پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند، هێرشێن گرۆپێن ژ یاسایێ دەركەفتی مەترسییێن مەزن بۆ سەر پاشەرۆژا ئیراقێ پەیدا دكەن و داخواز ژی دكەت كو لیژنە ب جدی كارەكتەر و ئەنجامدەرێن پشت هێرشان دەستنیشان بكەن.
مەحموود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان، د داخۆیانییەكا تایبەت دا بۆ مالپەرێ فەرمی یێ پارتی دیموكراتی كوردستان، دەربارەی بارودۆخێ ئەمنی و هێرشان راگەهاند، «ئەو كریارێن ژ ئالیێ ل گرۆپێن ژ یاسایێ دەركەفتی ڤە دهێنە ئەنجامدان، ئیراقێ بەر ب ژناڤچوونێ دبن. پێدڤییە لیژنە ب هووری جهـ و وان كارەكتەران دەستنیشان بكەن یێن هێرشان دكەنە سەر هەرێما كوردستانێ».
پەیڤدارێ پارتی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دا، كو ئێدی ڤەكۆلینێن رووكەش چو مفا نینە و دبینیت كو، «هەكە ئەو لیژنە وەك هێرشێن بۆرین ب شێوەیەكێ رووكەش ڤەكۆلینێ بكەن، چو ئەنجام نابن و رێگریێ ل وان بنپێكرنان ناكەت».
جهێ ب بیرئینانێ یە، رۆژا شەمبییا بۆری هێرشەكا درۆنی هاتە كرن سەر مالا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل باژێڕێ دهۆكێ، كو كارڤەدانێن توند یێن ناڤخۆیی و نێڤدەولەتی ل دووڤ خۆ ئینان و وەك گەفەكا مەترسیدار بۆ سەر ئارامییا دەڤەرێ هاتە نیاسین.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

شیرەتكارێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان دیار كر، مافێ چارەنڤیسی چارەسەرییا بنەڕەتی یا كێشەیێن مەنە و هزرا شۆڤینی ل بەغدا مەترسییەكا بەردەوامە دژی هەرێما كوردستانێ. هەروەسا ئێكڕێزییا ناڤخۆیی كلیلا سەركەفتنا گەلێ كوردە بەرامبەری پیلانان و نەپاكییا ناڤخۆیی ئەگەرێ سەرەكی یێ شكەستنێن مەنە. فشارێن ئابووری و بڕینا مووچەی ژی شێوازێ نوو یێ شەڕێ بەغدایە دژی كوردان.
عارف روشدی، شیرەتكارێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) ل دۆر هەلوەستێ پشكەك ژ گەلێ سەردەستێ عەرەب ل ئیراقێ بەرامبەری گەلێ كورد گۆت» مخابن پشكەكا بەرچاڤ ژ وان هەردەم هاوئاواز و پشتەڤانێن دەسهەلاتێن خۆسەپێن بووینە، ب تایبەتی د دەمێ قەیرانێن سیاسی دا كو هەستێن وان یێن دژی گەلێ كوردستانێ دهێنە ئاراستەكرن».
گۆت ژی»ئارمانجا سەرەكی یا بەلاڤكرنا هزرا ژەهراوی و گۆتارێن شۆڤینی د میدیایێ دا چییە؟ ئەڤە دبیتە پالدەرەك بۆ دەسهەلاتداران دا كو كریارێن شەڕانگێزانە و دوژمنكارانە بەرامبەری مافێن رەوا یێن گەلێ كورد ئەنجام بدەن».
ئەرێ مەترسی هەیە ل سەر دووبارەبوونا كارەساتێن وەك ئەنفال و كیمیابارانێ؟» د بەرسڤێ دا دبێژیت» ب باوەرا من دەسهەلاتدارێن بەغدا هەر دەمێ دەلیڤەیەكا گونجای ببینن، پاشڤەچوونێ ژ دووبارەكرنا وان تاوانان ناكەن و ئەو چەكێ د دەستێ وان دا بتنێ چاڤەڕێی بڕیارەكا سیاسی یە».
ناڤبری دیاركر كو د نوكە دا شەڕێ بەغدا دژی هەرێما كوردستانێ ب شێوازێ فشارێن ئابووری، بڕینا بودجە و مووچەی، و بزاڤكرن بۆ لاوازكرن و ژناڤبرنا كیانێ فیدرالی یێ هەرێما كوردستانێ.
ئەوژی دیاركر كو هندەك كەسێن كورد زمان بووینە ئامراز بۆ بجهئینانا نەخشەیێن دوژمنان و زەمینەسازیێ بۆ سەرخستنا پیلانێن وان دكەن.
شیرەتكارێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی ئەگەرێ سەرەكی یێ پتریا شكەستنێن بزاڤا رزگاریخوازییا كورد دزڤڕینیت بۆ نەپاكییا ناڤخۆیی كو لێدانێن كوژەك ل دۆزا كوردی داینە و رێ بۆ دوژمنی خۆش كریە.
سەبارەت چارەسەرییا دووماهیێ و كلیلا مانەڤەیا گەلێ كورد د چ دایە؟ دبێژیت»چارەسەرییا بنەڕەتی مافێ چارەنڤیسی یە، و كلیلا سەركەفتنێ ژی د ئێكڕێزییا ناڤخۆیی و باوەری بخۆبوونێ دا كورت دبیت».

د دەمەكی دا كو هەرێما كوردستانێ كەفتییە بەر هێرشێن تیرۆرستی ب رێكا درۆنی، خەلكێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ ب هەلوەستەكێ نەتەوەیی یێ مەزن هاتنە دەنگ. ل باژێرێن قامشلۆ، درباسیێ، دێرك و چەندین دەڤەرێن دی، خوەنیشادانێن بەرفرەهـ هاتنە ئەنجامدان بۆ پرۆتەستۆكرنا وان هێرشێن كو ئارامی و تەناهییا هەرێما كوردستانێ دكەنە ئارمانج.
