فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، د بەرسڤا داخوازییا بڕینا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ دا دبێژیت: «مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ، هێلا سۆرە».
نڤیسینگەها راگەهاندنا فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، بەیاننامەك بەلاڤكر و راگەهاند: «نڤیسینگەها راگەهاندنا جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران ب حێبەتی ڤە دووڤچوونا وێ بەیاننامەیا نڤیسینگەها راگەهاندنا عەدنان فەیحان، جێگرێ ئێكێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران كر، دەربارەی داخوازییا راگرتنا بودجەیێ دارایی بۆ هەرێما كوردستانێ و بڕینا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ».
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دایە، كو ئەو خۆ ب پێگیر دبینن راستیان بۆ رایا گشتی رۆهن بكەنەڤە و وان لێكدانێن پارچەپارچەكری یێن رێككەفتن و یاسایان راست بكەنەڤە.
چەند خالەك هاتینە دیاركرن ب ڤی رەنگی:
ئێك: مووچەیێ فەرمانبەران هێلا سۆرە و كارتەك نینە بۆ پارچەكرن و گڤاشتنێن سیاسی. بزاڤێن گرێدانا ژیار و شایستەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ ب ناكۆكیێن ژمێریاری یان داهاتێن نە پەترۆلی ڤە، ب شێوەیەكێ ئاشكرا دژایەتییا بڕیارا دادگەها بلند یا فیدڕالی دكەت، كو ب رۆهنی بڕیار دایە پرسا مووچەی ژ هەر ناكۆكییەكا سیاسی یان دارایی یان پێگیرییەكا د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا بهێتە جوداكرن. مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ وەك یێ هەڤالێن وانە ل پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ، مافەكێ دەستووری و ژیارێ یە و ناهێتە وەرگرتن وەك بارمتە بۆ چ رێكارێن سزادانێ، ل ڤێرە پرسیار ئەوە: ئەرێ داهاتێ گشتی یێ ئیراقێ وەك یێ سالێن چوویە؟
دوو: پێگیریكردن ب زەلالیێ و راپۆرتێن چاڤدێرییا هەڤپشك. دوپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەین كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب هەماهەنگییەكا بلند و تمام ل گەل دیوانا چاڤدێرییا دارایی یا فیدڕالی كار ل سەر ڤی دۆسیەی دكەت. ئەو راستڤەكرن یان كێمكرنا د بەیاننامەیێ دا هاتییە باسكرن دەربارەی گۆژمەیێن پارێن داخوازی ل سەر هاتییە كرن، نە «سازشەكا بێ دەستهەلاتا» حوكمەتا فیدڕالی بوو، بەلكو ئەنجامێ پێداچوونەكا تەكنیكی و یاسایی یا واقعی بوو كو ژ ئالیێ لژنەیێن وەزاری یێن تایبەتمەند (لژنەیا شەش كەسی) سەرپەرشتی ل سەر دهاتە كرن، كو سروشتێ راستەقینە یێ داهاتان و میكانیزمێن كۆمكرنێ و دەستهەلاتێن تایبەت و هەڤپشك ل سەر بنیاتێ دەستوورێ ئیراقێ ل بەرچاڤ وەرگرتییە.
سێ: راستیا هەژمارەیان، پێگیریێن دارایی و داهاتێن نە پەترۆلی. ل ڤێرە دیار دكەین كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ چو رۆژان خۆ ژ پێگیریێن خۆ پاشنەئێخستییە، بەردەوام 120 ملیار دینار رادەستی حوكمەتا فیدڕالی كرینە، و تنێ بەری دوو مەهان داهاتێن وێ گەهشتنە د ناڤبەرا 40 بۆ 50 ملیار دیناران دا، ئەڤە ژی نیشانا داهاتێ راستەقینە یێ ب دەستكەفتی دكەت كو هەڤتایێ ستانداردێن تەكنیكی یە، نەك ئەنجامێ خەمساریێ. سەپاندنا هەژمارەیێن خەیالی كو رەنگڤەدانا واقعێ ئابۆری نینە، نەدادپەروەری و نەڕەواییە. زێدەباری ڤێ چەندێ، هەرێما كوردستانێ داخوازا ئێكلاكرنا شایستەیێن نەدای دكەت د بودجەیێ گشتی دا ل گەل خەرجیێن بەرهەمئینانا پەترۆلێ و ڤەگوهاستنێ و قەرەبووكرنا وان بڕیارێن زیان گەهاندینە هەرێمێ. ئەڤ گۆژمە پارە گەلەك پترن ژ وان جوداهیێن د بەیاننامەیێ دا هاتینە باسكرن.
