خالد ئه‌حمه‌د بادى
هه‌مى ئایین و پرتووكێن ئاسمانى و قانوون و رێنمایێن جیهانى مرۆڤان هاندده‌ن ژبۆ په‌یره‌وكرنا مرۆڤایه‌تیێ و ئاراسته‌كرنا كۆمه‌لگه‌ه و مرۆڤ و ملله‌تان بۆ بكارئینان و په‌یره‌وكرنا مرۆڤاتیێ و په‌یداكرن و ئارامكرنا ره‌وشا ناله‌بار و چه‌سپاندنا ئاشتى و ئارامیێ ل سه‌رتاسه‌رى جیهانێ. لێ وه‌لات و ملله‌تێن دۆرماندۆرى ملله‌تێ كورد كو قه‌ده‌را خودایى یه‌ كورد كرینه‌ هه‌ڤسویێن وان یێن دوور ژ مرۆڤایه‌تیێ و عه‌قلیه‌ته‌كا ساده‌ و بێفام هه‌یه‌ و چ ژ دۆستایه‌تى و ئاشتى و ئارامیێ نزانن و مینا هۆڤان ب تنێ خوارنا وان گۆشتێ مرۆڤایه‌ و ڤه‌خوارنا وان خوینا سۆرا مرۆڤایه‌ و مینا گورگێن هار و ده‌ڤ بخوینن و دێ بێژى كورد گاورن و جهێ داخێ یه‌ ناڤێ پیرۆزێ ئیسلامێ ل سه‌ر وانایه‌. ئیرانێ مایتێكرن د هه‌ر جهه‌كى دا هه‌نه‌ و هه‌ر گاڤ و ده‌مان ئه‌و پرس یان ئارێشه‌ یان كاره‌ك د به‌رژه‌وه‌ندیا وانان دا نه‌بیت ئیكسه‌ر دێ جه‌لاد و زڕته‌كێن وانان ئاراسته‌یان گوهۆرن و دێ هه‌ول ده‌ن ئارێشه‌كا دى ل جهه‌كێ دى په‌یدا كه‌ن ودێ به‌رێ كۆمه‌لگه‌ه و ملله‌تان ل وێره‌ گوهۆرن و دا كو ب تنێ به‌رێ خه‌لكى بمینیت ل وێ ئارێشێ و دا كو به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ برێڤه‌ببه‌ن و بپارێزن. مامه‌لا ئیرانێ یا دوژمنكارانه‌ ل گه‌ل ملله‌تێن دى یێن د ناڤ وانان دا دكه‌ت مینا كورد و توركمان و عه‌ره‌بێن ئه‌هواس و هه‌مى كێمه‌نه‌ته‌وه‌یێن ئیرانى زۆرا ب سته‌م و زۆردارى و كوژه‌كه‌ و ملله‌تێن ئیرانى دبرسى و بێبه‌هرن ژ هه‌مى مافێن وان یێن ره‌وا. تاوان ل دووڤ تاوانێ ئیران یا دكه‌ت ل پتریا وه‌لاتێن جیهانى و ب تایبه‌ت ل وه‌لاتێن ئیسلامى كو ماكینا خوه‌ یا هه‌والگێرى ب باشترین شێوه‌ دایه‌ كارى و تاوانێن مه‌زن و ترسناك یا دكه‌ت هه‌ر ژ گرتن و كوشتن و زیندان و مایتێكرنان. ئه‌وا ل كۆیه‌ رووداى ل رێككه‌فتى (8/9/2018) كو ئیرانا گه‌نى و نه‌ ئیسلامى ب مۆشه‌كێن قه‌ده‌غه‌كرى و فرۆكێن بێ فرۆكه‌ڤان هێرش كریه‌ سه‌ر باره‌گایێن پارتا دیمۆكراتا كوردستان و پارتا دیمۆكراتا كوردستانا ئیرانێ (حدك) و (حدكا) ل ده‌ڤه‌را كۆیه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ و تێدا هۆڤانه‌ و دوور ژ مرۆڤاتیێ و ب شێوه‌كێ درندانه‌ ب ده‌هان بریندار كرن و (16) پێشمه‌گێن كوردستانێ و سڤێل شه‌هید كرینه‌ و زیانێن مه‌زن یێن ماددى و مه‌عنه‌وى ب هه‌ردو باره‌گایان كه‌فتینه‌. هه‌روه‌سا ئیرانا ده‌ڤبخوین بزماره‌كا دى یا ژه‌هر كرى ل دیوارێ سپى یێ ئاشتیێ یێ كو ملله‌تێ كورد ئاڤا دكه‌ت ب لێبۆرین و پێكڤه‌ژیان و ئاشتیێ و ئازادیێ و ته‌حه‌مولێ و قه‌بوولكرنا یێ به‌رامبه‌ر و هه‌مى ملله‌تێ كوردێ سته‌م دیتى دایه‌ و دلێ هه‌مى كوردان ئیشاندى یه‌ . هه‌روه‌سا هه‌ر ل وێ رۆژا ره‌ش یا كو مینا خاله‌كا مه‌زنا ره‌ش و خیانه‌تێ بناڤ چاڤێن ئیرانێ ڤه‌ ل (8/9) سێ گه‌نجێن كوردان یێن بێ گونه‌ه و سڤێل یێن رۆژهه‌لاتێ كوردستانێ هاتنه‌ سێداره‌دان ب ده‌ستێ گورگێن هار و هۆڤێن ئیرانێ كو بناڤێ (رامین حسین په‌ناهى ) و (زانیار مورادى) و (لقمان مورادى) ل پێشچاڤێن خه‌لكى دا هاتنه‌ سێداره‌دان تۆمه‌ت و گونه‌ها وانان كوردن ئه‌گه‌ر نه‌ چ گونه‌هێن دى نه‌بوون. ئه‌گه‌رێن سه‌ره‌كى كو ئیرانێ ڤیایى ڤێ ئاراسته‌یێ بگوهۆرن، ئه‌و ژى په‌یدابوونا خوه‌نیشادان و نه‌رایبوونێن جه‌ماوه‌رى نه‌ ل به‌سڕا ل عیراقا فیدرال و هه‌ڤخه‌میا كوردان و حوكمه‌تا هه‌رێمێ بۆ وان كوشتى و برینداران و هاریكاریا حوكمه‌ت و خه‌لكێ كوردستانێ بۆ خه‌لكێ به‌را و سۆتنا باره‌گایێ كونسلخانا ئیرانێ ل به‌سڕا و گه‌ف و دۆرپێچێن ئه‌مریكا بۆ سه‌ر ئیرانێ. رژێما ئیرانێ ڤیا دو مفایان بكه‌ت، ئه‌و ژى نه‌هێلان و بنبركرنا سه‌ركرده‌ و كادرێن حزبا دیمۆكرات و حزبا دیمۆكراتى كوردستان ئیران و ڤه‌گوهاستنا ئاراسه‌تیا وان ژ به‌سڕا وخۆنیشاندانێن توند كو ئیران نه‌ره‌حه‌ت بوویه‌ و هه‌ر وه‌ها ژی كێمكرنا فشارێ ل سه‌ر به‌سڕا و به‌غدا و عیراقێ كو ب تنێ به‌حس یێ دیمۆكراتا ئیرانێ و هێرشا بهێته‌كرن. رووره‌شى بۆ دوژمنان و سه‌ركه‌فتن بۆ كوردان.

خالد ئه‌حمه‌د بادى

د گه‌ل گه‌رمه‌ گه‌رما كه‌ش و هه‌وایێ هاڤینێ دا، ل سه‌رانسه‌رى جیهانێ و ب تایبه‌ت ل عیراقا فیدرال كو گه‌هشتیه‌ پلێن گه‌له‌ك گه‌رم وبلند وه‌سا گه‌رمه‌ گه‌رما ره‌وشا سیاسى ل عیراقێ یا به‌ر ب پلێن بلند و گه‌رماتیێ ڤه‌ دچیت و ئه‌ڤ پێلا گه‌رما سیاسى یا ل عیراقێ به‌ر ب گوپیتكێن بلند ڤه‌ دچیت. ب تایبه‌ت پشتى هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ عیراقا فیدرال بدووماهیاتین یێن ل (12/5/2018) هاتینه‌ ئه‌نجامدان و ئه‌و پێشبینێن هاتینه‌كرن ژلایێ پارت و لایه‌نێن عیراقى ڤه‌, هه‌مى ب دیوارى كه‌فتن و پرۆسا هه‌لبژارتنان ل عیراقێ یا نیمچه‌ له‌نگ بوو، چونكو ب راستى رێژا پشكداریێ ل پارێزگه‌هێن عیراقێ ب تایبه‌ت ئه‌و پارێزگه‌هێن یێن وێرانكارى، لێ په‌یدا بووى و بخوه‌ڤه‌ دیتى كو ئه‌و ژی شه‌ڕێ رێكخراوێن تیرۆرستى یێن (قاعده‌) و (داعش) و رێكخراوێن دى یێن تیرۆرستى و ب تایبه‌ت رێكخراوا تیرۆرستى یا داعش كو زۆربه‌یى ده‌ڤه‌رێن سوننینشین زۆر هاتبوونه‌ گرتن ژلایێ رێكخراوا ناڤبرى ڤه‌ و ده‌ستهه‌لاتێ خوه‌ ل وان ده‌ڤه‌ران گێرایه‌ و حوكمێ خوه‌ برێڤه‌بریه‌ و ده‌ستهه‌لاتێ ڤان پارت و لایه‌نێن خوه‌ بۆ ده‌سهه‌لاتێ ته‌رخانكریه‌ وخوه‌ نوكه‌ دهه‌لاڤێژن ژ وان ستاندبوو. هه‌ر دیسا زێده‌بارى شه‌ڕێ ل عیراقێ هه‌یى یێ ل ناڤبه‌را پارت و لایه‌ن و عه‌شیره‌ت و مه‌زهه‌ب و تائیفان دا هه‌یى كو كارتێكرنه‌كا مه‌زن ل پرۆسا سیاسى و ل بازارێ سیاسى ل عیراقێ دكه‌ت. ل سه‌رتاسه‌رێ عیراقێ پشكداریا پرۆسا هه‌لبژارتنان زۆر یا كێمبوو و ئه‌ڤه‌ وێ چه‌ندێ رادگه‌هینیت كو خه‌لكێ عیراقێ كه‌فتیه‌ د هه‌لویسته‌كێ به‌رته‌نگ و هه‌ستیار دا و ره‌وشا وان یا ئابوورى و ئیدارى وجڤاكى و سیاسى و گشتى زۆر لاوازبوویه‌ و پێگه‌هێ ده‌سهه‌لاتى و سیسته‌م و قانوونى زۆر كێم و پاشڤه‌چوویه‌ و چو خزمه‌تگوزاریێن به‌رچاڤ بۆ خه‌لكێ عیراقێ نه‌ هاتینه‌ئه‌نجامدان و ب تنێ ماینه‌ ب مه‌زهه‌بیه‌ت و پرسێن تایبه‌ت و ناڤچه‌گه‌رى و تائیفى ڤه‌ و پرسێن به‌رته‌نگ ئیناینه‌ پێشڤه‌ و پرسێن گشتى پاشگوه هاڤێتینه‌ و ره‌وشا عیراقێ به‌ر ب ئاقاره‌كێ نه‌ دیار ڤه‌ بریه‌ و به‌ره‌ ب چاره‌نڤێسه‌كێ به‌رزه‌ ڤه‌ دچیت. ره‌فتارێن لایه‌نێن سیاسى و سه‌ركرده‌ و سیاسه‌تمه‌دار و ده‌سهه‌لاتدارێن عیراقێ وه‌كهه‌ڤن و چ جوداهى تێدا نینه‌ ل به‌رامبه‌ر ملله‌تێن عیراقێ و ب تایبه‌ت ملله‌تێ كورد و دێ بێژى هنده‌ك پرۆتوكول هه‌نه‌ و ل سه‌ر دچن، چونكو یێ ل عیراقێ ده‌سهه‌لاتى وه‌ردگریت، دێ ره‌فتارێن شاش ل به‌رامبه‌ر ملله‌تێ كورد و ملله‌تێن عیراقێ كه‌ت. هه‌لبه‌ت پشتى شه‌رێ ئازادیا عیراقێ و نه‌هێلانا دكتاتۆریه‌ت وده‌سهه‌لاتێ تاك سیسته‌مێ برێڤه‌برنا ده‌سهه‌لاتێ ل عیراقێ چ گوهۆرینێن پێشچاڤ بخوه‌ڤه‌ نه‌گرتینه‌ و به‌لكو، ب تنێ دێمێن هاتینه‌ گوهارتن و ئه‌ڤێن پشتى ئازادیا عیراقێ و حه‌تا نوكه‌ ژی ده‌سهه‌لاتى ل عیراقێ دكه‌ن ره‌فتارێن رژێما سه‌دامێ گۆربه‌گۆر و به‌عسى یان و پتر ل عیراقێ دكر، ئه‌و ژى پاوانكرنا كورسیا ده‌سهه‌لاتى و ب سه‌رداگرتنا هه‌مى كێلگه‌ و زه‌ڤیێن گازێ و گه‌نده‌لى و كۆنترولا بازارى و بده‌ستڤه‌ئینانا سه‌رچاڤێن بازرگانى ل عیراقێ و كۆنترلكرنا هه‌مى ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ و زولم و سته‌ما ل سه‌ر وه‌لاتیێن سڤیل و بێ گونه‌ه و زیندانكرن و عه‌ره‌بكرن و ئه‌نفال و ئاواره‌یى و ژێستاندنا خاكى و ئوپه‌راسیۆنێن به‌رفره‌هێن له‌شكرى و ئوپه‌راسۆنێن تیرۆرى و هزرى و مه‌زهه‌بى دژى گه‌لێن عیراقى ئه‌نجامددان و حه‌تا نوكه‌ ژی. هه‌روه‌سا ره‌فتارێن نه‌شایسته‌ و نه‌ د قانوونى و نه‌دادپه‌روه‌رانه‌، ل دژى گه‌لێ خوه‌ دكر و سه‌پاندنا شه‌ره‌كێ مه‌زنێ هه‌شت سالى دژى ئیرانێ و داگیركرنا كوێتێ و زۆرداریا به‌رده‌وام ل گه‌ل وه‌لاتێن هه‌رێمى دكر ئانكو د ژیێ (35) سالیێن ده‌ستهه‌لاتكرنه‌كا دكتاتۆرانه‌ باده‌كا وان یا تژى بۆ ژ روى ره‌شى و شه‌رمزارى یان و شكه‌ستن ل دووڤ شكه‌ستنێ دئینا، چونكو ئه‌و ده‌ستهه‌لات و رژێمێن وى سه‌رده‌مى ب تنێ د به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ یا تایبه‌ت دا بوون و به‌رژه‌وه‌ندیێن بلندێن وه‌لاتى و وه‌لاتیان هاتبوونه‌ پشتگوه هاڤێتن و به‌روڤاژى وێ چه‌ندێ زولم و سته‌م ل سه‌ر وه‌لاتیێن بێ گونه‌ه دا دكر و هه‌رده‌مێ دووراتی و ژێكڤه‌بوونه‌ك دكه‌فته‌ د ناڤبه‌را هه‌ڤوه‌لاتیان و ده‌ستهه‌لاتێ كو ژ بنكه‌یى دووركه‌فتن و نه‌ لێكنێزیكبوونه‌ك د ناڤبه‌را وانان دا په‌یدا بوو، ئه‌ڤه‌ ل وى ده‌مى دێ ده‌ستهه‌لاتدار باجا ڤێ چه‌ندێ ده‌ن و دێ ئه‌و پرا ل ناڤبه‌را ده‌ستهه‌لات و ملله‌تى دا هێته‌ هه‌ڕفاندن و دێ ئیرادا گه‌لى بسه‌ركه‌ڤیت و دبیت ده‌ستهه‌لات ژى ژده‌ستێن وانان بهێته‌ده‌ر. نوكه‌ ئه‌و هه‌مى قوربانى هاتینه‌دان و خوینا خوه‌ كریه‌ گۆرى وه‌لاتى و سایه‌سه‌رێ وانان ده‌سهه‌لات ژ ده‌ستێ رژێما سه‌دامێ گۆربه‌گۆر هاتیه‌ ده‌رێ و كه‌فتیه‌ د ده‌ستێ ئوپوزسیۆنا وى سه‌رده‌مى دا و كو دگۆت (حتى تشرق شمس الحریه‌ فی عراقنا العزیز)، ئانكو هه‌تا كو رۆژا ئازادیێ ب هه‌لێت ل عیراقا مه‌ یا خوشتڤى, لێ رۆژا ئازادیێ ژی ل عیراقێ هه‌لات و ئه‌وێن ل به‌ر دیوارێن زبلدانكێن وه‌لاتێن بیانى و یێن ل ده‌ڤه‌رێن كوردستانێ بوونه‌ ده‌ستهه‌لاتدار، لێ هه‌ر ب وێ عه‌قلیه‌تا شۆفێنى و دكتاتۆرى و تائیفى و مه‌زهه‌بى كاركر, هه‌ر چه‌نده‌ ل جه‌م مه‌ ئۆمێده‌ك گه‌ش په‌یدا ببوو كو ده‌ستهه‌لاته‌كێ دادپه‌روه‌رانه‌ و دوور ژ دكتاتۆریه‌ت و تاكره‌ویێ بهێته‌گێران، لێ به‌روڤاژى یا كو ده‌سهه‌لاتدارێن عیراقێ دكر و تمام نه‌دكر نوكه‌ شوونگرێن وانان كو عه‌بادى و عامرى وسیستانى و مالكى و شه‌هرستانى و نوجه‌یفى وجه‌عفه‌رى و سه‌درى هتد.. و ده‌ستهه‌لاتدارێن نوكه‌ كو شاپه‌ڕێن خوه‌ داناینه‌ سه‌ر هه‌مى وه‌زاره‌ت و ده‌زگه‌هێن گرنگ و ده‌ستێوه‌ردانێ دهه‌مى ده‌سته‌ و رێكخراوێن نه‌ حكومى و كۆمپانى و رێڤه‌به‌ریێن عیراقى دا دكه‌ن و ب تایبه‌ت عه‌بادى و نوورى مالكى كو یێن به‌ر ب ده‌ستهه‌لاته‌كێ تاكره‌و و دكتاتۆر و مه‌زهه‌بى ڤه‌ دچن و هه‌مى بریار و فه‌رمان ب تنێ د ده‌ستێ وانان دانه‌ و چ وه‌زیر وبه‌رپرس و رێڤه‌به‌ران های ژ ڤان بریارا نینه‌ یێن حوكمه‌تا عیراقێ دده‌ت و ب هه‌مى هێزا خوه‌ ده‌ستهه‌لاتدارێن ناڤبرى یێ هاریكارى و پشته‌ڤانیا رژێما سووریێ و ئیرانێ و حزب الله‌ یا لوبنانى و كا چ شیعه‌ ل چ لایێن جیهانێ بن دكه‌ن و داهاتێ عیراقێ كو ب تنێ بۆ عیراقیانه‌ بۆ خه‌لكێ بیانى دبه‌ن. ل عیراقێ رۆژانه‌ ب سه‌دان بێ گونه‌ه تێنه‌ كوشتن وبرسیكرن و ره‌ڤاندن و ده‌ركرن و به‌رزه‌كرن و مادێ (140) ب پشتگوه ڤه‌ دهاڤێژن و ژ برگه‌ و مادێن وى دره‌ڤن و جاران دبێژن دێ جه ب جه كه‌ین و جاران ژى دبێژن یێ ئێكسپایر بووى و جاران ژى دبێژن جه ب جه ناكه‌ین ئانكو یێ ژ سۆز و په‌یمان دره‌ڤن یێن كو داینه‌ كوردان. خاله‌كا دى مه‌ دڤێت ئاماژێ پێ بده‌ین كو ئه‌و ژى كرینا چه‌كێ گران ژ ئه‌مریكا و رۆسیا و چیكێ و زۆر وه‌لاتێن دى كو ئه‌و چه‌ك یێ تایبه‌ت بیت ب ده‌ڤه‌رێن چیایى و ل ڤێره‌ نیازا وان دیاربوو كو ده‌ستهه‌لاتدارێن عیراقێ كارێ شه‌ڕى ل گه‌ل مه‌ دا دكر ئه‌و بوو ل (16) ئوكتوبه‌رێ پتریا ده‌ڤه‌رێن عه‌ردێ كوردان و ده‌ڤه‌رێن ده‌رڤه‌یى ده‌ستهه‌لاتا حوكمه‌تا كوردستانێ ب زه‌برى تۆپز و ب تانكێن ئابرامزێن ئه‌مریكى و فرۆكێن رۆسى و مۆشه‌كێن چیكى گرتن و داگیركرن. پیلان و هه‌ولێن وانان ئه‌وبوون كو حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و حكومێ كوردى تێكبده‌ن و نه‌هێلن و یا ژ هه‌مى یان ترسناكتر كو هنده‌ك لایه‌نێن سیاسى یێن كوردستانى بووینه‌ جاشێن عه‌ره‌بان.
خاله‌كا
دى یا گرنگ كو من دڤێت ئاماژێ پێ بده‌م ئه‌و ژى ب تنێ كرنا ئانكو عه‌ره‌بكرن و شیعه‌كرنا له‌شكرێ عیراقێ و نێزیككرنا هێزێن له‌شكرى ل ده‌ڤه‌رێن هه‌ستیار و نێزیكى ده‌ڤه‌رێن حوكمه‌تا كوردى ل هه‌ولێر و دهۆك و سلێمانیێ و زێده‌بارى و ڤالاكرنا له‌شكرێ عیراقێ ژ كوردان یێن كو ئه‌و له‌شكر راگرتى و هێلایى و زێده‌بارى داگیركرنا كه‌ركووكێ.
———————-

بازارێ سیاسى ل عیراقا فیدرال
(2ـ 2)
خالد ئه‌حمه‌د بادى
ئه‌ڤ خاله‌ هه‌مى یێن مه‌ ئاماژه‌ پێ داین ل پشكا بۆرى، وێ چه‌ندێ رادگه‌هینن كو چ جوداهى ل ناڤبه‌را سه‌دامى و عه‌بادى و مالكى و سه‌ركردێن نوكه‌ یێن عیراقێ دا نینه‌، ب تنێ ناڤ و دێم و سه‌روچاڤێن وان هاتینه‌ گوهارتن، لێ هه‌كه‌ هه‌ر ئه‌و سیاسه‌ت دئێته‌ په‌یره‌وكرن یا كو ل پێشده‌م دهاته‌ په‌یره‌وكرن و چ گوهۆینان بخوه‌ڤه‌ نابینیت. نوكه‌ هه‌ر ئه‌ڤ پرس و ئارێشین مه‌ گۆتین و نڤێسین و ب ده‌هان جاران ل هه‌مى ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ دبێژین هه‌ر یێ دوباره‌ و سێباره‌ دبن و عه‌قلیه‌تا ڤان هه‌میان هه‌ر ئێكه‌ و ناهێنه‌ گوهۆرین، چونكو ئه‌و سه‌ركرده‌ و ده‌ستهه‌لاتدار و ره‌وشه‌نبیر و پتریا سیاسه‌تمه‌دارێن عیراقێ هاتینه‌ هێڤێنكرن ب نه‌ڤیان و نه‌زانین و دوژمنكارى و هێرشكرنێ و میمۆریێ وان هاتیه‌ داگرتن، ب تنێ ب په‌یڤێن خراب و شاش و فه‌رهه‌نگا وانان ب تنێ ب ڤان په‌یڤان هاتیه‌ پركرن و رێزبه‌ندكرن. نوكه‌ هه‌ر ئه‌ڤ سیناریۆ و فلم یێ دوباره‌ دبیت كا چاوا ل سالێن كه‌ڤن و دێرین و سالێن شۆره‌شێ پێدڤى ب مه‌بوون و مه‌ ژی پێدڤى یا وانان قه‌تاند و كوردستان و ده‌ڤه‌رێن شۆره‌شێ بۆ وانان ببوو په‌ناگه‌هه‌كێ ته‌نا و ئارام وخه‌باتا خوه‌ لێ دكر, قووناغ قووناغ و پاشى پشتى سه‌رهلدانا پیرۆزا سالا(1991) ل كوردستانێ رووداى و كوردستان ژ شین ده‌وسێن پیسێن دوژمنان قورتال و رزگاربووى دوباره‌ هه‌رێما كوردستانێ دیسا بۆ وان ببوو په‌ناگه‌ه و بهه‌شته‌ك، دیسا كار وچالاكى و خه‌باتا خوه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ ئه‌نجامددا و په‌یره‌و دكر. هه‌ر وان دگۆت به‌س ده‌ستهه‌لاتێ وه‌رگرین هه‌ر كوردان چ بڤێت دێ پێشكێشى وان كه‌ین ودگۆت، چونكو مافێ وانایه‌. لێ پشتى خوه‌ ب هێزخستى و پێن خوه‌ ركباندین ل ركێبێن فێرگه‌ها ژیانێ و ده‌ستهه‌لات ب ده‌ستخوه‌ڤه‌ ئینایى هه‌ر وان بخوه‌ شه‌ڕێ كوردان دكر و هه‌ر وان بخوه‌ كورد و هه‌رێما كوردستانێ بێبه‌هركرن و ل شوونا گولێن ره‌نگاوره‌نگ پێشكێشى كوردان بكه‌ن به‌روڤاژى گولێن تۆپ و مۆشه‌ك و به‌رین چه‌كێن خوه‌ یێن گران دانه‌ مه‌ و كوردستان داگیركرن، ئانكو ل وى ده‌مى سه‌دامه‌ك ل عیراقێ هه‌بوو، نوكه‌ ب سه‌دام یێن ژ سه‌دام خرابتر یێن ل عیراقێ هه‌ین. نوكه‌ و پشتى هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ عیراقا فیدرال هاتینه‌ ئه‌نجامدان دوباره‌ وسێباره‌ خوه‌ دهاڤێنه‌ به‌ختێ كوردان و بازارێ سیاسى ل عیراقا فیدرال گران كره‌ڤه‌ و رۆژ بۆ رۆژێ بهایێن بازارێ سیاسى ل عیراقێ گران دبیت و هه‌ڤركیێن پتر و مه‌زنتر دهێنه‌كرن و هه‌ر لایه‌نه‌ك بهایێ ل ده‌ف خوه‌ ددانیت و هه‌ول دده‌ت كو حه‌زژێكرنا لایه‌نه‌كێ دى بده‌ستخوه‌ڤه‌ بینیت وهه‌ر دیسا یێ هه‌ولدانان دكه‌ن كو هه‌ڤدو رازى بكه‌ن ل سه‌ر كیستێ ملله‌تى و پاره‌ و داهاتێن عیراقیان بده‌نه‌ لایه‌نێ دى دا كو ب تنێ بهێته‌ دگه‌ل كوما وان دا كو حوكمه‌تێ دابمه‌زرینن و پتر دزیان ژ عیراقیێن بێ فام بكه‌ن, لێ به‌لێ كا چاوا لیرێ توركى ل بازارێن جیهانى دابه‌زى یه‌ وه‌سا بهایێ ڤان سه‌ركرده‌ و لایه‌نێن عیراقى و لایه‌نێن سیاسى و پارتێن عیراقى بهایێ وان د بازارێ سیاسى یێ ناڤخوه‌یى و بیانى و هه‌رێمى و جیهانى دا دابه‌رزى یه‌ و مینا لیرێ توركى و تومه‌نێ ئیرانى، لێ هاتینه‌ كو لیرێ توركى گه‌هشتى یه‌ پتر ژ (600) شه‌ش سه‌د هزاران و تومه‌نێ ئیرانى گه‌هشتیه‌ نێزیكى ملیاره‌كێ ئاها وه‌سا ئه‌و سه‌ركردێن عیراقى یێن گه‌نده‌ل بێبها بووینه‌، چونكو ئه‌و داهاتێ عیراقێ یێ زه‌به‌لاح و مه‌زن هه‌مى هه‌مى دهێته‌ دابه‌شكرن و مه‌زاختن ل سه‌ر پرسێن كه‌سۆكى و تایبه‌ت و ل ناڤبه‌را پارت و لایه‌نێن عیراقى دا دهێنه‌ به‌رزه‌كرن و ب تایبه‌ت ل ناڤبه‌را (سائرون ـ فتح ـ نصر ـ عه‌تا‌و ـ بیارق الخیر) و ..