خوەنیشادەرێن رۆژئاڤا، ب بلندكرنا ئالایێ پیرۆزێ كوردستانێ و وێنەیێن رێبەرێ نەتەوەیی «مەلا مستەفا بارزانی» و «سەرۆك مەسعود بارزانی»، پەیامەكا زەلال دانە هەموو جیهانێ كو ئیش و ئازارێن هەولێرێ و دهۆكێ، ئیش و ئازارێن قامشلۆ و كۆبانێ نە. وان ب درووشمێن نەتەوەیی دوپات كر كو پاراستنا دەستكەفتێن هەرێما كوردستانێ، ئەركێ هەر كوردەكێ دلسۆزە ل هەر پارچەكا كوردستانێ بیت.
د ڤان ریپیڤان و خوەنیشادانان دا، پیر و گەنجێن رۆژئاڤا ب ئێك دەنگ هێرشێن درۆنی یێن تیرۆرستی پرۆتەستۆ كرن و راگەهاندن كو ئەڤ جۆرە كریارە نەشێن ئیرادەیا گەلێ كورد بشكێنن.
بلندكرنا وێنەیێن بارزانی ل سەرجادەیێن رۆژئاڤا، نیشانا وەفاداریێ بوو بۆ وێ قوتابخانەیا نەتەوەیی یا كو هەردەم پشتەڤان و خودانا دۆزا كوردی بوویە ل هەموو پارچەیان.
ئەڤ هەلوەستێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ سەلماند كو سنوورێن دەستكرد نەشێن هەستا نەتەوەیی د ناڤبەرا كوردان دا ژ ناڤ ببەن، و هەرێما كوردستانێ وەك قەوارەیەكێ دەستووری، ب پشتەڤانییا هەموو كوردان دێ یا ب هێز مینیت ل هەمبەر هەر گەف و هێرشەكا تیرۆرستی.

چاڤدێرەكێ سیاسی دبێژیت كو ئیراق د ناڤبەرا (دەولەتەكا فەرمی) و (دەولەتەكا سیبەر) دا هاتییە پارچەكرن، كو تێدا گروپێن چەكدار بڕیارا شەڕ و ئاشتیێ ددەن. ب دیتنا وی ژی بەغدا بێدەنگیێ وەك ئامرازەكێ سیاسی بۆ لاوازكرنا پێگەهێ هەرێما كوردستانێ د دانوستاندنان دا بكاردئینیت. هەروەسا ئاكاژەكر، كو ئەڤ چەندە بوویە ئەگەر كو چەمكێ وەلاتیبوونێ و باوەرییا سیاسی بگەهیتە خالەكا سفر. ژ بەر بێدەسهەلاتییا حوكمەتا فیدرال د پاراستنا وەلاتیێن خۆ دا، نوكە هەرێما كوردستانێ دەلیڤەیەكا یاسایی ل بەر دەستە بۆ داخوازكرنا پاراستنا نێڤدەولەتی.
د. سۆران سێوكانی، ڤەكۆلەرێ سیاسی د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانی دا گۆت» د زانستێ سیاسەتێ دا، سەروەری ب رامانا دەسهەلاتا رەها یا دەولەتێ دهێت ب سەر هێز و بڕیارێ دا، بەلێ ل ئیراقێ، دەمێ ئەكتەرێن نەدەولەتی و میلیشیا بێی زڤڕین بۆ فەرماندێ گشتی یێ هێزێن چەكدار بڕیارا هێرشێ ددەن، د ڤێ رەوشێ دا ئیراق وەك دەولەت هەموو رامانێن سەروەریێ ژ دەست ددەت و هەرێما كوردستانێ ژی ژبەر وێ چەندێ باجا وێ ددەت كو میلیشیا بێی هەبوونا چو بەهانەیان هێرشی دكەنە سەر».
ل دووف ماددەیێن (109 و 110) ژ دەستوورێ ئیراقێ، پاراستنا ئاسایشا نشتیمانی ئەركێ حوكمەتا فیدرالە. سێوكانی دبێژیت: «بێدەنگییا بەغدا ل هەمبەر هێرشان بتنێ بێهەلوەستی نینە، بەلكو بنپێكرنا سۆندا دەستووری یە.»
هەروەسا دبێژیت: «دەمێ وەلاتییەكێ ل هەولێرێ هەست ب پاراستنێ نەكەت ژ ئالیێ دەولەتا خۆ ڤە، پەیوەندیا وی یا مەعنەوی ل گەل نشتیمانی دپچیت و چەمكێ وەلاتیبوونێ دگەهیتە خالەكا سفر، چونكی دەولەت بتنێ ئەركان (وەك داهات) داخواز دكەت، بێی كو مافان (وەك ئاسایشێ) دابین بكەت.»
ئەڤ چاڤدێرێ سیاسی دو ئەگەران بۆ بێدەنگییا بەغدا دەستنیشان دكەت، یێ ئێكێ لاوازی یە، چونكی گرۆپێن چەكدار بخۆ پشكەك نینن ژ جومگەیێن دەسهەلاتێ. یێ دویێ، بكارئینانا وان هێرشان وەك ئامرازەكێ سیاسی. ب وێ رامانێ، رەنگە بەغدا بێدەنگ بیت داكو هەرێما كوردستانێ دبن گڤاشتنا ئەمنی دا بیت، دا كو د دەمێ دانوستاندنێن بودجە وپەترۆل و دەڤەرێن كێشە ل سەر دا، هەرێما كوردستانێ نەچار ب سازشێن زێدەتر بكەن.
