ئه‌ڤرۆ نيوز:
وه‌زاره‌تا دارايى و ئابوورى ل حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ راگه‌هاند كو ل ئه‌ڤرۆ رۆژا چارشه‌مبى رێكه‌فتى 29ى تيرمه‌ها 2015ێ به‌لاڤكرنا مووچه‌يى دێ يا به‌رده‌وام بيت.
ب گۆره‌يى راگه‌هانده‌كا وه‌زاره‌تا دارايى و ئابوورى ل حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ كو وێنه‌ك ب ده‌ست ئه‌ڤرۆ نيوز كه‌فتيه، تێدا هاتيه: ئه‌ڤرۆ رۆژا چارشه‌مبى رێكه‌فتى 29ى تيرمه‌ها 2015ێ وه‌زاره‌تا كار و كاروبارێن جڤاكى ل گه‌ل چاڤدێريا خێزان و كێم ئه‌ندامان دێ مووچه‌ى وه‌رگرن.
ئه‌ڤرۆ نیوز، مه‌حمود نهێلى، زنار توڤى:
باله‌فه‌رێن له‌شكه‌رێ توركیا ل ده‌مژمێر 10 ئه‌ڤ شه‌ڤه بوردومانا باره‌گه‌هێن په‌كه‌كێ ل چه‌ندین جهێن جداجدا یێن ده‌ڤه‌را ئامێدیێ و ناحیا دێره‌لۆك و ده‌ڤه‌ره‌كا گولیا ( حه‌فته‌نینێ ) و چه‌ند ده‌ڤه‌رێن به‌رواری بالا ل ( ئێكمالێ و هێسێ و شێلازا) كر.
سه‌باره‌ت توپبارانكرنا ده‌ڤه‌رێن سنورێ ل گوندێن قه‌زا ئامێدیێ، جوتیار سه‌رگه‌لى وه‌ك ئێك ژ شایه‌تحالان بۆ ئه‌ڤرۆ نیوز دیاركر” ئه‌ڤێ جارێ گه‌له‌ك نێزیكێ گوندێ سه‌رگه‌لێ و سگێرێ بوردومان دكه‌ن و دوكێل و توزا بوردومانێ ب سه‌ر خه‌لكێ گوندى دا هاتیه خارێ، ژبلى گوندێ سه‌رگه‌لێ یێ سه‌ر ب ده‌ڤه‌را نهێلێ نها گوندێ مژێ یێ سه‌ر ب ده‌ڤه‌را به‌رێ گارێ ژى ڤێ جارێ دهێنه بوردومانكرن و پتر ژ 10 قنبه‌لان ب ڤان گوندان دانه).
ژ ئه‌نجامێ ڤێ بوردومانێ ژى ئاگره‌كێ مه‌زن ل ده‌ڤه‌رێ دروست بوویه و زیانێن مالى یێن زور ژى گه‌هشتینه ره‌ز و بیستانێن خه‌لكێ ڤان گوندان .
هه‌ر ژ ئه‌نجامێ بوردومانێ و به‌رسڤدانا هێزێن گه‌ریلایان ئاگر ب چیایێ لینك یێ هنداڤا دێره‌لۆكێ دكه‌ڤیت كو كێمتر ژ دوو كیلومه‌تران ل سه‌نته‌رێ ناحیێ دووره.
ئه‌ڤرۆ نیوز:
بێگه‌رد تاله‌بانى سه‌رۆكا فراكسیونا ئێكه‌تیا نیشتمانی كوردستان ئاشكرا كر كو ل ده‌ستپێكا حه‌فتیا بهێت په‌رله‌مانێ كوردستانێ دێ كومبوونا خوه یا نه‌ئاسایى ل دۆر پرۆژه قانوونا سه‌رۆكایه‌تیا هه‌رێمێ ده‌ستپێكه‌ت.
لایه‌نێن سیاسى هه‌تا نوكه نه‌شیان بگه‌هنه سازانێ ل دۆر پرسا سه‌رۆكایه‌تیا هه‌رێمێ و چه‌ند رۆژێن كێم ل هه‌مبه‌ر لایه‌نێن سیاسى یێن ماى كو بگه‌هنه رێككه‌فتنێ.