چار: نەرمییا حوكمەتا فیدڕالی پێگیریكرنە ب دەستوور و بجهئینانا وی. دەستخۆشی ل نەرمییا حوكمەتا فیدڕالی یا بەری نوكە و یا نوكە د هنارتنا پارەیێ مووچەی دا دكەین، ئەڤە ب وێ رامانێ نینە كو یاسا شكاندییە، بەلكو دەربڕینە ژ هەستكرن ب بەرپرسیارەتییا نشتیمانی بەرامبەر وەلاتیێن وان ل هەرێمێ و پاراستنا ئارامییا جڤاكی و ئابۆری ل هەموو پارێزگەهێن ئیراقێ. گەفكرن ل حوكمەتا فیدڕالی ب لێپرسینا یاسایی ژبەر دانا مووچەیێ وەلاتیێن ئیراقێ، سیاسیكرنا رۆهن یا یاسایانە. ئەوێن خەونێ ب زڤڕاندنا وێ مەركەزیەتا خراب دبینن كو بنپێكرنا دەستوور و رێككەفتنێن سیاسی دكەت، خەونا وان ب جه نەهاتییە و دێ هەر ب خەون مینیت.
ب گۆڕەی بەیاننامەیێ: «دەزگەهێ یاسادانانێ و سەرۆكایەتییا وێ نوونەراتییا ئیرادە و دەنگێ هەموو پێكهاتە و تەخێن گەلێ ئیراقێ دكەن، نابیت لایەنگیریێ بۆ چو ئالی یان گرۆپان بكەت بەرامبەر ئالییەكێ دی. بارودۆخ هەر چەوا بیت، پرسا رێكخستنا پەیوەندیێن دارایی د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا دێ ل سەر بنیاتێ هەڤپشكیێ بیت و پێدڤییە ژ زمانێ گەفان دوور بكەڤین و دیالۆگا تەكنیكی بكەینە رێك بۆ چارەسەركرنا كێشەیێن دارایی د چارچۆڤەیا یاسایێ دا، دوور ژ ژیارا وەلاتیێن ئاسایی».

ل رۆژا ئێكشەمبی، 7/6/ 2026، نەهـ سال ب سەر ئێك ژ وێرەكترین و ستراتیژیترین بڕیارێن د دیرۆكا هەڤچەرخا گەلێ كورد دا دەرباز دبن، ئەو ژی بڕیارا ئەنجامدانا ریفراندۆما سەربەخۆیێ یە كو نەخشەیا سیاسی یا دەڤەرێ هەژاند.
ل رۆژا 7/6/ 2017، د كۆمبوونەكا بەرفرەهـ دا ب سەرپەرشتییا سەرۆك مەسعود بارزانی و ب پشكدارییا پترییا رەها یا لئالیێن سیاسی یێن هەرێما كوردستانێ، بڕیارەكا دیرۆكی هاتە دان. بڕیار ئەو بوو كو ل رۆژا 25/9/ 2017 گەلێ كوردستانێ ب رێكا سندۆقێن دەنگدانێ چارەنڤیسێ خۆ دیار بكەت.
