خـالد ئەحمەد بـادی

پشكا دویێ‌

كەرنەڤالێ‌ سەرخوەبوونێ‌ هاتە ئەنجامدان و بریڤەبرن و بەر ب سەركەفتنێن مەزن ڤە چوو، كو ئەوسەركەفتنا مەزنا گشتپرسیێ‌ وەرگرتنا سەنەدا دەولەتبوونێ‌ یە كو بۆ جارا ئێكێ‌ د دیرۆكا جیهانێ‌ و كوردستانێ‌ دا مللەتێ‌ كورد بەلگەیەكێ‌ ب هێزێ‌ دەولەتبوون و جودابوونێ‌ هەبیت كو ئەو بەلگە ژی سەنەدا دەولەتبوون و جودابوونا كوردستانێ‌ یە. راستە رێگری و ئاستەنگ و نەڤیان درۆست بوون و دوژمنان هێرش ئینانە سەركوردستانێ‌، لێ‌ چ دەستكەفت و سەركەفتن د بێ‌ باج نینن، لەوما مللەتێ‌ كورد باجەكا بچویك دا لێ‌ سەركەفتنەكا دیرۆكی وەرگرت و باشترین (بەلگەنامە) ئانكو (سند) یا دەولەتبوونێ‌ وەرگرت. پرسا هەرە ترسناك د ڤێ‌ پرسا هەستیار دا كو پرسا ریفراندۆمێ‌ یە هندەك لایەن و كەسێن كورد ب خۆ بۆقا سەركەفتنێ‌ بۆ دوژمنێن مللەتێ‌ كورد لێ‌ ددان و پرۆپاگندە و راگەهاندن بۆ دوژمنان دكرن و خۆ كرنە شوینگر و نوونەرێن وان ل هەرێما كوردستانێ‌ و هندەك بووینە نوونەرێن ئیخوان مسلمین و هندەك ببوونە نوونەرێن سەفۆییان و هندەك ببوونە نوونەرێن ئوسمانییان و هندەك ببوونە نوونەرێن شیعیان و هندەك ببوونە نوونەرێن سۆشیالیست و كۆمۆنیستان و هندەك ببوونە نوونەرێن كریستیانان و هەر ئێك ژ ڤان زمانەكێ‌ تایبەتێ‌ راگەهاندنێ‌ هەبوو و ب ئاشكەرایی راگەهاندنا خۆ ئەنجامددا. زۆر جاران دلێ‌ مە ب مللەت و وەلاتێ‌ مەڤە دسۆژیت و ئەم رەشی سپی دكەین و سپی رەش دكەین و هەمی لایەن و پارتێن كوردستانی ب شاشی ل قەلەم ددەین، ئەڤە هەمی دەرئەنجامێن وان پیلان و فشارێن دوژمنانە یێن ل سەر مللەتێ‌ مە هاتینە سەپاندن و ئەو خەبات و شۆرش و بەرخۆدان و نەرازیبوون و بەرسینگرتنا دوژمنان و فیداكاری و خۆگوریكرن و ئەشكەنجە، زیندان، ئەنفال و ئاوارەیی هەمی هاتینە ژبیركرن، هەروەكی مە مێشكێ‌ خۆ فۆرماتكری یان نەخۆشییا بەرزەبوونا هزر و بیران ل جەم پتریا مللەتێ‌ مە پەیدابوویە. لەوما دبێژم بلا مەژی مینا هەمی مللەتێن جیهانێ‌ وەلاتەك سەربەخۆ هەبایە و خیچێن سنوورێ‌ مە د دیار و پێشچاڤبانە ل ناڤەند و د نەخشەیێ‌ جیهانێ‌ دا هاتبانە چەسپاندن و وەلاتێ‌ من سەربەخۆیا خۆ هەبایە و ئالایێ‌ جوانێ‌ كوردستانێ‌ تێدا هاتبا هەژاندن و هەمی مەرج و پێدڤی و هێزا دەولەتینیێ‌ ل جەم مللەتێ‌ كورد هەبانە كو ل بن گەفا چ لایەن وەلاتان نەباینە بلا (عەلی یان محەمەد یان ئازاد یان سەركەفت) ببانە سەرۆك یان ژی هەر لایەنەكێ‌ سیاسی چ ئیسلامی و ئیسلاما سیاسی یان كۆمۆنیست و سۆشیالیست یان دیموكراتخواز كو ب رێكا سندۆقێن دەنگدانێ‌ و پرۆسەیا هەلبژارتنان دەستهەلات وەرگرتبا، بێگومان دا ئەم هەمی بۆ وی لایەنی یان كەسایەتی بینە سەرباز و خزمەتا وەلاتێ‌ خو كوردستانێ‌ كەین. ل دوماهیێ‌ دبێژم ب تنێ‌ ریگەچارە ئەڤەیە كو ئەم بەرەڤ سەرخوەبوون و راپرسیێ‌ ڤە بچین و ئەگەر دەهان جارێن دی راپرسی و ریفراندۆم بهێتەكرن بلا ئەم كورد دەنگی ب بەلێ‌ بدەین و رێژەكا هەر زۆر بدەستڤە بینین و بتنێ‌ ئەڤەیە زامنێ‌ وێ‌ چەندێ‌ كو ب مافێن خۆ شاد بین و ژ بن گەف و منەتێن دوژمنان دەركەڤین و جڤاكا جیهانێ‌ ب ئەنجامێن راپرسییان سەرسۆرمان بكەین و ئەنجامێن ریفراندۆما سالا (2017) بوونە مەسجەكا ب هێز بۆ رایا گشتی یا جیهانی كو مللەتێ‌ كورد مللەتەكێ‌ رەوشەنبیر و سیاسی و زاناینە و حەز ژ جودابوونێ‌ دكەت و بلا كورد ژی مینا وەلاتێن جیهانێ‌ بێ‌ بەهر نەبن ژ وەرگرتنا مافێن رەوایین خۆ و بلا ئەنجامێن ریفراندۆمێ‌ یا هەرێما كوردستانێ‌ ومللەتێ‌ كورد ببیتە كەتوارەكێ‌ بەرچاڤ بۆ هەمییان و دێ‌ د پێشەرۆژێ‌ دا جڤاكا ناڤدەولەتی ژی پشتبەستن و كاری ل سەر ئەنجامێن ریفراندۆمێ‌ كەت و دێ‌ كوردستان سەربەخۆ بیت, دەنگێن بەلێ‌ یێن رێژەیا پتر ژ (90%) بووینە تیرێن ژەهراوی بۆ ناڤچاڤێن دوژمنان و بلا كورد مینا تەڤایا وەلات و مللەتان ب دەولەتا خۆشاد ببن.