هتد. خه‌لكێ عیراقێ هێش یێ خه‌ونێن حێشتران دبینن و ب تنێ یێ دنڤن و دخۆن لێ پشتى په‌یدابوونا خوه‌نیشاندانێن ڤێ داویێ ل عیراقا فیدرال رووداین و سۆتنا باره‌گایێن پارت و لایه‌نێن سیاسى ل عیراقێ و گه‌فكرن بۆ سه‌ر حوكمه‌تا عیراقى و داخوازیێن خه‌لكێ بێگونه‌ه كو ب تنێ خزمه‌تگوزارینه‌ وخزمه‌تكرنا وه‌لاتى یه‌ و گڤاشتنێن مه‌زن كه‌فتینه‌ سه‌ر حوكمه‌تێ و ده‌ستهه‌لاتدار و سه‌ركردێن عیراقى، ژلایێ جه‌ماوه‌ر و خه‌لكێ عیراقا فیدرال ڤه‌. هه‌كه‌ عیراق ژ پرسێن هه‌رێمى و ده‌ولى ڤه‌ ببیت و ب راست و رۆناهى كار بكه‌ن و مافێن هه‌مى نه‌ته‌وه‌ ئاینان بده‌تێ ئه‌ز ل وێ باوه‌رێ مه‌ دێ عیراق زڤریته‌ سه‌ر هێزا خوه‌یا به‌رێ و هێژ باشتر، ل ڤێره‌ من دڤێت په‌یامه‌كێ بۆ سه‌ركردایه‌تیا كوردى فرێكه‌م كو ده‌مه‌ك زێرینه‌ بۆ مه‌ و ب زۆرى بازارێ سیاسى ل عیراقا فیدرال زۆر گران و ب بها كه‌فتیه‌ و بێگومان دێ لایه‌نێ ئێكێ پتر هه‌ولان ده‌ت كو حوكمه‌تێ پێكبینیت و دێ هه‌ولان ده‌ت ب هه‌ر شێوه‌كى بیت وى لایه‌ینى رازى بكه‌ت و بێى كوردان چ لایه‌ن نه‌شێن حوكمه‌تێ پێكبینن و ل ڤێره‌ بێگومان كو حوكمه‌تا عیراقێ دێ هه‌ولێن مه‌زن ده‌ت كو ب زووترین ده‌م كابینا حوكمه‌تێ پێكبینن، چونكو گڤاشتنێن نێڤده‌وله‌تى و ناڤخوه‌یى ژی ل سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ عیراقێ هه‌نه‌ دا كو ئارێشێن پتر و مه‌زنتر دروستنه‌بن و روونه‌ده‌ن. ژبه‌ر گرانبوونا بهایێ بازارێ سیاسى ل عیراقێ و گه‌هشتیه‌ كۆمتێن دووماهیێ و یێن بلند فه‌ره‌ كورد و سه‌ركردایه‌تیا سیاسى ل كوردستانێ ب رژدى و هه‌ستیارى و نهێنى ل سه‌ر پرسا ناڤبرى راوه‌ستن و ژێكنه‌ گرتنێن خوه‌ بده‌نه‌ لایه‌كى و ب تنێ هه‌مى پارت و لایه‌نێن كوردى ب تنێ ل سه‌ر چوونا به‌غدا د ئێكگرتى بن و ئه‌گه‌ر هه‌ڤدو نه‌گرن و ب هه‌ڤرا و ب ئێك لیست و ئێك هه‌لویست نه‌چنه‌ به‌غدا، ئه‌ڤه‌ دێ وێ چه‌ندێ خوه‌یا كه‌ت كو ئه‌وێن نه‌چن بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ یا تایبه‌ت كار دكه‌ن وچو جوداهى د ناڤبه‌را وان پارت و لایه‌نین عیراقى و كوردى نینه‌. یا فه‌ر و گرنگ هه‌مى ب هه‌ڤرا بچن بۆ به‌غدا و بلا ژێكنه‌گرتنێن خوه‌ بهێلنه‌ ل هه‌رێمێ و ده‌مێ دچنه‌ به‌غدا ب ئێك هێز بچن و ده‌مێ ب داوى دهێن دشێن وان ژێكنه‌گرتنان ل هه‌ولێرێ چاره‌سه‌ركه‌ن بلا جاره‌كێ بۆ ملله‌تى بیت به‌لێ بلا هزار جاران بۆ وان لایه‌نان بیت. زۆر فه‌ره‌ كورد خوه‌ بكه‌ن ئێك لیست و ئێك هزر و ئێك به‌رنامه‌ و مه‌رج بهێنه‌ دانان بۆ كاندید و پله‌دارێن مه‌ ل حوكمه‌تا هه‌رێمى و حوكمه‌تا مه‌ كو ئه‌م پێكڤه‌ كاربكه‌ین ژبۆ بده‌ستڤه‌ئینانا مافێن ره‌وا یێن ملله‌تێ كورد و ب زۆرى بها و بازارێ سیاسى گرانبووى دا، ئه‌م ژی ژڤێ بازاركرنێ نه‌هێینه‌ بێ به‌هركرن و ملله‌تێ مه‌ ژی دا ژڤان نه‌خۆشى و نه‌هامه‌ت و خرابیا دوور بكه‌ڤیت و رزگاربیت. زۆر نموونه‌ ل وه‌لاتێن جیهانى مه‌ دیتینه‌ ل ده‌مێ شه‌رێ دوژمنان دكر دئێكگرتى بوون و ل ده‌مێ سه‌ركه‌فتن ئیناى ل سه‌ر دوژمنان دوباره‌ ژێكنه‌گرتنێن وانان دروستبوونه‌ ڤه‌. بۆ نموونه‌ ل ده‌مێ رۆسیا هێرش كریه‌ سه‌ر ئه‌فغانستانێ و زۆر عه‌ردێ ئه‌فغانستانێ داگیركر هه‌مى لایه‌ن و پارت و كه‌سایه‌تى یێن هه‌ڤركیێن مه‌زن ل گه‌ل هه‌ڤدو هه‌یى كۆمبوون و خوه‌ كرنه‌ ئێك وب ئێك ده‌ست و هزر وبه‌رنامه‌ شه‌رێ رۆسیا كرن و ئه‌و هێزا مه‌زن یا ل سه‌ر ئاسێ جیهانێ كو رۆسیایه‌ و ل رێزبه‌ندێن ئیكێ نه‌ ئه‌فغانستانى شیان وێ هێزێ یا زه‌به‌لاح و مه‌زن ژ وه‌لاتێ خوه‌ ده‌ر بكه‌ن و تنێ ئه‌فغانستان بۆ ئه‌فغانى یا ما و پاشى ل سه‌ر مێزه‌كا دانوستاندنا روونشتن و ژێكنه‌گرتنێن خوه‌ ل گه‌ل هه‌ڤدو ب داویئینان و هه‌كه‌ مابیت ژی زۆر دكێم بوون و ئاها به‌رژه‌وه‌ندیا ملله‌تى ب ڤى شێوه‌یى دێ پارێزى. بلا ئه‌م كورد ژی خوه‌ بكه‌ینه‌ ئێك و ده‌ستێن خوه‌ بكه‌ینه‌ د ناڤ ده‌ستێن هه‌ڤ دا و ژێنه‌گرتنێن خوه‌ ل پشت خوه‌ بهێلین و ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌رێما كوردستانێ بپارێزین و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ یێن تایبه‌ت بده‌ینه‌ لایه‌كى و ئه‌گه‌ر ئه‌م ڤى كارى نه‌ه‌ین پشتراستم چ ب ده‌ستێ مه‌ ڤه‌ ناهێت ل به‌غدا و كورد نه‌شێن چ كارتێكرنێ ل بریارێن به‌غدا بكه‌ت، لێ ئه‌گه‌ر ئه‌م ب هه‌ڤرا ین بێ گومان دێ شیێن ده‌ستكه‌فتێن مه‌زن بۆ ملله‌تێ كورد ل كوردستانێ ب ده‌ستڤه‌ئینین و بلا ل بیرا مه‌ هه‌میان بیت كورد ب خوینا خوه‌ ژی دگه‌ل وان بن هه‌ر ئه‌و دێ وان كوردێن دگه‌ل وانان دا ب خائین و نه‌زان و نوكه‌ر زانیت و هه‌رده‌م وان عیراقیان گۆتیه‌ چ جوداهى د ناڤبه‌را یێ ره‌ش و سپى دا نینه‌، ئانكو وان ل به‌رێ ژی دا چ جوداهى د ناڤبه‌را جاش و پێشمه‌رگه‌یى دا نه‌كریه‌ و هه‌ر ل دووماهیێ دگۆت كورده‌ و بلا ئه‌م وان هه‌لویست و رابردویى ژبیرا خوه‌ نه‌به‌ین. ئاڤه‌دان بیت كوردستان بلندبیت ئالایێ پیرۆز و ئارام ببیت كوردستان و پاراستى بیت پێشمه‌رگێ قه‌هره‌مان.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
مرۆڤ و ملله‌ت و وه‌لات مینا خانیانه‌، هنده‌ك ژ وان دڤێت بهێنه‌ چاره‌سه‌ركرن و نووژه‌نكرن، (ته‌رمیم)، هنده‌ك ژی ژ وان دڤێت بهێنه‌ هه‌ڕفاندن و ژنوو بهێنه‌ ئاڤاكرن و هنده‌ك خانى ژی مه‌ نه‌چاردكه‌ن كو دڤێت بهێنه‌ دانان بۆ فرۆتنێ، چونكو چ مفا تێدا نینه‌ و یێ ژكاركه‌فتى و چ جاران چاره‌ نابیت و هه‌كه‌ چاره‌ بیت ژی دێ شێوێ تیكا ل سه‌ر دیار كه‌ت. ل پرێس كۆنفرانسه‌كێ رۆژنامه‌ڤانیێ دا، رۆژنامه‌ڤانه‌كى پرسیاره‌ك ژ (لى كوان) دامه‌زرێنه‌رێ سه‌نگافۆره‌ كر و گۆتێ: چ جوداهى هه‌یه‌ ل ناڤبه‌را وه‌لاتین دى یێن ئاسیه‌وى و سه‌نگافۆره‌ دا؟ لێ كوانى به‌رسڤ دا: جوداهى ئه‌وه‌ ئه‌م پرتووكخانا ئاڤا دكه‌ین و جهێن زانست و زانینێ دروست دكه‌ین و ئه‌وێن دى په‌رستگه‌هان ئاڤا دكه‌ن و عیباده‌تى تێدا ناكه‌ن. هه‌ر دیسا ئه‌م بۆدجه‌ و داهاتێ ده‌وله‌تێ ل زانستى خه‌رج دكه‌ین و ئه‌وێن دى ل چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نى یا خه‌رج دكه‌ن, هه‌ر دیسا ئه‌م شه‌ڕێ گه‌نده‌لیێ و گه‌نده‌لكاران ل سه‌رێ هه‌ره‌مێ دكه‌ین و ئه‌و وه‌لاتێن دى ل ژخارێ ده‌سپێدكه‌ن و ب تنێ دزیكه‌رێن بچووك دگرن و یێن مه‌زن دمینن ل ده‌ستهه‌لاتى و هه‌ر ب كه‌یف و حه‌زێن خوه‌ كارێ گه‌نده‌لیێ دكه‌ن. بابه‌تێ مه‌ ل دۆر خوه‌نیشادانێن عیراقا فیدرالن كو ل حه‌فتێن بۆرى رووداین ل خوارویێ عیراقێ و ل پارێزگه‌هێن به‌سرا و به‌غدا و پارێزگه‌هێن دى كو ب هزاره‌ها خه‌لكێ سڤێل و بێ گونه‌ه رژیانه‌ سه‌ر جاددان و ل دژى هه‌مى ده‌ستهه‌لات و پارتێن عیراقى یێن شیعى و سونى كو د ناڤ داخوازیێن وانان دا ئه‌ڤ چه‌نده‌ دیار دكر كو ب تنێ دوژمنێن ده‌ستهه‌لاتێ نینن، به‌لكو وه‌سا خۆیا دكر كو هه‌مى پارت و كه‌سایه‌تى دوژمنێن وانانه‌ و ب تنێ ئه‌وێن ده‌ستهه‌لاتدار ماینه‌ ب خوه‌ڤه‌ و ملله‌ت ژبیر كریه‌ و حه‌تا نوكه‌ ل عیراقێ ئاڤ كاره‌با و جادده‌ و سۆلین و خزمه‌تگوزاریێن دى ژی نینن و وه‌لاتیێن عه‌ره‌ب یێن عیراقى برسى و تێهنى نه‌، زێده‌بارى پرسێن ئه‌منى كو هه‌رده‌م مه‌ترسیێن ته‌قین و هێرشێن چه‌كدارى ل سه‌ر وانه‌. ئه‌ڤا ل عیراقێ هه‌یى و داهاتێ زۆر زێده‌ دێ ده‌هان وه‌لاتێن مه‌زن پێ هێنه‌ خودانكرن و عیراقیێن بێگونه‌ه بێبه‌هر ماینه‌. ل عیراقێ ئه‌گه‌ر داهات ب شێوه‌كێ عادیلانه‌ بهێنه‌ دابه‌شكرن ل دووڤ ئاخفتنێن شاره‌زا و زانایێن ئابوورى و ئابوورناسان كو ل سالێن حه‌فتیان داهاتێ عیراقێ دابه‌ش بۆ ل سه‌ر وه‌لاتیێن عیراقى هه‌ر وه‌لاتیه‌كێ عیراقى رۆژانه‌ (12) دوازده‌ دینار و نیڤ رۆژێ دگه‌هشتنێ، هه‌كه‌ به‌راورد بكه‌یى وان دوازده‌ دیناران ل گه‌ل دۆلارى ل وى سه‌رده‌مى هه‌ر دیناره‌ ب نێزیكى چار دۆلاران بوو، هه‌ر دیسا كیلۆیا كه‌ره‌ستێن خوارنێ ب فلسان بوو, هزر بكه‌ ل وى سه‌رده‌مى هه‌ر نه‌فه‌ره‌كى ل عیراقى بچووك و مه‌زن و ژن و زه‌لام د خێزانێ دا هه‌ر كه‌سه‌كى (12ـ13) دوازده‌ یان سێزده‌ دینار گه‌هشتبایێ دا ژیان و شێوێ ژیانا عیراقیان چاوا بیت. لێ مینا ئاخفتنا ل سه‌رى دیار یا (لى كوانى) ده‌مێ گۆتى هه‌مى داهات و سامانێ ده‌ستهه‌لاتى دده‌نه‌ ب چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نى و مرۆڤان پێ دكوژن ژكورد و عه‌ره‌بان یێن ل دووڤ حه‌ز و ڤیانا وان نه‌بیت. ل دووماهیێ دێ بێژم هندى عه‌قلیه‌تێن مینا مالكى و عه‌بادى و سیستانى و سه‌دڕى و جه‌عفه‌رى و..هتد.. ل ناڤ عیراقێ دا بن و ده‌ستهه‌لاتێ ل عیراقێ بكه‌ن و بریاران ژ سه‌ركرده‌ و حوكمه‌تێن وه‌لاتێن بیانى و ده‌ردۆر وه‌رگرن دێ هه‌ر خوه‌نیشادان په‌یدا بن و دێ ره‌وشا عیراقێ خرابتر بیت. دووماهی په‌یام دێ دیار كه‌م كو ئه‌و كه‌سێن خرابیا ملله‌تێ مه‌ دكه‌ن، كى و چ بن دێ گه‌هنه‌ سزایێ خوه‌ و هه‌ر سه‌ركه‌فتن به‌هرا ملله‌تێ كورده‌. له‌وما دبێژم زۆر دروسته‌ خوه‌نیشاندان ل عیراقێ بهێنه‌ ئه‌نجامدان، چونكو ره‌وش زۆر یا ئالۆزه‌.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