وێ رۆژێ، ئالیێن سیاسی یێن وەك پارتی دیموكراتی كوردستان، ئێكەتی نیشتمانی كوردستان و پارتێن ئیسلامی و نەتەوەیی و پێكهاتەیێن جودا، ل بن سیبەرا جڤاتا بلند یا ریفراندۆمێ كۆمبوون. پەیاما سەرەكی ئەو بوو كو پشتی نەهـ دەهـ سالان ژ نەهامەتی و پبنپێكرنێن دەستووری ژ ئالیێ بەغدایێ ڤە، دەم هاتییە گەل گۆتنا خۆ یا دووماهیێ بێژیت.
سەرەڕای گڤاشتنێن بێوێنە یێن نێڤدەولەتی و گەفێن وەلاتێن جیران بۆ دائێخستنا سنۆران و ئەنجامدانا مانۆڕێن سەربازی، سەرۆك بارزانی وەك پارێزەرێ وێ پرسا نەتەوەیی د هەموو دیدارێن دپلۆماسی و جەماوەری دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ دكر، كو ریفراندۆم مافەكێ سروشتی و قانوونی یێ گەلێ كوردستانێ یە و چو بەدیل نینن گەرنتییا مافان بكەن. هەروەسا یێ رژد بوو ل سەر وێ چەندێ كو دڤێت گەل بڕیارێ بدەت، نەك گڤاشتنێن دەرەكی.
وێ رژدیێ وەكر كو ل 25/9/2017 كەرنەڤالەكا نەتەوەیی یا بێوێنە ل هەرێما كوردستانێ و دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ بهێتە ئەنجامدان.
ئەنجام ژی دیرۆكی بوو، پتر ژ 92% خەلكێ كوردستانێ ب «بەلێ» دەنگ ب سەربەخۆیێ دا، ب گۆتنا چاڤدێرێن نێڤدەولەتی ژی، ئێك ژ پاقژترین و دیموكراسیترین پرۆسەیێن دەنگدانێ بوو ل جیهانێ.
ئەڤرۆ پشتی نەهـ سالان، بڕیارا 7/6/2017 وەك وەرچەرخانەكا دیرۆكی دهێتە دیتن كو تێدا كوردان نیشان دا سەرەڕای گەمارۆ و سزادانا ب كۆمەل، ئیرادەیا نەتەوەیی بۆ گەهشتن ب مافێن رەوا ناچەمیت و ریفراندۆم وەك ناسنامەیەكا قانوونی و سیاسی یا هەردەم د ئەرشیفێ گەلێ كورد دا دێ مینیت.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل هاری تیۆهاریس، جێگرێ وەزیرێ دەرڤە یێ یۆنانێ كر.
ل دووف بەیاننامەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ «د دیدارێ دا، هەردوو ئالی هەڤڕا بوون ل سەر گرنگییا پتر بهێزكرنا پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ و كۆمارا یۆنانێ د بوارێن جودا جودا دا، ب تایبەتی ب هێزكرنا پەیوەندیێن دووقۆلی د بوارێن لێكگۆهارتنا بازرگانی، گەشتوگوزار، كەلتوور، شوونوار و ساخلەمیێ دا».
د پشكەكا دی یا دیدارێ دا، بیر و را ل سەر دووماهی گۆڕانكاری و پێشهاتێن رەوشا گشتییا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتنە لێكگۆهارتن و دوپاتی ل سەر گرنگییا پاراستنا ئاسایش و تەناهیا دەڤەرێ هاتە كرن.

ئەحمەد كانی، ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان، دوپاتكر كو پارتی د پێكئێنانا حوكمەتا نوو یا هەرێما كوردستانێ دا، تنێ ل گەل ئێكەتییا نیشتمانییا كوردستانی دانوستاندنان دكەت و گۆت: «بەدیلێ ئێكەتیێ ل بەر دلێ پارتی تنێ ئێكەتییە، مژارا (نەوەی نوێ) پرسەكا جودایە».
ئەحمەد كانی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو پێدڤییە بنەمایێ سەرەكی بۆ پێكئێنانا حوكمەتێ رێزگرتن بیت ل ئەنجامێن هەلبژارتنان و بەركەفتنا سیاسی، دیسان رەخنە ل وان ئالییان گرت یێن كو پشتی هەلبژارتنان دژایەتییا درووشمێن خۆ یێن بەرێ دكەن.