خـالد ئەحمەد بـادی

ریفراندۆم د فەرهەنگا سیاسی دا ئانكو بدەستڤەئینانا مافێن تاك و مللەتان, ریفراندۆم ئانكو گشتپرسی یان ڕاپرسی مافەكێ‌ رەوایە بۆ هەر تاكەكی ل هەمی جڤاكێن ل كۆژیین جیهانێ‌، ب تایبەت وان نەتەوە و مللەتێن بێ‌ بەهر ژ ڤان مافان. ڕاپرسی ئانكو بدەستڤەئینانا مافەكێ‌ بەرزە و نە د هەبوونێ‌ دا, ڕاپرسی دیرۆكەكا زۆر دویر و درێژ ل سەرانسەری جیهانێ‌ هەیە و ل پتریا وەلاتێن د ڤی گەردۆنی دا ئامرازەكێ‌ دی ژ وان ئامرازین سەردەم یێن كو مافان بۆ خودانان دزڤرینن ب رێكا قانوونێ‌ و دبێژنە كریارا ناڤبری دیموكراسیەتا راستەوخۆ و ب درێژیا دیرۆكێ‌ كوردستان و مللەتێ‌ كورد بێ‌ بەهر بوویە ژ ڤی مافی و بووینە ئارمانجا تیرێن دوژمنان، ب تایبەت تیرێن ژەهراوی یێن وەلاتێن هەرێمی و كەفتیە بەر دویربینا وەلاتێن رۆژئاڤا و عەرەبی كو بەردەوام بادەكێن مەزن و بەرفرەه ل سەر كوردستانێ‌ ڤەدكەن و هەولددان ب هەمی هێز و شیانێن خۆ كرینە كو رەوشا ئاراما كوردستانێ‌ تێك دابا و دوژمنان هەر جارەكێ‌ ب بهانەیەكێ‌ هێرش كرینە سەر كوردستانێ‌، جاران ب تۆپبارانكرن و بەزاندنا لەشكری و جاران ژی ب هنارتنا سیخۆرێن هەوالگێریێ‌، جاران ژی ب هەلوەستێن دوژمنكاری و چێكرنا نۆكەران ل ناڤ وەلاتێ‌ مەدا و جاران ب گرتن و زیندان و كیمیاوی و مۆشەكێن عنقودی و ناپالم جاران ژی ب رێكێن جودا جودا و ل ڤی سەردەمی ب رێكێن ئابۆری و دارایی و برسیكرنا خەلكێ‌ كوردستانێ‌ یێ‌ سڤیل و بێگونەه و جاران ژی ب بەرنامەیێن ڤەشارتی و سۆشیال میدیا و راگەهاندنێ‌، لێ‌ ل ڤێ‌ قۆناغێ‌ ب بەرنامەیێ‌ ئابۆری و دارایی كو كێمترین مافێن رەوا یێن وەلاتیێن كوردستانێ‌ دبرن كو مووچە و بودجا هەرێما كوردستانێ‌ یە و… هتد. بتنێ‌ بەرنامە و ئاراستەیا دوژمنان ئەوبوو كو ناڤێ‌ كوردستانێ‌ نەهێلن و جارەكا دی بێخنە ژێر كونترۆلا خۆ و دەستهەلاتی ل سەر مە بگێرن و كورد ببنە بەند و كۆلێن وانان و ب كەیفا خۆ مامەلێ‌ ل گەل مللەتێ‌ مە ل كوردستانێ‌ بكەن و هەمی دەستهەلاتدارێن ل ئیراقێ‌ دەستهەلات وەرگرتی، ئێك تمامكەرێن یێن دی بوون ژبۆ پەیرەوكرنا وێ‌ دوژمنكاریێ‌ یێ‌ ئەوێ‌ بەراهیا خۆ كری, هەمی قۆناغێن سەخت و نەخۆش هاتنە برین، هەتاكو گەهشتیە قۆناغا سەرهلدانێ‌ و نەمانا دكتاتۆران و هاتنا دەستهەلاتەكێ‌ دی كو هەڤچەپەر بوون ل گەل مللەتێ‌ كورد دا و وەسا هزر دهاتەكرن كو دێ‌ سیاسەتەكا نوی و براینی و ئێكرێزی و دۆستایەتیێ‌ پەیرەو كەن لێ‌ وە دیارە قەدەرا مللەتێ‌ كوردە كو تەڤایا دەستهەلاتدارێن ئیراقێ‌ هەر ئێك ئەقلیەت و ئێك هزر و سەربۆر هەنە و نەشێن لادەن ژ سەر دوژمناتیێ‌ و هەمەجیەت و هۆڤایەتیێ‌ بەرانبەر مللەتێ‌ كورد و هەتاكو گەهشتیە قۆناغا نوكە ژی ئەم تێدا هەر وان دەستهەلاتان ژی یێن نوكە مینا یێن بەریكا خۆ مامەلە ل گەل دۆزا كوردی یا رەوا و حوكمەت و مللەتێ‌ كورد كرن و وان كورد نەچاركرن كو سەحكەنە هندەك رێكێن دی یێن كو تێدا گەرەنتییا مافێن مللەتێ‌ كورد بكەت و رەوشا مللەتێ‌ كورد ئارام و تەنا ببیت و ئێك ژڤان رێكا ئەڤەیە كو ڕاپرسی بهێتەكرن و مافێ‌ چارەنڤێسێ‌ مللەتێ‌ كورد بهێتە دیاركرن و گەرەنتیكرن و مللەتێ‌ كورد ب خۆ دەستهەلات و پێشەرۆژا خۆ هەلبژێریت و بەرپابكەت و بێژیت بەلێ‌ بۆ ریفراندۆمێ‌ و بەلێ‌ بۆ جودابوونێ‌ و بەلێ‌ بۆ دەولەتبوونێ‌, ئەگەر ئەڤ پرسا گرنگ و هەستیار هاتە پێش، بێگومان دێ‌ ئابۆرێ‌ كوردستانێ‌ پێشكەڤیت و هێزا مە بهێزتر كەڤیت و رەوشا مللەتێ‌ كورد و كوردستانێ‌ دێ‌ بەر ب ئاسۆیین گەش ڤە چیت و پێگەها كوردستانێ‌ و مللەتێ‌ كورد دێ‌ بهێزتر كەڤیت, نوكە و د ڤێ‌ قۆناغێ‌ دا پرسا ریفراندۆم گەهشتیە ناڤەندێن بلندێن جیهانێ‌ و قۆناغا دوماهیێ‌ كو راپرسی هاتە راگەهاندن و هاتە ئەنجامدان ل رۆژا (25/9/2017), ئەڤ رۆژە بوویە رۆژەكا بریسقەدار وبویە رۆژەكا نوی دژیان ودیروكا كوردان دا وب حەزا خو ب رێژا پتر ژ (90%) گشت پرسی هاتە ئەنجامدان و ب رێژەكا نێزیكی 100% ژ مللەتێ‌ كورد گۆت بەلێ‌ بو سەرخوەبوونێ‌ و جودابوونێ‌.