د. سۆران سێوكانی دوپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەت كو ئیراق د ناڤبەرا دو بەرداشان دایە: دەولەتەكا فەرمی و دەولەتەكا سیبەر یا چەكداری. ژبەر كو حوكمەتا فیدرال بێدەستهەلاتە د پاراستنا وەلاتیێن خۆ دا، ل دووف یاسایا نێڤدەولەتی، نوكە دەلیڤەیەكا باش بۆ هەرێما كوردستانێ پەیدابوویە كو داخوازا پاراستنا نێڤدەولەتی بكەت، ئەڤە ژی وەك پێنگاڤەك بۆ نێڤدەولەتیكرنا كێشەیێن ئەمنی و پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ ژ وان دەستدرێژیێن دهێنە سەر.

سەرۆك بارزانی، د پەیامەكێ دا بۆ دەسهەلاتدارێن ئیراقێ و جڤاكێ نێڤدەولەتی، هێرشێن بەردەوام یێن ل سەر هەرێما كوردستانێ ب شەڕفرۆشتنەكا ئاشكرا و ستەمەكا مەزن ناڤبرن. سەرۆك بارزانی بۆ جارا ئێكێ ئاشكرا كر كو بتنێ د دەمێ ڤی شەڕی دا، پێنج جاران بارەگەهێ بارزانی هاتییە ئارمانجكرن و دوپات كر كو ئێدی ب شەرمزاركرن و لیژنەیێن ڤەكۆلینێ كێشە چارەسەر نابن و پێدڤییە بەغدا هەلوەستەكێ ئێكلاكەر هەبیت.
ل ڕۆژا یەكشەمبی 29/3/2026 ، سەرۆك بارزانی، دەربارەی هێرشێن ڤێ دوماهییێ یێن ل سەر هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاندنەك بەلاڤ كرییە و تێدا ئاماژە دایە، هەرێما كوردستانێ چو جاران نەبوویە پشكەك ژ وان كێشە و گرژی و شەڕێن د ناڤچەیێ دا هەین، بەلێ مخابن كۆمەكا خەلكی هەنە بێی كو كەس ڕێگرییێ لێ بكەت، كارێ وان یا سەرەكی ئەوە كا دێ چەوا و ب چ ڕێكان دژایەتییا هەرێما كوردستانێ كەن و هەردەم ب نەحەقی هێرشی سەر هەرێمێ و پێشمەرگەی دكەن و دبنە مەترسی ل سەر ژیان و ئارامییا خەلكێ كوردستانێ.
سەرۆك بارزانی ئاشكرا ژی كر كو ل دەستپێكا ڤی شەڕی پێنج جاران هێرش ل سەر بارەگەهێ بارزانی هاتییە كرن و گۆت: ل سەرانسەری سالێن بۆری ب دەهان جاران ب ستەم و بێی چو ئەگەر ب درۆن و مووشەكان هێرشی سەر هەرێما كوردستانێ و بارەگەهێن پێشمەرگەی كرینە و خەلكێ بێ گونەه شەهید و بریندار كرینە. ژ دەما ئەڤ شەڕە دەستپێكری ژی پتر ژ 450 جاران ب مووشەك و درۆنان هێرش كرینە سەر هەرێما كوردستانێ و بارەگەهێن هێزا پێشمەرگێ كوردستانێ. هەر د ڤی دەمی دا پێنج جاران هێرش كرینە سەر بارەگایێ مە، بەلێ مە بێدەنگی هەلبژارتییە دا كو دلەرزین و تورەیی د ناڤ جەماوەری دا پەیدا نەبیت. دوهی ژی ل باژێرێ دهۆكێ ب درۆن هێرشی سەر مالا سەرۆكێ هەرێمێ كرییە. بابەت نە مال یان بارەگەهێ كەسەكی یە، هەمووجهێن كوردستانێ و هەموو مالێن كوردستانییان ل دەڤ مە بهایێ خوە یێ هەی.
د پەیاما سەرۆك بارزانی دا هاتییە، ئەڤ جۆرە هێرشە شەڕفرۆشتنەكا ئاشكرا و ستەمەكا مەزن و زێدەگاڤی و نەحەقییەكا مەزنن بەرامبەر هەرێما كوردستانێ و دڤێت چارەسەرییەكا جدی و ئێكلاكەر بۆ بهێتە دانان. د ڕاستی دا ئەڤە ب شەرمزاركرن و تەلەفۆن و بروسكە و لیژنەیان چارەسەر نابن. دەسهەلاتدارێن ئیراقێ دڤێت خوە ئێكلا بكەن، یان ڕابگەهینن كو د شیانێن وان دا نینە ڕێگرییێ ل وان گرۆپێن ژقانوونێ دەركەفتی بكەن، یان ژی دڤێت ب جدی بهێنە سەر هێلێ و پاراستنا دەولەتێ بكەن و پێرابوونێن جدی بكەن كو ئێدی ڕێك نەهێتە دان هێرشێن نەڕەوا ل سەر هەرێما كوردستانێ بهێنە كرن.
سەرۆك بارزانی دووپات كرییە، گەلێ كوردستانێ ب ئیرادەیەكا پیلایی بەرگرییێ ژ پەیاما ئاشتییانە و دۆزا ڕەوایا خوە دكەت و چو گەف و هێرش و دوژمنەكی نەشیایە و نەشێت وێ ئیرادەیێ بشكێنیت.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ب ڕێكا پەیوەندییەكا تەلەفۆنی ل گەل ڕووداو دەربارەی هێرشكرنە سەر مالا وی ل دهۆكێ ڕاگەهاند، بابەت نە یێ كەسایەتی یە و هێرش «پێشهاتەكا مەترسیدارە بۆ هەموو ئیراقێ ب شێوەیەكێ گشتی».
