ئـەگـەر و ڕێكێن چـارەسـەكرنا قـەیـرانا پەنزینێ ل هـەرێمێ
وەلید ئیسماعیل سلێڤانەی
قەیرانێن جۆراوجۆر كارتێكرنەكا مەزن و سەخت ل سەر ژین و ژیارا خەلكی هەیە ل كوردستانێ و ژ وان ژی پەنزینە. ئەڤڕۆ سۆتەمەنیا پەنزینێ نەتنێ بۆ هاتنوچوونا ترومبێلانە و ژێدەرەێ وزەیێ یە .بەلكو دینەمۆیا سەرەكی یا لڤینا ئابووری و جڤاكی و ڕۆژانەیا وەلاتییانە. ل هەرێما كوردستانێ بەردەوامیا لڤینا بزاڤا بازرگانی گەهاندن و ژیانا ڕۆژانە ب شێوەیەكێ ئێكسەر ل دابینكرنا سەرەكییا سۆتەمەنێ یە، لێ ئەوا د چەندین قووناغان دا جڤاكا مە تووشی ڕەوشەكا ئاڵۆز كری دیاردەیا قەیرانا كێمبوونا پەنزینێ و بەرزبوونا بهایێ وێ یە.
چونكو پەنزین د ژیانا ڕۆژانە و ئابووری دا گرنگە، نەتنێ بۆ لڤین و هاتنوچوونا ترومبێلێن تایبەتە، بەلكو كارتێكرنەكا ئێكسەر ل سەر چەندین وارێن ژیانێ هەیە. گرانبوەون و بلندبوونا بهایێ پەنزینێ ڕاستەوخۆ بارگرانیێ ل سەر بودجەیا ڕۆژانەیا خێزانێ دروست دكەت و كارتێكرنێ ل سەر بهایێ كەلوپەل و خزمەتگوزارییان دكەت و هەمی جۆرێن ڤەگوهاستنێ وەك گەهاندن و كەلوپەلێن خوارنێ و هاتنوچوونا كرێكاران ب پەنزینێ ڤە گرێداینە. بەرزبوونا بەهایێ پەنزینێ دبیتە ئەگەرێ گرانبوونا هەمی كەلوپەلان د بازاڕی دا. هەروەسا وارێ گەشتوگوزار و بازرگانی دا ئاریشەیێن سۆتەمەنیێ لڤینا گەشتیاران ڕادوەستینن و سستیێ دئێخنە د ناڤ بازاڕی دا. ئەگەرئەم بێن وسەحكەینە ئەگەرێن سەرەكی یێن دروستبوونا قەیرانا پەنزینێ، ئاریشەیا پەنزینێ ل هەرێمێ ژ كۆمەكا ئەگەرێن ناڤخۆیی و دەرەكی پەیدابوویە وەك نەبوونا كۆگەهان و خەزنێن مەزن و بەرفرەھ بۆ عومباركرن و هەلگرتنا سۆتەمەنیەكا زۆر بۆ ڕۆژێن قەیرانێ. كێمییا شیانێن پالاوگەهێن ناڤخۆیی بۆ بەرهەمهێنان پەنزینا ب كواڵتییا بەرز ب جۆرێن وێ ڤە، نۆرمال ـ موحەسەن ـ سۆپەر. پەیوەندیێن بەغدایێ و هەولێرێ و نەگەهشتنا پشكەك ژ نەفتا خاڤ یا دیاركری ژ ئالیێ بەغدایێ ڤە بۆ پالاوگەهێن هەرێمێ و كێمكرنا. بازاڕێ ئازاد و پشتبەستن ل سەر هاوردەكرنا بڕەكا مەزن یا پەنزینێ ژ دەرڤە و ب تایبەت ژ ئیرانێ و توركیا و كەفتنا ل ژێر كارتێكرنا بهایێ جیهانی و ئاڵۆزیێن سنۆری و ب تایبەت شەڕێ ڤێ دوماهیێ د ناڤبەرا ئیرانێ و ئەمریكا دا.
