ئهڤرۆنیۆز، ئهیاد بهروارى
ل دووڤ دووماهی پێزانین ل سهر ههلبژارتنێن گشتی یێن توركیا، ههتا نوكه 59،78% ژ دهنگان یێن هاتینه ڤاڤارتن و رێژا دهنگدانێ یا گههشتیه 85% و ههدهپێ ژى دهنگێن خوه زێدهكرینه.
ل دووڤ وان پێزانینێن مالپهرێ (میللیهت) یێ توركی بهلاڤكرین، ههتا نوكه (ئهكهپه) ل رێزا ئێكێ دهێت ب رێژا ،42%دهنگان و پتر ژ 15 ملیۆن دهنگان بدهستڤهئیناینه و (جهههبه) ل رێزا دویێ دهێت ب 24% ژ دهنگان كو نێزیكی 9 ملیۆن دهنگانه و (مهههبه) ل رێزا سیێ دهێت ب 16%ژ رێژا دهنگان كو دبنه پتر ژ 6 میلۆن دهنگان و (ههدهپێ) ههتا نوكه رێژا 11% بدهستڤهئینایه كو دبنه زێدهتر ژ 4 ملیۆن دهنگان و حزبێن دی ژى رێژا 4% بدهستڤهئیناینه و ههتا نوكه پرۆسا ڤاڤارتنا دهنگان یا بهردهوامه.
ئەڤرۆ نیۆز، هۆشەنگ تاجر:
ل گۆر زانیاریێن ئاژانسا جیهان یا تورکیا هەتا نها ٨٠% سندوقێن دەنگدانێ هاتینە ڤەکرن و ل گۆر وان ئەنجاما هەدەپە ١١% دەنگان بدەستڤە ئینایە و ل باژارێن باکورێ کوردستانێ ژی شیایە پرانیا دەنگان بدەستڤە بینیت و ل گۆر هەلبژارتنێن بۆری دەنگێ وێ پارتیێ ب رێژەکا بەرچاڤ زێدە بوویە.
ل ئالیێ دی ل باژارێن تورکیا یێن وەک ئستەنبۆل و ئیزمیرێ ژی هەدەپە شیایە رێژەکا بەرچاڤ یا دەنگان بدەستڤە بینیت کو ل ئستەنبۆلێ رێژە گەهشتیە ١٤%.
ئهڤرۆ نیوز:
نێچیرڤان بارزانى سهرۆكێ حكومهتا ههرێما كوردستانێ ئاشكرا كر كو پشتى قانوونا قهرێن دهرهكى ئهوا ژ ئالیێ پهرلهمانێ كوردستانێ ڤه هاتیه پهسهندكرن، ژ ئالیێ سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ ڤه دهێته ئیمزاكرن، دێ حكومهت بۆ قهران دهست ب دانوستاندنان ل گهل بانكان كهت.
پهرلهمانێ كوردستانێ بهرى چهند رۆژان پرۆژه قانوونهك پهسهندكر كو حكومهتا ههرێما كوردستانێ ژبهر وێ قهیرانا دارایى یا تووش بووى، بشێت 5 ملیار دولاران ژ بهنگێن نێڤدهولهتى قهر كهت.
ئهڤرۆ نیوز، تایبهت، رهوان نهێلى:
عهبدولسهمهد تێلى بهرپرسێ لژنا سوتهمهنی و پیشهسازى ل جڤاتا پارێزگهها دهۆكێ تایبهت بۆ ئهڤرۆ نیوز دیاركر كو ئهگهرێ كێمبوونا پانزینێ ل پارێزگهها دهۆكێ ڤهدگهریت بۆ خهمساریا وهزارهتا سامانێن سروشتى یا حكومهتا ههرێمێ، ژبهر كو ژێدهرێ دابینكرنا پانزینا دهۆكێ توركیایه، و ب رێیا گرێدانا گرێبهستان كۆمپانى پانزینا دهۆكێ دئینن، لێ ئاریشه ئهوه ههتا گرێبهستا دابینكرنا پانزینا دهۆكێ ب دووماهى نههێت، وهزارهتا سامانێن سروشتى گرێبهستى نوو ناكهت، لهوما د ناڤبهرا ب دووماهى هاتنا گرێبهستێ و ئیمزاكرنا گرێبهستهكا نوو ئهڤه د ههیڤهكێ دا دو جاره ئهڤ ئاریشه بۆ دهۆكێ چێكر، ئانكو وهزارهت درهنگ گرێبهستێ ئیمزا دكهت، لهوما ئهڤ چهنده دبیته ئهگهر كو ههتا پانزینا گرێبهستا نوو دگههیت، پانزین پیچهك كێم ببیت و كێماسیهك چێ ببیت.
عهبدولسهمهد تێلى گۆت: مه هزر دڤێ چهندێ دا یا كرى ب تایبهت ژبهر ههلبژارتنێن توركیا و پانزینا خهزن كرى یا ههى ل دهۆكێ و یا هاتیه ههلگرتن، ل دۆرێن 4-5 ملیون لتر یێن هاتینه خهزنكرن، ههتا چارشهمبیێ و پێنجشهمبیێ ئهو كێماسیه دێ ههبیت، ئانكو دێ نیڤهكا پێدڤیا وهلاتیان ژ پانزینێ هێته دابینكرن، ههتا پانزینا نوو دگههیت، بۆ رۆژێن ئاسایى ملیون لترێن پانزینێ بۆ دهۆكێ دهاته دابینكرن، بهلێ نوكه ههتا رۆژا چوارشهمب و پێنجشهمبى، دێ دورێن 500-600 هزار لتران دابین كهین، و پشتى ڤى ژڤانى دێ كێشه چاره بیت.