نێچیرڤان بارزانی دیاركر ژی»دخوازم سوپاسییا هەموو ئالییەكی بكەم، ب ڕاستی گەلەك جاران من گوتییە، هەر ئەڤ پشتەڤانییە هێزەكا مەزنە بۆ مە، ئەوا ئەز دبینم پشتەڤانییا هەموو گەلێ كوردستانێ ب شێوەیەكێ گشتی ل هەولێر، دهۆك، سلێمانی، گەرمیان و زاخۆ، ئەڤە جهێ ڕێز و پێزانینێ یە و سوپاسی و خوەشتڤیا من بۆ هەموو ئالییەكی هەیە. ب دەرفەت ژی دزانم سەرەخوەشیێ ل مالبات و كەسوكارێن هەموو شەهیدێن كو د ڤێ وەختی دا شەهید بووین بكەم و هیڤییا ساخبوونا زوو بۆ هەموو برینداران دخوازم».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دیاركر ژی» بابەت نە یێ كەسایەتی یە، ئەڤە پێشهاتەكا مەترسیدارە بۆ هەموو ئیراقێ ب شێوەیەكێ گشتی. ئەو گرۆپێن ژ قانوونێ دەركەفتی كو ئەو مافی د دەنە خوە جهەكی كو جهێ سەرۆكێ هەرێمێ یە، سەرۆكێ هەرێمێ نە وەكو كەس، سەرۆكێ هەرێمێ وەكو پێگەهەك كو ل دووڤ دەستوورێ ئیراقێ ژی پێگەهـ و جهێ خوە هەیە، ئەو مافی بدەنە خوە وی پێگەهی بكەنە ئارمانج، بابەت نە یێ كەسایەتی یە، ئەڤە پێشهاتەكا مەترسیدارە. ب سوپاسداری ڤە، ئەڤرۆ سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ دەما ئەو ڕوودانە گوهلێبووی پەیوەندی كر و دلتەنگییا خوە دیار كر و ئەو هێرشە پرۆتەستۆ كر. ئەڤە جارەكا دی دیار دكەت كو پێدڤییە حوكمەتا فیدرالا ئیراقێ هزرەكا گەلەك جدی د ڤی بابەتی دا بكەت، د بابەتی كەسانێن كو مافی د دەنە خوە ژ دەرڤەی قانوونێ هێرشان بكەنە سەر دامودەزگەهێن دەولەتا ئیراقێ، دڤێت سنۆرەك بۆ وان بهێتە دانان یێن ژ دەرڤەی قانوونێ سەرەدەریێ دكەن».
نێچیرڤان بارزانی گوت ژی» گەلەك سوپاسیا هەموو ئالییان دكەم، ئالیێن دەرڤە و ناڤخوە، ب تایبەتی خەلكێ خوەشتڤیێ كوردستانێ ژ زاخۆ هەتا خانەقینێ. سوپاس بۆ خودێ چو كەسان زیان نەگەهشتیێ، خانوو هاتییە خرابكرن ئەڤە كێشەیەكا مەزن نینە، هەكە ب هەڤبەركرن ل گەل برینداربوونا پێشمەرگەیەكێ یان خوونا هەر شەهیدەكی بیت، ئەڤە تشتەكێ بێ بهایە. ئەوێن كو ل وێرێ كار دكر و مال پاقژ دكر چو كەس ل وێرێ نەبوون سوپاس بۆ خودێ. سوپاسییا هەموو ئالییان دكەم و سوپاسییا خەلكێ هەرێما كوردستانێ دكەم ژ زاخۆ هەتا خانەقینێ».

زنجیرەكا كارڤەدانێن توند ل سەر ئاستێ جیهانی و ناڤخوەیی ل سەر هێرشا درۆنی ل سەر مالا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل دهۆكێ پەیدابوون، وان هەموو ئالییان ژی ئەو هێرشا تیرۆرستی ب پێشهاتەكا مەترسیدار ناڤكر.
* مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ: هێرشا درۆنی ب «ترسنۆكانە» ناڤ بر و داخواز ژ حوكمەتا فیدرال كر ل ئاستێ بەرپرسیاریەتیێ بیت و تاوانباران ڕوو ب ڕوویێ قانوونێ بكەت. داخواز ژ جڤاكێ نێڤدەولەتی كر هاریكار بن بۆ پاراستنا وەلاتییان و دوپات كر هەر پێنگاڤەكا پێدڤی بیت بۆ پاراستنا ئاسایشا هەرێما كوردستانێ دێ هاڤێژن.
* مەكتەبا سیاسی یا پارتی: ب توندترین شێوە هێرشا تیرۆرستی یا سەر مالا نێچیرڤان بارزانی ل دهۆكێ شەرمزار كر و ب بزاڤەكا نەزۆك بۆ تێكدانا ئارامییا هەرێمێ و كێشانا وێ بۆ ناڤ ململانێیان ل قەلەم دا. دوپاتی ل سەر بێلایەنییا هەرێمێ د شەڕێن دەڤەرێ دا كر و داخواز ژ حكومەتا فیدرال كر بەرپرسیاریەتییا خۆ هەلگریت و رێگریێ ل ڤان هێرشێن بێ بەهانە بكەت.
* لەتیف ڕەشید، سەرۆككۆمارێ ئیراقێ: ئەڤ هێرشە ب زێدەگاڤییەكا جدی ل سەر ئاسایشا وەلاتی و بزاڤەك بۆ تێكدانا ئاشتییا ناڤخوەیی و كێمكرنا ئالۆزییێن دەڤەرێ ل قەلەم دا. داخواز ژ ئالییێن ئەمنی كر دووڤچوونێ بۆ روودانێ بكەن و جەخت ل سەر گرنگییا هەماهەنگییا د ناڤبەرا هەولێر و بەغدایێ دا كر بۆ رێگریێ ل ڤان هێرشان.
* شێخ محەمەد بن زاید ئال نەهیان، سەرۆكێ ئیماراتێ: د پەیوەندییەكا تەلەفۆنی دا ل گەل نێچیرڤان بارزانی ب توندی هێرشا درۆنی پرۆتەستۆكر و پشتەڤانییا وەلاتێ خوە بۆ ئاسایشا هەرێمێ دوپات كر.