خـالد ئـەحمەد بـادی

ل دەمێ‌ من لێنێرینەك ل ناڤەرۆكا سۆشیال میدیایێ‌ و ئەكاونت و پەیچان دكر؛ من دیمەنەكێ‌ بال كێش و سەیر دیت, ئەو دیمەن بۆ من بوو هزرەك كو بابەتەكی ل دۆر بنڤێسم، مەرەم ژ نڤێسینا بابەت و گۆتاران بۆ دیاركرنا راستییان و گەهاندنا پەیام و پێزانین و چاكییانە, ئەو كورتە ڤیدیۆ دیار دكەت كو ئەلهۆیەك یان بالندەكێ‌ شاهین یێ‌ ب هێز هێرشی مریشكەك و چیچەلۆكێن وێ‌ دكەت كو دبێژنێ‌ (كورككا مریشكێ‌ ). لێ‌ مریشك ئانكو كوركا مریشكێ‌ ب هەمی هێزا خۆ بەرگریێ‌ دكەت خۆ و چیچەلۆكێن خۆ دپارێزیت و ل دوماهیێ‌ ئەو هێزا بچویك یا لاواز ل سەر وێ‌ هێزا مەزن و بهێز سەردكەڤیت, ئەڤی دیمەنە بیرا مە ل زۆر رابردوو و مللەت و هەلوەستێن مرۆڤان ئینان، ل دەمێ‌ هێرش هاتینە سەر وەلات و خاكێ‌ وان ئێكسەر خۆ رادەست دكر و چ بەرگری نەكرن و ل دوماهیێ‌ تەسلیمی دوژمنان دبیت، لێ‌ ئەڤە وێ‌ چەندێ‌ دیار دكەن كو مللەت یان وەلات وتاك ئەگەر ل سەر راستیێ‌ بن، بێگومان دێ‌ سەركەڤیت بەرانبەر چ هێزا جیهانێ‌ بیت , لێ‌ ئەگەر مللەت یان وەلات یان تاك ل سەر شاشیێ‌ بن بێگومان دێ‌ شكەستن بەهرا وان بیت . دو نموونە گرێدایی گۆتارا مە، نموونەیا ئێكێ‌ گرێدایی ناڤخۆیی و شۆرشێن كوردان ل كوردستانا باشور ل سالێن شێستان حوكمەتا ئیراقێ‌ یا وی سەردەمی سۆپایێن ئیراق، لیبیا، ئوردون و سووریێ‌ و فەلەستین و چەندین سوپایێن وەلاتێن دی ئینابوونە سەر كوردستانێ‌ و شەڕێ‌ كوردان دكر، لێ‌ چونكو خودێ‌ ژێ‌ رازی مەلا مستەفا بارزانی ل سەر راستیێ‌ بوو و شۆرشێن كوردان و مللەتێ‌ كورد سەركەفتن ل سەر ڤان هەمی سۆپایان ئینا و كورد بسەركەفتن و دوژمن و داگیركەر شكەستن .نموونەیا دووێ‌ یا بچویك یا جیهانی دەمی ئەمریكا كو مەزنترین هێزا جیهانێ‌ بوو ل وی سەردەمی ڤیێتنام داگیر كری و دەستهەلاتێ‌ خۆ لێ‌ گێرا و كۆنترولا هەمی دەزگەه و ناڤەندێن ڤیێتنامێ‌ كرن، لێ‌ چونكو ڤیێتنامی ل سەر راستیێ‌ بوون، ئێكسەر ئەو هێزا بچویك و لاواز یا ڤێتنامی ل سەر مەزنترین هێزا جیهانێ‌ بسەركەفت كو ئەو بوو ڤیێتنام ل سەر ئەمریكا سەركەفت . ل ڤێرە ئەگەر ئەم هزركرنەكێ‌ بكەین دێ‌ بۆ مە دیار بیت كو ئەگەر ئەم هەڤدو بگرین و هەر دیسا ب راستی كار بكەین و دلسۆزیێ‌ د هەمی كاران دا بكەین بێگومان دێ‌ سەر كەڤین لێ‌ ئەگەر ئەم ل سەر شاشییان بین و حەز ژ وەلات و مللەتێ‌ خۆ نەكەین، بێگومان دێ‌ شكەستن بەهرا هەر مللەت و تاكەكی بیت. مە مانشێتێ‌ گۆتارا خۆ وەسا دیاركریە كو یێ‌ ل سەر راستیێ‌ بیت چەندێ‌ بێ‌ هێز بیت دێ‌ شێت یاسایێن سروشتی گوهۆریت. ل دوماهیێ‌ دیار كەین كو ئەگەر مار راست نەبیت ناچیتە د كونا خۆڤە, پەیاما مە بۆ مە و بۆ هەمییان فەرە باوەریێ‌ بدەینە خۆ و ب دلسۆزی كار بكەین بێگومان ئەو باوەری دێ‌ بیتە هێز و ئەو هێز دێ‌ ب سەركەڤیت.

خالد ئەحمەد بادی

دەمێ‌ دبیتە هەیڤا هەشت كو هەیڤا تەباخێ‌ یە ل هەر سال بیرا مە ل هەوێن ئەنفالان یێن رەشتاری دهێت وئەو هەمی كارەسات و نەهامەت و دەردەسەری یێن ب سەرێ‌ مللەتێ‌ كورد ئیناین ل بیرا مە دهێن, هەروەسا ل هەیڤا هەشتا هەر سالەكێ‌ ئەو دیمەنێن ئەنفال ئاوارەیی و جینۆساید رەڤین و رەوشێن خراب و ترسناك مینا كەڤالەكێ‌ نەخشاندی یان ژی مینا شاشەكا مەزن یا سینەمایێ‌ ئەو هەمی دیمەنێن نەخۆش و ب ترس و سەهم و كەشەفڕێت و دیمەنێن كوشتن و گرتن و چەكێ‌ كێمیاوی و بومبێن (عنقودی) و ناپالم و هێرشێن جێش و جاشان و هێرشێن فرۆكەیێن هەلیكۆپتر و فرۆكەیێن كارتۆنی و یێن سەمتی و راجیمە و تۆپ و تانك و مۆشەكێن جودا جودا هتد.. دهێنە پێش چاڤێن هەر كوردەكێ‌ دلسۆز و شۆرەشگێر و خەباتكەر كو ژیانا باژێرێن پاتان ل چادرگەهین مێردین و بەحركێ‌ و ل دەشت و بیابانێن كو خانیێن وان بانێ‌ وانان ئاسمان و بنێ‌ خانێ‌ ئەرد و تەقن و تۆز و ستری. ئەگەر هزكرنەكێ‌ دهەوێن ئەنفالێن رەشتاری یێن حوكمەتێن ئیراقێ‌ ب سەرێ‌ مللەتێ‌ كوردێ‌ جوامێر و بێ‌ گونەه دا ئیناین كو هەشت هەوێن ئەنفالان بوون, یا دروست و راست هەردەم حوكمەتا ئیراقێ‌ ئەنفال ب سەرێ‌ كوردان دئینان كو د هەمی قۆناغان دا لێ‌ د سۆردار بوون یان ژی ل هندەك دەڤەر و جهان بوون یان ئەنفالێن تایبەت بوون كو گرێدایی پرسەك یان وارەكێ‌ دەستنیشان كری بوون. لێ‌ ئەنفالا كو دبێژنێ‌ خاتیمە ژمارا وێ‌ ئەنفالا (8) هەشتێ‌ بوو و هەیڤا (8) بوو و ل سالا (88) ئانكو سالا (1988) بوو د ڤێ‌ ئەنفالێ‌ دا دوژمنان كەرب و كینا خۆیا پەنگاندی دارێتە سەر كوردان و كوردستانێ‌ و مینا هۆڤەك
مەزن و درندە و مینا گورگێن دەڤبخووین هێرش كرنە سەر كوردان و كوردستان هەمی وێرانكرن و باغ و بیستان و زەڤی و رەز هەمی سۆتن و خەلك گرتن و برنە دكەلهە و ئاخۆر و زیندان سەربازگەهان دا و هێلان برسی و تێهنی و كەرامەت و شەڕەفا كوردان ژی ژێ ستاندن و خوینا خەلكی رێشت بێ‌ و دلۆڤانی و گونەها كوردان ب تنێ‌ كو كورد بوون و ب كوردی دئاخفتن. دۆزا ئەنفالان مایە هەلاویستی، بەلكو هاتیە ژبیركرن و پشتگوه هاڤێتن و هەمی ئاوارە كۆمەتا ئیراقێ‌ قەرەبۆكرن و دۆزێن وان تەمام كرن و بادەكێن وانان سافی كرن مینا ئاوارێن كەمپا (الرفحە) ل سعوودی بوون كو شیعە مەزهەب بوون و ل ئاوارەیێ‌ نەبوون، بەلكو ژیانەكا شاهانە دبرە سەر حوكمەتا ئیراقێ‌ قەرەبوویێن خەیالی و زۆر مەزن دانێ‌ و چەندی د ژیانێ‌ دا بن دێ‌ كۆژمێن مەزن ب سەدان ملیۆنەهان مینا مووچەیی وەرگرن ژ ئیراقێ‌ و ئەو كرە بریار و چەسپاندن, لێ‌ ئاوارێن كوردان هیچ كوژمە و قەرەبوو وەرنەگرتینە، بەلكو دانپێدانێ‌ ژی ب دۆزا ئەنفال و ئاوارەیا كوردان ناكەن و بادەكا قەرەبۆ و ئەنفال و جینۆسایدێ‌ ب تەمامی یا هاتیە گرتن ژ لایێ‌ كۆمەتا ئیراقێ‌ ڤە. لەوما فەرە حوكمەت ولایەنێن سیاسی ومللەتێ‌ كورد ل هەرێما كوردستانێ‌ ب هەڤرا كار بكەن و پلانەكا ب هێز و خورستی دانن ژبۆ بەرز راگرتن و خۆمالیكرنا دۆز و بادەكا ئەنفال و ئاوارەیی و جینۆسایدا كوردان و بەلگەیێن پێدڤی و ب هێز كۆم ڤە بكەن و بدەنە دادگەهێ‌ و كومەلگەها ناڤدەولەتی و دۆزا كوردان دۆزا ئەنفال و ئاواەریی و جینۆسایدا كوردان بكەن دۆزەكا سەرتاسەری و دانپێدانێ‌ پێ بكەن و كورد ب مافێن خۆ شاد ببن و تاوانبار بگەهنە خلفا سێدارێ‌ و قەرەبۆیا هەمی ئەنفالبۆیان بهێتەدان كورد ببنە خودان دەولەت.

