سیسته‌ما دیموكراسی بوونێ سه‌ره‌رای هندێ كو پرانیا كوَما مرۆڤان ل جیهانێ قه‌بوول دكه‌ن باشترین پلان بۆ چاره‌كرنا كێشێن سیاسی دناڤا ئالوزیێن جڤاكیدا، لێ پروسێسا گه‌هشتنا ئارمانجا پێ مه‌ره‌م كه‌ ئه‌و ژی رازیبوونا هه‌مه‌ لایان ب ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنا هه‌روه‌سان ئه‌نجامدانا ده‌نگدانێ بێی سه‌خته‌ و سه‌خته‌كرنا و دوور ژ هاتنا پێشا گه‌نده‌لان ئه‌ڤه‌ ژبلی كو كانێ تاكه‌ كه‌سێ وه‌لاتێ دیموكراتخاز ل چ ئاستێ بریاردانێ یه‌ كو نه‌كه‌ڤه‌ بن بیروَكا پارتایه‌تی و خێلایه‌تی و مادی وووو.. . هتد. ئه‌ڤه‌ هه‌موویان ئه‌گه‌ر لێكده‌یه‌ڤه‌ وه‌سان خۆیا دبیت كو سیسته‌ما دیموكراسی سیسته‌مه‌ك ئالوَزه‌ و ده‌مێن درێژ پێدڤێن كو جڤاك بگه‌هته‌ وێ قوناغا بیریاردانا دوور ژ فشارێن ڤێره‌ و وێراهه‌. ئه‌ڤه‌ هه‌موو ژی چنه‌ دیموكراسیه‌ت وێ چه‌وان بكارت رۆلێ خوه‌ په‌یدا كه‌ دناڤا جڤاكا كوردیدا كو هێشتا نیڤا رێكا ئازادبوونا نه‌ته‌وی نه‌ بریه‌ و ل ئاسته‌ك ده‌ستپێكی یێ چه‌سپاندنا ڤێ سیسته‌مێ دكه‌ت. د سه‌ر ڤان هه‌موویان ژی ڕا دناڤا شه‌ر دابه‌ و دژی تیرورێ و دورماندوور ژی هه‌موو نه‌ دهاریكارن بۆ ئاڤابوون بن ئاشێ كورد ئاڤا دكه‌ن. له‌وان ئه‌ز باوه‌ر دكه‌م كێشا ئه‌ڤرو یا تێت پێش بۆ كوردان ل ناڤا په‌رله‌مان و جڤاكێ كوردی دا گه‌له‌ك هشیارانه‌ و واقع بینانه‌ چاره‌ بكه‌ن و نه‌ هێلێن خاڤ و سستی بكه‌ڤه‌ ناڤا هێز و لایه‌نێن به‌شدار دڤێ پروسێسێدا، ب تایبه‌تی كێشا گرێدای بسه‌ر و شنی هه‌لبژارتنا سه‌رۆكێ هه‌رێمێ.
د راستیا خوه‌ دا كێشه‌ هه‌تا راده‌كی گه‌هشتیه‌ رادێ هندێ كو ژ هه‌ر ئالیه‌كی لێ ته‌ماشا بكه‌ی هنه‌ك خال وێ وه‌رن پێش كو هه‌تا راده‌یه‌كی مافێن ره‌وا هه‌نه‌ ئه‌و په‌رله‌مانتار وی مه‌وقفێ كو وه‌رگرتی بابه‌تی به‌. ژ ئالیێ ب سه‌رچوونا ده‌ما مافێ ده‌ستووری و دیموكراسیێ یێ سه‌رۆكی ب سه‌رڤه‌ وێ بچت، كه‌سێن كو بێژن ئه‌م دخازن سه‌ر و شنی ئه‌نجامدانا هه‌لبژارتنان بكه‌ن ئه‌و وه‌كو ماف و ده‌ستوور هه‌ر كه‌س رازیه‌. ژ لایێ دنڤه‌ ته‌ماشای كێشێ بكه‌ی وه‌كو دیار كوردستان دده‌مه‌ك نه‌ ره‌وا و ئالوَز دا دچیت؛ ب هه‌ر ئاوایه‌ك بت دڤێت كورد رێكا دروست هه‌لبژێرن كا چه‌وان د گه‌ل كاودانێت ئه‌ڤروَ دا د ره‌همن و چه‌وان ئه‌و پێنگاڤا درهه‌میت د گه‌ل كاودانێت ئه‌ڤروَ دا وێ بكارن دخزمه‌تا كێشه‌یا ده‌مكی یا نها ده‌ڤه‌ر و كورد تێدا بوورن كو ئه‌و ژی كاودانێت شه‌ریه‌ دگه‌ل داعشان و شه‌رێ ده‌روونی یێ موچه‌ی و گه‌له‌كێن دن. ئه‌گه‌ر دیموكراسیانه‌ بیر كه‌ین و پێنگاڤان بۆ پاڤێژین وه‌سان دیاره‌ ئاڤاكرنا كه‌سایه‌تیان و چه‌وانیا پێشوازیكرنا وان ژ لایێ پرانیا گه‌لی و ژێك رازیبوونا هێزێن سیاسی دیاره‌ ئه‌و لده‌مێن ئاسای و دوور ژ كاودانێت شه‌ری د بت وپێدڤیه‌ وه‌سان سیسته‌م رۆلێ خوه‌ ببینه‌ لێ واقع بیانه‌ بیر بكه‌ین ئه‌و جوور هه‌ولدان ئه‌ڤروَكه‌ بۆ كوردستانێ نه‌ دگوونجاینه‌ وێ ده‌رزێن مه‌زنتر بێخه‌ ناڤا مالا كوردی ماشه‌ڵا قه‌زمه‌ و بێر و چاكوَك دپرن كو ئه‌ڤێ ده‌رزێ مه‌زنتر لێ بكه‌ن و گه‌ر ته‌ڤن و ناڤمالا