ل ده‌سپێكێ پیرۆزباهیان ل ته‌ڤایا ملله‌تێ كورد دكه‌ین ب هه‌لكه‌فتا جه‌ژنا ره‌مه‌زانا پیرۆز یا ئه‌ڤ ساله‌.. بێگومان هه‌مى ملله‌ت و ئاینان هه‌لكه‌فتێن ئاینى و نه‌ته‌وه‌یى هه‌نه‌، ئه‌و هه‌لكه‌فت ژى دهێنه‌ دانان ژ به‌ر كو یان سه‌ركه‌فتنه‌ك تێدایه‌ یان بیره‌وه‌ریه‌كا گشتى یا گرنگه‌ یان كاره‌ساته‌كه‌ ب سه‌رێ ملله‌تى هاتى یان ب سه‌ر وه‌لاتێ وانان دا هاتى و ساخكرنا ڤێ رۆژێ بۆ هه‌ر ملله‌ته‌كى ب جه‌ژن و خۆشى و كه‌یف و شادى دهێنه‌ گێران و ئه‌گه‌ر كاره‌ساته‌ك و نه‌خۆشیه‌ك بیت بێ گومان دێ ب شێوازه‌كێ دى هێنه‌ ساخكرن. په‌یڤا جه‌ژن ئانكو رۆژه‌كا نوو یان رۆژه‌كا خۆش و به‌خته‌وه‌ر و شاد، ئانكو رۆژه‌كا جودا ژ رۆژێن دى یێن ئاسایى ژ رۆژێن سالێ. زۆر رامان بۆ رۆژا جه‌ژنێ هاتینه‌ گۆتن، یا ئێكێ ئه‌وه‌ ئه‌ڤ په‌یڤه‌ وێ رامانێ دده‌ت كو ژ په‌یڤا (عوده‌) عید، ئانكو (یعود) یان (عاد) دزڤریته‌ڤه‌، ئانكو هه‌ر سالێ جاره‌كێ ئه‌و رۆژا خۆش و به‌خته‌وه‌ر دزڤریته‌ ڤه‌. (د. محمد ابراهیم الجیوشى)، دبیژیت رۆژا جه‌ژنێ، ئانكو رۆژا جوانى و كه‌یف و خۆشیانه‌, ئاینێ ئیسلامێ وه‌سا دیار كریه‌ كو نیعمه‌تێن خودایى د ڤێ رۆژێ دا دیار و به‌رچاڤ بن ل سه‌ر ملله‌تێن بوسلمانان، ئه‌و ژى ژكرنا جلوبه‌رگێن نوو و خوارن و شریناهى و چێكرنا خوارنێن خۆش بێ مه‌زاختیێن بێ رامان و زێده‌ …. ل ڤێره‌ به‌حسێ مه‌ ل سه‌ر ده‌سنیشانكرنا رۆژا جه‌ژنێ یه‌، ب راستى زۆر كارتێكرن ل سه‌ر تاكێ بوسلمان دهێته‌كرن ل ده‌مێ هه‌یڤا ره‌مه‌زانێ بدووماهیك دهێت، دێ رۆژا جه‌ژنێ د دووڤ دا هێت، لێ ئارێشه‌ په‌یدا دبیت هنده‌ك وه‌لات دكه‌نه‌ جه‌ژن و هنده‌ك وه‌لاتێن دى ناكه‌نه‌ جه‌ژن و تێكه‌لكرنا سیاسه‌ت و مه‌زهه‌بیه‌ت و حیزبایه‌تى و به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت دهێته‌كرن و ئه‌ڤ جه‌ژنا ئاینى و رۆژا پیرۆز بۆ مه‌ره‌مێن خوه‌ یێن تایبه‌ت بكاردئینن و خۆشى و كه‌یف و شادیا وێ رۆژێ ناهێلن و بێ تام دكه‌ن. وه‌كو مه‌ خویندى و ڤه‌دیتى كو ل سه‌ر ده‌مێن كه‌ڤن و دێرین چاڤدێریا هه‌یڤێ دهاته‌كرن ژ لایێ فه‌له‌كناس و كه‌سانێن ب هژمارتنا هه‌یڤا و ئاسمانى د شاره‌زا و بێ ده‌زگه‌هێن پێشكه‌فتى و رۆژا دروست یا جه‌ژنێ دهاته‌ ده‌سنیشانكرن بێ مه‌ره‌مێن سیاسى و ده‌وله‌تینى, لێ نوكه‌ سه‌ره‌راى هه‌بوونا ب سه‌دان ده‌زگه‌ه و ئامێرێن چاڤدێریا گه‌ردوون و ئاسمانى دكه‌ن و ب رێژا (100%) دزانن و رۆژا جه‌ژنێ ده‌سنیشان دكه‌ن، لێ ده‌ست دهێنه‌ د ناڤ دا و یان رۆژه‌كێ به‌رى یا هاتیه‌ دانان دكه‌نه‌ جه‌ژن، یان رۆژه‌كى پشتى وانان مه‌ره‌م ژێ ئه‌وه‌ كو ب تنێ ل گه‌ل یێن مه‌زهه‌بێ دى یان ده‌وله‌تا دى نه‌كه‌ن جه‌ژن و ل ڤێره‌ هه‌یبه‌تا ڤێ رۆژێ دهیته‌ تێكدان و به‌لانس تێكدچیت و سومعه‌ت و ناڤوده‌نگێ ئاینى تێكدچیت و نامینیت و به‌رامبه‌ر ئاینێن دى ژی كێماسى په‌یدا دبیت. رۆژا جه‌ژنێ بلا ل ناڤبه‌را شیعا و سونا و وه‌لات و وه‌لاتان و مه‌زهه‌ب و مه‌زهه‌بان نه‌هێته‌ بێبهاكرن و هه‌مى ژی دزانن كا كیژ رۆژ جه‌ژنه‌ وه‌كو مه‌ ل سه‌رى ئاماژه‌ پێ كرى، بلا هه‌مى ژێكنه‌گرتنێن خوه‌ یێن سیاسى و ئاینى و مه‌زهه‌بى و جڤاكى ئابوورى بده‌نه‌ لایه‌كى و ب تنێ ئاینێ خوه‌ بگرن و ببنه‌ جهێ بێ هێزى و زه‌عیفبوونێ ل جه‌م ملله‌تێن دى و ب تنێ بلا رۆژا دروست یا جه‌ژنێ یا كو خوداى دانایى بلا پێگیریێ پێ بكه‌ن و وه‌كو دى هه‌ر ئێك ل جه و مال وه‌لاتێن خوه‌ نه‌ بلا هه‌ر په‌یوه‌ندیێن وانان دنه‌خۆش بن، لێ ده‌ستكارى دئاینێ خودایى دا نه‌كه‌ن و هه‌ر چ نه‌بیت بلا د ده‌ست نیشانكرنا رۆژا جه‌ژنێ دا د ئێك گرتى بن و ئه‌گه‌ر نه‌، دێ ل سه‌ر هه‌ر ئاینه‌كى بیت ب نه‌رێنى زڤریت. له‌وما دبێژم جه‌ژن و هه‌لكه‌فت ژی ل به‌رمه‌ به‌رزه‌كرن و بلا شیعه‌ و سنه‌ و هه‌مى مه‌زهه‌ب ب تنێ رێیا راست بگرن و بلا پێكڤه‌ و ب ئێك ده‌ست و ئێك دل پێكڤه‌ جه‌ژن و خۆشیان بگێرن و رێیا راست بگرن. له‌وما مه‌ گۆت جه‌ژن ب تنێ بلا یا موسلمانان بیت، نه‌جه‌ژنا شیعی یان یا سونیان بیت.

خالد ئه‌حمه‌د بادى

پێگیریا كوردان ب ئاینێ پیرۆزێ ئیسلامێ زۆر بهێزه‌ و ل ده‌مێن خۆش و نه‌خۆش هه‌ر كورد پێگیرى ئاینێ پیرۆزێ ئیسلامێ بوون, ل ده‌مێن دێرین ملله‌تێ كورد زۆر قوربانى داینه‌ ل سه‌ر كوردیبوون و ئیسلامبوونا خوه‌ و دیرۆكێ هه‌ر تشته‌ك تۆماركریه‌ و دیرۆك شه‌رمێ ژ كه‌سه‌كى ناكه‌ت و ئه‌گه‌ر زانا و دیرۆكنڤێس خۆفرۆش و كه‌ڤنه‌ پرست و نه‌حه‌ز نه‌بن و دیرۆكا ئیسلامێ ب وژدانانه‌ و دلسۆزانه‌ نڤێسا بیت هه‌ر تشت دیاره‌ یا كوردان بۆ ئاینێ پیرۆزێ ئیسلامێ كرى، چونكو كوردان ده‌وله‌ت و میرگه‌ه و حوكمرانیه‌ت هه‌بوون هه‌مى كرنه‌ قوربانى ئاینێ پیرۆزێ ئیسلامێ و عه‌ره‌بان چ تشت نه‌بوون و زۆر دبێ فام و نه‌زان و جاهل بوون خوه‌ كرنه‌ ده‌وله‌ت و ئیمپراتۆریه‌ت و ده‌ست ژ ئاینى به‌ردایه‌ و ب تنێ هنده‌ك ژ ملله‌تێن عه‌ره‌بان دپێگیرن ب ئایینێ ئیسلامێ، لێ ئه‌و ژى توندره‌ون ل سه‌ر عرۆبه‌تا خوه‌ هه‌میان دوژمناتیا كوردان كریه‌ و كورد ژ هه‌میان پیگیر و گرێدایترن ب خودایێ مه‌زن و قورئانا پیرۆز و ئاینێ ئیسلامێ. ل ده‌مێ رژێمێن ده‌ستهه‌لات ل عیراقێ كرى ئه‌نفال ب سه‌رێ ملله‌تێ كورد دئینان هه‌مى یان پشته‌ڤانیا خوه‌ بۆ وان بریارا دیار دكر و پاره‌ و هێز ددانه‌ عیراقێ بۆ لێدانا كوردان و دگۆت: ئه‌ڤه‌ ئیسرائیلى نه‌ و ب تایبه‌ت پارتێن ئیسلاما سیاسى كو فه‌ر بوو ئه‌وان پشته‌ڤانى ل كوردان كربا، لێ به‌روڤاژى وانان پتر دوژمناتى كرن و وانان پتر مامه‌له‌ ل گه‌ل ئیسرائیلێ دكر. ل سالا (1988) ل ئوردیگا و چادرگه‌ه و كه‌مپێن توركیا هه‌یڤا ره‌مه‌زانا پیرۆز ل ئاواران بوو مێهڤان و ل چادرگه‌ها مێردینێ ل بن پاتێ چادرا مالوێران و ل ناڤ سیمێ تێلبه‌ندكرى و ل به‌ر ره‌حما هاڤینێ و بێ كاره‌ب و ل به‌ر زێره‌ڤانیا جه‌ندرمه‌ و پۆلیسێن زالم و ل بن چاڤدێریا میت و تیم ئووزالێ و بێ هه‌مى پێدڤیێن ژیانێ و ئاڤا گه‌رم و سرا و ئازۆقێ ب كیلۆ و گراما خه‌لكێ ئاواره‌ یێ شۆره‌شگێر و موسلمان رۆژى گرتن و پتریا جاران پاشیڤ یا كرى ب نان و ئاڤه‌كێ كێم و یان ب نان و ماسته‌كى یان ب نان و چایه‌كێ و نه‌ دهێلا تشت بهێن د ناڤ كه‌مپێ دا ونه‌ د هێلا كه‌سه‌ك ژ كه‌مپێ ده‌ركه‌ڤیت و مینا زیندانا بوو. ل ناڤ كه‌مپێ دا و ب وى ئازۆقێ كێم و ب وێ ئاڤا گه‌رم و ب سرا دا خه‌لك رۆژیا خوه‌ گریت و هنده‌ك جاران سنێله‌ و گه‌نج ب دزیكیڤه‌ ژ كه‌مبێ ده‌ركه‌ڤتنه‌ وان گوندێن دۆرماندۆر دگۆتنێ گوندێن تومكێ و خورسێ و قزلته‌په‌ تا كو هنده‌ك (بۆز) ئانكو جه‌مه‌د ئینا بایه‌ ئه‌و ژى تێرا كه‌سه‌كى نه‌ دكر، هه‌روه‌سا جهێ نڤێژا نه‌بوون به‌لێ ل هه‌ر لایه‌كێ كه‌مپێ ل به‌ر سیمه‌یى مه‌ جه راست كرن و ره‌شاند و حلى كر و هه‌ر كه‌سه‌كى شه‌ملك و جلنڤێشكێن خوه‌ دبرن و نڤێژ و ته‌راویح لێ دكرن و مه‌لایێن پێشمه‌رگه‌ ژی رۆله‌كێ زۆر باش هه‌بوو د رێڤه‌برنا كاروبارین ئاینى دا ژ بانگ و كباره‌ و وه‌عز و خوتبه‌ و كارێن دى یێن ره‌مه‌زان و رۆژیگرتنێ. ئه‌ڤا ل سه‌رى مه‌ دیار كرى سه‌ره‌راى وێ زولم و سته‌م و مه‌ینه‌تێن كوردان دیتین ل سه‌ر ده‌ستێن دوژمنان و چ وه‌لاتێن ئیسلامى یان ئێكه‌تیێن زانایێن مۆسلمان یان پارتێن خوه‌ ددانن موسلمان یان شیعه‌ یان سنى یان رێكخراو و كۆمه‌لیێن ب ناڤێ ئیسلامه‌تیێ دپه‌یڤن هه‌ر چ به‌رگرى ژ وان تاوانان نه‌كرن یێن رژێمێن عیراقێ و ئیرانێ و توركیا و سووریایێ ب سه‌رێ ملله‌تێ كورد ئیناین، به‌لكو پتر بوونه‌ هاریكار و فه‌توا بۆ ده‌ردكرن و حه‌لالكرنا كوردان بۆ وان دوژمنان ددا و ده‌مێ شێخ ئه‌حمه‌د یاسینێ فه‌له‌ستینى دگۆت مه‌ نه‌ڤێت چ ئسرائیلێن دى ل شیمالێ عیراقێ دروست ببن. و ل سه‌ر ڤان هه‌مى كریارێن شاش و خراب یێن عه‌ره‌بان پتر كورد هاتنه‌ گرێدان ب ئاینێ ئیسلامێ ڤه‌ و بۆ كوردان دیاربوو كو عه‌ره‌ب و تورك و فارس نه‌ موسلمانێن ب دروستینه‌ و ب تنێ ب شكل موسلمانن و ب تنێ بوسلمانێن راسته‌قینه‌ ملله‌تێ كورده‌. بژیت كورد بژیت كوردستان.