خـالـد ئـەحمەد بـادی

زانا و رەوشەنبیر و جیۆلۆجیی و دویڤچوویێن دیرۆكێ‌ ل جیهانێ‌ یێن دویڤچوونا بزاڤا مرۆڤان كری هەر ل دەستپێكا جیهانێ‌ هاتیەدانان و مرۆڤ ل سەر ڤی ئەردی ژیایین خالا سەرەكی یا كۆمڤەبوون و ل گەل ئێك ژیان و لێكگەهشتنا كۆمەلگەه و مرۆڤان، ب تنێ‌ داهاتیێن ئاڤێ‌ بووینە، ژ بەر وێ‌ پێدڤییا فەر یا مرۆڤان ب ئاڤێ‌ ژبۆ پێشەسازی و نێشتەجێكرن چاندن و ڤەخوارن كارپێكرن و بەرهەمێن ئاڤی و…هتد. هەر دیسا دەستپێكا دروستبوونا شارستانیەتێن مرۆڤان ل تەڤایا جیهانێ‌ ئاڤ كەرەستەكێ‌ هەرە كاریگەر بوو ژبۆ دروستبوونا ڤان ئیمپراتوریەت و شارستانیەتێن جیهانێ‌. د قۆناغێن دەستپێكا ژیانێ‌ دا تاكو چەرخێ‌ نۆزدێ‌ رەوشا سەقایێ‌ جیهانێ‌ زۆر یا باش بوو، لێ‌ ژ بەر زێدەبوونا مرۆڤان ل سەر رویێ‌ گۆیا زەمین یێ‌ چەرخێ‌ (20) كو رێژە گەهشتینە (8) هەشت ملیار مرۆڤان و بەر ب زێدەبوونێ‌ ڤەیە, كارتێكرنێن سەقایێ‌ جیهانێ‌ ب گشتی و ب تایبەت ل رۆژهەلاتا ناڤەراست زۆر كرینە سەر رەوشا باران و بەفر و كێمبوون و نەمانا ئاڤێ‌, پشتی سەقا تێكچوویی و سال بۆسالێ‌ ئاڤ كێم دبیت وەلاتێن زلهێز و بالادەست بەرەف وێ‌ ئاراستەیێ‌ چوون كو بەنداڤا دروست بكەن و ئاراستەیا كانی و رویباران بگوهۆڕن و ب تایبەت ئیران و توركیا, ل توركیا زۆر بەنداڤ دروستكرینە ل سەر رویبارێن دجلە ئانكو تێكرا ئانكو پێكڤە و بوش و فورات ئانكو فرە هات، ئانكو یێ‌ بەرفرەهە رویبارێ‌ ناڤبری و یا نەخۆشتر كو دوژمنان ئەڤ رویبارە بۆ خۆ بكارئیناینە و گرتینە و بەنداڤ ل سەر دروستكرینە كو هەردو رویبار یێن كوردانە و ژ ئاخا پیرۆزا كوردان دزێن و دەردكەڤن, پرۆژەیێ‌ گاپ توركیا ل سالا(1988) دەستپێكرییە و (23) بەنداڤ ل سەر دروستكرینە بەنداڤا ئێكێ‌ یا (ئەتاتورك) یا ئێكێ‌ یە ل سەر ئاستێ‌ رۆژهەلاتا ناڤین و یا سیێ‌ یە ل سەر ئاستێ‌ جیهانێ‌ و بەنداڤا ئەلیسۆ هەمی شینوارێن كوردان بەرزەكرن و هەمی ئاڤ توركیا گرت (حەجزكر) ل سەر ئیراق و سووریا و ل وی دەمی توركیا دگۆت دێ‌ فشارێ‌ ل سەر ئیراقێ‌ كەین ب رێكا ڤان بەنداڤان كو لیترا ئاڤێ‌ ب لیترا گازێ‌ بیت, ل ڤی دەمی یا دیار دبیت كو توركیا ئاڤێ‌ دگریت و بەری دو هەیڤان د ئەڤ سالە دا شاندەكێ‌ ئیراقێ‌ ب فەرمی سەرەدانا توركیا كر هەتا كو چەند شەشپالۆیێن ئاڤێ‌ بۆ ئیراقێ‌ بەرداین, ب بۆچوونا مە ل داهاتی دێ‌ شەڕێن مەزن ل دەڤەرێ‌ وجیهانێ‌ و ب تایبەت ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین پەیدابن و دێ‌ ئەڤ شەڕە ئانكو شەڕێ‌ جیهانی یێ‌ سیێ‌ دێ‌ شەڕێ‌ ئاڤێ‌ بیت. نیشانێن كرێت یێن هەیین د پرسا ئاڤێ‌ دا، چونكو رەوشا كەش و هەوایی یا خراب دبیت و سەقایێ‌ جیهانێ‌ یێ‌ بەر ب هشكاتیێ‌ و نەبوونا بەفران و بارانان ڤە دچیت و پێدڤی یا مرۆڤان بۆ ئاڤێ‌ هەر بۆ چاندنێ‌، دیسا بۆ ڤەخوارن و بۆ بكارئینانا رۆژێ‌ یا بەرەف زێدەبوونێ‌ ڤە دچیت و ژبەر ڤان ئەگەران مە گۆت پرسێن مە باس لێكرین مینا بومبێن ئاڤێ‌ یێن تەوقیت كری كو دبیت ل هەردەمەكی ب تەقیت.