كوردان خراب بوو ئێدی ته‌ دیموكراستیه‌ت برێڤه‌ بر یان نه‌ هیچ مانا تێدا نینه‌. ئه‌ڤروَ كوردان ته‌نێ دڤێت ڤێ قوَناغا ناله‌باره‌ بچ ئاوایه‌ك بت، ده‌رباز بكه‌ن. له‌وان ب بوَچوونا من باشتر ئه‌وه‌ كو ده‌ست لچ گوهوَرینان نه‌ ده‌ن و به‌رده‌وام سه‌رۆك لسه‌ر كارێ خوه‌ بمینه‌ ژ به‌ر كو كه‌ستیه‌كا پتر ژ لایه‌نه‌كی خوه‌ پێڤه‌ گرێدایه‌ ژ ناڤدا و ژ ده‌رڤه‌. بۆ جڤاكه‌ك مینا یا كوردی كو ل ئاسته‌كێ دیاركری یێ قوَناغا دیموكراسیدایه‌ و د ناڤا ده‌مه‌ك نه‌ گونجای دا بۆ گوهوَرینان. گه‌ر ده‌مێ ئه‌ڤروَ سوبه‌هی به‌ره‌ڤ ئارامیێ ڤه‌ چوو ئه‌ڤ گێله‌شوَكا سیاسی یا ده‌ڤه‌ر هه‌موو تێدا كو تێكدا ئاگره‌ پاشان كه‌سێ ده‌ستێ سیاستمه‌داران و پارتێن سیاسی نه‌ گرتیه‌ بلا د زیره‌ك و زانا بن و پلانا دانان و هه‌ر كه‌س و لایه‌نێ نه‌ بدلێ وان بگوهوَرن. ئاڤاكرنا سیسته‌ما ته‌ پێ مه‌ره‌م كو دیموكراسی بوونه‌ مانا وێ نینه‌ كو تۆ په‌رێن كتێبه‌كا پیرۆزا ئاسمانی دگهوری هه‌موو خال قابلێ گوهوَرینێ نه‌ ل دووف به‌رژه‌وه‌ندیا نه‌ته‌وی و گشتیدا ئه‌گه‌ر نه‌ دێ خوه‌ هاڤێژی ئاگری و پلان و په‌یره‌وێن خوه‌ هه‌موویا دگه‌ل سوژی ئه‌و بابه‌ته‌ك دیه‌ و جوَره‌ خوه‌ كوژیه‌كا كوژه‌كه‌ و كه‌س ژێ سوود مه‌ند نابت ته‌نێ لایه‌نێن نه‌ حه‌ز نه‌بن.
ل كورتیا بابه‌تی یا من دڤێت بینم زمان كو چه‌سپاندنا دیموكراسیێ باشتر ئه‌وه‌ بره‌هه‌میت د گه‌ل كاودانێت جڤاك و بارودوخ تێدا دبوورن. دوور ژ هه‌ر بنه‌مایه‌ك بیروَكیه‌كا تایبه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندیا كه‌سایه‌تی ئه‌ز باوه‌ر دكه‌م باشترین چاره‌ سازانه‌ كو بۆ ده‌ه‌مكیه‌ كوردستان تێدا دبووریت یا به‌رده‌وام بت بۆ ده‌مێن گونجای تر دا كو ناڤ مالیا كورد وه‌ره‌ پاراستن پلا كورد گه‌هشتینێ نه‌ بته‌ قوَربانی مل ملانێین سیاسی و ئه‌جه‌ندایێن حزبی و ده‌ڤه‌ری كو وه‌كو چاڤێ رۆژێ تێدا خوه‌یا دكه‌ن.

د سه‌ر هندێ را كو رێژه‌یه‌ك هه‌ره‌ زۆر ژ گه‌لێ كه‌نه‌دا مشه‌خته‌، لێ ڤی وه‌لاتی ل چه‌ند رۆژێن چوویدا بیله‌ك (قایمه‌) كریه‌ یاسا پرانیا ئه‌ندامێن په‌رله‌مانێ ڤی وه‌لاتی ده‌نگ لسه‌ر دان كو ئه‌و ژی هاتیه‌ بناڤكرن (یاسا ژماره‌ سی 24 یان 51). د ڤێ یاسایێ دا هاتیه‌ روونكرن كو هه‌ر كه‌سێ ژ ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی ژ دایك بووی یان ژی زارۆكێ باب و دایكه‌كێ بن كو ل ڤی وه‌لاتی نه‌ هاتبن دنیایێ، هه‌رده‌مێ كاره‌ك نه‌ره‌وا یان تایبه‌ت ب كارێ تێرورێ ڤه‌ هه‌بت وێ جاره‌ك دن ڤرێكه‌ن وی جهێ ژێ هاتی ئه‌ڤجا ئه‌ڤ تاكه‌ كه‌سێ هه‌نێ ناسناما ڤی وه‌لاتی وه‌رگرت بیت یان نه‌ ئه‌و نه‌ گرنگه‌. له‌وان گه‌له‌ك چاڤدێرێن سیاسی ئه‌ڤێ یاسایێ ب یاسه‌یه‌ك دوور ژ بنه‌مایێن دیموَكراسی و مافێ مرۆڤان دزانن و مشه‌خت وه‌سان بیردكه‌ن كو ژ ڤێره‌ و وێڤه‌ دێ بنه‌ وه‌لاتیێت پلا دوو و ئه‌ڤێ خالێ گه‌له‌ك نه‌ ئارامی خسته‌ دلێ وه‌لاتیێن كه‌نه‌دی یێن مشه‌خه‌ت ئه‌وێن كو لڤێره‌ سێ نڤش تێنه‌په‌راندبیت. د ڤی چارچێوه‌یدا جڤاكێ كورد هه‌میێ ڤه‌دگریت ژ به‌ر كو كورد لڤێره‌ نڤشه‌ك ژی تێنه‌په‌راندیه‌.