ئه‌ڤرۆ نیوز:
د كومبوونا ئه‌ڤرۆ یا د ناڤبه‌را پارتى دیموكراتى كوردستان و یه‌كگرتووى ئسلامى كوردستان، هه‌ردو ئالی رژد بوون ل سه‌ر گه‌هشتن ب چاره‌یه‌كا سیاسى ل سه‌ر بنه‌مایێ سازانێ د پرسا سه‌رۆكایه‌تیا هه‌رێما كوردستانێ دا، ب ره‌نگه‌كێ كو د به‌رژه‌وه‌ندا گه‌ل و هه‌رێما كوردستانێ دا بیت.
دوهى ژى شاندێ یه‌كگرتووى ئیسلامى كوردستان سه‌ره‌دانا ئێكه‌تیێ و گۆران كربوو و ئه‌ڤرۆ سپێدێ ژى سه‌ره‌دانا كۆمه‌لا ئیسلامى كربوو.
ئه‌ڤرۆ نيوز:
د سه‌رگۆتاره‌كێ دا كو مالپه‌رێ فه‌رمى يێ پارتى ديموكراتى كوردستان به‌لاڤكريه به‌رسڤا داخۆيانيێن سه‌رۆك كۆمارێ ئيرانێ حه‌سه‌ن رۆحانى دايه و ئاماژه ب وێ چه‌ندێ هاتيه كرن كو ئيرانێ هاريكاريا هه‌رێما كوردستانێ د شه‌رێ داعش دا كريه، به‌لێ يێن نه‌هێلاين باژێرێن كوردستانێ بكه‌ڤنه ده‌ستێ داعش پێشمه‌رگه بووينه و هه‌ر ئه‌و بووينه خوين بۆ ڤێ مه‌ره‌مێ رێتى.
پێش چه‌ند رۆژان سه‌رۆك كۆمارێ ئيرانێ حه‌سه‌ن رۆحانى ل باژێرێ سنه يێ رۆژهه‌لاتێ كوردستانێ راگه‌هاند كو هه‌كه حوكمه‌تا ئيرانێ نه‌يايه، دا هه‌ولێر و دهۆك و سلێمانى كه‌ڤنه ده‌ستێ داعش و هه‌ر ئه‌و بووينه هه‌رێما كوردستانێ پاراستى.
سەرۆکۆمارێ ئیرانێ به‌رێز حەسەن رووحانی د کۆمبوونەکە جیھانی دا ل باژارێ سنە یێ رۆژھه‌لاتێ کوردستانێ، ئاماژە کر کو “ئەگەر نە ژ رژێما ئیرانێ با، دا ھەولێر و باژارێن دى يێن ھەرێما کوردستانێ کەڤنه دەست تيرۆرستێن داعش”، به‌رێز سەرۆکۆمارێ ئیرانێ خواستیە کو رۆلێ وەلاتێ خوە د رووبرووبوونا تيرۆرێ دا بۆ خەلکێن سنە زەلال بکەت، لێ ل گەل وێ یەکێ چەند راستیەک ھەنە کو پێدڤيه ئەو به‌رێز و خەلکێن سنە یێن خوشتڤی ژێ ئاگەھدار بن:
ئێك: داعش رێخستنەکا تيرۆریستی یا جیھانی یە و ئەندامێن وێ رێخستنا ھۆڤانە ژ ھەموو وەلاتەکی پێک دهێن. داعش گەفەکە بۆ سەر مرۆڤاتیێ و تەڤایا جیھانێ، لەوما رووبرووبوونا وێ ئەرکێ ھەموویانە.
دو: ھەرێما کوردستانا عيراقێ سپاسیا وان وەلات و ئالیان کریە کو د شەرێ تيرۆرێ دا هاریکاریا کوردستنیان کريە، تەڤی کۆمارا ئسلامی یا ئیرانێ ژی. د راستیێ دا هاریکاریکرنا کوردستانێ د شەرێ تيرۆرێ دا هاريكاریکرنا ب واتەیا هاريكاریکرنا خوە (ئەو وەلات) و پاراستنا وان ژی ژ هێرشێن تيرۆریستان بوو. ھەرێما کوردستانێ سپاسیا ھەموو وان لايان دکەت کو پشكدارن د شەرێ ل دژی تيرۆرێ دا، ھەروه‌سا ژ بوو ئامادە بوونا وان ل گەل ھەر وەلات و لايه‌كێ کو ب خوازيت شەرێ تيرۆریتسێن داعش، ھەماھەنگیێ بکەت.
