق د ناڤا قەیرانا ئابۆری دایە.
هەر ل دۆر قەیرانا ئابۆری یا ئیراقێ ، سكرتێرێ حزبا شیوعی گۆت: ئیراق ل ڤێ قەیرانا ئابۆری یا بەرۆكا وێ گرتی، بزاڤێن ڕاكێشانا سەرمایە و وەبەرهێنەرێن بیانی دكەت، لێ وەبەرهێنەرێن بیانی پێدڤییا وان ب ئارامیێیە، د دەمەكێ دا كو ڕەوشا ئەمنی یا ئیراقێ چو ئاماژەیەكا گەشبینی و دلخوەشیێ بۆ ڕاكێشانا وەبەرهێنەرێن بیانی نینە، لەوا یا ڕاستی ئەوە كو وەلات د ڕەوشەكا دژوار دایە، هەم ژ بەر نەئارامییا ئەمنی و هەم ژ بەر قەیرانا ئابۆری.
ڕائید فەهمی دبێژیت: پێدڤییا مە ب وەلاتەكێ ب هێز هەیە، ژ وان پرسا چەكدامالینێ ل ئارادایە، د ڕاستیدا ئەڤە پڕۆسەیەكا گرنگە بەری وێ چەندێ كو پەیوەندی ب ئەمریكا و پرسا دەرەكی ڤە هەبیت، ئەركەكێ نیشتمانییە، لەوما هەكە كەسەكێ ڕێز ل دووماهیك ژڤانێ 30 ڤێ مەهێ و دیارە هەیە ڕێزێ لێ ناگریت، نها دەولەت ژی دبێژیت ئەڤە دووماهیك ژڤان نینە، لێ پێدڤی ناكەت دەم بهێتە درێژكرن و نابیت دانوستاندن ب دەمی ڤە بهێتە گرێدان، لەوما پێدڤییە چارەسەرییەك هەبیت.
سكرتێرێ حزبا شیوعی یا ئیراقێ پتر گۆت: ل دۆر خالەكێ ڤە هوشداریێ ددەم، بابەت نابیت پێشنیازا چارەسەرییەكا ڕووكەش بیت، ب ڕووكەش چەك بهێتە كۆمكرن و چەك ل دەرڤەیی دەستهەلاتا دەولەتێ بیت، چونكی ڕەوشا دەڤەرێ و ئیراقێ ژی بەرگێ هەلگەڕانەڤێ ژ ناڤەڕۆكا بابەتی ناگریت.
ب گورەی ڕێككەفتنا ئەمنی یا ئیراقێ دووماهیكا ڤێ مەهێ دڤێت هێزێن ئەمریكی و هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی یێن كو سالا 2014 بۆ بەرهنگاربوونا تیرۆرێ و ژناڤبرنا ڕێكخراوا داعشێ هاتینە ئیراقێ، دووماهیێ ب ئەركێن خوە بینن و هەموو بنكە و سەربازگەهانـ ڕادەستی حوكمەتا ئیراقێ بكەنە و هێزێن خوە ڤەكێشن.

هنارتیێ تایبەتی سەرۆكی ئەمریكا بۆ ئێراقێ و سووریێ، ڕاگەهاند، دەرفەتێن نوو بۆ چارەسەركرنا كێشەیێن ئالۆزێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا هاتینە پێش.
تۆم باراك، هنارتیێ تایبەتی سەرۆكی ئەمریكا بۆ ئێراقێ و سووریێ ڕۆهنكرر كو نها دەستهەلاتدارێن هەرێما كوردستانێ ب شێوەیەكێ هەماهەنگ ل گەل بەغدا كار دكەن، لێ چارەسەركرنا وان كێشەیان دەم دڤێت.
ل دۆر ڕەوشا د ناڤبەرا هەرێمێ و بەغدایێ دا، هنارتیێ تایبەتێ سەرۆكی ئەمریكا گۆت، د بۆریدی دا پێگیریبوون ب دەستووری نەبوویە، لەوما دڤێت سەرنجا ئالییان ل سەر وان ئەركان بن كو دڤێت بجهـ بینن و هەر ئالییەك پێگیری یێن خوە بجهـ بینیت.

خوەنیشادانێن ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ بەردەوامن و وەلاتیێن کورد دیار دکەن دڤێت زمانێ کوردی ل سووریێ ببیتە زمانێ فەرمی یێ پەروەردێ و حەفتیێ تنێ سێ وانە ناهێتە قەبوول کرن و هەتا ئەو یەک نەهێتە کرن زارۆیێن کوردان ناچنە قۆتابخانێ.