كه‌نه‌دا ئێك ژ وان وه‌ڵاتان بوویه‌ كو پشتی هاتنا رێكخراوا تێرورستی یا داعشێ، گه‌له‌ك بهێز دژی ڤێ رێكخراوێ راوه‌ستایه‌ و بهه‌موو شیانێن خوه‌ یێن مادی و له‌شكه‌ری و موَراڵی، ژ هه‌ژیه‌ وه‌ره‌ گوتن كو ته‌نێ سه‌روَك وه‌زیرێ كه‌نه‌دا ستیڤن هارپه‌ر بوو كو بشێوه‌یه‌ك راسته‌وخۆ ل مه‌یدانا شه‌ری ئاماده‌بووی ل به‌روكێن شه‌ری ل كوردستانێ و عێراقێ. هه‌لبه‌ت دهه‌ر كاره‌كیدا كارڤه‌دان یا هه‌ی. پشتی كو ئه‌ڤی وه‌ڵاتی پتر و بله‌ز خۆ هاڤێتی دناڤا كێشه‌یێن ئالوزێن سیاسی و له‌شكه‌ریدا، تاكه‌ كه‌س و رێكخراوێن تێروریستی لڤین ل كه‌نه‌دا كرن دژی ڤی وه‌لاتی ژ وێ ئه‌گه‌رێ هنه‌ك روودانێت تێروَرستی لڤی وه‌لاتی په‌یدا بوون ژ هه‌میان كاریگه‌رتر یا سالا پار بوو كو دناڤا جه‌رگێ په‌رله‌مانێ كه‌ندا ل پایته‌ختێ ئوتاوه‌ روودا و د ئه‌نجامدا بۆ ئه‌گه‌را كوشتنا پاسه‌وانه‌كێ په‌رله‌مانی ئه‌ڤ ژبلی كو بده‌هان تاكه‌ كه‌س په‌یدابوون كو چوون په‌یوه‌ندی برێكخروارا داعش كرن. ئه‌ڤه‌ ژ بلی گوَمان هه‌یه‌ كو گه‌له‌ك هه‌نه‌ دغلغلن دناڤا جڤاكێ كه‌نه‌دی دا و دخازن گوَرزان دانن گه‌ر ده‌رفه‌ت بوَ په‌یدا بوو. پێدڤیه‌ بێت گوتن لڤێره‌ كو بدرێژیا چه‌ندین چه‌رخان ئه‌مریكا كه‌نه‌دا ناڤكربوو كو جهه‌ك ئارامگه‌ها تێرورێ یه‌. لێ پشتی هاتنا پارتا كونسێرڤه‌تیڤ بسه‌روَكاتیا ستیڤن هارپه‌ری، نووكه‌ و ئه‌ڤه‌ چه‌ندین ساله‌ ئه‌ڤ جوَره‌ سیاسه‌تا ڤی وه‌ڵاتی كه‌یفا برا مه‌زنێ وێ ئانیه‌ لێ ئه‌ڤ جوَره‌ بیركرنا سیاسی بوویه‌ دلگرانیا گه‌له‌ك ژ وه‌لاتیێن كه‌نه‌دی و نووكه‌ سیاسه‌تا پارتا هه‌نێ خوه‌ستیه‌ ل سه‌ر دوو وه‌ریسان بله‌یزت و ئه‌ڤ دوو وه‌ریسه‌ وێ چه‌وان د به‌رژوه‌ندیا پارتا ستیڤن دا بت ئه‌و ل هه‌لبژارتنێت ئه‌ڤ ساله‌ ل مه‌ها ده‌ه وێ ئاشكه‌راببت. بهه‌ر ئاوایه‌كی بت ئه‌ڤ پێنگاڤا كه‌نه‌دا هات بۆ ده‌رخستنا یاسا سی 24 كو مشه‌خت ئازراندینه‌ پشتی كو كه‌نه‌دا خوه‌ دبینت لبه‌رده‌م گه‌له‌ك ته‌نگاڤیان و وه‌سان بیر دكه‌ت كو دڤێت ئه‌و ئه‌ڤێ بریارێ بده‌ت دا بشێت به‌رپێن كه‌سانێن تیروَست به‌رته‌نگ بكه‌ت و نه‌ شێن چ كاران بكه‌ن ژ به‌ر كو ئه‌و وێ بكه‌ڤن بن ڤێ یاسایێ و بساناهی وێ وه‌رن دیپوَرت كرن(ده‌رخستن) و زِڤرینن وه‌ڵاتێن وان. ئه‌ڤه‌ ژ ئالیه‌كی ڤه‌ تێت گوتن كو كه‌نه‌دا بڤێ بریارێ دكاریت ناڤا خوه‌ پتر كوَنتروَل بكه‌ت و نه‌ هێلت ئاسایشا نه‌ته‌وی بكه‌ڤته‌ ژێر بڤه‌یێ و خه‌تارناكیێ. لێ خالا كو توخمێ مشه‌خت نه‌ ئارام دكه‌ت تێت وه‌رگێران كو ئه‌ڤ وه‌لاته‌ دخازیت ناڤا خوه‌ پاك بكه‌ت و وێ هێجه‌تان دژی كوَما مشه‌ختان ده‌رخت و هه‌ر كه‌سێ وان بڤێت وێ ژ ڤی وه‌لات بكه‌نه‌ ده‌ر بیێ كو كه‌س بكارت ئه‌وان بپارێزت و دیفاعێ ژێ بكه‌ت، وه‌كو دیار ئه‌ڤ خاله‌ پتر ژی خه‌لكێ موسلمان ڤه‌دگریت ژ به‌ر كو مللملانێ یا ئه‌ڤروَ پتر ل مه‌یدانا وێ جڤاكێدایه‌ و له‌وان ژی پتر ژ هه‌موو جڤاكان خه‌لكێ موسلمان ل كه‌نه‌دا بڤێ بریارێ سه‌رگه‌ردان بینه‌.
بۆ كورت ڤه‌بریانا ڤی بابه‌تی وه‌سان دیاره‌ كو كه‌نه‌دا نوكه‌ گه‌هشتیه‌ قوَناغه‌ك سه‌ریا دوو رێیان و ل هه‌لبژرتنێت بهێت د ڤێت خوه‌ ئێك لا بكه‌ت یان دڤێت ئه‌و پێنگاڤا هاڤێتی كو دژی تیروَرێ و هه‌موو خالێن پێڤه‌گرێدایێن وێ بدومن و دلێ جیران و برایێ مه‌زن كو ئه‌مریكا یه‌ نه‌هێلت یان ژی مینا به‌ر جاره‌ك دن پارتا لیبڕاڵ هه‌لبژێرن و ئه‌و پێنگاڤێن ستیڤن هارپه‌ری و پارتا وی هاڤێتین جاره‌ك دی راستكه‌ن و ل شوونا رۆلێ هێرشی و یارمه‌تیان دناڤا كێشه‌یێن جیهانێ دا بتایبه‌تی شه‌رێ تیروَرێ ببت وه‌ڵاته‌ك به‌ره‌ڤان مینا سیاسه‌تا سالێن 50 و 60 و هه‌تا 2000. هه‌لبه‌ت گه‌ر هات و سیاسه‌تا پارتا لسه‌ر حكومی به‌رده‌وام بوو ئه‌ڤه‌ ئه‌و بریارا سی 24 وێ قایم جهێ خوه‌ بگرت و گه‌له‌كێن دی ژی یێن بڤی جوَری ددووڤدا وه‌رن.