سێ: کوردستان د وی شەری دا باجەکە مەزنا مرۆڤی و مادی دایە. پێشمەرگە ب خوینا خوە بەره‌ڤانى ژ ئاخا کوردستانێ کريە و تيرۆرست تێکشکاندينە. ھەزار و 200 شەھیدێن قەھرەمان و حه‌فت ھەزار بریندار، بەلگە نە ل سەر وێ یەکێ کو گەلێ کوردستانێ نەهێلايه دەستێ قرێژێ تيرۆرستان بگەھيتە باژارێن دى يێن کوردستانێ. ئەو پێشمەرگە بوون کو ب خوین و قەھرەمانیا خوە ئەفسانەیا داعش شکاندى، نە ب تنێ ژی کوردستان پاراستيە، لێ بەلێ بوونە مەتالەک بۆ ھەموو مرۆڤاتیێ. ئەو پێشمەرگە بوون کو بووينە بەربەستەک دا جیھانێ و جیرانان ژ گەفا ئێكسه‌را تيرۆریستان بپارێزن.
چار: ھەرێما کوردستانێ پێزانینا خوە بۆ هاريكاریا ھەموو لايەکی ئينایە زمان، هاريكاریێن کۆمارا ئسلامییا ئیرانێ ژی د دەما خوە دا ب باندۆر بوون، لێ کەسێ کو د مەیدانان دا شەر کریە و خوین رێتى، پێشمەرگەیێن کوردستانێ بوون.
ئەڤرۆ نیوز،زنار تۆڤی:
ژ دەستپێکا ڤێ هەیڤێ هەتا 27 تەمووزێ هەرێما کوردستانێ ب بەردەوامی رۆژانە ژبلی 150 بەرمیلێن نەفتا کەرکۆکێ 600 هزار بەرمیلێن نەفتا خوە ب رەنگەکێ سەربەخۆ هنارتینە بەندەرێ جیهان یێ تورکی.
د. تارق گەردی ئەندامێ لیژنا نەفت و وزێ ل پەرلەمانێ عێراقێ دبێژیت: “ل دەستپێکا ڤێ هەیڤێ هەتا 27 تيرمه‌هێ هەرێما کوردستانێ ب بەردەوامی 600 هزار بەرمیلێن نەفتا خوە ڤرێکرینە بەندەرێ جیهان یێ تورکی ب رەنگەکێ راستەوخۆ فرۆتینە”.
هەروەسا گۆتژی: “هەرێما کوردستانێ رۆژانە 150 هزار بەرمیلێن نەفتا کەرکۆکێ ب بەردەوامی رادەستی کۆمپانیا سۆمۆ کرینە ل بەندەرێ جیهان،ژبلی ڤێ چەندێ د ماوێ ڤێ هەیڤێ دا ئێک ملیۆن بەرمیلێن خوە رادەستی کۆمپانیا سۆمۆ کرینە”.
دەربارەی بۆهایێ فرۆشتنا نەفتا هەرێمێ د.تارق دبێژیت:نەفتا هەرێما کوردستانێ ژ نەفتا سەرجەم دەڤەرێن دی یێن عێراقێ بۆهایێ وێ زێدەترە،نەفتا بەسرا ب 55 دۆلاران هاتیە فرۆشتن،د بەرامبەردا نەفتا هەرێمێ ب 58 دۆلاران هاتیە فرۆشتن.
ل دووڤ گۆتنا وی پەرلەمانتارێ عێراقی،داهاتیێ رۆژانە یێ نەفتا هەرێما کوردستانێ دگەهیتە 34 ملیۆن و 800 هزار دۆلاران،هەروەسا داهاتیێ ڤێ هەیڤێ یێ هەرێما کوردستانێ کو 31 رۆژن،دگەهیتە ملیارەک و 78 هزار و 800 دۆلارێن ئەمریکی.
ناڤهاتی دبێژیت ژی:ژبەرکو نەفتا هەرێمێ نێزیکی بەندەرێ جیهانیە،لەورا سێ دۆلارێن وێ پترن ژ دەڤەرێن دیتر یێن عێراقێ.