ل دۆر ئەگەرێ شكستنا دانوستاندنان، ئەحمەد كانی ب ئاشكەرا دیاركر كو هەكە هەموو رێك هاتنە گرتن ورەوش گەهشتە بنبەستێ، دووبارەكرنا هەلبژارتنان دێ بیتە ئێك ژ بژاردەیان.
ناڤبری گۆت: «ئەم د پشتڕاستین هەكە هەلبژارتن بهێنە دووبارەكرن، پارتی دێ كورسیێن پتر بدەستڤە ئینیت و ئالیێن دی وەكو (نەوەی نوێ) نەشێن هەمان هەژمارا كورسییان بدەستڤە بیننەڤە».
ل دووماهیێ، ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی رۆلێ سەرۆك مەسعود بارزانی ل دۆر پرسێن نیشتمانی و چارەنڤیسساز ب رۆلەكێ نیشتمانی و نەتەویی ناڤبر، كو تێدا سەرۆك بارزانی هەردەم ب هزرەكا نیشتمانی سەرەدەری ل گەل پرسێن گشتی كرییە، نەك تنێ وەكو سەرۆكێ پارتی.

پەیامەكا گرنگ ژ ئالیێ سیاسەتمەدارەكێ ئیراقی ڤە ئاراستەی سەرۆك وەزیرێن ئیراقی هاتە كرن، تێدا دوپاتی ل سەر گرنگییا بەردەوامبوونا هەوێن دژی گەندەلیێ و هەڤكارییا د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا كر، هەروەسا هایداری ژ پیلانێن گەندەلكاران و مافیایێن مادەیێن هوشبەر دا.
میسال ئالووسی، سیاسەتمەدارێ ئیراقی، د هەژمارا خۆ یا فەرمی دا ل سەر تۆرا كۆمەلایەتییا (ئێكس) پەیامەك ئاراستەی عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقی كر و هەلوەستێ خۆ ل سەر رەوشا سیاسی و هەوێن دژی گەندەلیێ دیار كر.
ئالووسی د دەستپێكا پەیامێ دا دوپات كر، كو چو داخواز و بەرژەوەندیێن تایبەت ل گەل حوكمەتێ نینن و ژیانا ل گوندێ خۆ ل نك وی پەسەندترە ژ زڤرینێ بۆ ناڤا مەیدانا سیاسی، لێ ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو سەركەفتنا ئەلزەیدی بۆ وی یا گرنگە ژ پێخەمەت پاراستنا گەلێ ئیراقی.
هەروەسا ئالووسی د پەیاما خۆ دا بۆ ئەلزەیدی دبێژیت: «هەموو كەس ب گرنگی ڤە چاڤێ خۆ ل رەوشێ دگرن، هندەك كەس حەز ژ تە دكەن و هیڤییا سەركەفتنێ بۆ تە دخوازن، لێ هندەكێن دی چو جاران هیڤییا وێ چەندێ ناكەن كو تو سەركەفتی بی».
ڤی سیاسەتمەداری پێنگاڤێن دژی گەندەلیێ ل پارێزگەها سەلاحەدینێ و كەرتێ پەترۆلێ بلند هەلسەنگاندن و ب «گورزەكێ زیرەكانە» ناڤبرن، و هۆشداری دا ژ پاشڤەچوونێ د ڤان هەوان دا بەرامبەر گەندەلكاران.
هەروەسا ئالووسی، دەستپێشخەری و تێكگەهشتنێن د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقی بۆ كاری هەڤپشك ب بلند هەلسەنگاند و راگەهاند: ڤێ پێشكەفتنێ د پەیوەندییان دا، مافیایێن مادەیێن هوشبەر (كاپتاگۆن) و گەندەلكار تووشی ترسەكا مەزن كرینە.