به‌ری چه‌ند رۆژه‌كان سه‌رۆك وه‌زیرێ كه‌نه‌دا ب سه‌ره‌دانه‌كا هێزێن خوه‌ یێن له‌شكری كربوو، ئه‌وێن كو ل كوێتێ و عێراقێ و كوردستانێ. ئه‌ڤ سه‌ره‌دانه‌ گه‌له‌ك بۆچوون ل سه‌ر هه‌بوون ژ وانا ملله‌تێن ده‌ڤه‌رێ گه‌له‌ك ب دلخۆشی به‌حسێ ئه‌ڤێ پێنگاڤێ كر و پیرۆزباهی ل ڤێ لڤینا كه‌نه‌دا كرن ب تایبه‌تی گه‌لێ كورد. ژ به‌ر كو ستیڤن هارپه‌ر ل سه‌نگه‌رێن پێشیێ ل گه‌ل پێشمه‌رگه‌ی ژ نێزیك ره‌وشا شه‌ڕی و هه‌ولێن داعشان دیت، لێ ژ به‌ر كو تیما سه‌رۆك وه‌زیرێن كه‌نه‌دا ب شاشیڤه‌ یانژی نه‌ وه‌كو خه‌له‌تی سه‌ر و سیمایێ هنده‌ك كه‌سایه‌تیێن له‌شكرێ وان د فه‌یسبووكێ دا ده‌رخستن نوكه‌ كه‌تیه‌ بن ره‌خنه‌كا گه‌له‌ك مه‌زن یان پارتێن سیاسی د ناڤا په‌رله‌مانێ كه‌نه‌دا دا و مه‌زنترین كێشه‌یا سیاسی بۆ دروستكریه‌ كه‌ دبیت ل پاشه‌رۆژێ بۆ خاله‌كا نه‌گه‌تیڤ بۆ وه‌ره‌ هژمارتن. به‌هانا وان ژی ئه‌وه‌ كو ئه‌و له‌شكر و ئه‌ندامێن خێزانا وان وێ بكه‌ڤن هه‌ره‌شه‌یێن تێرۆرستان ئه‌ڤه‌ د ده‌مه‌كی دا كو ب سه‌دان هه‌زار ژار و به‌لنگازێن ملله‌تێن رۆژهه‌لاتا ناڤین ب تایبه‌تی یێن ئێزدی كو چی ئه‌و ب هه‌زاران كلم ژێ دوورن و دترسن و دخوازن خوه‌ ژێ پارێزن، ئه‌ڤه‌ وه‌سا دێ هه‌ڤكاریا نێڤنه‌ته‌وی په‌یدا كه‌ن و شه‌ڕی ل گه‌ل تێرۆرێ كه‌ن.
وه‌كو دیار هنه‌ك حوكمه‌تان دڤێت پێنگاڤان دژی تیرۆرێ كاریگه‌رانه‌ پاڤێژن، لێ ژ به‌ر كو سیسته‌ما دیمۆكراسی پارتێن ده‌سته‌لاتدار و پارتێن ئۆپۆزسیۆن وه‌كو كتك و مشكان چاڤ ل هه‌ڤدونه‌ كا كی دێ خاله‌كا لاواز ده‌ت و دێ شێت ره‌خنێ گریت. ئه‌ڤان وه‌لاتان یان ژی ئه‌وێن خوه‌ ده‌ردخه‌ن دژی تیرۆرێ دخوازن خه‌لكێن دی شه‌ڕی و قوربانیان بده‌ن لێ ئه‌و بخوه‌ نه‌ ده‌ن. ئه‌گینا ئه‌ڤ پارت و لایه‌نێن سیاسی ل كه‌نه‌دا كو دژایه‌تیا پارتا كۆنسێرڤه‌ ته‌ڤ و كه‌ساتیا سه‌رۆك وه‌زیران دكه‌ن. ئه‌و ژ بیر دكه‌ن ئه‌و قوربانیێن كورد دده‌ن یان هه‌ر ملله‌ته‌كێ دی ل ده‌ڤه‌رێ دده‌ت ئه‌و قوربانی پشكه‌كا زۆر یێ ئاسایشێ بۆ وان دزڤریت و ئه‌ڤ تیرورا ئه‌ڤرۆ یان ڤان سالان هاتی ئه‌و گه‌له‌ك باوه‌ر دكه‌ن كو ژ سیاسه‌تا وان وه‌لاتان دروست بوویه‌ و پتر دوژمناتیا وان دكه‌ن ژ یا خه‌لكێ دی. راستیا گه‌له‌ك سیاسه‌تمه‌دارێن ڤان وه‌لاتان ئه‌وه‌ وه‌كو ئه‌نانی بیر دكه‌ن و كار دكه‌ن. ئه‌و وه‌سا بیر دكه‌ن كو مرۆڤ ژ هه‌ڤ جودانه‌ مرۆڤێن رۆژهه‌لات بێن كوشتن و كۆمكوژی نه‌ گرنگه‌ لێ كه‌سه‌كێ وان دڤێت د فه‌سبووكێ نه‌ ده‌ركه‌ڤ ژ به‌ر كو دێ كه‌ڤه‌ بن هێرشا تیرۆرێ. ئه‌ڤ بابه‌ته‌ گه‌له‌ك فه‌ره‌ وه‌ره‌ باسكرن ل سه‌ر ئاستێ كۆنفرانسێن مه‌زن وه‌كو نموونه‌ ژ لاتێ ده‌سته‌لاتدارێن كورد و ده‌ڤه‌ره‌ ڤه‌ و پرسێ ژێ وه‌ركرن كو ئه‌ڤ جۆره‌ هه‌ڤكارێی مه‌ و ملله‌تێن مه‌ پشتراست ناكه‌ن كو هوون هه‌ڤالبه‌ندێن قوربانی دانێ نه‌ و دلێ گه‌لێن مه‌ ب ڤان جۆره‌ گۆتن و مه‌وقفان دێشه‌. ئه‌ڤه‌ گۆتن و كومێنته‌ ل كۆنفرانسان دبیت ببنه‌ پالپشت بۆ سه‌ركردێن مینا ستیڤن هارپه‌ری دا كو بارێ وان ژی سڤك به‌ ژ ئۆپۆزسیۆنا وه‌لاتێ وی و ئه‌ڤ جۆره‌ بیرۆكه‌ جاره‌ك دن سه‌ر نه‌گرن. خوه‌ پاراستن كاره‌ك نه‌ خرابه‌ لێ نه‌و ل وی ئاستی به‌ كو لایه‌نێن دی دو دل كه‌ دده‌مه‌ك چاره‌نڤیسیێ دا.