* شاهـ عەبدولایێ دوویێ، شاهێ ئوردنێ: ب توندی هێرشا درۆنی یا سەر مالا نێچیرڤان بارزانی ل دهۆكێ پرۆتەستۆ كر و ب كارەكێ ڕەتكری ناڤ بر. هەروەسا سەرەخۆشی ل سەرۆكێ هەرێمێ و مالباتێن شەش پێشمەرگەیێن شەهیدێن هێرشا سۆرانێ كر و هیڤییا زوو چاكبوونا برینداران خواست.
* وەزارەتا دەرڤە یا ئەمریكا: ب توندی هێرش پرۆتەستۆ كر و گرۆپێن چەكدار یێن سەر ب ئیرانێ ڤە ب ئەنجامدەر ناڤ برن. ئەڤ كارە ب دەستدرێژییەكا ڕاستەوخوە بۆ سەر سەروەری و ئارامییا ئیراقێ هاتە ل قەلەم دان.
* بەریتانیا: ب ڕێیا قونسلخانەیا خوە ل هەرێما كوردستانێ ب توندی ئەو هێرشا نەڕەوا پرۆتەستۆ كر و ب گەفەك بۆ سەر ئارامیێ ل قەلەم دا. داخوازا ئارامكرنا ب لەز یا ڕەوشێ كر ژ پێخەمەت پاراستنا سەقامگیرییا دەڤەرێ و رێگریكردن ل زێدەبوونا ئالۆزییێن ئەمنی.
* وەزارەتا دەرڤە یا ئوردنێ: هێرش ب «دەستدرێژییەكا ڕەتكری» ناڤ بر و پشتەڤانییا خوە بۆ ئاسایش و پاراستنا ئاخا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دوپات كر.
* وەزارەتا دەرڤە یا قەتەرێ: ب توندی هێرشكرنا سەر مالا نێچیرڤان بارزانی شەرمزار كر و ڕاگەهاند كو ئەو دژی هەر جۆرە توندوتیژی و كریارەكا تیرۆرستی نە.
* ئەحمەد ئەبولغەیت، ئەمیندارێ گشتی یێ كۆمكارا عەرەبی: ب توندی هێرشا درۆنی پرۆتەستۆ كر و پشتەڤانییا كۆمكارێ بۆ پاراستنا ئاسایش و ئارامییا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دوپات كر.
* بافل تالەبانی، سەرۆكێ ئێكەتی نیشتمانی كوردستان: ڕاگەهاند كو ئەڤ كارە ناهێنە قەبوولكرن و گەفە ل سەر ئاسایشا هەرێمێ و داخوازا ئەنجامدانا ڤەكۆلینەكا هەڤپشك كر بۆ دەستنیشانكرنا بكەرێن ڤی كاری و گۆت كو د بەرهەڤن بۆ هەر پشتەڤانییەكا پێدڤی د ڤێ پرۆسەیێ دا.
* قوباد تالەبانی، جێگرێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ: ب توندی هێرشكرنا سەر مالا نێچیرڤان بارزانی پرۆتەستۆكر و ب «پێشهاتەكا مەترسیدار» بۆ سەر ئاسایشا هەرێمێ و ئیراقێ ناڤ بر و هۆشداری دا حوكمەتا فیدرال كو هەكە ئەڤ گرۆپێن ژ قانوونێ دەركەفتی نەهێنە سزادان، دێ بنە مەترسی بۆ سەر هەموو ئیراقێ.
* سەلاحەدین بەهائەدین، ئەمیندارێ گشتی یێ ئێكگرتوو: هێرش ب بەزاندنا سەروەرییا هەرێمێ و بزاڤەكا خراب بۆ تێكەلهەڤكرنا گەلێ كوردستانێ د شەڕەكێ «نەخواستی و بێ رامان» دا وەسف كر. داخواز ژ ئالییێن پەیوەندیدار كر ب زووترین دەم رێگریێ ل ڤان پێشهاتەیێن مەترسیدار بكەن دا كو ئاسایشا قەوارەیێ هەرێمێ پاراستی بمینیت.
* لەیلا زانا، سیاسەتمەدارا كورد: ب توندی هێرش پرۆتەستۆ كر و پشتەڤانی و هەڤسۆزییا خوە بۆ سەرۆكێ هەرێمێ و گەلێ باشوورێ كوردستانێ دوپات كر و ڕاگەهاند كو د ڤێ رەوشا هەستیار دا دلێ وێ ل گەل خەلكێ هەرێمێ یە و هیڤی خواست كو خودێ گەل و وەلاتی ژ هەر مەترسییەكێ بپارێزیت.
* بابە شێخێ ئێزدییان، شێخ عەلی شێخ ئەلیاس: هێرشكرنا سەر مالا نێچیرڤان بارزانی ب دەستدرێژییەك بۆ سەر ئاسایشا هەموو تاكەكێ گەلێ كوردستانێ و گەفەك بۆ سەر ئاشتییا جڤاكی ناڤ بر. دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو ئەڤ كریارە دژی سەلامەتییا گشتی یە و پێدڤییە هەمی پێكهاتە د ئێكگرتی بن بەرانبەر ڤان جۆرە مەترسییان.
* د. عەلی قەرەداغی، سەرۆكێ ئێكەتییا جیهانییا زانایێن موسلمان: هێرش ب بزاڤەكا مەترسیدار بۆ تێكدانا ئارامیێ و ڕاكێشانا گەلێ كوردستانێ بۆ ناڤ ئاگرێ شەڕی ناڤ بر و داخوازا ڕێگریكرنا ب لەز كر. داخواز ژ ئالییێن پەیوەندیدار كر كو ب شێوەیەكێ كرداری رێگریێ ل ڤان پێشێلكارییان بكەن.