د درێژاهییا پەیاما خۆ دا بۆ سەۆك وەزیرێن ئیراقێ، ئالووسی هۆشداری ژ «ژەهرا ستەمێ» یا نەحەزان دا و گۆت: «گەلەك هشیار بە، ستەمكار دێ بزاڤێ كەن تە و حوكمەتا تە بێخنە د تەلهێ دا».
وی سیاسەتمەداری د پەیاما خۆ دا بۆ عەلی ئەلزەیدی ئەڤ چەندە ژی دیار كر: «ئەوێن شەرما ژ دەلالیكرن و فرۆتنا خەباتا پێشمەرگەی نەكەن، دێ تە، سەروەرییا ئیراقی و حوكمەتا تە ژی ب ئەرزانترین بهای فرۆشن».
ئالووسی د دوماهیكا پەیاما خۆ دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو، سەركەفتنا عەلی ئەلزەیدی ل سەر ئاستەنگان، بتنێ بژاردەیا بەردەستە بۆ رێگریكرنێ ژ ژناڤچوونا وەلاتی.

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیاركر، بڕیار هاتییە دان ب شێوازەكێ قۆناغ ب قۆناغ پرۆسەیا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ژ هەموو وان زەڤیێن پەترۆلی ژی بهێتە دەستپێكرن، یێن كو بەری نوكە ژبەر مەترسیێن ئەمنی كار تێدا هاتبوو راگرتن.
سیپان شێروانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت: «دەمەكە هنارتنا پەترۆلا كوردستانێ ژ وان زەڤیێن پەترۆلی كو مەترسییا ئەمنی ل سەر نینە دەستپێكرییە، بەلێ رێژەیا وێ كێمە و تنێ د ناڤبەرا 16 بۆ 20 هزار بەرمیلێن پەترۆلێ یێن ڕۆژانە دایە، كو پشكەك ژ وێ بۆ پێدڤییێن ناڤخۆییە و پشكەك ژی دهێتە هنارتن».
شێروانی ئاشكراكر: «د چەند ڕۆژێن بۆری دا كۆمبوونەكا گرنگ د ناڤبەرا عەلی ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و نوونەرێ كۆمپانیێن بەرهەمئینەرێن پەترۆلێ هاتییە ئەنجامدان. د ڤێ كۆمبوونێ دا رێككەفتنا دوماهییێ بۆ دەستپێكرنا پرۆسەیێ ژ هەموو زەڤیێن پەترۆلی یێن هەرێما كوردستانێ هاتییە كرن».
ل دۆر وان كۆمپانیێن كو كارێن خۆ راگرتبوون، ناڤهاتی گۆت: «پترییا وان كۆمپانیێن كارێن خۆ راگرتبوون، زەڤیێن پەترۆلی یێن وان د نێزیكی سنوورێ دەسهەلاتا حوكمەتا فیدرال بوون. ل دەستپێكا هێرشێن ئەمریكا و ئیسرائیلێ ل سەر ئێرانێ، ژ ترسا هێرشێن درۆنی یێن گرۆپێن چەكدارێن ئیراقێ، كارمەندێن خۆ بجه هێلابوون. نوكە كۆمپانیۆا داخوازا گەرەنتیۆا ئەمنی دكەن و بەرهەڤیێن خۆ دەستپێكرینەڤە. پێشبینی دهێتە كرن كو ڤەگەڕیانا وان یا تەمام و بلندكرنا ئاستێ هەنارتنێ بۆ رەوشا بەری نوكە، نێزیكی سێ مەهان دەم پێدڤی بیت».

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل پاتریك دۆرێل، بالیۆزێ فرەنسا ل ئیراقێ كر.
د دیدارەكێ دا، پەیوەندیێن د ناڤبەرا فرەنسا، ئیراق و هەرێما كوردستانێ هاتنە گەنگەشەكرن. هەروەسا رەوشا سیاسی یا ئیراقێ و پرۆسەیا پێكئینانا حوكمەتا فیدرالی تەوەرەكێ گرنگێ دیدارێ بوو. هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر گرنگییا هەماهەنگییا هێزێن سیاسی كر بۆ پاراستنا ئارامی و سەروەرییا ئیراقێ.