د بابه‌تێ خوه‌ دا مه‌ره‌ما من نه‌ ئه‌وه‌ كانێ كێ چ كر و كێ چ نه‌كر وه‌كو لایه‌ن، پارته‌ك ده‌ستنیشانكری ژ به‌ر كو مانشێتی بابه‌تێ من بۆ ته‌ڤا بزاڤا رزگاریخوازه‌، له‌وا ژی رزگاریخوازیا كوردی هه‌موو لایه‌ن و تاكه‌ كه‌س و هه‌تا هه‌موو پێكهاتێن جڤاكی و جه‌ماوه‌ری. لێ بارێ هنده‌كان وێ گرانتر به‌ ژ هنده‌دكان ژ به‌ر كو ل دۆر گۆرا وه‌رگرتنا رێژا ده‌سته‌لاتێ و رێڤه‌برنا بریارا سیاسیا كوردی. بابه‌تێ مه‌ ژی تایبه‌تمه‌نده‌ ب كوردستانا باشوور ڤه‌ كانێ چاوا بزاڤ و لایه‌نێن كوردی كادر و جه‌ماوه‌رێ خوه‌ فێردكر و چ په‌یام نیشا ددان ب درێژیا بزاڤا رزگاریخوازا كوردی و ب تایبه‌تی پشتی سه‌رهلدانا بیرۆكا نه‌ته‌وایی ل سالێن چلان و هه‌ته‌ ده‌سته‌لات كه‌تیه‌ ده‌ستێن كوردان ل سالێن نۆتان ل چه‌رخێ چووی. مه‌ره‌ما مه‌ ژ مه‌ ب چه‌پی كار كر و ب راستی باركر، مه‌ره‌مه‌كا گۆتنه‌كا سیاسیه‌. ژ به‌ر كو سیاسه‌ت د هه‌موو كێش و ڤه‌كێشێن خوه‌ دا دو جه‌مسه‌رن و نه‌ پتر د دیرۆكێ دا هه‌تا ئه‌ڤرۆ. ئه‌و هه‌ردو جه‌مسه‌ر ژی یان چه‌په‌ كه‌ مه‌ره‌م ژێ لایانه‌ێن سۆشیالیزم كریه‌ ستراتیژیا خوه‌ و كه‌ ئه‌و ژی ژ بنه‌مایێن ستراتیژیا پشته‌ڤانیا كۆمه‌لگه‌هه‌كا هه‌ڤپشك دكه‌ت و پاراستنێ ژ مافێ پاله‌ و كرێكار و چینا رێنجه‌به‌ر و كه‌دكار دكه‌. هه‌لبه‌ت ئه‌و جه‌مسه‌ر ژی پتر تام و ره‌نگێ رۆژهه‌لات دده‌ت ب تایبه‌تی پشتی شۆره‌شا ئكتۆبه‌را سۆڤیه‌تا به‌رێ كه‌ رۆسیا نوكه‌ یه‌ یان ژی هه‌ر ئه‌و ستراتیژی كو ب ئاویه‌ك دن لێ هه‌ر ئه‌و رێنه‌ما و خه‌بات ئه‌و ژی كه‌ چینا ئه‌ڤرۆ برێڤه‌ دبه‌ت. لایێ دی ژ سیاسه‌تێ و یان جه‌مسه‌رێ دی كه‌ ئه‌و ژ كه‌ڤندا هه‌بوویه‌ و گه‌له‌ك كه‌ڤنتره‌ ژ سوشالیزمێ ئه‌و ژی كاپیتالیزمه‌ یان پرانیا وه‌لاتێن سه‌رمایه‌دار ب سه‌رۆكاتیا ئه‌مریكا ل چه‌رخێ بیستێ و به‌ری وێ ژی بریتانیا یان زۆربه‌یا وه‌لاتێن ئه‌ورپا. هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ بیرۆكه‌ د هاوكێشا سیاسیدا پتر پاراستنێ ژ ماف و به‌رژه‌وه‌ندیێن زه‌نگینان یان ب زاراڤه‌ك سیاسی (چینا برجواز) كه‌ دبنه‌ زه‌نگینێن ڤێ بیرۆكێ یان ژی د ناڤا جڤاكێن پاشكه‌تیدا چینێن (ئاغا و ده‌ره‌به‌گان و میرا و خانا. .. و هتد). مه‌خسه‌ت من ب شلۆڤه‌كرنا سه‌ری ئه‌وه‌ دا خوانده‌ڤان ئاشنا ببیت كا ئه‌ز دخوازم چ بینم زمان. گه‌ر ئاوره‌كی ل ناڤ هه‌موو به‌لگه‌ و ئه‌جندا و رێباز و رۆژنامه‌گریا بزاڤا رزگاریخوازا كوردی بده‌ین دێ بینین كو ب درێژیا چه‌ندین چه‌رخان هه‌موو پارت و لایه‌نێن سیاسی كادر و جه‌ماوه‌رێ كوردستانێ یێ ئاڤدای بیرۆكا سۆسیالیزمێ و هه‌رده‌م كوردان وه‌سان نێریه‌ بزاڤێن ملله‌تێن ئازادیخواز ب ئه‌ینه‌كا چینا كرێكار و پاله‌ و جۆتیار و كه‌ ئه‌و ژی هه‌ڤالبه‌ندیا رۆژهه‌لات و سوود وه‌رگرتن په‌یره‌ و رێبازێن و بكارئینانا ئه‌زموونا وان. له‌وان ژی هه‌ست و بیرا پرانیا پارت و لایه‌نێن كوردی بگره‌ رێكخراوێن سالێن سیهان ل چه‌رخێ چووی و هه‌تا هه‌ردو پارتێن ده‌سته‌لات كه‌ ئه‌و ژی پارتی و ئێكێتینه‌ و به‌لگه‌ بۆ ڤان چه‌ندا بزڤرن و بۆ دیتنا كۆڤارێن خه‌بات و مه‌تین و كوردستانی نوێ و پێشه‌نگ و الشعب و هتد.