خوەنیشادانێن ل هەمبەر سیستەمێ پەروەردێ ل هەموو رۆژئاڤایێ کوردستانێ بەردەوام دکەن و وەلاتیێن کورد یێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ دیار دکەن، دڤێت زمانێ کوردی ببیتە زمانێ فەرمی یێ پەروەردێ و نابیت تنێ ل حەفتیێ سێ وانە ب زمانێ کوردی بن، ئەو یەک ب چو رەنگەکێ ناهێتە قەبوول کرن و دڤێت شام بریارا خوە هەلوەشینیت و هەتا ئەو یەک نەهێتە کرن زارۆیێن وان ناچنە قۆتابخانێ و دێ بایکۆتا پەروەردێ ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ یا بەردەوام بیت.
وەلاتیێ ب ناڤێ ئەمین محەمەد ل باژێرێ قامشلۆ دیار کر، ئەحمەد شەرعی دوهی دیار کر دێ ل دەڤەرێن کوردی پەروەردە ب زمانێ کوردی بیت، دڤێت ئەو ل سەر سۆزا خوە بیت و نابیت زارۆیێن کوردان ب زمانێ عەرەبی بخوون، چەندین سالن سیستەمێ پەروەردێ ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ ب کوردی بوویە و دڤێت شام رێزێ ل ئیرادەیا گەلێ کورد بگریت و نابیت دەستکاری د سیستەمێ پەروەردێ دا بهێتە کرن و ئەو یەک ب چو رەنگەکێ ژ ئالیێ کوردان ڤە ناهێتە قەبوول کرن و گۆت: (پەروەردەیا ب زمانێ کوردی مافێ رەوا یێ گەلێ کوردە، مافەک گەلەک بچووکە ژی، ئەحمەد شەرع هەر رۆژ دبێژیت کورد برایێن مە نە، بۆچی دڤێت زارۆیێن وان ب زمانێ عەرەبی بخوون و رێ نەدەن زارۆیێن مە ب زمانێ کوردی بخوونن، برایەتی وەسا نابیت و یا ئەو دکەن زۆرداریەکا مەزنە، هەتا سیستەمێ پەروەردێ ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ نەهێتە گوهۆڕین دێ خوەنیشادان ژی بەردەوام بن و کورد ب چو رەنگەکێ قەبوول ناکەن کو حەفتیێ ب تنێ سێ وانە ب زمانێ کوردی بن).
زەهرا ئەحمەد خەلکا حەسەکێ ژی دیار کر، دو زارۆیێن من هەتا نها ب زمانێ کوردی خواندینە و عەرەبیا وان گەلەک یا لاوازە و نها ژی سیستەم بوویە عەرەبی و ئەو یەک ژی ئاریشەیەکا گەلەک مەزنە، چەند رۆژن مە دەست ب خوەنیشادانان کریە و دێ خوەنیشادانێن مە ژی بەردەوام بن، هەتا شام ژ بریارا خوە ڤەبیت و رێزێ ل داخوازیێن مە بگریت و گۆت: (بچووکترین مافێ مە ئەوە زارۆیێن مە ب زمانێ کوردی بخوونن، هەکە ئەو یەک نەهێتە قەبوول کرن وی دەمی دێ ئاریشەیێن مەزنتر ژی روو دەن، چونکی ئەوا نها ل دژی کوردان دهێتە کرن بەردەوامیا سیاسەتا رژێما بەرێ یە و کورد ئێدی قەبوول ناکەن ل سووریێ وەکو وەلاتیێن پلە دو بژین).
چاڤدێرێن سیاسی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ ژی دیار دکەن، دڤێت هەموو هێز و ئالیێن سیاسی یێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ ژی پشکداریێ د خوەنیشادانان دا بکەن و پشتەڤانیێ ل داخوازیێن خەلکێ رۆژئاڤایێ کوردستانێ بکەن، هەلوەستێ نها یێ هێزێن سیاسی گەلەک لاوازە، بابەتێ پەروەردێ بابەتەک گەلەک مەزنە و دڤێت ل سووریێ زمانێ کوردی ببیتە زمانێ فەرمی یێ پەروەردێ.
ل گۆر باوەریا چاڤدێرێن سیاسی نها رەوشا سووریێ گەلەک جودایە و دەستهەلاتا شامێ ژی گەلەک لاوازە و نەشێت دژبەریا مافێن رەوا یێن گەلێ کورد بکەت، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی دڤێت خوەنیشادانێن ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ بەردەوام بن و گرنگە شاندەک ژ رۆژئاڤایێ کوردستانێ ژی ژ بۆ بابەتێ پەروەردا ب زمانێ کوردی و بابەتێن دی ل گەل شامێ دەست ب دانوستاندنان بکەت.