بۆ نەهێلانا ڤێ قەیرانێ ب شێوەیەكێ بنەڕەتی و بنبڕ پێدڤییە هەردو حوكمەت گاڤێن ژدل و هەماهەنگ بڕێڤە ببەن و ل سەر حوكمەتا ئیراقێ (بەغدا) ئەوە
پێدڤییە ئیراق ل دویڤ هژمارا ئاكنجیان و هژمارا ترومبێلان پشكا ڤەبڕی یا هەرێما كوردستانێ ژ پەنزینا حكومی بهنێریت و پشتەڤانیكرنا پالاوگەهێن ناڤخۆیی بكەت و دابینكرنا نەفتا خاڤ ب بهایەكێ گونجای بۆ پالاوگەهێن هەرێما كوردستانێ دا كو بشێن پێدڤیێن خۆ یێن ناڤخۆیی پڕ بكەن.
ژبۆ ساناهیكرنا ڤەگوهاستنێ و سنۆران، هەر چەندە ئەز نەشارەزیێ ئابووریمە، لێ ژبیرنەكەین و یا گرنگ ئەركێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئەوە دیاربكەین وەك كۆنترۆلكرنا كوالتی و بهایێ وێ و دروستكرنا چاڤدێریەكا توند ل سەر بەنزینخانەیان دا كو ڕێگریێ د كوالتییا كێم و بلندكرنا بهایان دا بێتەكرن. پشتەڤانیكرنا پالاوگەهێن فەرمی و نووژەنكرن و فرەهكرنا شیانێن وان پالاوگەهان داكو بشێن بەرهەمێ ناڤخۆیی زێدە بكن.
ژلایێ هاوردەكرنا سۆتەمەنیا پەنزینێ دا كو هەڤڕكی بێتە دروستكرن و بها بێتە خارێ، هەر حال مادەم نوكە دا قەیرانە دڤێت د دەمێ دابەشكرنێ دا ئالیەتەكێ سەردەمیانە و دوور ژ قەرەبالغی و بێسەروبەریێ بێتەكرن، بكارئینانا سیستەمێ كارتێن ئەلیكترۆنی و تەرخانكرنا بڕەكا دیاركری یا پەنزینێ بۆ هەر ترومبێلەكێ.
دێ باشتر بیت هندەك پەنزینخانە بهێنە دیاركرن تایبەت بۆ ترومبێلێن خزمەتگوزاری وەك تەكسی و پاس و كۆستەر هەروەسا ترومبێلێن تایبەت و دابەشكرن ب ڕێیا ژمارەیێن ترومبێلان (تەك و جۆت) د ڕەوشا گەلەك زەحمەت دا،
ئەڤا مەبەحس لێ كری تنێ ئەگەر و چارەسەرییا دەمكی یە، لێ هەر تشتێ مە بڤێت چارەیەكا بنبڕ و بنەرەت بۆ ببینن دڤێت بەحسێ پاشەرۆژ و پلانێن دۆمدرێژ بكەین. دا د پاشەرۆژ دا هەر تووشی ڤێ قەیرانێ نەبین.
وەك پێنگاڤێن مەزن بهاڤێژین بۆ پەیداكرن و دروستكرنا كۆگەهێن مەزن یێن پارزنینا سۆتەمەنیان دا بشێن ل دەمێ قەیرانان، هەر چ نەبیت بۆ چار هەتا شەش هەیڤان پێدڤیێن هەرێمێ پڕ بكن و دابین بكەت و بەرێ هەڤوەلاتییان بدەتە بكارئینانا سیستەمێ غازێ بۆ ترومبێلان یان پشتەڤانیكرنا ترومبێلێن كەهرەبێ و هایبرید ب ڕێیا كێمكرنا باجەیان ل سەر ڤان جۆرە ترومبێلان و ئاڤاكرنا سیستەمەكێ پێشكەفتی یێ پاس و میترۆیان دا كو پشتبەستنا هەڤوەلاتییان ل سەر ترومبێلێن تایبەت كێم ببیت.
قەیرانا پەنزینێ ل هەرێما كوردستانێ دێ گەلەك ب ساناهیتر و ب چارەسەربیت ب دیاركرنا نەخشەڕێیەكا ستراتیجی یا هەڤپشك د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێمێ و بەغدایێ دا.