ل دۆر رەوشا ناڤخۆیا هەرێما كوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی و بالیۆزێ فەرەنسا بیروڕا ل سەر بزاڤێن چارەسەركرنا كێشەیێن ناڤخۆیی گوهۆڕین. هەروەسا هەردو ئالییان دیالۆگ و تێكگەهشتنا هەولێر و بەغدایێ ب پێدڤی دیتن بۆ وێ چەندێ كو كێشەیێن هەلاویستی د ناڤبەرا هەرێمێ و حوكمەتا فیدرالی دا بهێنە چارەسەركرن.
دووماهی پێشهاتێن هەرێمی و رەوشا دەڤەرێ تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوو. هەردو ئالی هەڤڕایی بوون ل سەر وێ چەندێ كو دڤێت كێشە و ناكۆكی ب رێكا ئاشتییانە بهێنە چارەسەركرن و ئارامییا دەڤەرێ بهێتە پاراستن.
د دیدارێ دا یان برێم، كونسلێ گشتیێ فرەنسا ل هەرێما كوردستانێ ژی بەرهەڤ بوو.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل پاتریك دۆرێل، بالیۆزێ فەرەنسا ل ئیراقێ كر.
ل دووڤ راگەهاندنا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ «د كۆمبوونێ دا زێدەباری تەئكیدكرن ل سەر ب هێزتركرنا پەیوەندییێن هەرێما كوردستانێ و فرەنسا د بوارێن جودا جودا دا، رەوشا گشتی یا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتە گەنگەشەكرن و بیر و بۆچوون ژی دەربارەی گرنگییا پاراستنا ئاسایش و سەقامگیرییا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ هاتنە لێكگوهارتن».
د پشكەكا دی یا دانوستاندنان دا، «سەرۆكێ حوكمەتێ تەئكید ل سەر پێدڤییا كاراكردنەڤەیا پەرلەمانێ كوردستانێ و چارەسەركرنا كێشەیان ب هەستەكێ بەرپرسیارانە و دوماهیئینان ب قەیرانا پرۆسەیا سیاسی ل هەرێما كوردستانێ كر».
هەروەسا باس ل گرنگییا پشتەڤانیكرنا حوكمەتا فیدرال هاتە كرن بۆ بەرهنگاربوونا ئاستەنگ و تەحەدییێن ئەمنی و ئابووری و دارایی.

پشتی دەستپێشخەرییا سەرۆك بارزانی ژ بۆ ئەنجامدانا كۆمبوونەكا هەڤپشك یا ئالیێن كوردی پشتی جەژنا قوربانی، لڤینێن سیاسی دەستپێكرینە، داكو دوماهیێ ب قەیرانا سیاسی ل هەرێما كوردستانێ بینن و پرۆسەیا كاراكركرنا پەرلەمانی و پێكئینانا حوكمەتا نوو یا هەرێما كوردستانێ بێخنە د وارێ بجهئینانێ دا.
ژێدەرێن سیاسی ئاشكرا كرینە كو د ڤێ حەفتیێ دا، كۆمبوونەك د ناڤبەرا سەرۆك بارزانی و بافل تالەبانی، سەرۆكێ ئێكەتییا نیشتمانییا كوردستانی ل هەولێرێ دێ هێتە ئەنجامدان. ل گۆرەی پێزانینان، بزاڤێن ناڤبەریێ ژ ئالیێ ئالیێن كوردی، ئیراقی و نێڤدەولەتی ڤە هاتینە كرن داكو ئالی كۆم ببن و لیژنەیێن دانوستاندنێ دیسان دەست ب كار بن.
رێبین سەلام، ئەندامێ پارتی دیموكراتی كوردستان دبێژیت: «پەیاما بارزانی پەیامەكا پێدڤی بوو». ناڤبری دوپات دكەت كو پارتی چو جاران ل گەل پەكخستنا پەرلەمانی نەبوویە و دبێژیت: «مە چو مەرجێن مەزن نینن، بتنێ دڤێت رێز ل ئەنجامێن هەلبژارتنان و شایستەیێن دەنگدانێ بهێتە گرتن د بەلاڤكرنا پۆستان دا».