راسته‌ ده‌ما كورد هاتین و ل سالێن نۆتان یان بۆ ژ برنا رژێما عێراقێ ل سالێن ده‌ستپێكا ڤی چه‌رخی ولاتێن رۆژئاڤا خوه‌ لێ كره‌ خودان پتر به‌ر ب كوردان و عێراقیان ڤه‌ هات كو سیسته‌مێ بگوهۆرن، لێ بزاڤا كوردی وه‌كو پێدڤی پێداچوونه‌كا بنه‌ره‌تی نه‌كر كو ئه‌ڤه‌ سه‌رێ هنده‌ سالانه‌ پتریا قوربانی و شه‌هید و مالوێرانێن مه‌ چینا ژار یان ژی تاكه‌ كه‌سێ ره‌وشه‌نبیرێ شۆره‌شگێر بوویه‌ ئه‌و ژیس ژ به‌ر پره‌نسیپێن سیاسی. پشتی كه‌دا هنده‌ سالا و بوی جۆرێ سیاسی جه‌ماوه‌ر و ئه‌ندام و بزاڤكه‌ر هاتین ئاڤدان، پشتی كوردان چه‌په‌كا رك ڤه‌دای و ل ده‌مه‌ك كورت ژ چه‌پی بۆ راسی زڤرین و سیسته‌م كریه‌ سیسته‌مه‌كا سه‌رمایه‌دار ژ به‌ر كو كاودانا وه‌سان خاست لسه‌ر ئاستێ ده‌ڤه‌رێ و نێڤده‌وله‌تی له‌ومان كورد وه‌كو گه‌ل و ئه‌ندام و پارت و لایه‌ن كه‌تن قه‌یرانا هزری و ستراتیژیدا. ژ به‌ر كو ژ نهۆ ێڤه‌ دڤێت پارت و لایه‌نێن سیاسی ل ده‌نگان بگه‌رن و تاكه‌ كه‌س گه‌له‌ك سوودێ وان ناده‌ت. جاره‌كا دی بزاڤا كوردی ده‌ست دا ئاڤاكرنا كۆچكێن خانه‌دان و ئاغا و ئیجاخ و عه‌شیران. له‌وان ژ ل هه‌ردو هه‌لبژارتنێن كوردان یێن كوردستانی و عێراقی به‌ربژار پرانیا وان ژ بنه‌مال و نه‌ڤیێن ئاغا و مۆسته‌شارێن جارا بوون و یان ژی چینا برجواز. ئه‌ڤی هه‌له‌یا دیرۆكی كو كوردان ژ مه‌جبووری كربیت و هزار و ئێك ئه‌گه‌ر یان ژی بنه‌مایێ بزاڤا كوردی وه‌سان بوویه‌ و زڤرینه‌ سه‌ر رێیا خوه‌یا دروست، كورد وێ باجا وێ شاشیێ بده‌ن ژ به‌ره‌كیڤه‌ هه‌رچه‌نده‌ دبیت نهو ل دانا وێ بیت. ژ به‌ر كو وقودێ شۆره‌شا كوردان چینه‌ك بوو و نووكه‌ ژی خوارن و به‌رپرساتی و پشتا كورسیان د ده‌ستێ چینه‌ك دن دان، ئه‌ڤه‌ وێ چاوا وه‌ره‌ ل قه‌له‌مدان و چاوا وێ وه‌ره‌ شرۆڤه‌كرن. هه‌لبه‌ت هه‌ر ژ به‌ر ڤان ئه‌گه‌رێن بابه‌تی و زانستی ژی بوون كو ب درێژیا ئازادبوونا كوردان جڤاكێ كورد هه‌رده‌م یێ ب ره‌خنێ و گله‌ و گازندان ڤه‌ بوویه‌ و كه‌س یێ رازی نه‌بوویه‌ د سه‌ر هندێرا كو هه‌تا راده‌یه‌كی یا كورد نوكه‌ و به‌ری نوكه‌ یان پشتی سه‌رهلدانێ بده‌ستخوه‌ڤه‌ ئانین چ جاران د دیرۆكێدا بده‌ست نه‌ كه‌تیه‌.
جڤاكێ كوردی ژ به‌ر كیڤه‌ زه‌نگینی بخوه‌ڤه‌ دیت شیان ل گه‌له‌ك لایێن ژیانێ پێنگاڤێن گه‌له‌ك مكوم و به‌رفره‌ه پاڤێژن، لێ ده‌ما د هاتی رازیبوون و قانع بوونێ هه‌موو تاكێ كورد یێ رازی نه‌بوو هه‌تا راده‌یه‌كی گه‌ر راستگۆیانه‌ بین دگه‌ل خوه‌. راسته‌ گه‌له‌ك ئه‌گه‌ر هه‌بوون كو كاودان وه‌سا لێ بێن و نه‌ ئارامی ژ به‌ركیڤه‌ په‌یدا به‌ بۆ نموونه‌ پێشڤه‌چوونا تكنولوژی لێ یا كوردان ئه‌و گوهۆرینا سیسته‌ما چه‌پ بۆ راست ژی گه‌له‌ك كارتێكرنا خوه‌ كر ل سه‌ر جڤاكی ب تایبه‌ت یێ كو رۆلێ بزاڤ و خه‌باتێ دیتی د ناڤ بزاڤا رزگاریخوازا كوردیدا.