* نووری مالیكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەوڵەتا قانوونێ: ب كارەكێ ڕەتكری ناڤ كر و هۆشداری دا ژ لێكەفتێن وێ یێن خراب و دیاركر كو ئەڤ جۆرە ڕەفتارە دبنە ئەگەرێ لاوازكرنا ئێكڕیزییا نیشتمانی و تێكدانا ئاسایشا گشتی یا وەلاتی و پرۆسەیا سیاسی.
* فراكسیۆنا پارتی ل پەرلەمانێ كوردستانێ: ئەڤ هێرشە ب دەستدرێژییەكا ئاشكرا بۆ سەر قەوارەیێ هەرێمێ و بزاڤەكا سەرنەكەفتی بۆ تێكدانا ئاشتیێ ل سەرتاسەری ئیراقێ ل قەلەم دا. داخواز ژ حوكمەتا فیدرال كر بەرسڤەكا ئێكلاكەر هەبیت بەرانبەر وان گروپێن ژ قانوونێ دەركەفتی یێن كو بەردەوام وەلاتییان دكەنە ئارمانج.
* بالیۆزێ ئێكەتییا ئورۆپا ل ئیراقێ: ب توندی ئەو كارە پرۆتەستۆ كر و دوپاتكر كو پێدڤییە ئەنجامدەرێن ڤی كاری ڕادەستی دادگەهێ بهێنە كرن. ئەڤ جۆرە توندوتیژییێن نەبەرپرسانە ب مەترسییەكا مەزن بۆ سەر رەوشا هەستیار یا ئیراقێ و ب تایبەتی هەرێما كوردستانێ وەسف كر.
* حەیدەر ئەلعەبادی، سەرۆكوەزیرێن بەرێ یێ ئیراقێ: هێرش ب دەستدرێژییەكا مەترسیدار وەسف كر كو ئاشتییا جڤاكی تێكددەت و سیمبوولێن نیشتمانی دكەتە ئارمانج. داخوازا ڤەكۆلینەكا بلەز و پەنابرن بۆ دیالۆگێ كر بۆ پاراستنا وەلاتی ژ هەر گەفەكێ.
* بەها ئەعرەجی سیاسەتمەدار و پەرلەمانتارێ ئیراقی: ب توندی هێرش پرۆتەستۆكر و ب پێشێلكارییەكا مەترسیدار بۆ سەر ئاسایشا هەموو ئیراقێ ل قەلەم دا و داخوازا هەماهەنگییا ئەمنی یا بلند د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا كر بۆ ڕێگریكرنێ ل هەر بزاڤەكا دەرەكی كو ئارامییا ناڤخوەیی تێك بدەت.
* پەروین بولدان، بریكارا سەرۆكێ پەرلەمانێ توركیا: ب توندی هێرش پرۆتەستۆ كر، هەروەسا هیڤییا سلامەتییێ بۆ حوكمەت و گەلێ كوردستانێ خواست.
* هەڤسەرۆكێن دەم پارتی: هێرش ب بزاڤەك بۆ ڤەگوهاستنا شەڕی بۆ ناڤ ئاخێ كوردستانێ وەسف كر و داخوازا ڕۆهنكرنەكا بلەز ژ دەسهەلاتدارێن ئیرانێ كر ل سەر ڤان جۆرە دەستدرێژییان.
* خەمیس خەنجەر، سەرۆكێ حزبا سەروەری: هێرش ب «تاوانەكا تیرۆرستی» ناڤ بر كو مەترسییا هێزێن «نەدەولەت» ل سەر دەزگەهێن شەرعی و هێمایێن وەلاتی نیشان ددەت.
* قونسلخانەیا گشتی یا رووسیا ل هەولێرێ: دلتەتنگییا خوە ل سەر هێرشێن درۆنی دیار كر و داخواز كر كو ناكۆكی ب ڕێیێن سیاسی و دیپلۆماسی بهێنە چارەسەركرن دا كو ئالۆزی زێدەتر نەبن.
* كۆنگرەیا نەتەوەیی یا كوردستانێ (كەنەكە): هێرش ب بزاڤەك بۆ شێواندنا ئارامیێ و دژی هەلوەستێ بێلایەن یێ هەرێمێ ناڤ بر و داخوازا سزادانا دادپەروەرانە یا تاوانباران كر.
* عەممار حەكیم، سەرۆكێ باسكێ حیكمە: ب توندی دەستدرێژی پرۆتەستۆكر وڕاگەهاند كو ئەڤ كارە گەفە ل سەر ئارامییا ئیراقێ و پێدڤی ب چڕكرنا بزاڤێن ئەمنی یە بۆ پاراستنا وەلاتی.
* هەڤپەیمانییا عەزم: هێرش ب «پێشێلكارییەكا مەترسیدار» ناڤ بر كو بزاڤێن ئاشتیێ تێكددەت و داخوازا هەماهەنگییا زێدەتر د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا كر بۆ ڕێگریێ ل دووبارەبوونا ڤان كاران.
* عەلی حەمە ساڵح، بڕیاردەرێ ڕەوتا هەلوەست: ئارمانجكرنا مالا سەرۆكێ هەرێمێ مەبەستدارە و گەفە ل سەر قەوارەیێ دەستووری یێ هەرێمێ، و پرۆتەستۆكرنا ڤان هێرشان ب ئەركەكێ نیشتمانی زانی.
* عەلی باپیر، سەرۆكێ كۆمەلا دادگەری: دلگرانییا خوە دیار كر و هێرش ب ئەگەرێ نائارامی و لێدان ل سەروەرییا هەرێمێ زانی، و هیڤی خواست شەڕ و ململانێ ل دەڤەرێ ب دوماهی بهێن.