خـالد ئەحمەد بـادی

2 ــــ 2

دوژمنان هەمی جۆرێن ئەنفالان ب سەرێ‌ كوردان ئیناینە و د هەمی قۆناغان دا و ئەنفال ب تنێ‌ ئەوە كوشتن و گرتن و رەڤینە، بەلكو ب وێ‌ ئاراستەیێ‌ هەمی جڤاك سەحدكەنە هەوێن ئەنفالان، بەلكو ئەگەر ب هویری و كویر سەحكەینە هەوێن ئەنفالان، بێگومان دێ‌ زۆر ئاراستەیێن دی یان زۆر دیتن و شلۆڤەیێن دی د ئەنفالان دا بینین، ب راستی هەوێن ئەنفالان هەمەجۆر و هەمی رەنگ بوون. باسكرن و شلوڤەكرنا هەوین ئەنفالان كوشتن و بنبڕكرنا كوردان بوو ب رێك و شێوازێن ڤەشارتی و نهێنی و هێدی هێدی كو دەمێ‌ گوندێن كوردان رادكرن و راستدكرن ل گەل ئەردی جۆرەكێ‌ ئەنفالێ‌ بوو, یان دەمێ‌ قوتابخانە نەدهێلا و ل گەل ئەردی راست دكرن ئەڤە ژ ئەنفالەكا دی بوو, یان ژی دەمێ‌ گورزێن كوشندە ل ئابۆرێ‌ كوردان ددا یان ژی دەمی رەز و زەڤی و ئاڤ و چەم هشك دكرن و سۆتن و خراب دكرن دهێلانە تێهنی یان ژی كانیك و رویبار و جۆك ل سەر دگرتن، ئەڤە ئەنفالان مەزنتر بوو, ئەنفالا دی كو دەمێ‌ دارستان و چیا و دۆل و نەهال و زۆزان و مێرگ دسۆتن و نە دهێلان، ئەڤە ژی ئەنفالەكا دی یا مەزنتر و ترسناكتر بوو, یان دەمی دوژمنان هێرش دكرن و دیرۆك و شینوار و كولتوور و شۆنگر نەدهێلان، بەرزە و بن ئەرد دكرن نە دهێلان د هەبوونێ‌ دا, یانژی دەمی كورد ژ داهێنان و زیرەكاتی و خۆرستی و جوانی و مرۆڤایەتیێ‌ بێ‌ بەهردكرن، ل وی دەمی پرس دهاتە گوهۆرین و كەتوار و دۆرهێلەكێ‌ راست و دروست دكەفتە د جێ‌ بەجێكرنێ‌ دا و ل وی دەمی هەر ئەنفالەك دبوو سەدان ئەنفال، هەر چیرۆكەكا ئەنفالێ‌ دبوو راستیەك و دكەفتە د وارێ‌ راست و دروست دا. ئەنفالا كوردان بلا مە كربایە دێكیۆمێنت و كربایە د ناڤا فەرهەنگێن مەزن و ئینسكلۆپیدیایێن بەرفرەه و مەزن دا، كو ب وان پێزانینێن بەرچاڤ دا كو پێزانیێن دروست  و راست بدەن و دیرۆكەك ب گۆرێن ب كۆم بهێتە تۆماركرن و ببنە باشترین و گرنگترین بەلگە و دێكیۆمێنت ژبۆ نیشادانا وان ئانكو وان بەلگەیان بۆ مللەتێن بیانی جڤاكا ناڤدەولەتی بدەن كو بزانن قەبارێ‌ وان كارەسات و نەهامەتان یێن ب سەرێ‌ كوردان ئینانین ل هەوێن ئەنفالان و دروستكرنا وێ‌ جینۆسایدێ‌ ل سەر كوردان. مللەت و وەلاتێن بیانی چ دیرۆك و بەلگەیێن پێدڤی نینن كو دیرۆكا خۆ تۆمار بكەن، لێ‌ بەروڤاژی وێ‌ چەندی ئەو وەلاتێن ناڤئینایی ئانكو وەلاتێن بیانی بۆ خۆ دیرۆكەكا مەزن چێدكەن و شانازیێ‌ پێ‌ دبەن، هەر دیسا مفایێن ماددی و مەعنەوی ئانكو مفایێن دارایی و پارەی، ورەیی، ریكلامی ژی ژێ‌ دكەن. پەیاما مە یاكو ئاراستە دكەین بۆ جهێن شۆلەژێ‌، هەروەسا جهێن بریارێ‌ و هەمی یێن كو حەز ل وەلاتێ‌ خۆ كوردستانێ‌ دكەن ژدل كار ل سەر بكەن، مینا بۆردەكێ‌ بهێز و جۆراوجۆ و ژ پێكهاتێن جڤاكێ‌ و هەمی لایەنێن كوردستانی و كەس و رێكخراو و گرۆپێن پەیوەندیدار دابمەزرینن و ئەو بۆردە یان گرۆپە بهێنە پشتەڤانیكرن ژ لایێ‌ جهێن شۆلەژێ‌ ڤە كو ل سەرتاسەی كوردستانێ‌، هەروەسا ل سەر ئاستێ‌ ژدەرڤە ژی كار بكەن و دۆزا كوردان یا رەوا كو دۆزا ئەنفال و جینۆساید و ئاوارەییا كوردان تۆمار بكەن، دۆزا رەوا یا كوردان بكەنە دۆزەكا نێڤدەولی و ل سەر ئیراقا تاوانبار بسەپینن و كورد ب مافێن خۆ شاد بن، هەروەسا دوژمن و تاوانبار ژی ب مافێن خۆ شاد ببن، بگەهنە بەردەستێ‌ دادوەریێ‌ و بگەهنە سزایا خۆ دا كو ببنە عیبرەت بۆ هەمی رژێمێن دكتاتۆر, لەوما دبێژم ئەنفال برینێن كویرن و دەردێن  بێ‌ دەرمانن.