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ جۆره‌ بۆچوونه‌ ئه‌ز نه‌ باوه‌رم بۆ جارا ئێكێ كو تێ گۆتن و نڤێسین لێ ژ به‌ر كاریگه‌ریا وێ ئه‌ڤ بابه‌ته‌ وێ هه‌رده‌م د پاشه‌رۆژێدا وه‌ره‌ زمان ژ به‌ر كو هه‌ر چه‌ند رۆژگار دچن وێ خوه‌یاكرنا جهێ وێ و برینا وێ كوورتر لێ به‌.
كورد راسته‌ دڤێت سه‌رده‌مانه‌ بیر بكه‌ت و بلڤیت و به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ هه‌رده‌م بپارێزه‌ لێ خه‌بات و شۆره‌شان ستراتیژیێن سیاسی یێن دۆمدرێژ دڤێن و نه‌ گۆر و هه‌تا ئه‌ڤ ئیكه‌ وه‌ره‌ خوه‌جهكرن دڤێت لێكۆلینێن هه‌مه‌ لایه‌ن وه‌رن كرن و مینا ته‌رازیێ باشی و خرابی وه‌رن پارڤه‌كرن نه‌ ته‌نێ بۆ سالێ لێ بۆ چه‌ندین سالان، ژ به‌ر كو سیاسته‌مه‌دار ئه‌وه‌ هه‌رده‌م ێی پاشه‌رۆژێ دخینه‌ و لێكده‌ته‌ڤه‌ و بۆ پاشه‌رۆژی د بزڤه‌ ئه‌گینا ئه‌ڤرۆ و سوبه‌ هه‌ر د چووینه‌. له‌وان مه‌ ئۆمێده‌ بزاڤا كوردی پتر زانستانه‌ ل سه‌ر ته‌ڤنێن سیاسی راوه‌سته‌ و به‌رژه‌وندیێن ستراتیژی و مللی نه‌كه‌ قوربانی پلانێن دۆم كورت كو بۆ ده‌مه‌كێ سوود تێدا هه‌یه‌ و بۆ ده‌مێن دۆمدرێژ كاریگه‌ریا نیگه‌تیڤ گه‌له‌ك مه‌زنتر و قولتره‌.

وه‌كو روون هه‌ر كه‌س و بنگه‌ه و ده‌ستهه‌لات و ملله‌ت ل هه‌موو دنیایێ ب ره‌نگه‌كێ گشتی رازیه‌ ل سه‌ر هێدێ كو رێكخراوا داعش رێكخراوه‌كا هه‌ر توند رۆ و دوور ژ هه‌موو بنه‌مایێن مرۆڤایه‌تی و یاسای به‌رخۆرد كریه‌ دگه‌ل كارێن خوه‌ د گه‌ل هه‌ر لایه‌ك و جهه‌كێ وان قه‌ست كربیتێ. لێ وه‌كو دیار بۆ كوردان وه‌كو زه‌نگه‌كێ و بوو كو كورد چ وه‌كو ملله‌ت، پارت، حوكمه‌ت و هه‌تا تاكه‌ كه‌س سه‌روژنوو بخوه‌داچوونه‌كێ بكه‌ت و پتر خه‌مێ ژ هه‌بوون و ئێكگرتن و ره‌فتار و بۆچوونێن خوه‌ بكه‌ت. له‌وا گه‌ر ژ لایه‌كیڤه‌ هاتنا رێكخراوا ناڤكری شه‌ر به‌ و كوردان گه‌له‌ك قوربانیدان و گه‌له‌ك عه‌زیز و خۆشمێر و تالانكرن هاتن ئه‌نجامدان بده‌ستێن ڤان هه‌ڤالبه‌ندێن تاریێ. ژ لایه‌كی دیڤه‌ خێر بوو كه‌ ئه‌و ژی ب چه‌ندین ره‌نگانه‌، كه‌ ئه‌مێ هنه‌ك رۆنكرنا بێخین سه‌ر درێژیا بابه‌تیدا.
د سه‌ر هندێرا كو كورد بۆ ده‌مه‌كێ گه‌له‌ك نه‌ كێمه‌ كو دوژمناتیا ئێك نه‌ كریه‌ مینا براكۆژی كو خاله‌ك باشه‌. لێ به‌ری هاتنا رێكخراوا ناڤكری په‌یوه‌ندی هه‌تا راده‌یه‌كی وه‌سا برێڤه‌ دچوون مینا شه‌ڕێ سار و كاودان گه‌هشت بوو وی راده‌ی كو رۆژانه‌ لایه‌نان هه‌ڤدو گوناهبار دكر و هێدی هێدی ئاستێ باوه‌ریێ نزم دبوو. ژ لایه‌كێ دنڤه‌ وه‌لاتیێ كورد ل باشوور به‌رده‌وام تێ ب گله‌ و گازنده‌ و د سه‌ر هندێرا كو ئێمناهی هه‌بوو، لێ وه‌سا بیر نه‌دكر كو هه‌بوونا ئاسیشێ چه‌ند گرنگه‌ و گه‌له‌كان مخابن هه‌تا دئانی زمان كو خۆزیێن رژێما به‌رێ ژ به‌ر هندێ كو كه‌سه‌ك ژ كه‌سه‌كی زه‌نگینتره‌ یان پتر پاره‌ و جهین به‌رپرساتیێ بده‌ستڤه‌ نه‌ هاتیه‌نه‌. دیساڤه‌ سیسته‌ما پارتان وه‌لێ هاتبوو هه‌ر كه‌سێ ئه‌ندامێ پارتا خوه‌ چاڤ لێ دكر و وه‌كو ملله‌ت و سیسته‌م خوه‌ ل داموده‌زگه‌هێن حوكومی و میر نه‌ دكره‌ خودان. هه‌ر كه‌س لایه‌نگیر و خزم و كه‌س و كارێ خۆدان ده‌سته‌لاتی با كار و رێڤه‌چوونا شولان ب ساناهی بوون و وه‌لاتیێن نورمال ژی هه‌موو به‌ند و یاسا ل سه‌ر چه‌سپاندن، ژ بیر دكرن كو ئه‌ڤ جۆره‌ ته‌ڤنه‌ وێ ئێكگرتن و خورتكرنا رۆلێ یاسای لاواز كه‌ت و خرابی هه‌ر بۆ هه‌موویان دزڤریت. برینا مووچه‌ی ل كوردستانێ و نه‌شیانا دانا مووچێ فه‌رمانبه‌ران یان هه‌ر چ نه‌ به‌ یێن پێشمه‌رگان كه‌ چ وه‌لاتی د موعارز نه‌بوون كو مووچێ وان بده‌ن ژ لایێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ ڤه‌ ببوو خاله‌ك و پرسه‌كا گه‌رم د ناڤا هه‌موو بنگه‌ه و كۆمێن جڤاكی دا. ب هه‌ر ئاوایه‌كی به‌ دبیت نموونه‌ زۆربن لێ ئه‌ڤه‌ هه‌می خالێن لاوازبوونێ بوون و ئه‌ڤان هه‌میان و ئه‌ڤێن نه‌ هاتین به‌حسكرن هه‌موو پێكهاتا ده‌سته‌لات و ملله‌تی ئێكدو ته‌مام دكه‌ن، كورد هه‌موو ده‌مان یێ ئارمانجه‌ كو داعش په‌یدا بن له‌وان گه‌له‌ك فه‌ره‌ سیسته‌ما كوردان وه‌سان یا هه‌لبژێر به‌ كو جهێ ده‌رزیكێ نه‌به‌ تێدا بچه‌ ئه‌گینا داعش و بره‌ڤه‌. گه‌ر ژ لایه‌ك دیڤه‌ ل وێنێ هاتنا ڤێ رێكخراوا درونده‌ بكه‌ین. ئه‌ڤه‌ خێر بوو بۆ كوردان هاتی گه‌ر بره‌نگه‌ك ساكار ل ئه‌وێن سه‌ری بنێرین و به‌له‌ڤاژی بكه‌ین ئه‌مێ گه‌له‌ك سوودی ژ هاتنا وان كه‌ین. مینا ئه‌مێ سه‌روشنی بزانین كانێ ئازادی و هه‌بوونا ئاشتیێ ناهێت كرین و فروتن هه‌بوونا وێ بخۆ تاجه‌كه‌ و بلا ئه‌م نه‌كه‌ین ئارێشه‌ك وه‌سان كو هه‌موویان ژ ده‌ست ده‌ین ژبه‌ر خوه‌په‌رست و گه‌نده‌لان. ده‌سته‌لات چه‌ند فه‌ره‌ بزانیت دلمانا ملله‌تی ژ نگه‌ه و پارت و به‌رپرسان و چه‌ند وێ سیسته‌م لاواز به‌ ده‌ما گه‌نده‌لی تێدا ملان ب له‌یزینه‌ و كه‌س خوه‌ لێ نه‌كه‌ خودان. هاتنا داعشان كورد ئینانه‌ با هه‌ڤ و ئه‌و گۆتن راستكرڤه‌ ده‌ما دهێت گۆتن (خین نابیته‌ ئاڤ). كۆبانێ بۆ چه‌رخه‌كی یه‌ ژ كوردستانا عێراقێ ڤه‌بی یان شنگال ژ یا سووریێ ڤه‌بی جیران و ده‌سته‌لات وان باژێران ب ئاخا خوه‌ دزانه‌ د رۆژێن ره‌شدا خوه‌ لێ نه‌كر خودان، لێ هه‌ر كوردان بخوه‌ خوه‌ ل هه‌ڤ كر خودان. ئه‌ڤ په‌یامه‌كا دیرۆكیه‌ و ئه‌ڤ خاله‌ زوو بزوو بده‌ست كوردان ڤه‌ نه‌ دهات گه‌ر ئه‌ڤ هۆڤه‌نه‌ هه‌تبان. ژ لایه‌ك دن ڤه‌ كورد ده‌نگوباسێن قاره‌مانیا كوردان ب تایبه‌تی ژنا كورد و پێشمه‌رگه‌ی رۆژ نه‌بوو سه‌ر نووچه‌ نه‌بوو و هه‌تا ئه‌ڤرۆ به‌رده‌وامه‌. كورد ب درێژا دیرۆكا داگیركرنا ئاخا وان ژ 1918 وه‌ره‌ و هه‌ته‌ ئه‌ڤرۆ ب ڤی ئاوای به‌حس ل كوردان نه‌ هاتیه‌ كرن كو رۆژهه‌لات و رۆژئاڤا و وه‌لاتێن پشته‌ڤانی ل كوردان كربیت، دبیت گه‌له‌ك ژ به‌ر به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ ژی بیت لێ به‌رژه‌وه‌ندیا كوردان ژی گه‌له‌ك تێدایه‌ و هه‌ر چ نه‌ بیت نوكه‌ كێشا كوردان مینا كێشه‌ك نێڤنه‌ته‌وی چاڤ لێ تێ كرن و به‌رخۆرد ل گه‌تێ كرن. ئه‌ڤه‌ ژ بلی پشته‌ڤانیا مادی وچه‌كی و په‌یوه‌ندیێن نوو و كو راسته‌وخوه‌ كاریگه‌رن ب ره‌نگه‌ك ئه‌رێنی ل سه‌ر كێشا كوردان.
ب ڤی ئاوای هاتنا ریكخراوا تێرۆرستی یا داعشێ زیانێن خوه‌ هه‌بوون و ژ به‌ر كو چ شه‌ر د بێ قوربانی و تالان نین تایبه‌تی هنه‌ك گرۆپێن مینا چه‌رخێ شه‌ش و حه‌فتێ بیر بكه‌ن د ڤێت زیان وان چاوا به‌. لێ گه‌ر كورد ب ره‌نگه‌ك دن لێ بنێرن و ئه‌ڤان زیان و شه‌هیدان بخوه‌ بكه‌ین ئه‌زموون ئه‌ڤه‌ دیسا هه‌له‌كا زێرینه‌ و سوودێ ئاڤابوونا كیانێ كورد وه‌كو ملله‌ته‌ك ئازا و ژ هه‌ژی سه‌رخوه‌بوونێ وێ وه‌ره‌ ل قه‌له‌مدان.