* ڕۆمیۆ هەكاری، سكرتێرێ حزبا دیموكراتا بێت نەهرێن: هێرش ب ئارمانجكرنا هەموو پێكهاتەیێن كوردستانێ ناڤ بر و داخواز ژ حوكمەتا ئیراقێ كر ب بەرپرسیاریەتی سەرەدەریێ دگەل ڤێ پێشهاتا مەترسیدار بكەت.
* دانا ئەحمەد مەجید، ڕێكخەرێ بزاڤا گۆڕان: هێرش ب بەزاندنا ئاشكرا یا سەروەرییێ ناڤ بر و ڕاگەهاند كو پاراستنا قەوارەیێ هەرێمێ ودەزگەهێن وێ ئەركەكێ نیشتمانی یێ هەموو ئالییایە.
* عامر شاكر، سەرۆكێ دیوانا وەقفا سوننی: پشتەڤانییا خوە بۆ سەرۆكایەتییا هەرێمێ دیار كر و ڕۆلێ نێچیرڤان بارزانی د خزمەتكرنا ئاسایش و گەشەپێدانا ئیراقێ و هەرێمێ دا بلند هەلسەنگاند.
* بزاڤا ئیسلامییا كوردستانێ: هێرش ب «تاوانەكا تیرۆرستی» دژی كەسایەتییەكێ ئاشتیخواز ناڤ بر و داخواز ژ حوكمەتا فیدرال كر سنۆرەكی بۆ گرۆپێن یاخی و شەڕخواز دابنیت.
* سوپایێ پاسدارێن ئیرانێ: هێرش پرۆتەستۆ كر و ب بەلگەیەكێ تیرۆرستی یێ «دوژمنان» ناڤ بر بۆ تێكدانا هەڤبەندیێن هەرێمێ ل گەل وەلاتێن جیران، و بەرهەڤییا خوە بۆ پاراستنا ئاسایشا جیرانان دیار كر.
* قاسم ئەعرەجی، شیرەتكارێ ئاسایشا نیشتمانی یا ئیراقێ: ب «كارەكێ ترسنۆك و پێشهاتەكا مەترسیدار» ناڤبر كو بنپێكرنا ئاسایش و ئارامییا وەلاتییە. وڕاگەهاند كو ئەڤ هێرشە ئاسایش و ئێكڕێزییا ئیراقێ دكەتە ئارمانج و پێدڤییە هەلوەستەكێ توند بەرانبەر ئەنجامدەرێن وێ هەبیت.
* ئەسعەد ئەلعیدانی، پارێزگارێ بەسرا: ب توندترین پەیڤان وێ هێرشا تیرۆرستی پرۆتەستۆ دكەین، ئەڤ جۆرە كارە دەستدرێژییەكا ئاشكرایە بۆ سەر سەروەرییا ئیراقێ و گەفەكا ڕاستەوخۆیە ل سەر ئارامییا وەلاتی و ئاخا وی. داخوازێ ژ ئالیێن پەیوەندیدار دكەین هەموو پێرابوونان بگرنە بەر بۆ ڕاگرتنا ڤان هێرشێن تاوانكاری.
* جڤاتا سەندیكایا ڕۆژنامەڤانێن كوردستانێ: ب توندی ئەو هێرش پرۆتەستۆكر و ب پێشهاتەكا مەترسیدار ل قەلەم دا و داخواز ژ حوكمەتا فیدرال كر ب زووترین دەم بكەرێن ڤێ كریارا تیرۆرستی سزا بدەت.

سەرۆکوەزیرێن ئیراقێ د پەیوەندییەکا تەلەفۆنی دا د گەل سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ، ئیدانەیا هێرشا ل سەر دهۆکێ کر و فەرمان دا ب پێکئینانا تیمەکا ئەمنی یا هەڤپشک بۆ دیتنا تاوانباران.
محەمەد شیاع سوودانی دوهی ، سەرۆک وەزیرێن ئیراقێ پەیوەندییەکا تەلەفۆنی د گەل نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ ئەنجام دا.
د وێ پەیوەندییێ دا: “سوودانی ب توندی ئیدانەیا وێ ئێرشا “نەهەق” کر یا کو كریه‌ سەر مالا نێچیرڤان بارزانی ل باژێرێ دهۆکێ و ستایشا هەلوه‌ستێن نشتیمانی یێن سەرۆکێ هەرێمێ کر د پاراستنا ئێکڕێزیا ئیراقیان دا”.
سەرۆکوەزیرێن ئیراقێ فەرمان دا ب پێکئینانا تیمەکا ئەمنی و تەکنیکی یا هەڤپشک د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی یێن حوکمەتا فیدرال و حوکمەتا هەرێما کوردستانێ دا، ب مەرەما ڤەکۆلینێ د هوورکاریێن روودانێ دا و دەستنیشانکرنا تاوانباران دا کو رێکارێن قانوونی یێن توند د دەرهەقێ وان دا بهێنە وەرگرتن.
هەر د وێ پەیوەندییێ دا، سوودانی رژدی ل وێ چەندێ کر کو حوکمەت یا رژدە ل سەر رێگریکرنێ ژ هەر لایەنەکێ نەیێ قانوونی یان هەرێمی و نێڤدەولەتی یێ کو بخوازیت ئیراقێ بکێشیتە د ناڤ هەڤرکیێن له‌شكری یێن دەڤەرێ دا.
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی کر، کو هەمی بزاڤ بۆ پاراستنا سەروەرییا ئاخ و ئەسمانێ ئیراقێ و پشتراستکرنا سەقامگیریا وەلاتی دێ د بەردەوام بن د چارچۆڤەیێ بەرپرسیاریەتەکا نشتیمانی یا گشتگیر دا.
ژ لایه‌كێ دی ڤه‌، سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ پەیوەندییەکا تەلەفۆنی ژ سەرۆکێ فەرەنسا ڤە پێ گەهشت. د وێ پەیوەندییا تەلەفۆنی دا، ماکرۆنی ب “توندی” ئیدانەیا هێرشا ل سەر مالا نێچیرڤان بارزانی ل دهۆکێ کر.