خالد ئەحمەد بادی

1 ــــ 2

هەوێن ئەنفالان یێن دژی مللەتێ‌ كورد یێ‌ ئارام و بەلەنگاز هاتینە ئەنجامدان كو ژ لایێ‌ رژێمێن ئیراقێ‌ یێن ئێك لدویڤ ئێك ڤە ل سالێن چل و پێنجییان و د هەمی قۆناغان دا ب چ شێوە ناهێنە باسكرن هەروەسا ناهێنە ژبیركرن, ب فەر دبینم بەردەوام ل سەر بۆیەرێن ب ترس و رەشتاری یێن ئەنفالێن سالا (1988) بنڤێسم و بخوینم و بەلاڤ بكەم، چونكو دبیت ئەڤ نفشێ‌ نوكە و یێ‌ بەرێ‌ ژی ب دروستاهی بۆیەرێن ئەنفالان نە بهیستبن و بەلكو گوه لێ‌ نەبیت و گوه لێ‌ نەبوویە, بەلێ‌ زۆر یا گرنگە خودانێن قەلەمان و خودانێن هزر و بیران، بتایبەت یێن د ناڤ بۆیەرێن ئەنفالان دا بەردەوام وان چیرۆك و چیڤانۆك و سەرهاتیێن ئەنفالان، هەر دیسا یێن شۆرشێن كوردان بنڤێسن و هەر بنڤێسن و بەلاڤ بكەن، هەر دیسا دێكیۆمێنت بكەن دا كو ئەڤ دیرۆكە و ئەڤ شۆرشا كو ل هەوێن ئەنفالێن سالا (1988) نە هێنە ژبیركرن و بهێتە تۆماركرن دا كو بەرەبابێن داهاتی و نفشێن كوردان مفایی ژ ڤان تۆمار و دێكیۆمینت و بۆیەران ببینن و مافێ‌ شۆرشڤان و ئاوارەیان نەهێتە بەرزەكرن، هەردەم ئەڤ داستانا مەزن و خۆراگریا خەباتكەر و پێشمەرگێن قەرهرەمان و ئاوارەیێن بێ‌ بەهر ل بەرچاڤ بیت و دا كو بنەمال و زارۆكێن وان ژی ب ڤێ‌ پەروەردەیا جوان و نازك و دلسۆزانە بهێنە پەروەردەكرن. دانانا پلانا ئەنفالان و جینۆسایدا كوردان تایبەت ل كوردستانا باشۆر یا بێ‌ بنەما و پشتەڤان نەبوون، بەلكو پلانا ئەنفالان ب سالان هاتیە دانان و هەر ژ حوكمەتێن بەرێ‌ یێن ئیراقێ‌ هەتا كو بەعسا فاشست و سەدامێ‌ دكتاتۆر جه بجه كری و دیمەنێن ئەنفالان زۆر د جەرگبر و ب سەهم بوون، پشتی پلانا وانان ب داوی هاتی و بتایبەت پشتی راوەستاندنا جەنگ و شەڕان ئیراق و ئیرانێ‌ ئێكسەر رژێما ئیراقا گەنی لەشكرێ‌ خۆ ب چەكێ‌ گران ژ بەرۆكێن شەڕی ڤەكێشان و ئینانە كوردستانێ‌ وكەسێن بێگونەه و سڤێل پێ‌ كوشتن، دەسپێك ژی ل دەڤەرا سەرگەل و بەرگەل یێن دەڤەرا پارێزگەها سلێمانیێ‌ دەستپێكرن و هەتا كو گەهشتیە دەڤەرێن دی و دەڤەرا بەهدینان. بۆچی دبێژنێ‌ هەوا هەشتێ‌ (8) یا ئەنفالان، چونكو هەوا هەشتێ‌ ل دەڤەرا بەهدینان پارێزگەها دهۆكێ‌ بوو و بەری وێ‌، ئانكو (7) حەفت هەوێن دی یێن ل دەڤەرێن دی یێن كوردستانێ‌ هاتینە ئەنجامدان، ل پارێزگەهێن كەركووك، سلێمانیێ‌ و هەڤلێرێ‌ و هەوا هەشتێ‌ ئانكو (خاتیمە) یا هەوێن ئەنفالان ل بەهدینان بوو ب كو هاتبوو بناڤ كرن بۆ ئەنفالا هەشتێ‌ كو حوكمەتا ئیراقا گەنی ل سەر خۆ كریە مال كو هەشت ئەنفال كرینە و ب هزاران بەلگە و دێكیۆمینت و گرۆڤە هەن. ئەگەر سەحكەینە پەرتووكێن ئاسمانی كو رێك ل كوشتن و خوین رێشتنا مرۆڤان گرتیە و ب نە دروست كوشتنا مرۆڤان وخوین رێشتنا مرۆڤان، ب تایبەت كەسێن سڤێل و بێگونەه و وەلاتیێن ئاسایی كو هەمی ئایینان حەرام كریە, وەكی ئایینێ‌ پیرۆزێ‌ ئیسلامێ‌ گۆتی هەر كەسەكێ‌ بێگونەهەكی بكوژیت وەكی وێ‌ چەندێ‌ یە هەر وەكی وی هەمی مرۆڤ كوشتین و هەر كەسەكێ‌ هاریكاریا كەسەكی بكەت و ژمرنێ‌ قورتال كەت، ئەڤجا چ ب رێكا چارەسەریێ‌ بیت یان ئارێشەكا وان چارە كەت یان هەر رێكەكا بیت كو خوین نەهێتە رێتن هەر وەكی وی مرۆڤ هەمی ساخكرینە ڤە..