ل بەرانبەر، غیاس سورچی، سەركردە ل ئێكەتی نیشتمانی كوردستان دوپات دكەت كو ئێكەتیێ دەرگەهێ دانوستاندنێ دانەخستییە و دڤێت ب زووترین دەم حوككومەت بهێتە پێكئینان. سورچی دبێژیت: «بۆ مە گرنگە ئەم هەڤپشكێن راستەقینە بین د حوكمەتا نوو یا هەرێمێ دا، نەك بتنێ پشكدار بین. ئێكەتی و نەوەی نوێ ب هەڤڕا 38 كورسیێن پەرلەمانی هەنە، دڤێت ئەڤ خالا هێزێ ل بەر چاڤ بهێتە وەرگرتن د بەلاڤكرنا وەزارەتان دا».
هەردی عەبدولا، ڤەكۆلەرێ سیاسی دبێژیت: «هەرێما كوردستانێ د قۆناغەكا هەستیار دایە، ژ ئالیێ ئەمنی و ئابۆری ڤە، هەروەسا مژارێن وەك شەڕێ د ناڤبەرا ئیران و ئەمریكا دا و ئێكگرتنا هێزێن پێشمەرگەی، هەموو پێدڤی ب ئێكگرتنا ناڤمالا كوردی دكەن».
ئەڤە د دەمەكێ دایە كو پەرلەمانێ كوردستانێ پشتی كۆمبوونا خۆ یا ئێكێ ل كانوونا ئێكێ یا 2024ێ، هێشتا ب شێوەیەكێ «ڤەكری» مایە و نەشیاینە پۆستێن سەرەكی یێن هەرێمێ ئێكلا بكەن، ئەڤ چەندە ژی بۆیە ئەگەرێ پەككەفتنا كارێن حوكمەتێ.

مەحموود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان، د كۆنگرەیەكێ رۆژنامەڤانی دا دوماهی هەلوەستێ پارتی دەربارەی رەوشا سیاسی یا هەرێمێ، پەیوەندییێن ل گەل ئالییان و كێشەیێن ل گەل حوكمەتا فیدرال ئێخستنە روو.
مەحموود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان، راگەهاند، ئەو كێشەیێن ل گەل حوكمەتا فیدرال دا هەین ل گەل هەموو وان ئاستەنگێن دهێنە پێشییا هەرێمێ، بۆ دانوستاندن و ئاخفتن ل سەر كرنێ هاتینە هێلان. دوپات ژی كر، كو نوكە پارتی خودان بۆچوونەكا دیاركری و رۆهنە دەربارەی وان بابەتان.
ل دۆر سەرەدانا ئالیێن سیاسی، مەحموود محەمەدی ئاماژە ب وێ چەندێ كر، كو بەرنامەیەكێ بۆ سەرەدانان هەیە، وەك چەوا سەرۆك بارزانی بەری نوكە ئاماژە پێ دای، بڕیارە ددەمەكێ نێزیك یان چەند رۆژێن بهێت دا ئەو بەرنامە بهێتە بجهئینان.
دەربارەی پەیوەندییێن وان ل گەل ئێكەتییا نشتیمانییا كوردستانێ، ئاشكرا كر كو هەتا نوكە چو ژڤان بۆ كۆمبوونا ناڤبەرا هەردو ئالییان نەهاتییە دیاركرن. هەڤدەم باس ل سەرەدانا شاندێ پارتی بۆ دەڤ ئێكگرتوویا ئیسلامی كر و گۆت: «مە پشتەڤانییا دەستپێشخەرییا ئێكگرتوو كرییە و ئەم هەول ددەین هەموو ئالی، چ ئەوێن د دەسهەلاتێ دا یان ئۆپۆزسیۆن، خۆ ب بەرپرسیار بزانن بەرامبەر پاراستنا دەستكەفتان و هەرێما كوردستانێ».