ل دووڤ راگەهاندنا سەرۆکاتیا هەرێما کوردستانێ، ئیمانوئێل ماكرۆنی ب “توندی” ئیدانەیا وێ هێرشا درۆنی کر یا دوهی ل سه‌ر دهۆكێ هاتیە کرن، هەروەسا پشتەڤانیا بەردەوام یا وەلاتێ خۆ بۆ هەرێما کوردستانێ و ئیراقێ دوپات کر.
هەڤدەم سەرۆکێ فەرەنسا سەرەخۆشی ل نێچیرڤان بارزانی و خێزانێن وان پێشمەرگان کر ئەوێن کو ل 24ی ڤێ مەهێ “د هێرشا مووشەکی یا ئیرانێ دا ل سۆران شەهید بووین، هیڤیا زوو ساخبوونێ بۆ برینداران ژی خواست.”
ژ لایەکێ دی ڤە هاکان فیدان، وەزیرێ دەرڤە یێ تورکیا، پەیوەندی ب سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ کر و ئەڤ هێرشە شەرمزار کر.
هەر دیسا چەندین لایەنێن ناڤخۆیا هەرێما کوردستانێ و ئیراقێ ژی ئەڤ هێرشە ئیدانەکرن.

دۆنالد ترەمپ، سەرۆكێ ئەمریكا ب نامەیەكێ پیرۆزباهییا جەژنا نەورۆزێ ل نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دكەت و ب كوردی نڤیسیە «نەورۆز پیرۆز».
رۆژا شەمبیێ، 28/3/ 2026، سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، دۆنالد ترەمپ نامەیەكا پیرۆزباهیێ بۆ نێچیرڤان بارزانی سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ڤرێكریە.
ل دووڤ سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، د نامەیا دۆنالد ترەمپی دا هاتیە «نەورۆز، ئاهەنگگێڕانە ب هاتنا بهارێ، هەروەسا بەرجەستەكرنا سەركەفتنا بەردەوام یا رۆناهیێ یە ل سەر تاریاتیێ. ئەڤ جەژنا دێرین، دەربڕینەكا سالانە یا هێزا دەستپێكێن نوو یە».
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ دبێژیت دۆنالد ترەمپ بۆ نێچیرڤان بارزانی نڤیسیە «داخوازێ ژ خودێ دكەم ئەڤ نەورۆزە ببیتە ئەگەرێ ب هێزكرنا بهایێن ئاشتیێ و شكۆیا مرۆڤی و سالا نوو تژی خێر و خوەشی بیت».
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ هەروەسا دبێژیت «سەرۆك ترەمپ پیرۆزباهیێ ل هەموو وان ژی دكەت یێن جەژنا نەورۆزێ دگێڕن، هەروەسا ل دووماهییا نامەیا خوە دا ب كوردی نڤیسییە: نەورۆز پیرۆز».
دەقێ بەیاننامەیا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ:
ب هەلكەفتا جەژنا نەورۆزێ، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، نامەیەكا پیرۆزباهیێ ژ ئالیێ دۆنالد ترەمپ، سەرۆكێ ئەمریكا ڤە پێگەهشت.
د نامەیێ دا سەرۆك ترەمپ دگەل ئاراستەكرنا گەرمترین پیرۆزباهییان بۆ سەرۆك نێچیرڤان بارزانی، دنڤیسیت: نەورۆز، ئاهەنگگێڕانە ب هاتنا بهارێ، هەروەسا بەرجەستەكرنا سەركەفتنا هەمیشەییا ڕۆناهیێ یە ب سەر تاریاتیێ دا. ئەڤ جەژنا دێرین، دەربڕینەكا سالانە یا هێزا دەستپێكێن نوو یە.
د نامەیا خوە دا بۆ نێچیرڤان بارزانی، سەرۆك ترەمپ هەروەسا دبێژیت: داخوازێ ژ خودێ دكەم ئەڤ نەورۆزە ببیتە ئەگەرێ ب هێزكرنا بهایێن ئاشتیێ و شكۆیا مرۆڤی و سالا نوو تژی خێر و خوەشی بیت.
سەرۆك ترەمپ پیرۆزباهیێ ل هەموو وان ژی دكەت یێن جەژنا نەورۆزێ دگێڕن، هەروەسا ل دووماهییا نامەیا خوە ب كوردی نڤیسیە «نەورۆز پیرۆز».

یان برێم، قونسلێ گشتی یێ فەرەنسا ل هەرێما كوردستانێ، د نامەیەكێ دا كو ئاراستەی مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كریە، ب توندی هێرشا مووشەكێن بالیستی یێن ئیرانێ بۆ سەر فیرقەیێن پێنج و حەفت یێن هێزێن پێشمەرگەی ل دەڤەرا سۆران پرۆتەستۆ كر.
د نامەیێ دا هاتیە، كو ئەو هێرشە بوویە ئەگەرێ شەهیدبوونا شەش پێشمەرگەیان و برینداربوونا 30 كەسێن دی. قونسلێ فەرەنسا زێدەباری دەربڕینا هەڤسۆزی و سەرەخوەشییان بۆ مالباتێن قوربانییان، هیڤییا چاكبوونا ب لەز بۆ برینداران خواست.
یان برێم، د پەیاما خوە دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كریە «پشتراست بن ژ هەڤسۆزیا فەرەنسا ل هەمبەر ئەڤێ كریارا دوژمنكارانە دژی هەرێما كوردستانێ و بەرپرس و ئاكنجیێن وێ».
هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كریە، كو فەرەنسا دێ یا بەردەوام بیت ل سەر بزاڤێن پاراستنا ئاشتیێ و دابینكرنا ئاسایشێ بۆ گەلێ كورد.