خـالـد ئـەحمەد بـادی

وەكو د ئاوێنە و خۆدیكان دا دیار، چ تشت یان بیاڤ ل رۆژهەلاتا ناڤەراست یێ‌ بەرقرار نینە و هەر ئەندازەكا دهێتە دانان بۆ چارەكرنا پرسگرێك و ئاریشەیان و هێمنكرنا رەوشا گشتی یان دا كو د بەرژەوەندیا هەمی لایەنان دا بیت، یان كو تشتەك و ئەندازەكا نوی و گشتگیر بیت، دێ‌ ئێكسەر هەڤركیەكا دی یان پرسگرێكەكا دی پەیدا بیت ل رۆژهەلاتا ناڤەراست دێ‌ هەمی دۆز و ئاریشە و هەڤڕكییان بەر ب پاشڤە بەت, هەڤڕكیێن مەزن و پرسگرێكێن گشتی و ناكۆكیێن وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤەراست زۆرن، مینا ناكۆی و دۆزا ئیسرائیل و فەلەستین و دۆزا كوردان ل هەر چار وەلاتێن ئیرانێ‌، ئیراقێ‌ ، سووریا و توركیا ئاریشە و ناكۆكیێن ئیران و هندەك وەلاتێن هەڤسوو و عەرەبی و ئاریشەیا لبنان، سووریا، ئیران، ئیمارات و گزیرتەیێن سومەتڕە، بۆمەترە، ئەبۆ مووسا، توركیا، یۆنان، ئیراق، كویت، یەمەن، سعوودیە و ئاریشەیێن ئیسرائیل و فەلەستین و ژێكنەگرتنێن دەولەتێن عەرەبان و.. هتد . پرۆژەیێن ئایولۆجیێن كو ل رۆژهەلاتا ناڤەراست پەیدا بووین د چەرخێ‌ بۆری دا هەمی ژ راستێ‌ بۆ چەپی و زێدەباری كو هەمی سنوور بەزاندن، ئانكو سنوورێن وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤەراست بەزاندن و كەفتنە د كەتوارێ‌ هەی دا، ئانكو هەمی ئەو رەوش بوونە كەتوار د رۆژهەلاتا ناڤەراست دا, هەر دەمێ‌ نەخشێ‌ ئەندازەیەكا باش بۆ رۆژهەلاتا ناڤەراست بهێتەدانان، هندەك پرسگرێك و نویاتی و خۆسەپاندن پەیدا دبن ژ لایێ‌ هندەك هێزێن ناڤخۆیی ڤە و هندەك هێزێن زلهێز و مەزن یێن دەرەكی، ئەڤە وێ‌ چەندێ‌ بۆ مە دیار دكەت كو خالا هەرە سەرەكی كو خالان دانینە سەر پیتان؛ ئەڤەیە كو بەرژەوەندیخواز دبنە رێگر و پتر ئاگری گەش دكەن و ل شوینا ئاڤێ‌ ب ئاگری دا بكەن بەروڤاژی گازێ‌ ب ئاگری دا دكەن, زۆر ئەگەر هەنە كو ئەڤ نەخشەیێ‌ ئەندازەكری یێ‌ كو بۆ رۆژهەلاتا ناڤەراست دهێتە دانان سەرناگریت، چونكو پرسێن نەزانینێ‌ ل ناڤ رۆژهەلاتا ناڤەراست دزۆرن و پرسێن مەزهەبی و ناڤچەیی و ئایینی و نەتەوەیی د زۆرن، ئەڤ ناكۆكیێن گشتی یێن ل سەری مە باس لێ‌ كرین دێ‌ بنە شەنگستە بۆ ئاخفتنێن مە و ژبەر ڤان نەزانین و نەڤیان و نەتەوەپەرستی و توندرەوییا مەزهەبی ئایینی، نەتەوەیی مافێن كوردان ژی هاتینە خوارن و بن پێكرن و كوردان زۆر خزمەتا پتریا نەتەوە و ئایین و مللەتان كری یە، لێ‌ رەگەزپەرستی كارتێكرنەكا مەزن ل سەر ڤان پرسان كریە و چەندین خالێن مە باس لێ‌ كرین ل رۆژهەلاتا ناڤەراست جێ‌ بەجێ‌ نەبن و مافێن نەتەوە و ملەتان نەدەنێ‌، دێ‌ هەمی نەخشە و بریار شكەستنێ‌ بخۆڤە ئینن, شەڕ د بەرژەوەندیا چ لایەكی دا نینە و هەمی پرسگرێك و ئاریشە دێ‌ ب دانوستاندن و ل سەر مێزا دانوستاندنان هێنە چارەسەركرن و بلا ب تنێ‌ هەمی كار بۆ پرسێن ئێكرێزیا گەلان و مرۆڤایەتیێ‌ بكەن. ل داویێ‌ دێ‌ بێژین ئەگەر بۆ خۆ پرۆسا ئەورۆپا بكەینە رێنشادەر كو ب زانست و زانینێ‌ و پەروەردە گەهشتە بلندترین ناڤەندێن بریاردانان ل جیهانێ‌. دانانا نەخشەیێ‌ ئەندازەیا رۆژهەلاتا ناڤەراست دێ‌ رەوشا رۆژهەلاتا ناڤەراست ئارام و پێشكەتی كەت و دێ‌ خەلك و مللەت و وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤەراست ب ئارامی و پێشكەفتن و ئازادی ژین و دێ‌ كەڤنە د رەوشەكا خوش و شاد دا و دێ‌ هەمی ب مافێن خۆ یێن رەوا شاد بن.

خالد ئەحمد بادی

دكەتوارێ‌ ژیانا گشتی دا سیستەمەك هەیە و ژیان ل دویڤ بڕگە و خالێن وی سیستەمی برێڤە دچیت، هەروەسا یاسایەك هەیە و ل گۆر بڕگە و ماددەیێن وی یاسایی كاروبار و كریار و كاروانێ‌ ژیانێ‌ بریڤە دچیت, لێ‌ هەردەم سوپرایز و كارێن ژ نشكەكی ڤە دروست دبن و ل مەیدان و قادا ژیانێ‌ خۆ ب كاریكتەر و قارەمان دیار دكەن و شیان و چالاكی یێن خۆ بەرچاڤی خەلكەكی دكەن و بۆ هەمییان دیار دكەن ئەم خودان شیانین و دێ‌ پەیڤا مە بسەر هەمییان كەڤیت و دێ‌ هەفسارێ‌ كاران د دەستێ‌ مە دا بیت و دێ‌ شەمەندەفرا خۆ بەرەف وی ئاراستەیی بەین یا مە بڤێت. ل ڤێرە بۆ مە چەندین راستی و ئاراستە دیار دبن كو چ ئالیەتە ڤان ئاراستەیان چێدكەت ئەو ژی سێ‌ جەمكان دئینیتە بیرا مە سیاسەت و ئابۆر و بەرژەوەندی كو ل ناڤبەرا هەمی تاك و گرۆپ و مللەت و وەلات و جڤاكان دا هەنە و ژیانێ‌ بەرەف گوهۆرینێ‌ دبەت و سۆزان بن ئاخ دكەت و رێكەفتنامەیا كانسل دكەت و پەیڤان دادعویریت و راستییان بەرزە دكەت. مانشێتێ‌ مە ل (13خزیرانا سالا 2025) چ رویدایە, ڤێ‌ دیرۆكێ‌ ل سپێدەهییا رۆژا ئەیینی یا سێزدەیی هەیڤا شەش ئیسرائیلێ‌ هێرشەكا زۆر ب هێز و مەزن و بەرفرەه ب مۆشەك و بومبە و درۆن و فرۆكەیان كرە سەر ئیرانێ‌ و باژێرێن تەهران و زۆر باژێرێن دی و هێرشا ئیسرائیلێ‌ چەندین دامودەزگەهێن لەشكری و بنگەهێن ئەتۆمی و كارگەهێن دروستكرنا مۆشەكێن بالیستی یێن ئیرانێ‌، هەروەسا چەندین سەركردە و زانایێن ئەتۆمی یێن ئیرانێ‌ كرنە ئارمانج و كوشتن و هەر ل لێدانا ئێكێ‌ نێزیكی (30) زانا و پلەدار و فەرماندێن ئیرانی كوشتن, هەروەسا هەر ل وێ‌ رۆژێ‌ و بەرامبەر ڤان هێرشان ئیرانێ‌ هێرشەكا بەرفرەه و مەزن كرە سەر ئیسرائیلێ‌ و تەلئەڤیڤ حەیفا و زۆر باژارێن دی و د ڤان هێرشێن ئیرانێ‌ دا بۆ سەر ئیسرائیلێ‌ دا چەندین خانی و ئاڤاهی و جهێن گشتی خراب كرن و هەڕفاندن و شەڕ بەردەوام بوو كو ب شەڕێ‌ هەوایی ئانكو شەڕێ‌ مۆشەكی و هێرشێن ئیران و ئیسرایلێ‌ بەردەوام بوون, هەمی لایان داخۆیانی دان و ئەمریكا ما وەكو بەرێخودەرێ‌ شەڕێ‌ دولایەنی لێ‌ ل پشت ڤی شەڕی ئەمریكا و رۆسیا و بریتانیا دەست ل پشت هەنە و هەڤڕكیێن ڤان وەلاتێن مە ناڤ لێئینایی د بەردەوامن و ل پشت پەردان و ل ژۆرێن تاری و ل پشت دیواران كار بۆ دهێتەكرن، ئەڤە ژی ب تنێ‌ بۆ وان پرسێن مە ل سەری باسكرین كو بەرژەوەندیێن تایبەت, پاشە ئەمریكا ب سیناریۆیا خۆ یا كو ل بنگەهێن ئەتۆمی یێن فوردۆ و ناتانز و ئەسفهەهان دایی شەڕ ب داوی ئینا و هەردو لایەنان یێ‌ ئیسرائیل و ئیرانێ‌ داخوازا دانوستاندنان كرن. ب راستی شەڕ د بەرژەوەندیا چ لایەكی دا نینە و هەمی پرسگرێك و ئاریشە دێ‌ ب دانوستاندن و ل سەر مێزا دانوستاندنان هێنە چارەسەركرن و بلا ب تنێ‌ هەمی كار بۆ پرسێن ئێكرێزیا گەلان و مرۆڤایەتیێ‌ بكەن .

