سوپاسالارێ بەرێ یێ ئیراقێ هۆشداری ل دۆر دەربازكرنا پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی ددەت و رادگەهینیت كو ل حالەتێ پەسەندكرنا وێ پڕۆژەقانوونێ، دێ ئیراق كەڤیتە قەیرانەكا مەزن، ژ بەر كو ب دیتنا ئەمریكا ب دەركرنا وێ قانوونێ تشتەك ب ناڤێ سەروەرییا ئیراقێ نامینیت.
بابەكر زێباری، سوپاسالارێ بەرێ یێ ئیراقێ گوت» وەسا دیارە ژ دەرڤەی ئیراقێ خواستەك هەیە بۆ دەربازكرنا پرۆژەقانوونا حەشدا شەعبی، عەلی لاریجانی ژی بۆ وێ پرسێ هاتیە ئیراقێ، چونكە ئیران پشتەڤانییا حەشدا شەعبی دكەت و دخوازیت ئەو پرشۆژە قانوونە بهێتە دەربازكرن و پەسەندكرن. نوكە دیارە بزاڤ یێن هاتینە چڕكرن بۆ دەربازكرن وێ پڕۆژە قانوونێ و بزاڤ دهێنە كرن ژی بۆ دەربازكرنا وێ، بەلێ هەكە ئەڤە بهێتە كرن دێ زیان بۆ هەبن، چونكە دووماهی هشداری ب ئیراقێ هاتیە دان، ب تایبەت ئەمریكا پێخوەش نینە و ل گەل پەسەندكرنا وێ پڕۆژەقانوونێ نینە و ب دەركرنا وێ قانوونێ دێ ئیراقێ ل بەرانبەر ئەمریكا راوەستیت».
زێباری دوپاتكر ژی» بۆ دەربازكرنا وێ پڕۆژە قانوونێ دڤێت پرس ب كورد و عەرەبێن سوننە ژی بهێتە كرن، چونكە نە كورد و نە عەرەبێن سوننە ل گەل پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی دا نینن، عەرەبێن شیعە ژی د ناڤخوە دا ل سەر هەڤڕا نینن، هەر سەركەشییەك سەبارەت ڤێ چەندێ دێ زیانێ گەهینیتە ئیراقێ».
دیاركر ژی» ب دیتنا من د ڤان رۆژاندا دێ فشار بۆ دەربازكرنا پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی زێدەتر بن، تێناگەهم ژی بۆچی پێداگری ل سەر دەركرنا وێ پڕۆژەقانوونێ دهێتە كرن؟ ژ بلی وێ چەندێ ژی، چەند گرۆپەكن ل دناڤ حەشدا شەبی ڤی كاری دكەن و نازڤرن بۆ بڕیارا دەولەتێ. بەلێ ل دووڤ دیتنا ئەمریكا هەمە پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی بهێتە بهێتە دەربازكرن، تشتەك نامینیت ب ناڤێ سەروەرییا ئیراقێ و دەزگەهێن دەولەتی».
ب باوەرییا بابەكر زێباری، هەكە ئەو پڕۆژە قانوونە بهێتە دەربازكرن، دێ قەیرانەكا مەزن ل ئیراقێ دروست بیت.
ئەڤە د دەمەكیدایە كو ئەمریكا زێدەتر ژجارەكێ ب فەرمی دژایەتییا خوە بۆ دەربازكرنا پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی دیاركریە و هندەك ژ ژێدەران ژی باس ل وێ چەندێ دەن كو ئەمریكا گەفە وێ ئێكێ كریە هەكە ئەو پڕۆژە قانوونە بهێتە دەربازكرن، دێ سزایان ل سەر ئیراقێ یان دەزگەه و كەسایەتیێن ئیراقی سەپینیت. بەلێ د بەرامبەر دا ل رۆژا ئێكشەمبی 17/8/2025، هادی عامری، فەرماندێ میلیشیا بەدر راگەهاند كو دێ ب جلكێن حەشدا شەعبیڤە چنە دناڤ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێدا و پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی دەرباز كەن.
پیشتر هاتبوو راگەهاند كو ئەگەرێ دلگرانییا ئەمریكا ژ پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی بۆ وێ چەندێ دزڤریت كو ئەو پڕۆژە قانوونە دێ بیتە ئەگەرێ ب هێزبوونا هەژموونا ئیرانێ و میلیشیێن سەر ب ئیرانێڤە، ژ بلی وێ چەندێ دەستەیا حەشدا شەعبی ژی دكەت دەستەیەكا هەڤشێوەیێ وەزارەتا بەرگرییا ئیراقێ.

جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ راگەهاند: ئومێد هەیە ل كۆمبوونا سێشەمبی 19/8/2025 جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ بڕیارێ ل سەر هانرتنا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ بدەت.
شاخەوان عەبدوللا، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گوت» پەترۆل ئاستەنگ بوو ل پیشبەری كێشەیا مووچەی، بەلێ ئەو دۆسێیە هاتە چارەسەركرن و نوكە هاتە داخستن و ب هنارتنا پەترۆلی، راستەوخوە دێ مووچە هێتە خەرجكرن.
سەبارەت مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ یێن هەردو مەهێن شەش و حەفت یێن ئەڤسالە، شاخەوان عەبدوللای گوت» ئەو دو مووچە ژی دێ هێنە خەرجكرن».
جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ باسێ كێشەیەكا دی یا مووچەی كر، ئەوژی داهاتێ ناڤخوەیە، سەبارەت وێ چەندێ گوت» ئەوژی هاتە چارەسەركرن».
شاخەوان عەبدوللای باسێ كۆمبوونەكا بەری چەند رۆژان ل گەل محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ كر و گوت» سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ باس ل وێ چەندێ كر ئەو پێنگاڤێن ب لەز یێن هەرێما كوردستانێ و ئەو پێشڤەچوونێن هەین، ەكریە مە ئومێد هەبیت ل چەند رۆژێن داهاتی كێشەیا مووچەی چارەسەر ببیت».
ل رۆژا 13 ڤێ مەهێ، وەزارەتا سامانێن سروشتی ل هەرێما كوردستانێ راگەهاندبوو» ل گەل وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ ل سەر هنارتنا پەترۆلی رێككەفتین و 50 هزار بەرمیل دێ بۆ بكارئینانا ناڤخوەیی بیت. كۆنووسا رێككەفتنێ ژ ئالیێ 23 كەسایەتیێن شاندێن هەردو ئالییان هاتبوو ئیمزاكرن كو 17 ژ وان ئەندامێن شاندێ وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ بوون».

حوكمەتا ئیراقێ بزاڤێن خوە بۆ دیاركرنا دووماهی خالا رێكا گەشەپێدانێ چڕكریە. پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ ژی دبێژیت: لژنەیا دانوستاندكارا هەڤپشك ل گەل هەرێما كوردستانێ هەیە بۆ دیاركرنا وێ خالێ ل سنۆرێ توركیا.
باسم عەوادی، پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانیدا راگەهاند» هەرێما كوردستانێ پشكەكا رەسەنە ژ ئیراقێ، لەوما لژنەیا دانوستاندكار د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرالی و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هاتیە پێكئینان، بۆ رێككەفتنێ ل سەر دووماهی خالا پێكڤەگرێدانا رێكا گەشەپێدانێ ب توركیا».
پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ گوت ژی» گەشبینین بۆ گەهشت ب رێككەفتنێ ل دۆر دووماهی خالا پڕۆژەی، كو بابەتەكێ تەكنیكییە و گرێدایە ب رێڕەوی، تێچووی، دابینكرنا هێلێن شەمەندەفەرێ و پێدڤیێن تەكنیكی یێن دی».
بەری چەند رۆژان محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ سەرۆكایەتییا كۆمبوونەكێ ل گەل لژنەیا تایبەت یا پڕۆژەیێ رێكا گەشەپێدانێ كربوو.
ب گۆڕەی بەیاننامەیەكا نڤیسینگەها سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، ئێك ژ ئارمانجێن كۆمبوونێ، دەستپێكرنا پرۆسەیا نووژەنكرنا هێلا ئاسنی فاو بۆ پێشابیرێ بوو.
پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ رۆهنكر ژی» مەبەست ژ هێلا ئاسنی فاو – پێشابیر، هەموو هێلێن شەمەندەفەرێ ل ئیراقێ، بەلێ هندەك ژ هێلان دێ هێنە نووژەنكرن و هندەك هێل ژی بۆ دەرڤەی باژێران دێ هێنە ڤەگوهاستن».