خالد ئه‌حمه‌د بادى

بۆ قووناغا داهاتى یێ حوكمرانیێ ل عیراقا فیدرال، زۆر كار ورژدى و دلسۆزى و ئێكرێزى و ئێك په‌یامى پێ دڤێت, چونكو غه‌ریزه‌یا پێكڤه‌كاركرنا كورد و عه‌ره‌بان ل عیراقێ عه‌قلیه‌تێن شاش و دكتاتۆر دروست كرین، ئه‌و غه‌ریزا مه‌ به‌حس لێ كرى نه‌ یا خودایى یه‌، به‌لكو یا كه‌سۆكى و هه‌رێمى بوو. چیرۆكا كورد و عه‌ره‌بان ل عیراقێ زۆر یا كه‌ڤنه‌ و هه‌ر ل ده‌مێن ده‌سپێكى یێن چه‌رخ و سالێن بۆرى، ئه‌ڤ راستیه‌ دیار بوویه‌ ژ وان ژێده‌رێن دیرۆكى كو عیراق و عه‌ره‌ب پیچه‌كى د ژێكدوورن و به‌لكو ژێده‌رێن دیرۆكى پتر به‌حسێ كه‌ڤناتیا كوردستانیه‌تێ ل عیراقێ دا هه‌بوویه‌, نموونه‌ زۆرن، یێ ژ هه‌میان بهێزتر دبێژن ناڤێ به‌غدا كوردى بوو و ژێده‌رێن دى دبێژن وه‌زیرێ مستعمراتا بریتانى نامه‌ك بۆ مه‌لكێ عیراقێ نڤێسیبوو د پرتووكا (أعوام الرماد) و گۆتیێ (راسته‌ مه‌ سۆزا ده‌وله‌ته‌كا عه‌ره‌بى دایه‌ هه‌وه‌ نه‌ ئیمپراتۆریه‌ت ئه‌ڤا ل پشتى چیایێ حه‌مرینى ئه‌و كوردستانه‌)، رۆژ بۆرین و یا ئینایه‌ سه‌رێ كوردان ب ده‌هان پرتووك و فلم و سیناریۆ و تێرا بایت خلاس ناكه‌ن. قووناغێن بۆرى یێن ده‌ستهه‌لاتى ل عیراقا فیدرال بۆرین و پشتى سه‌رهلدانا پیرۆز و شه‌ڕێ ئازادیا عیراقێ، قووناغێن نووتر و گونجایتر بۆ كوردان هاتینه‌, هه‌ر چه‌ندى كا چاوا باوه‌رى ب كوره‌مارى ناهێت وه‌سا باوه‌ریا كوردان ژی ب وان عه‌قلیه‌تا یێن ده‌ستهه‌لات ل عیراقێ كرى ناهێت، چونكو یه‌ك به‌رنامه‌ و بیروبۆچوون وانان به‌رامبه‌ر كوردان هه‌یه‌، لێ سیاسه‌تا وه‌لاتێن زلهێز و جوگرافى و كه‌توارێ ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست ئه‌ڤ ره‌وش و به‌روبیاڤه‌ بۆ دروست كریه‌ و ملله‌تێ كورد نه‌چاركریه‌ كو مامه‌لێ ل گه‌ل وان بكه‌ین. دیار بوو خولێن به‌ریكێ چ ره‌وش بۆ كوردان په‌یداكر، نوكه‌ فه‌ره‌ ب هه‌ستیارى و هشیارى به‌ر ب به‌غدا بكه‌ڤینه‌ رێ و جڤاته‌كێ یان به‌ره‌یه‌كێ ب هێز دروست بكه‌ین و رێنمایى ل جه‌م وى به‌ره‌یى یان سه‌ركردایه‌تیێ بۆ كاندێن كورد بچن و دیراسا ره‌وشا سیاسى و ئابوورى یا ده‌ڤه‌رێ ب هوورى بهێته‌كرن و بریار ژ جڤاتێ بده‌ركه‌ڤن و كاندیدێن مه‌ وان بریار و خالان ل گه‌ل عیراقا فیدرال به‌حس بكه‌ن ئانكو مه‌ كوردان پێدڤى ب مه‌رجه‌عیه‌ته‌كێ یه‌ كو ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیا ملله‌تێ كورد بپارێزن، ئانكو هه‌مى بریار و رێنمایى و خال ب به‌رنامه‌ بیت و ب تنێ وه‌كو كورد ل به‌غدا كار بكه‌ن نه‌ وه‌كو لایه‌ن و پارت. كاندیدێن مه‌ ل په‌رله‌مانێ عیراقا فیدرال زۆر دكێمن و نه‌شێن چ بریاران بده‌ن، چونكو كێمینه‌ و زۆرینه‌ یا ل سه‌ر هه‌مى ناڤه‌ندێن بریارێ ل عیراقێ زاله‌ ئه‌ڤ عه‌قلیه‌تا عیراقیان ژی هه‌ر ئه‌و عه‌قلیه‌ته‌ یا كو تۆز و گویرهه‌ كه‌فتیه‌ سه‌ر ئه‌ڤا دمینیت ئه‌وه‌ كو ئێكرێزیه‌ك په‌یدا ببیت و سه‌حكه‌ته‌ ده‌نگان و لیستان نه‌كه‌ن بتنێ سه‌یرى كوردایه‌تى و كوردستانێ بكه‌ن. په‌یاما من بۆ هه‌مى كاندیدان ئه‌و باوه‌ریا لایه‌نێ ته‌ و جه‌ماوه‌رێ دایه‌ هه‌وه‌، ل پێش چاڤ بیت و ب دلسۆزى و خه‌مخۆرى و كوردینى كار بكه‌ن و ناڤێ كوردستانا پیرۆز سپى بكه‌ن و ده‌ستان ژ پۆست و پله‌ و به‌رژه‌وه‌ندیان به‌رده‌ن و ب تنێ پله‌ و پۆست ئه‌وه‌ یا جه‌ماوه‌رێ ته‌ بته‌ڤه‌ مینیت گرێداى چونكو باوه‌رى دایه‌ ته‌. چونكو ئه‌و جهێ هوون دێ چنێ به‌ره‌یه‌كێ سه‌خته‌ و شه‌ڕ پێ دڤێت و دڤێت هوون دچه‌كدار بن ب چه‌كێ دلسۆزى و زانینێ، دا بشێن به‌رهنگاریا وان هۆڤان بكه‌ن.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
هه‌لبژارتن ئانكو ژێگرتن، مه‌ره‌م ژێ ئه‌وه‌ كو ب حه‌زا خوه‌ و ل دووڤ به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌، لایه‌نه‌كى یان كه‌سه‌كى ب هه‌لبژێرى بۆ برێڤه‌برنا كاروبارێن روژانه‌. یان ژى ژبۆ هه‌ر ژێگرتنه‌كێ دئێَته‌ د كریارا رۆژانه‌ دا، چ پرۆسا سیاسى یان هه‌لبژارتیێ تاخى یان ژێگرتنا ده‌زگه‌هێن جۆراوجۆر. ئیدیه‌م و زاراڤێ هه‌لبژارتنان ل ڤى سه‌رده‌مى پتر بۆ پرسێن سیاسى و قانوونى و ده‌ستهه‌لاتدارى و حوكمرانیێ دئێته‌ نیاسین. هه‌ر ل ده‌سپێكا ژیانێ ل سه‌ر رویێ ئه‌ردى و دڤێ جیهانێ دا و هه‌ر دكه‌ڤندا پرۆسا هه‌لبژارتنا هاتیه‌ ئه‌نجامدان ب شێوازێن وى سه‌رده‌مى ل ناڤ پتریا ملله‌ت و وه‌لاتێن جیهانێ و ل هه‌ر وه‌لاته‌كى ب شێوازه‌ك و رێكه‌كێ هه‌لبژارتن هاتینه‌ ئه‌نجامدان ل هنده‌ك وه‌لاتان ب تنى مرۆڤێن ده‌وله‌مه‌ند هه‌لبژارتن دكرن و ماف هه‌بوو پشكداریێ بكه‌ت و ل هنده‌ك وه‌لاتێن دى، ئافره‌تان پشدكارى نه‌ دكرن و ل هنده‌ك وه‌لاتێن دى پاره‌ و ژه‌ڤى و زار و ره‌ز ددانه‌ ده‌ستهه‌لاتێ حه‌تا رێك دا بایێ پشكدارى د هه‌لبژارتنا دا كربایه‌ و ل هنده‌ك وه‌لاتان ژى دان پێدان ب پروسا هه‌لبژارتنان نه‌بوو ول هنده‌ك وه‌لاتان مه‌رجێن مه‌زن و باجێن زێده‌ ددانان دا كو وه‌لاتیێن هه‌ژار و به‌له‌نگاز شیان نه‌بانه‌ خوه‌ كاندید بكه‌ن یان پشكداریێ بكه‌ن و ده‌ستهه‌لاتدارێن وى سه‌رده‌مى كورسیكا ده‌ستهه‌لاتى، پاوان دكر بۆ خوه‌ و بنه‌مالا خوه‌ و ژئه‌گه‌رێ نه‌ ئه‌نجامدانا هه‌لبژارتنا ده‌ستهه‌لاتدارێن وى سه‌رده‌مى ل پتریا وه‌لاتێن جیهانێ دبوونه‌ دكتاتۆر و ئیمپراتۆر و هه‌مى داهات و خێر و خێراتێن وه‌لاتى ل بن كونترۆلا وانان دا به‌ون. ل گه‌ل بۆرینا ده‌مى و زالبوونا ره‌وشه‌نبیریێ و به‌رپابوونا شۆره‌شا ره‌وشه‌نبیرى ل جێهانێ و پێشكه‌فتنا جیهانێ بخوه‌ڤه‌گرتى ژ هه‌مى لایه‌كى ڤه‌، ژیانا سیاسى ژى ئێك ژ وان لایه‌نان بوو كو پێشكه‌فتن و وه‌رار بخوه‌ڤه‌ دیتى و سیسته‌مێ هه‌لبژارتن و ده‌نگدانێ جێ به‌جێ بۆ پتر وه‌لاتێن جیهانێ سیسته‌م و قانوونا هه‌لبژارتنا په‌یره‌وكر و پشتبه‌ستى یا خوه‌ دایه‌ بال سیسته‌مێ هه‌لبژارتنا و تاكو هه‌مى دونیا ڤه‌گرتى و بوویه‌ كه‌تواره‌كێ خورستى. وه‌كو ئه‌م هه‌مى د ئاگه‌هدار كو ل به‌ر هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ عیراقا فیدرال ل (12/5/2018) بهێنه‌ئه‌نجام دان و زۆر لایه‌ن و پارت و كه‌سایه‌تى و رێكخراو هه‌ڤركیێ ل سه‌ر چه‌ندین كورسیان دكه‌ن، هه‌لبه‌ت سیسته‌مێ هه‌لبژارتن و ده‌نگدانێ ژى مینا هه‌ر قانوون و په‌یره‌وه‌ك و سیسته‌مه‌كى وه‌رار و پێشكه‌فتن بخوه‌ڤه‌ دیتى یه‌ و ل ناڤ كومه‌لگه‌ه و ملله‌تێن جیهانێ دا هاتیه‌ په‌یره‌وكرن و به‌ربه‌لاڤ بوویه‌ و جڤاك و وه‌لاتێن جیهانێ مفا ژێ وه‌رگرتیه‌. بێ گومان سیسته‌مێ هه‌لبژارتن و ده‌نگدانا ئه‌رێنى و نه‌رێنى یێن خوه‌ هه‌نه‌ ئه‌گه‌ر كارێن ئه‌رێنى بن دبیته‌ جهێ خۆشحالیا وه‌لاتیان و ئه‌گه‌ر دنه‌رێنى بن بێ گومان دبنه‌ جهێ پۆسیده‌یى و په‌ریشانیا وه‌لاتیان و مه‌ره‌م ب ئه‌رێنى و نه‌رێنیا ئه‌وه‌ كو ل ده‌مێ چار سال بداوى دئێن پرۆسا هه‌لبژارتنا دئێنه‌ ئه‌نجامدان، خه‌لكه‌ك ب ئازادانه‌ قه‌ستا سندۆقێن ده‌نگدانێ دكه‌ن ژبۆ هه‌لبژارتنا نوونه‌رێن خوه‌ یێن راسته‌قینه‌. پرۆسا هه‌لبژارتنا چه‌ند لایه‌نه‌كا بخوڤه‌ دگریت لایه‌نێ ئێكێ ژ پرۆسا هه‌لبژارتنا كو سه‌رۆكه‌ك یان ده‌سته‌كه‌ك نوو دئێنه‌ هه‌لبژارتن بۆ برێڤه‌برنا ده‌زگه‌هێن حیزبى یان حوكمى یان سه‌ندیكا و رێكخراو كۆمه‌ل و ئێكه‌تیان بۆ برێڤه‌برنا كاروبارێن وه‌لاتیان و ئه‌نجام دانا كار و پرۆژێن باشتر و تمامكرنا كاروانێ ژیانێ و ڤه‌دیتنا رێیێن برێڤه‌برنه‌كا باشتر، چونكو هه‌ر ده‌ستهه‌لاتداره‌كێ ده‌ستهه‌لاتێ خوه‌ ب هێز دئێخیت و ب هه‌لبژارتنا شارستانیه‌ت په‌یدا دبیت و ملله‌ت پێشدكه‌ڤن و ره‌وش به‌ر ب باشتر ڤه‌ دچیت و دكتاتۆر نامینن و دبریێن. په‌یاما مه‌ بۆ خه‌لكى مه‌ ئه‌وه‌ كو كوردان سه‌نگێ خوه‌ ل عیراقێ دا هه‌بیت دا ئه‌ڤ ره‌وش و ئارێشه‌ و رێگرتن یێن ل كوردان كرین ل عیراقێ نه‌ مینن و كورد ب هێز قه‌ستا به‌غدا بكه‌ن و رێكێ ل كریارێن وان یێن دوژمنكار و كه‌شه‌فرێت بگرن. راسته‌ كێماسى هه‌نه‌ به‌لێ كه‌س ب پله‌كێ نه‌ گه‌هشتى یه‌ سه‌رێ مله‌كێ و رۆژ بۆ رۆژێ به‌ره‌ ب باشتر ڤه‌ دچیت. مافێ ده‌نگدانێ مافه‌كێ ره‌وایێ مه‌یه‌ و ب تنێ وه‌لاتى دشێت ب رێیا ده‌نگێ خوه‌ گه‌نده‌لیێ نه‌هێلێت و دادپه‌روه‌ریا جڤاكى به‌رپا بكه‌ت و خزمه‌تا وه‌لاتى بكه‌ت و ل ده‌مێ ده‌نگى دده‌ت هزر درابرد و داهاتى دئاینده‌ى دا بكه‌ت و هزر د خزمه‌تكرن و خه‌بات و قوربانى دان و به‌رسینكگرتنا دوژمنى و شه‌هید و ئه‌نفال و ده‌ربه‌ده‌رى و ئاواره‌یێ دا بكه‌ن. ده‌نگێ مه‌ گوله‌كا ژه‌هراوى یه‌ بۆ سینگێ دوژمنى و ئه‌م دشیێن ب ده‌نگێ خوه‌ ده‌ستهه‌لاتێ خوه‌ درێژ بكه‌ین و ژیێ حوكمه‌تا مه‌ ب هێز و درێژ بكه‌ین و ئاڤه‌دانكرن و پێشكه‌فتنێ بهێز بێخین و ره‌وشا ئابوورى یا هه‌رێما خوه‌ پێش بێخین.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