عهبدولسهمهد تێلى ل دووماهیێ ئاماژه ب وێ یهكێ كر كو دهوكا خودانا 850 هزار ئاواران، نابیت وهزارهتا سامانێن سروشتى ڤێ رهفتارێ ل گهل بكهت،بهلێ ئاریشه ئهوه ” مه پارزینگهه نینه، لهوما دهۆك ژى تووشى ڤێ قهیرانێ دبیت، ئهڤرۆ ژى من نڤیسارهك یا دایه نڤیسینگهها پهرلهمانى كو ئهڤ چهنده ل گهل دهۆكێ نههێته كرن و كێشا مه بگههته وهزارهتا سامانێن سروشتى”.
ئەڤرۆ نیۆز، هۆشەنگ تاجر:
دەرگەهێ هەلبژارتنێن تورکیا بەری دەمەکێ هاتنە داخستن و ل گۆر راگەهاندنێن تورکیا رێژەکا باش یا خەلکی ڤێجارێ پشکداری د هەلبژارتنان دا کریە، هەرچەندە هەتا نها ب دروستاهی رێژا دەنگدانێ نەهاتیە ئاشکرا کرن بەس ل باژارێن باکورێ کوردستانێ رێژە ل گۆر باژارێن دی زێدە بوویە و دهێتە چاڤەرێ کرن کو هەتا چەند دەمژمێرێن دی ئەنجامێن سەرەتایی یێ هەلبژارتنان دیار بن و پرانیا چاڤدێرێن سیاسی ژی دیار دکەن کو دێ ئاکپارتی دیسان پارتا یەکێ بLیت و دێ بشێت ب تنێ حوکمەتا نوو ئاڤا کەت.
ئهڤرۆ نیوز:
ئهڤرۆ پروسا دهنگدانێ د ههلبژارتنێن پهرلهمانێ توركیا دا برێڤهچوو و بهرى چهندهكێ ئانكو ل دهمژمێر 5 ئێڤارێ، دهرگههێ بنگههێن دهنگدانێ ل توركیا هاتنه گرتن و دێ دهست ب ڤاڤارتنا دهنگان هێته كرن.
د ههلبژارتنێن پهرلهمانێ توركیا دا، چار پارتێن سهرهكى كو پێكهاتیه ژ ئاكهپهو جهههپهو مهههدهپهو ههدهپه، و ل گهل 165 بهربژێرێن سهربخو ههڤركیێ دكهن، د ڤێ ههلبژارتنێ دا 56 ملیون دهنگدهر كو 2 ملیون ل دهرڤهنه مافێ پشكداریكرنێ و دهنگدانێ بۆ ههلبژارتنا 550 ئهندامێن نوو یێن پهرلهمانێ توركیا.
ئهڤرۆ نيوز:
نێچيرڤان بارزانى سهرۆكێ حوكمهتا ههرێما كوردستانێ، رهخنه ل حوكمهتا بهغدا گرتن و راگههاند، ئێدى غهدرێ قهبول بهرامبهر خهلكێ كوردستانێ ژ بهغدا قهبوول ناكهين.
ئهڤرۆ سپێدێ ب ئامادهبوونا سهرۆكێ حوكمهتا ههرێما كوردستانێ و جێگرێ سهرۆك وهزيرێن عيراقێ و جێگرێ سهرۆكێ جڤاتا نوونهرێن عيراقێ و پارێزگهرێن 19 پارێزگههێن عيراقێ ل ژێر ناڤێ “سهكۆيهك بۆ دانوستاندنا ههموو پارێزگههرێن عيراقێ” پلاتفۆرمهك ل پارێزگهها سلێمانيێ دهسپێكر و بۆ ماوێ دو رۆژان دێ يا بهردهوام بيت.
ئەڤرۆ نیۆز، هۆشەنگ تاجر:
ل باژارێ روها یێ باکورێ کوردستانێ دەمێ چاڤدێرێن هەلبژارتنان یێن سەر ب پارتیا هەدەپێ سەرەدانا ناڤەندەکا دەنگدانێ دکرن ژ ئالیێ گرۆپەکی ڤە ئاستەنگی بۆ وان هاتە دروست کرن و نەهێلان ئەو سەرەدانا وی بنگەهی بکەن و د ئەنجاما دا شەر د ناڤبەرا دو گرۆپان دا دەرکەڤت و پشتی دەمەکێ کورت شەر مەزنتر لێ هات و پۆلیسێن تورکیا ژی نەشیان کو روودانان کۆنترۆلێ بکەن و هێزەکا مەزن یا جەندرمان بۆ وێ دەڤەرێ هاتە هنارتن.
ل گۆر زانیاریێن ئەڤرۆ نیۆز بدەستڤە ئیناین د ئەنجاما وی شەری دا ١٥ کەس بریندار بووینە کو برینا سێ کەسان گرانە و ئەو بۆ نەخوشخانا ناڤەندی یا باژارێ روها هاتنە ڤەگۆهاستن.
نيشاندان