ئه‌ڤرۆ نيوز:
به‌رى ده‌مه‌كێ كێم كۆمبوونا ئێكه‌تى نشتيمانى كوردستان و بزاڤا گۆڕان ل باره‌گايێ مه‌كته‌با سياسى يا ئێكه‌تيێ ل سلێمانيێ ب دووماهى هات و هه‌ردولا ته‌كست ل سه‌ر سيسته‌مێ په‌رله‌مانى دكه‌ن و دده‌نه زانين كو تێكگه‌هشتن د ناڤبه‌را وان دا هه‌يه.
ئه‌ڤرۆ بۆ جارا ئێكێ پشتى ژ وێ پارتێ جودابووى، رێكخه‌رێ بزاڤا گۆڕان نه‌وشيروان مسته‌فا ب هه‌ڤالينيا شانده‌كى سه‌ره‌دانا باره‌گايێ مه‌كته‌يا سياسى يا ئێكه‌تى نشتيمانى كوردستان دا و ژ لايێ مه‌لا به‌ختيار و هێرۆ ئيراهيم و چه‌ند ئه‌ندامێن دى يێن مه‌كته‌ب سياسى ڤه هاته پێشوازيكرن و پاشان كۆمبوونه‌ك ل دۆر ره‌وشا هه‌ردو پارتان و ماوێ سه‌رۆكاتيا هه‌رێمێ ئه‌نجام دا.
پشتى ڤێ كۆمبوونێ محه‌مه‌د توفيق ره‌حيم، رێكخه‌رێ ژوورا په‌يوه‌نديێن دبلۆماسى يا بزاڤا گۆڕان د كۆنگره‌كێ رۆژنامه‌ڤانى دا راگه‌هاند: د كۆمبوونا ئه‌ڤرۆ دا به‌حسێ دووماهى گۆڕانكاريان و پرسا سه‌رۆكاتيا هه‌رێمێ هاته كرن.
گۆتژى: “جاره‌كا دى ته‌كستێ ل سه‌ر وێ چه‌ندێ دكه‌ين كو داخوازا سيسته‌مه‌كێ په‌رله‌مانى بۆ هه‌رێما كوردستانێ دكه‌ين و ده‌سته‌لاتێن سه‌رۆكێ هه‌رێمێ ژى دڤێت بهێنه دياركرن”.
ئاماژه ب وێ چه‌ندێ ژى كر كو ل گه‌ل ئێكه‌تى نشتيمانى كوردستان لێكتێگه‌هشتنا ته‌مام هه‌يه و كۆمبوون ژى دێ د به‌رده‌وام بن دا كو بگه‌هنه رێيه چاره‌يه‌كا گۆنجاى بۆ كێشان.
ئه‌ڤرۆ نيوز:
ب گۆره‌يى ژێده‌رێن مالپه‌رێ فه‌رميێ پارتى ديموكراتى كوردستان پشته‌ڤان و لايه‌نگرێن په‌كه‌كێ ئه‌ڤرۆ به‌رى ماوه‌كێ كێم ژى هێرش كره سه‌ر گه‌شيارێن هه‌رێما كوردستانێ و بۆ ڤێ جارێ ژى 11 ترۆمبێل ژ كار خستن و ژنه‌ك ژى بريندار بوو.
ب گۆره‌يى ژێده‌رێن خوه يێ تايبه‌ت مالپه‌رێ KDP.info به‌لاڤكريه كو به‌رى نيڤرۆيا ئه‌ڤرۆ رۆژا سێشه‌مبى رێكه‌فتى 28ى تيرمه‌ها 2015ێ هنده‌ك پشته‌ڤان و لايه‌نگرێن په‌كه‌كێ هێرش كريه سه‌ر گه‌شتيارێن هه‌رێما كوردستانێ و ترۆمبێلێن وان ژ ناڤبرينه و زيانێن مه‌زن يێن گيانى گه‌هاندينێ.
ئه‌وى ژێده‌رى ئاشكه‌را ژى كريه كو ئه‌وان هێرش كريه سه‌ر 11 ترۆمبێلان ل ده‌ڤه‌رێن سلۆپى و جزيرێ و د ئه‌نجامێ هێرشه‌كا خوه ژنه‌ك ژى ب سڤكى بريندار كريه و بوويه ئه‌گه‌رێ هندێ پۆليس د هه‌وارا وان بچن و ب گازا رۆندكرێژ ڤان گه‌شتياران ژ ده‌ستێن وان ده‌ربێخن.