دبیت مانشێتێ ڤى بابه‌تى یێ سه‌یر بیت و پیچه‌كێ ئه‌لبۆم و هه‌لبژارتن د ژێكجودا بن، لێ مه‌ره‌م ژێ ئه‌وه‌ كو ل هه‌وا هه‌لبژارتنێن ئه‌نجوومه‌نێ نشتیمانى (په‌رله‌مان) یێ عیراقا فیدرال و هه‌وا گه‌رموگۆرا هه‌لبژارتنان ده‌ستپێكر كو ل (15/4/2018) ب شێوه‌كێ فه‌رمى ده‌ستپێكرى یه‌ ل كوردستانێ و ل به‌ره‌ حه‌تا نیڤا هه‌یڤا ئه‌یارێ ئانكو گولانێ بدووماهى بهێت و هه‌مى لایه‌نێن سیاسى ب ئێكجار ده‌ست ب هه‌وا خوه‌ كریه‌ و باژێرێ دهۆكێ ب وێنێن جۆراوجۆر پڕكرى یه‌. فه‌ره‌ ئاماژێ بده‌م پرۆسه‌یێن هه‌وێن هه‌لبژارتنان ل جیهانێ و چه‌ندین نموونه‌كان بینین كو مه‌ ب چاڤێ خوه‌ دیتینه‌، یانژى مه‌ ب رێكا میدیا و خواندنا كۆڤار و رۆژنامه‌ و بابه‌تان گوه لێبوویه‌، ئه‌و ژى ل ده‌مێ هه‌وێن هه‌لبژارتنان ده‌ستپێدكه‌ن، چه‌ندین رێنما و یاسا و مه‌رج هه‌نه‌ ژبۆ ئه‌نجامدانا هه‌وا هه‌لبژارتنان و هه‌روه‌سا جهه‌ك و ده‌مه‌كێ ده‌ستنیشان كرى هه‌یه‌ بۆ هه‌وێن هه‌لبژارتنان و هه‌روه‌سا هه‌ماهه‌نگى ژلایێ به‌ربژار و قه‌وارێن پشكداربووى ژى دهێته‌كرن ل گه‌ل هنده‌ك جهێن په‌یوه‌ندیدار و شۆله‌ژێ و خودان سه‌ربۆرێن هه‌وێن هه‌لبژارتنان كو كارێ راگه‌هاندنێ بۆ وانان بكه‌ن. لێ ل وه‌لاتێ مه‌ ب شێوازه‌كێ دى كارێ راگه‌هاندنا هه‌وێن هه‌لبژارتنان دئێته‌ ئه‌نجامدان. ل ده‌سپێكێ مه‌ رێز بۆ به‌ربژارێن هێژا و خه‌باتكه‌ر هه‌یه‌، یێن هه‌مى قه‌وارێن سیاسى و داخوازا سه‌ركه‌فتنێ بۆ دكه‌ین، لێ فه‌ره‌ هه‌ماهه‌نگیه‌كا موكوم هه‌بایه‌ د ناڤبه‌را وانان دا و هنده‌ك جه بۆ هنده‌ك به‌ربژاران هاتبانه‌ ده‌ستنیشانكرن یان ژى ئه‌گه‌ر به‌ربژاره‌كى یان لایه‌نه‌كى ل جهه‌كى كارێ پرۆپاكندا خوه‌ كربایه‌ فه‌ربوو ئه‌و جه بۆ وى لایه‌نى مابایه‌ ویێ دى بۆ خوه‌ جهه‌كێ دى ده‌ستنیشان كربایه‌. یان ژى جهێن مه‌ترسى ل سه‌ر گیانێ وه‌لاتیان چ لافیته‌ و فلێكس نه‌هاتبانه‌ دانان، چونكو زۆر خه‌لك و وه‌لاتى زه‌ره‌مه‌ند بوویه‌، ژبه‌ر كه‌فتنا ستاند و بۆریێن وانان. یان ژى باخچه‌ و نیڤا جادان یان پێرویا (رصیف) نه‌ هاتبانه‌ بكارئینان، چونكو بۆیه‌رێن ترافیكێ په‌یدا دبن و باخچه‌ و دارودره‌خت ژى ب ئێكجارى خراب و پۆچه‌ل كرینه‌ و حوكمه‌ت و شاره‌وانى دێ بۆدجه‌كا دى ده‌سنیشان كه‌ت ژبۆ جاره‌كا دى چێكرنا ڤان باخچه‌ و داران و ئه‌ڤ خه‌رجیاته‌، هه‌مى دهێنه‌كرن ژلایێ حوكمه‌تێ ڤه‌ و ئه‌و قه‌واره‌ یان كاندید كارێ خوه‌ ل دووڤ قانوون ورێنمایان بكه‌ن ئه‌و گۆژمه‌ ژ لایێ حوكمه‌تێ ڤه‌، ناهێنه‌ خه‌رجكرن كو به‌لكو پرۆژه‌كێ خزمه‌تگوزارى پێ بهێته‌ دروستكرن. دیسا ب بۆچوونا من ل شوونا ب سه‌دان وێنه‌ و پۆسته‌ر و لافیتان كار هاتباكرن كو نیڤا سه‌رجه‌مى هاتبانه‌ چێكرن و ل شوونا نیڤا دى پرۆپاگندا خوه‌ ل میدیا و كۆڤار و رۆژناما و ب تایبه‌ت ل كه‌نالێن (tv) یان خه‌رجكربانه‌ ودا خه‌رجیات كێمتر بن و ژینگه‌ه ژى پاقژتر بیت و باژێرێ مه‌ ژى نه‌دبوو ئه‌لبۆم و ره‌وشا باژێرى یا ژینگه‌هێ تێك بچیت ودیمه‌نێن باژێرێ مه‌ژى كرێت ببیت. من بیر ل ڤى بابه‌تى كر، چونكو هێشتا وێنه‌ پۆسته‌ر و لافیته‌ و ئالایێن هه‌لبژارتنێن دى یێن به‌رى ڤان هه‌وان یێن ماینه‌ ب جاده‌ و كۆلان و دیوارێن باژێرێ دهۆكێ ڤه‌ و تا نوكه‌ نه‌راكرینه‌ و ترسا مه‌ د ڤێ چه‌ندێ دایه‌ كو یێن ڤان هه‌لبژارتنان ژى بهێنه‌ سه‌ر. ل دووماهیێ داخوازێ دكه‌ین قانوونه‌ك بهێته‌دانان بۆ كارێ ناڤبرى داكو پتر خه‌رجیاتێن مه‌زن نه‌هێنه‌ كرن و هه‌مى ژى ب په‌روه‌ دچیت و بێگومان ئه‌ڤ خه‌رجیاته‌ چ ژیێن قه‌وارێن سیاسى یان یێن به‌ربژار و كاندیدان بن هه‌ر ژ مالێ خه‌لكێ هه‌ژار و به‌رله‌نگازه‌. له‌وما دبێژم باژێرێ مه‌ مینا ئه‌لبۆما لێ دهێت.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
د ناڤه‌رۆكا فه‌رهه‌نگا شۆره‌ش و شۆره‌شگێران دا، هاتیه‌ تۆماركرن ب پێنڤیسێ سۆڕێ خوینا شه‌هیدان كو مرۆڤێن شۆره‌شگێر هه‌ر دبێبه‌هرن و ب تنێ ماندوبوون به‌هرا وانه‌، لێ ب تنێ ژلایێ ئاینى ڤه‌ ب خێر بۆ وانان دهێته‌ نڤێسین و ژ لایێ جه‌ماوه‌رى و ملله‌تینیێ ڤه‌ ب تیپێن زێرى ناڤێ وانان دهێته‌ تۆماركرن، د دلێ خه‌باتكه‌ر و دلسۆزان دا. مینا سه‌ركردێ جیهانى یێ بناڤوده‌نگ (ناپلیۆن پۆناپارت)، ده‌مێ گۆتى (كه‌سانێن چاك و جوامێر و شاره‌زا ب شۆره‌شان رادبن و كه‌سانێن دین وان شۆره‌شان برێڤه‌ دبه‌ن و كه‌سانێن ترسنۆك وخۆفرۆش و خوادن به‌رژه‌وه‌ندێن تایبه‌ت ژ شۆره‌شێ دمفادارن)، هه‌ر وه‌سان ل سالێن هه‌شتیان ل ده‌مێ شۆره‌شێ شه‌هیدێ قه‌هره‌مان پێشمه‌رگێ هه‌ردو شۆره‌شان (إبراهیم عه‌سكه‌رى) ب هه‌مى باوه‌رى و قه‌ناعه‌ت دگۆته‌ پێشمه‌رگان ئه‌ڤ خه‌باتا ئه‌م دكه‌ین ئه‌م به‌رهه‌مێ وێ ناخوین و ب تنێ دێ كورێن جاش و مسته‌شار و ئه‌من و هه‌والگێریا دوژمنان به‌رهه‌مێ ڤێ شۆره‌شێ خۆن، دێ ئه‌و ژێ مفادار بن چونكو بكوردى دبێژن (گا دكه‌ت لێ ناخۆت)، ئه‌ڤجا ئه‌م ژی دێ خه‌باتێ و شۆره‌شێ كه‌ین، لێ ئه‌م ناخوین پێشمه‌رگه‌ى خوه‌ ل گه‌ل وى عاجز دكر و دگۆتنێ بۆ مه‌ یه‌ و ئه‌م دێ بینه‌ خودان ده‌ستهه‌لات و هه‌مى تشت دێ بۆ پێشمه‌رگه‌ و شۆره‌شگێران بن، لێ شه‌هیدێ قه‌هره‌مان یێ ناڤ ئیناى به‌رسڤا وان ددا و دگۆتنێ ئه‌م ب هه‌مى بیر و باوه‌ر شۆره‌شێ دكه‌ین و دێ ب هه‌مان بیروباوه‌ران به‌رده‌وامیێ ده‌ینێ، به‌س ئه‌ڤه‌ راستیه‌كه‌، چونكو نه‌ كورێن مه‌ باوه‌رنامێن باش هه‌نه‌ و نه‌ مه‌ پاره‌كێ باش هه‌یه‌ پرۆژه‌كى پێ دروست بكه‌ین و نه‌هزرا بازرگانى و نه‌ پێشه‌سازیه‌ك مه‌هه‌یه‌، ب تنێ مه‌ كارێ تڤه‌نگێ یێ هه‌ى و ئه‌و ژی نامینیت دێ پێدڤى وان بین و ئه‌و ژی هه‌ر كوردن و دێ بنه‌ رێبه‌رێن مه‌. نوكه‌ و پشتى چه‌رخ و فه‌له‌ك زڤرى و چه‌ند ده‌م و سالان ئه‌ڤ گۆتنه‌ ل سه‌ر مه‌ دهێته‌ بجهئینان و نوكه‌ ژی وێنێن وان دیمه‌نان بۆ مه‌ یێن دهێنه‌ نیشادان و دوباره‌ په‌یڤێن نه‌مر یێن نه‌مران ڤێ ئاخفتنێ دسه‌لمینن وداكۆك دكه‌ن. ل ڤێره‌ من دڤێت دیار بكه‌م راسته‌ چ جاران دوژمنان هه‌ر ب درێژاهیا دیرۆكێ و حه‌تا نوكه‌ ژی دوژمنان جوداهى د ناڤبه‌را ره‌ش و سپى دانه‌ كریه‌، ئانكو ل ناڤبه‌را پێشمه‌رگه‌ و چه‌تان دا نه‌كریه‌، لێ وه‌كو ئه‌م دبینین كو ب تنێ ئه‌ڤێن ل ناڤ شۆره‌شێ دا، ب تنێ بێ به‌هر ماینه‌ و د ڤێ گه‌رم گه‌رما هه‌لبژارتنان دا بۆ په‌رله‌مانێ عیراقا فیدرال دا ئه‌ڤ ئاخڤتنێن نه‌مر دوباره‌ دیار بۆ كو پێشمه‌رگه‌ و شۆره‌شگێر و خه‌باتكه‌رێن شۆره‌شا ئیلۆن و گولانێ نه‌شێن خوه‌ كاندید بكه‌ن چونكو نه‌باوه‌رنامه‌كا باش هه‌یه‌ و نه‌ پاره‌ و پرۆژه‌ك و شیانێن ئابوورى و زانستى و سیاسى ژی هه‌نه‌، چونكو پێشده‌م یێ ژ هه‌مى تشتان بێبه‌هر بووى و یا ژ هه‌میان ترسناك و هه‌ستیارتر، زارۆیێن وان ژی بێبه‌هر ماینه‌، چونكو بابێ وان ب تنێ نه‌دشیا وانا خودان بكه‌ن، ئه‌ڤجا ژنوی ببه‌ته‌ خواندنان و ب تایبه‌ت قوتابخانه‌ و زانكۆ و په‌یمانگه‌هێن بازرگانى. ل ڤێره‌ من په‌یامه‌كا هه‌ى بۆ حوكمه‌ت و په‌رله‌مان و سه‌ركردایه‌تیا كوردى كو ریگه‌ چاره‌كێ بۆ ڤان قه‌رهره‌مانان ببیتن یان داتایه‌كا راست و دروست بۆ ئاماده‌ بكه‌ن و مووچه‌ و(امتیازات) یێن باش هه‌بن وناسنامه‌ و قه‌در و بها بۆ هه‌بن كو هه‌ر جهێ بچنێ ب رێز لێ بهێته‌ گرتن و كور نه‌ڤیێن وانان ژی بۆ خوه‌ خودان بكه‌ن، چونكو به‌لكى رۆژه‌ك بهێت و ئه‌ڤ كه‌لتۆرێ كه‌شه‌فرێت ل ناڤ مه‌ ده‌ربكه‌ڤیت و كورێن پێشمه‌رگه‌ و قه‌هره‌مان و خه‌باتكه‌ر و شۆره‌شگێران ژی خوه‌ كاندید بكه‌ن و ببنه‌ په‌رله‌مانتار یان ئه‌ندامێن ئه‌نجوومه‌نان و ب دروستاهى و دلسۆزى خزمه‌تا كورد و كوردستانێ بكه‌ن و شانازیێ ب رابردویێ باب و بنه‌مالا خوه‌ بكه‌ن.