دیاركر ژی» چەند پشكەكێن نوو ژ هێلا شەمەندەفەرێ ل بەندەریچ فاو تاكو دووماهی خالا هێلێ ل بەسرە دێ هێنە دروستكرن، هێلەكا نوو یا شەمەندەفەرێ ژی ل دووماهی خال ل رەبیعە بۆ خالا پێكڤە گرێدانێ ل سەر سنۆرێ ئیراقێ و توركیا دێ هێتە دروستكرن».
درێژییا رێكا گەشەپێدانێ هزار و 200 كیلۆمەترە پێكدهێت ژ هێلێن ڤەگوهاستنا كەلوپەلان، گەشتیاران و هێلا ئاسنی، ل بەندەرێ فاو ل پارێزگەها بەسرا ڤەدگریت هەتا ناڤ ئاخا توركیا. خەرجییا پڕۆژەی ب 17 ملیار دۆلاران هاتیە خەملاندن، شوان 10،5 بۆ كڕینا شەمەندەفەرێن كارەبایی یێن مۆدێرن و 6،5 ملیار دۆلار بۆ درێژكرنا هێلا ئاسنێ دێ هێتە تەرخانكرن، قۆناغا ئێكێ ژ پڕۆژەی ل سالا 2028 دێ تمام بیت، قۆناغا دووماهیێ ل سالا 2050 دێ تمام بیت.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

بەرپرسێ پەیوەندیێن دەرڤە یێن پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند: وەزارەتا كارەبا ئیراقێ د وارێ بەرهەمئینانا كارەبێدا ژئالیێ كەرتێ تایبەتڤە مفای ژ ئەزموونا وەزارەتا كارەبا هەرێما كوردستانێ وەردگریت و دشێت نوكە ژی د وارێ بەلاڤكرن و رێكخستنا بهایدا مفای ژ ئەزموونا هەرێما كوردستانێ و پڕۆژەیێ (روناهی) وەرگریت.
هوشیار سیوەیلی، بەرپرسێ پەیوەندیێن دەرڤە یێن پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرو) گوت» ل سالا 2006 وەزیرێ وی دەمی یێ كارەبا ئیراقێ (ئەیهەم سامەڕائی) گرێبەستا وەستگەها بەرهەمئینانا كارەبا هەولێرێ دگەل كۆمپانییا (ماس گڵۆبال) كو وی دەمی (ماس جۆردەن) بوو ئیمزا كر، پشتی دەمەكێ كورت، كەریم وەحید بوو وەزیر و گرێبەست هەلوەشاندەڤە، بزاڤێن كۆمپانیێ و یێن مە ژی بۆ بەردەوامبوونا پڕۆژەی د بێ مفا بوون، وەزیرێ كارەبا وی دەمی یێ ئیراقێ د وێ باوەریێدا بوو كو كەرتێ تایبەت د وارێ بەرهەمئینانا كارەبێدا سەركەفتی نابیت، پشتی سەركەفتنا وێ ئەزموونێ و دانانا سێ وەستگەهێن هەولێرێ و سلێمانیێ و دهۆكێ، حوكمەتا ئیراقێ هانا خوە بۆ هەمان وەبەرهێنەر بر دا ئەزموونا هەرێما كوردستانێ ل دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ دووبارە بكەتەڤە ، لەوما هەكە د وی واری دا مفای ژ ئەزموونا هەرێمێ وەرگرتبیت، دشێن مفای ژ پڕۆژەیێ (روناهی) ژی وەرگرن ب رێكا دانانا پێڤەرێن زیرەك و رێكخستنا بهای».
بەرپرسێ پەیوەندییێن دەرەڤە یێن پارتی ئاشكرا كر» وەزیرێ كارەبا ئیراقێ بەری نوكە راگەهاند بوو، ئاستێ بەرهەمئینانێ ل ئیراقێ گەهشتیە 28 هزار مێگاواتان، ل دووڤ ئامارێن بانكا نێڤدەولەتی، 59% ژ ڤێ رێژەیێ بلند دبیت یان ب هەروە دچیت، ئەڤە كێشەیەكا مەزنە و كێشەیەكا دی نزمییا بهایێ كارەبێیە، لەورا ب مفا وەرگرتن ژ شێوازێ بجهئینانا پڕۆژەیێ (روناهی) دشیاندایە هەتا ئاستەكێ باش ئەڤ هەردوو كێشە بهێنە چارەسەركرن، لێ زێدەكرنا بهای پێدڤی ب ئیرادەیەكا سیاسی هەیە، بەلێ ئەو ئیرادە ل دەڤ ئیراقێ نینە».