ئه‌ڤرۆ نيوز:
دەزگەھەکێ خێرخوازی یێ بەریتانی، سێ کچێن ئێزدی یێن کو ژ دەستێ داعش رزگار بووین دبەتە بەریتانیا، بۆ ھندێ کو چیرۆکا خوە بۆ کچێن موسلمان یێن بەریتانی باس بکەن.
ئیما نیکلسون، سەرۆکا دەزگەھێ عەمار یێ خێرخوازی و پەرلەمانتارا بەریتانی ل پەرلەمانێ ئێکەتیا ئورۆپا کو، ئەو ھەر سێ کچێن ئێزدی، نۆر، بوشرا و مونیرا کو ژیێ وان ( ١٦، ١٩، ٢٠) سالن ل بنگەھەکێ تەندرۆستی ل کەمپەکا ئاوارە یێن ئێزدی ناسینە، گەشتەک بۆ وان بۆ بەریتانیا رێک ئێخست.
نیکلسون ب مەرەما ڤەگوھاستنا وێ درندیا بەرامبەری وان ھاتیە کرن، ئەو سێ کچێن ئێزدی برنە ئەکادیمیا بەریتانیا کو زۆربەیا وان موسلمانن و دیدارا ئەوان ھەرسێ کچێن ئێزدی و خویندکارێن موسلمان یێن ئەکادیمیا بەریتانیا زێدەتر لایەنێ سۆزی یێ ل سەر زاڵ بوو، ژ ئەگەرێ بەحسکرنا وان روودانێن کو بسەرێ وان ھاتین.
ل ئەکادیمیێن باژێرێ بریستول و ئەکادیمیا سالتلی ل بێرمیگھام، کچەکا ١٨ سالی ب ناڤێ ناسیرە ئەحمەد، کو تا نھا پەیوەندی یا دگەل یوسرا حەسەن یا ١٥ سالی، کو یا چوویە ناڤ داعش مایە، بەرامبەر ئاخفتنێن ڤان ھەرسێ کچان گۆت” چەکدارێن داعش ھەموو ئەو تشت بۆ یوسرایێ یێت دابین کرین، کو ھەموو کچان حەز و ھیڤی بۆ ھەنە”، لەورا ئەڤە بوو ئەگەرێ تۆرەبوونا ئەڤان ھەر سێ کچان و (نۆر)ێ بەرسڤا وێ دا، کو ئەڤە ھەموو درەوە و ژیانا د ناڤ داعش دا ھەموو رۆژا دەستدرێژیکرنا سێکسی یە و گۆتە وان خویندکاران کو نەچنە د ناڤ رێزێن داعش دا، چونکی ھەموو درەوە و ئەو تاوانبارن.
نۆر یا ٢١ سالی د ئاخفتنێن خوە دا یا بەردەوام بوو و گۆت “جەکدارێن داعش ژن و زەلام ژێک جودا کرن، زەلام کوشتن و دایکا من و ٧٠ ژنێن دی بەرنە جھەکێ دی، پشتی ھینگێ مە گوە ل دەنگێ تەقێ و قیژیا بوو، چەکدارێن داعش ب تنێ کچ و ژنێن گەنج ھێلان”.
ژ ئالیێ خوە ڤە مونیرا یا تەمەن ١٦ سالی بەردەوامی دا ئاخفتنێن نۆرێ و گۆت” ژیێ زەلامێن داعش د ناڤبەرا ٥٠_٧٠ سالیێ دایە، ژیێ من ١٥ سال بوو دەمێ سەرکردەیەکێ داعش ئەز ب خوە بریم و وی سەرکردەی گۆت (کچێن بچووک باشتر و جوانترن)، پاشان ژ من تێر بوو، ئەز فرۆشتمە ئەبو عەبدوللا، ئەو ژی ژ من تێر بوو وی ژی فرۆشتمە عیمادی”.
بۆ زانین ئەو ھەر سێ کچە ل سەر ئەرکێ دەزگەھێ عەمار، ب وی مەرجی کو داخوازا مافێ پەنابەریێ نەکەن، بربوونە بەریتانیا، بەلێ پشتی ھینگێ ئەلمانیا مافێ پەنابەریێ دایێ.
ژێدەر: الشرق الاوسط
نيشاندان