هه‌كه‌ هزرا خوه‌ د كاروانێ خه‌باتا بزاڤا رزگاریخوازا ملله‌تێ كوردێ خه‌باتكه‌ر دا بكه‌ین، دێ سه‌دان داستان و سه‌ركه‌فتن و ده‌ستكه‌فت هێنه‌ پێشچاڤ و ب پێنڤیسێ دارا ئازادیێ و حبرێ سۆڕێ خوینا شه‌هیدین كوردستانێ دێ ئه‌و داستان و ده‌ستكه‌فت هێنه‌ تۆماركرن د پرتووكا دیرۆكا كوردان دا، ئه‌ڤ هه‌مى ده‌ستكه‌فت و سه‌ركه‌فتن ژبۆ وێ ئێكێ بوون كو ملله‌تێ كورد ب هه‌مى ره‌نگێن به‌رگریكرنێ خاك و نشتیمان و كوردستان پاراستیه‌ و قووناغ بۆ قووناغێ و شۆره‌ش بۆ شۆره‌شێ و سه‌ركه‌فتن بۆ سه‌ركه‌فتنێ ده‌ستكه‌فت بۆ ده‌ستكه‌فتى تاكو ئه‌م گه‌هشتینه‌ ڤێ قووناغا نها یا هه‌ستیار و ترسناك كو حه‌تا ئه‌ڤرۆ ئه‌م وه‌كو ملله‌تێ كورد كه‌فتینه‌ د ڤێ ره‌وشا نه‌خۆش دا و كورد بووینه‌ به‌نیشتێ ده‌ڤێ دوژمنان و كه‌یف ب مه‌ هاتیه‌ كو بوویه‌ جهێ نه‌رازیبوون و نه‌ره‌حه‌تبوونا هه‌ر كورده‌كێ ره‌سه‌ن و دلسۆز. ئه‌رێ بۆچى ئه‌ڤ ره‌وشه‌ بۆ مه‌ په‌یدابوویه‌, زۆر چاكى و باشى مه‌ هه‌نه‌ و ملله‌تێ كورد ل هه‌رێما كوردستانێ ژبه‌رزه‌بوون و نه‌مانێ قورتالبوویه‌ ژ بنبڕكرن و قركرنێ رزگاربوویه‌ و ژ قووناغا شۆره‌شا گولانێ ئێكسه‌ر كه‌فتینه‌ د قووناغا حوكمرانیێ دا و هه‌ر ژده‌مێ سه‌رهلدانا پیرۆزا یا گه‌لێ كورد ئه‌نجامداى، ئێكسه‌ر كه‌فتینه‌ د قووناغه‌كا نوو یا ئیداره‌كرنێ دا، حوكمرانیا مه‌ ل هه‌رێمێ زۆر خال و بڕگه‌ و كار ژده‌ستداینه‌ و ئێكه‌م و ترسناكترین و هه‌ستیارترین پرس، ئه‌وژى ژده‌ستدانا كه‌سانێن خه‌باتكه‌ر و شۆره‌شگێره‌ و ل شوونا وان كه‌سانێن خوه‌فرۆش و دوروى و ترسنۆك هاتینه‌ ده‌ستنیشانكرن و پرسا دى نه‌دادپه‌روه‌رى د كارێن جڤاكى و سیاسى و له‌شكرى و ئیدارى و زانكۆیى و ..هتد. پرسا دى ئه‌وه‌ كو پشتبه‌ستى نه‌دایه‌ سه‌ر خوه‌ بخو بۆ گه‌شه‌كرنا كه‌رتێ چاندنێ و پێشه‌سازیێ و یێ به‌رهه‌مێن خومالى. پرسا دى یا ژهه‌مى یان هه‌ستیار و ترسناكتر، ئه‌وبوو په‌یره‌وكرنا سیاسه‌تا حوكمه‌تێن دى یێن ده‌ستهه‌لات ل عیراقێ كرى و كاكلكا پێشهات و كارین دوژمنان هه‌ر ئه‌ڤه‌ بوو. هه‌روه‌سا زۆر پرس و كارێن دى هه‌نه‌ كو بووینه‌ ئه‌گه‌ره‌كێ سه‌ره‌كى بوو به‌ره‌لایه‌ك په‌یدابوو هه‌تا كو ئه‌م گه‌هشتینه‌ ڤێ قووناغا نها ئه‌م تێدا كو ده‌ستكارى ودووڤچوون د كاروبارێن حوكمه‌ت و داموده‌زگه‌هێن كوردان دا بهێته‌كرن و مینا تیره‌ك ژ ده‌ستێن تیروكڤانى ده‌ركه‌ڤیت و ب سنگێ مه‌ كه‌فتبا حه‌تا ڤى راده‌ى یا ته‌حل و نه‌خۆش بوو، ده‌مێ گه‌نده‌لچى بهێن و لێپرسینێ ل گه‌ل مرۆڤێن چاكساز و زیره‌ك و پاقژ و خه‌باتكه‌ر بكه‌ن. حوكمه‌تا عیراقا فیدرال گه‌نده‌لێ ل گه‌ل هه‌مى ملله‌تێ كورد كری، هه‌روه‌سا ل گه‌ل هه‌مى ملله‌تێن عیراقێ كرى. نوكه‌ و ل ڤى سه‌رده‌مى و لدووڤ راپرسی و نوسراوێن جیهانى كو عیراق ل سه‌ر ئاستێ نیڤده‌وله‌تى ژ وه‌لاتێن ئێكێ بۆ گه‌نده‌لیێ و ب ده‌هان سالان پاشكه‌فتیه‌ هه‌ر چه‌نده‌ عیراق ژ وه‌لاتێن پێشكه‌فتى بوو و یا ئێكێ بوو ل سالێن (60) و(70) و حه‌تا سالێن هه‌شتیان ره‌وشا عیراقێ یا جودا جودا زۆر یا باشبوو و ل رێزبه‌ندێن هه‌ره‌ ئێكه‌مین دا بوو ل ده‌مێن كه‌ڤن و دێرین، فه‌ربوو عیراق پتر پێشكه‌فتبا، لێ ژبه‌ر وان كه‌سانێن كو هه‌ڤسارێ ده‌ستهه‌لاتى ل عیراقێ كه‌فتیه‌ د ده‌ستان دا، هه‌ر ژ سه‌رده‌مێن شاهان و هه‌تا گه‌هشتیه‌ كۆمارى یا و حه‌تا كو گه‌هشتیه‌ هه‌مى قووناغێن حوكمرانیێن ل عیراقێ و هاتینه‌ سه‌ر كورسیا ده‌ستهه‌لاتى، ب تنێ دوژمنكاریا ملله‌تێ كورد كرینه‌ و گه‌نده‌لى د حوكمرانیا خوه‌ دا كرى یه‌ و حه‌تاكو عیراق گه‌هشتیه‌ ڤى راده‌یى. دا پیچه‌كێ لاپه‌رێن دیرۆكێ پاشڤه‌ببه‌ین و ل ناڤه‌رۆكا پرتووكا دیرۆكا عیراقێ دا بزڤرین، دێ زۆر خالێن پێشچاڤ و هه‌ژى گۆتنێ بینین و ئه‌ڤ كارێن پێشچاڤ بوو ئه‌گه‌رێ پاشڤه‌مانێ و هه‌ر وه‌لاته‌كێ بیت و بنه‌مایێن راسته‌قینه‌ یێن دیمۆكراسیێ جێ به‌جێ نه‌كه‌ن دێ هێدى هێدى به‌ر ب ئالۆزى و كێماسى و شاشیان ڤه‌ چیت و د ده‌مێن كه‌ڤن دا پرسیار ژ وه‌زیره‌ك و شاره‌زایێن جیهانى یێن ئابوورى یێن زۆر زیره‌ك هاتیه‌ كرن و گۆتێ تو سامان و داهاتێن عیراقێ ته‌خمین بكه‌یى (تخمین) ئانكو (هزركرن) دێ ب چه‌ندێ هزركه‌یى ئانكو دێ داهاتێ عیراقێ ب چه‌ندێ ته‌خمین كه‌یى وى وه‌زیر و شاره‌زایى د به‌رسڤێ دا گۆت هه‌كه‌ ته‌ بڤێت ته‌خمینا داهات و سامانێ عیراقێ بكه‌یى، دێ عیراقێ هه‌میێ بهۆست بهۆست متر متر ب چیا و به‌یار و بیابان و دۆل و نه‌هال و رووبار وده‌ریاڤه‌ فه‌رشكه‌یى ب زێرى كو ستووراتیا وى ژی (2) سم بن ئانكو ئه‌ڤه‌ هه‌مى سامانێ عیراقێ یه‌ تو هزر بكه‌ (2) سم و هه‌مى عیراقێ پێ بێته‌ نخافتن ئانكو فه‌رشكرن ب وى زێرى ب هێژمێره‌ كا دێ سامانێ عیراقێ بیته‌ چه‌ند كو رووبه‌رێ عیراقێ دبیته‌ (438,317) كم هزار كیلۆمتر چارگۆشه‌، ئه‌ڤجا هزر بكه‌ن كا سامان و داهاتێ عیراقا مالخراب چه‌ندبوو و ئه‌ڤ داهات و سامانه‌ هه‌مى ب پرسێن شه‌ڕ و كوشتن و مالوێرانكرنا ملله‌تى هاتنه‌ مه‌زاختن و چ مفا ژێ نه‌ هاته‌ دیتن ژلایێ وه‌لاتیێن عیراقێ ڤه‌ ب كورد و عه‌ره‌ب و هه‌مى پێكهاتێن دیڤه‌. هه‌ر دیسا ل گۆر خویندنێن جودا جودا و ل دووڤ بۆچوونێن شاره‌زا و ئابوورناس و زانایان ل سالێن (70) یان دا ئه‌گه‌ر سامانێ عیراقا گه‌نى ب دادپه‌روه‌رانه‌ و ب شێوه‌كێ دروست ل سه‌ر ته‌ڤایا ملله‌تین عیراقێ ژ كورد و عه‌ره‌ب و مه‌سیحى و یه‌زیدى و كریستیان و سابیئه‌ و سونى و شیعى یان و بچووك و مه‌زنان ژن و زه‌لامان، ئانكو هه‌میان هاتبا دابه‌شكرن، هه‌ر نه‌فه‌ره‌كى ئانكو وه‌لاتیه‌كێ عیراقى رۆژانه‌ (12:500) دوازده‌ دینار و نیڤ یێن عیراقى دگه‌هه‌شتنێ كو وى سه‌رده‌مى بازار ب فلسان دهاته‌ كرن و یێ دیناره‌ك د به‌ریكێ دابایه‌ ئه‌و ژ زه‌نگین و پێچێبوویان دهاته‌ هژمارتن و نوكه‌ داهاتێ تاكێ عیراقى كێمتر داهاته‌ ل پتریان وه‌لاتێن جیهانێ و رێژا هه‌ژاریێ یێ تاكێ عیراقى د بن سفرێ دایه‌ چونكو رژێمێن عیراقى. هه‌ر وه‌سان ل ده‌مى شه‌ڕێ عیراق و ئیرانێ رۆژه‌كێ سۆپایێ ئیرانێ موشه‌كه‌كا (106) بكارئینابوو ل جهه‌كێ له‌شكرى یێ عیراقێ و دو مۆشه‌كێن راسته‌وخوه‌ یێن (106) هاڤێتنه‌ تابۆیره‌كا له‌شكرێ عیراقێ و ئێكسه‌ر ئه‌و ئه‌فسه‌رێ ب وێره‌ به‌رپرس هاته‌ سێداره‌دان ژ لایێ حوكمه‌تا عیراقێ ڤه‌ و ئێكسه‌ر پرسیار هاته‌ كرن، بۆچى ئه‌ڤ ئه‌فسه‌رێ هه‌ژار سێداره‌دا؟ چونكو رۆژێ ده‌هان مۆشه‌ك ل زۆر جهان دكه‌فتن، لێ نا سێداره‌ده‌ن و د به‌رسڤا ڤێ پرسیارێ دا گۆت، چونكو (30) مۆشه‌كێن دژى تانك و زریپۆشان د وێره‌ دا د هه‌لگرتى بوون و هه‌ر مۆشه‌كه‌ك ژ وان عیراقێ ب گۆژمێ (21,000) بیست و ئێك هزار دینارێن وى سه‌رده‌مى یێن سۆیسرى كو بهایێ هه‌ر مۆشه‌كه‌ك ژ وان بۆ ده‌ه وه‌لاتیان خانى پێ دهاتنه‌ كڕین و دابینكرن و ئه‌ڤ كۆژمه‌ هه‌مى ل شه‌ر و جه‌نگان دا هاتنه‌ مه‌زاختن و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤا ل سه‌رى دیار ئێك جه بیت وه‌كو (630,000) شه‌ش سه‌د و سیه هزار دینار ب ئێك خۆله‌ك ب په‌روه‌ بچن، پا هه‌ر رۆژه‌كا شه‌رێ نه‌ه سالى ل گه‌ل ئیرانا سه‌فه‌وى ب چه‌ند پاران دهاته‌ ته‌خمینكرن و ل ڤێره‌ و بازگانێن شه‌ران و ده‌وله‌تێن بیانى و هه‌رێمى دبوونه‌ مفادارێن ئێكێ و قوربانى ژی هه‌ر ملله‌تێن عیراقێ بوون.