خـالد ئەحمد بـادی

مانشێتێ‌ گۆتارا مە؛ دبیت یێ‌ سەرسام و عەجێب بیت، لێ‌ د ناڤەرۆكا مانشیتی دا وێ‌ چەندێ‌ دیار دكەت جەنگ و شەڕێ‌ سێ‌ ئەلیفا ئانكو شەر ل ناڤبەرا سێ‌ وەلاتان كو وەلاتێ‌ (ئەمریكا، ئیسرائیل و ئیران), پشتی ئیسرائیلی یا دەولەتەك دامەزراندی ل سالا (1948) و تا نوكە ل ناڤبەرا هەردو هێز و جەمسەران دا هەڤڕكیێن بهێز هەنە و ئەڤ هەڤڕكییە یێن مەزهەبی و ئایینی و سیاسی و ناڤچەیینە، هەروەسا بەرژەوەندخوازینە، هەر دەولەتەك یان پارتەك یان دەزگەهەك یان دەستهەلاتەك دروست ببیت، بێ‌ گومان ژ ڤالاهیەكێ‌ یە یان ژ كێماسیەكێ‌ یە و دروستبوونا ئیرانێ‌ و گوهۆرینا دەستهەلاتێ‌ ژ شاهاتی بۆ دەستهەلاتێ‌ خودانێن عەماما دبیت ئەو ژی ژ ڤالاتیەكێ‌ و پێدڤییەكێ‌ هاتبیت، دبیت هەبوونا دەستهەلاتێ‌ رژێما عەماما ژ پێدڤیی و لاوازبوونا ئیسلامێ‌ بیت ل وی سەردەمی و ل دەمێ‌ هەولدان دهێنەكرن بۆ وەرگرتنا دەستهەلاتی یان ژی دروستكرنا دامودەزگەهەكی یان پارتەكێ‌ دێ‌ هەمی هەولان دەیی كو شۆنگرەكی یان هاریكاری و پشتەڤانیەكا موكم و بهێز كۆمڤە بكەیی و خودانێن عەماما ژی پشتبەستنا خو كرە سەر هندەك لایەینێن زلهیز ژبۆ بدەستڤەئینانا دەستهەلاتەكا نوی یا ئیسلامی ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤەراست و جیهانێ‌ و ل هەر دەمەكی پشتەڤانی ل تە بهیتەكرن، بێگومان دێ‌ یێ‌ بێ‌ بڕیار بیت بەرانبەر لایەنێ‌ دی، لدویڤ ژێدەران ئیران ژ وان رێكەفتنان دەركەفت و بەرەف ئاراستایەكا دی چوو و ل ڤی دەمی زۆر بهانە دیار بوون و ئیرانێ‌ زۆر مایتێكرن ل هەمی دەڤەر وجهان دا كر و ژ بەر ڤان خالێن مە ب شێوەكێ‌ ئاشكەرا باس لێ‌ كری، بۆ مە دبنە بەلگە كو سیناریۆیێن گرنگ و هەستیار ل پشت شەڕ و جەنگێ‌ هەر سێ‌ ئەلیفا، هەیە ئانكو هەرسێ‌ وەلاتان دا هەیە ژبەر كو چونكو ئیران بەرەف ئاراستایەكا ترسناك و ب هێز و هەستیار ڤەچوو و مایتێكرن د هەمی جه و دەڤەر و دەولەتان دا كرن و ئیسرائیل و ئەمریكا ب شێوەكی هشیاركرنێ‌ دربێن لەشكری ئاراستەیی ئیرانێ‌ كرن. ل (13خزیرانا سالا 2025) ئانكو ل (13, 6, 2025) ل ڤێ‌ دیرۆكێ‌ ل سپێدەهییا رۆژا ئەیینی یا سێزدەیی هەیڤا شەش ئیسرائیلێ‌ هێرشەكا زۆر ب هێز و مەزن و بەرفرەه ب مووشەك و بومبە و درۆن و فرۆكەیان كرە سەر ئیرانێ‌ و باژێرێن تەهران و زۆر باژێرێن دی، هێرشا ئیسرائیلێ‌ چەندین دامودەزگەهێن لەشكری و بنگەهێن ئەتۆمی و كارگەهێن دروستكرنا مۆشەكێن بالیستی یێن ئیرانێ‌، هەروەسا چەندین سەركردە و زانایێن ئەتۆمی یێن ئیرانێ‌ كرنە ئارمانج و كوشتن، هەر ل لێدانا ئێكێ‌ نێزیكی (30) زانا و پلەدار و فەرماندەیێن ئیرانی كوشتن، هەروەسا هەر ل وێ‌ رۆژێ‌ و بەرامبەر ڤان هێرشان ئیرانێ‌ هێرشەكا بەرفرەه و مەزن كرە سەر ئیسرائیلێ‌ و تەلئەڤیڤ و حەیفا و زۆر باژارێن دی، د ڤان هێرشێن ئیرانێ‌ بۆ سەر ئیسرائیلێ‌ دا چەندین خانی و ئاڤاهی و جهێن گشتی خراب كرن و هەڕفاندن و شەڕ بەردەوام بوو كو ب شەڕێ‌ هەوایی ئانكو شەڕێ‌ مۆشەكی و هێرشێن ئیران و ئیسرایلێ‌ بەردەوام بوون, هەمی لایان داخۆیانی دان، ئەمریكا ما وەكو بەرێخودەرێ‌ شەڕێ‌ دولایەنی لێ‌ ل پشت ڤی شەڕی وەلاتێن ئەورۆپی و ئەمریكا، هەروەسا رۆسیا و بریتانیا دەست ل پشت ڤی شەڕی هەنە و ژ نێزیك هایداری دەڤەێ‌ ب گشتی و ب تایبەت شەڕێ‌ ئیسرائیل و ئیرانێ‌ دكەن، هەڤڕكیێن ڤان وەلاتێن مە ناڤ لێئینایی د بەردەوامن و ل پشت پەردەیان و ل ژۆرێن تاری و ل پشت دیواران كار بۆ دهێتەكرن، ئەڤە ژی ب تنێ‌ بۆ وان پرسێن مە ل سەری باس لی كرین كو بەرژەوەندیێن تایبەت، پاشان ئەمریكا ب سیناریۆیا خۆ یا كو ل بنگەهێن ئەتۆمی یێن فۆردو و ناتانز و ئەسفەهان دایی شەڕ ب داوی ئینا و هەردو لایەنان یێ‌ ئیسرائیل و ئیرانێ‌ داخوازا دانوستاندنان كرن و ل دوماهیێ‌ ب تنێ‌ مێزا بازنەیی دێ‌ هەر ئارێشەكێ‌ چارەسەر كەت.