هه‌كه‌ داهاتێن عیراقا فیدرال بهێته‌ ته‌خمینكرن پشتى كه‌فتنا رژێما به‌عسا گۆربه‌گۆر دێ ب ترلیۆن دۆلاران هێته‌ هژمارتن و دیسا هه‌مى ل پارت و كه‌سان هاتنه‌ هزمارتن و نوكه‌ ب تنێ و ل سه‌ر زارێ وانان بخو كو وه‌زیرێ نه‌فتا عیراقێ گۆتیه‌ ژ سالا (2003) تاكو سالا بۆرى داهاتێ عیراقا گه‌نى دبیته‌ گۆژمێ (850) هه‌شت سه‌د و پێنجى ملیار دۆلار داهاتێ عیراقێ و ل دووڤ داخۆیانیێن شاره‌زایێن ئابوورناس دیار دكه‌ن هه‌كه‌ هه‌كه‌ عیراق هه‌ر پێنچ كۆمپانیێن جیهانى و نێڤده‌وله‌تى مینا (كۆمپانیا ئاپل ب 57 ملیارا و كۆمپانیا مایكروسۆفت ب 56 ملیار دۆلاران و كۆمپانیا كۆكا كۆلا ب 55 ملیار دۆلاران و كۆمپانیا بی ئێم دبلیۆ ب 43 ملیار دۆلاران و كۆمپانیا گۆگل ب 43 ملیار دۆلاران سه‌رجه‌مێ وان دبیته‌ گۆژمێ (250) دو سه‌د و پێنجى ملیار دۆلار و هه‌كه‌ ل دووڤ دزیكه‌ر و گه‌نده‌لچیێن عیراقێ كو هه‌ر مه‌رجه‌عه‌كى ژی زیره‌ڤانێن هه‌یین و ل مالان ژی مووچێ خوه‌ وه‌ردگرن و ل دووڤ وان بخوه‌ گۆتى بۆ ماوێ دیاركرى، ماوێ (13) سالان سه‌رجه‌مێ مووچان دبیته‌ گۆژمێ (360) ملیار دۆلار پشتى هه‌ردو ژماران ژێكببه‌ى، هێژ (49:5) چل و نه‌ه ملیار و نیڤ دمینن و ئه‌و ژی دبه‌رزه‌نه‌ و ژبلى داهاتێن باجا و گۆمركا و خالێن سنۆرى و داهاتى حه‌وزه‌ و مه‌رقه‌دێن شیعى و داهاتێن ئاڤێ و چاندن، هه‌روه‌سا ل عیراقێ هه‌مى دۆخ ماده‌ یێن ئاسن و فوسفات و كبریت و زیئبقا سۆڕ سۆدیۆم و گێچ و شیشه‌ و زێر و رساس و سفر و یۆرانیۆم و هاریكاریێن وه‌لاتێن دى بۆ عیراقێ و ئه‌و ورسێ ژ حوكمه‌تا به‌عسا گۆربگۆر بۆ مایى كو ئه‌ڤ داهاته‌ ناهێنه‌ هزر كرن ب چ ژماران، چونكو پتریا وه‌لاتێن داهاتێن وان ب چه‌ند ملیۆن دۆلاران دهێنه‌ ته‌خمین كرن وخوه‌ برێڤه‌ دبه‌ن و هه‌مى كاروبارێن وان وه‌لاتان ژ عیراقێ باشتر برێڤه‌ دچن و رێژا هه‌ژاریێ زۆر ژ عیراقێ كێمتره‌ و ل عیراقێ ملله‌ت یێ برسى یه‌ و هه‌مى باژێر مینا باژێرێن ئه‌ژده‌هانه‌. ژ بلى یا ل عیراقێ دهێته‌كرن مینا دانانا كه‌سانێن نه‌خوینده‌وار ل جهێن به‌رز و مینا دانانا سه‌دان زێره‌ڤانان بۆ سه‌ر ناڤێ كه‌سه‌كى كو ئه‌و بخوه‌ چ نینه‌، ب تنێ بۆ وه‌رگرتنا مووچان و كرینا كورسیێن وه‌زیران ب ملیۆنه‌ها دۆلاران و كرینا كورسیكێن ئه‌ندامێن جڤاتا نوونه‌ران و كڕینا كورسیێن رێڤه‌به‌رێن گشتى و كرینا زیمه‌تا كه‌سانێن كاریگه‌ر یان یێن مه‌رجه‌ع و خودان ده‌نگ و مرۆڤ بیت، هه‌ر دیسا وه‌رگرتنا ته‌نده‌ران بۆ كه‌سانێن گه‌نده‌لچى و به‌رپرس و باله‌ ده‌ست و چێكرنا ڤله‌ و كه‌لهێن مه‌زن و وه‌رگرتنا پرۆژێن مه‌زن و خه‌یالى كو پاره‌ بۆ دهێته‌ دانان و به‌رهه‌ڤكرن و چ پرۆژه‌ هه‌ر د هزر و خه‌یال دا ژی نینن, دابه‌شكرنا هزاره‌ها ده‌بانجان ل سه‌ر هه‌ڤال و هۆگر و لایه‌نگرێن حزبێن خوه‌ ژ جۆرێ كولۆك كو هه‌ر ئێك ده‌مانجا ژ وان ب (30ـ40) وه‌ره‌قێن دۆلارى نه‌ و ئه‌ڤه‌ هه‌مى ب پارێن ملله‌تى دهێته‌ كرن و چ كه‌س نینه‌ لێپرسینێ ل گه‌ل بكه‌ت و هه‌مى و خه‌لكێ وان حه‌تا نوكه‌ یێ بێ كاره‌ب و بێ پرۆژه‌ و بێ ئاڤه‌ و گلێش ل نیڤا به‌غدا كو پایته‌ختێ وانایه‌ ب كۆمانه‌ و پرسێن ئه‌منى هه‌ر نه‌ بێژه‌ و نه‌شێن ژمالێن خوه‌ ده‌ركه‌ڤن ژبه‌ر دزین و جه‌ردا و به‌رپرسێن بێ ره‌وشتى, هه‌ر گرۆپه‌كێ چه‌ته‌ و جه‌رده‌چیێن خوه‌ هه‌نه‌ مینا چل دزیكه‌رێن عه‌لى باباى ل به‌غدا و نوكه‌ ژی زۆر گرۆپێن چه‌كدارى یێن نه‌ شه‌رعى هه‌نه‌ مینا (عصائب اهل الحق و قوه‌ بدر و حشد الوحشى و.. هتد. پێشیلكرنا دستوورى و دروستكرنا ئاریشه‌ و گرفتان بۆ ماددێ (140) كو زه‌مانه‌تا ده‌ڤه‌رێن كوردان دكه‌ت و دروستكرنا هێزا دیجله‌ دژى كوردان ژبۆ دابراندنا كه‌ركووكێ ژ كوردستانێ و داگیركرنا كه‌ركووك و ده‌ڤه‌رێن دى یێن ده‌رڤه‌یى سنۆرێ ئیدارا هه‌ریمێ و هنارتن و جولاندنا هێزێن زۆر بۆ قه‌ره‌ته‌په‌ و جه‌باره‌ و خانه‌قین ژبۆ ده‌ركرنا پ پێشمه‌رگه‌ى ژ وان ده‌ڤه‌ران و نه‌هنارتنا چه‌ك و پاره‌یێ پێشمه‌رگه‌ى و رێكه‌فتنه‌ك ژى هه‌بوو ل ناڤبه‌را ئه‌مریكا و عیراق و كورستانێ برینا مووچه‌ و بۆدجه‌یێ هه‌رێما كوردستانێ و برینا نان و پاریێ هه‌ژار ومرۆڤێن سڤیل و بێگونه‌ه و برینا پاریێ نانێ كێم ده‌رامه‌تان و بڕینا شیرێ زارۆیان كو تاوانا وى ژیا عه‌لى كێماوى كێمتر نینه‌ و بڕینا ده‌رمان و كه‌لوپه‌لێن ساخله‌مى و هه‌كه‌ مالكى و عه‌بادى و حوكمرانێن عیراقا فیدرال كیمیاوى هه‌بایه‌، بێگومان دا بكارئینیت، هه‌روه‌سا دژایه‌تیكرنا كوردان ل ناڤه‌ندێن جیهانى و چالاكى و ناڤه‌ندێن دپلۆماسیێن جیهانى و گرتنا باله‌فرخانا و خالێن گومركى و ل هه‌مى سه‌ردانێن خوه‌دا بۆ ژده‌رڤه‌یى وه‌لاتى پتر وه‌لاتێن جیهانى هانداینه‌ كو مامه‌لێ ل گه‌ل هه‌رێما كوردستانێ نه‌كه‌ن و دژى وان ب راوه‌ستن.
دیسا ژێ وه‌رگرتنا ده‌ستهه‌لات و شیانان ژ هه‌مى وه‌زیر و فه‌رمانده‌ و سه‌ركردێن له‌شكرى كو هه‌مى فه‌رمان و شیان ب تنێ ل ده‌ف خوه‌ هێلان ده‌ست ب سه‌ر هه‌مى حوكمه‌تا عیراقێ دا گرتیه‌ و ب تنێ وى دڤێت ب تنێ بمینیت د كورسی و قادا جیهانى و عیراقى دا و پێداگیرى ل سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ (توافق) دا گرتبوو. بكارئینانا په‌یڤا خوین ب خوین (الدم مقابل الدم) ل ده‌مێ كوشتنا عه‌ره‌به‌كى ل سه‌ر ده‌ستێ كورده‌كى كو ئه‌ڤه‌ ده‌هان سالانه‌ یێ هه‌مى خه‌لكێ بێ گونه‌ه دكوژن سه‌ركوتكرنا خوه‌نیشاندانان و كوشتنا خوه‌نیشانده‌ران یێن سونه‌ و ژناڤبرنا ڤان جۆره‌ كاران و دروستكرنا سۆپایه‌كێ كو ب تنێ ژیبوونا بۆ عیراقا عه‌ره‌بان هه‌بیت و ل ڤێره‌ ژى كورد ژبیر كرینه‌ مینا زنجیرێ ب ئیكو دووڤه‌ دگرێداینه‌ و بۆ نموونه‌ یه‌ك كه‌س به‌رپرس هه‌یه‌ پتر ژ (1000) زیره‌ڤانا هه‌یه‌ و نوكه‌ ل عیراقێ هه‌مى پله‌ و پۆستان بازرگانى پێ دهێته‌كرن ژ پۆستێن بچووك حه‌تا پۆستێن مه‌زن و مودێلا نوكه‌ دیار دبازا رێ گه‌رمێ رۆژێ دا، ئه‌ڤه‌ یه‌ كو كارتێن د ده‌نگده‌ران دكرن ب گۆژمێن مه‌زن یێن دینار و دۆلاران، ئه‌ڤه‌ هه‌مى دێ وان كارتان بۆ وێ رۆژێ هه‌لگرن یا كو دبیته‌ ده‌نگدان و ده‌نگى ب وان ده‌زگه‌هان ئانكو جیهازا یێ كو دێ هێته‌ بكارئینان و ئه‌و جیهازه‌ ژی گه‌نده‌لى دكرینا وانان دا هاتیه‌كرن و گه‌نده‌لى دێ د رۆژا هه‌لبژارتنان ژی دا هێته‌كرن ودێ ب كه‌یفا خوه‌ یاریا ب ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێن داهاتى كه‌ن، چونكو چ كورد د ناڤ ده‌سته‌ یێن هه‌لبژارتنان دا ل عیراقا گه‌نى دان ینن. ده‌سته‌یا ده‌ستپاكیا عیراقێ گۆتیه‌ و دا دیاركرن كو پتر ژ (250) بلیۆن دۆلار خوساره‌تیا عیراقێ یه‌ ژ ئه‌گه‌رێ گه‌نده‌لیا كارگێرى و دارایى و سیاسى و ئابوورى و هتد.. ئه‌ڤ هه‌مى ل سه‌رى هاتیه‌ نڤێسین ب تنێ دلۆپه‌كه‌ ژ ده‌ریاه‌ك و زه‌ریاره‌یه‌كا مه‌زن یا خرابى و گه‌نده‌لى و شاشیا و پیساتیێن حوكمه‌تێن عیراقێ یێن ئێك ل دووڤ ئێك ب سه‌رێ ملله‌تێ كوردێ خه‌باتكه‌ر و ئاشتیخواز و جوامێر و زیره‌ك ئینایه‌ و نوكه‌ ژی یا گرنگ كو بۆ خوینده‌ڤان و خه‌لكێ خوه‌ رۆهن و ئاشكه‌را بكه‌ین وئه‌ڤه‌ ئه‌ركه‌كێ كوردپه‌روه‌رانه‌یه‌ و ئه‌ركه‌كێ پیرۆزه‌ كو هه‌ر كه‌سه‌كێ ژ مه‌ گه‌نده‌لیه‌كا عیراقێ بزانیت دیار بكه‌ت و بۆ رایا گشتى یا جیهانى و ناڤه‌ندێن بریاردانێ ورایا ناڤخوه‌یى بزانیت و دبده‌ته‌ دیار كرن كو ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌ڤ ره‌فتاره‌نه‌ یا كو عیراقا پیس و گه‌نى ل گه‌ل ملله‌تێ كورد و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دكه‌ن و شنیكا ئه‌و گه‌نده‌ل و جه‌رده‌چى و پیس یێن عیراق ب پیساتیا خوه‌ خرابكرى و كریه‌ باژێر و وه‌لاتێ كاڤلكار و مینا باژارێ هه‌لامه‌تا لێ كرین و ژنووكا دهێن و لێپرسینێ ل گه‌ل وه‌لات و حوكمه‌تا مه‌ دكه‌ن یا پاقژ و زیره‌ك و ئاشتیخواز و ئاڤاكه‌ر و داهێنه‌ر و ئه‌و گه‌نده‌لچى دهێن و لێپرسینێ ل گه‌ل مه‌ بكه‌ن یان داخۆیانیان ل كه‌نالێن بیانى و ناڤخوه‌یى ل دۆر كوردان دده‌ن و دبێژن حوكمه‌تا هه‌رێمێ یا گه‌نده‌له‌ و ئه‌ڤه‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌مێ دبێژن ده‌رزیكێ د چاڤێ مه‌ دا، لێ گێسنى د چاڤێ خوه‌ دا نابینن و ئه‌ڤ داخویانیه‌ و هنارتنا شاندێن هووربینى یێ بووینه‌ جهێ دلگرانیێ و هه‌كه‌ ئه‌و ئه‌و د نه‌زیه و پاك و ساخله‌م بانه‌ بلا هاتبانه‌ دا ب گولا پێشوازیێ لێ كه‌ین و دا زۆر دهاریكار بین هه‌ر چه‌نده‌ حوكمه‌تا مه‌ ژى كێماسى هه‌نه‌، لێ بلا ل به‌ر چاڤ وه‌رگرین بلا ئه‌م ره‌وشا خوه‌ كوردستان و هه‌ریمَا خوه‌ ب پارێزین دا ببیته‌ بنچنه‌كێ بهێز بۆ ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا كوردستانێ كو هه‌ر دێ هێته‌ دروستكرن. بۆ نموونه‌ مامۆستایێ مه‌ پتر ژمامۆستایێ وان وه‌ردگرت و ب تنێ یێن هێزێن ئیمناهیێ ژ یێن مه‌ پتر بوون، چونكو پارێ ترسناكیا وان ژ یێ مه‌ پتره‌ و لێ بلا ئه‌م دئازاد و ئارام بین، بلا مه‌ چ نه‌بیت، ل دووماهێیێ دێ دیار كه‌م كو ئه‌و كه‌سێن خرابیا ملله‌تێ مه‌ دكه‌ن كى و چ بن دێ گه‌هنه‌ سزایێ خوه‌ ل دووماهیێ هه‌ر سه‌ركه‌فتن به‌هرا ملله‌تێ كورده‌. له‌وما دبێژم ما چاوا دروسته‌ گه‌نده‌لچى لێپرسینێ بكه‌ن؟!.