NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

7608 POSTS 0 COMMENTS

10

رەمەزان زەكەریا:

زانكۆیا ئاكرێ دەلیڤەیێن كاری بۆ سێ ئێكەمێن زانكۆیێ ل سەر ئاستێ كۆلیژ و پەیمانگەهان ڕاگەهاند.
د. لوقمان سەعید، بەرپرسێ راگەهاندنا زانكۆیا ئاكرێ بۆ زانستێن كرداری گۆت: «وەزارەتا خواندنا بلند و ڤەكۆلینێن زانستی نڤیسارەك بۆ هەموو زانكۆ و پەیمانگەهێن هەرێما كوردستانێ هنارتیە و داخواز ژ وان كریە كو دەرچوویێن ئێك و دو و سێ ل سەر ئاستێ كۆلیژ و پەیمانگەهان یێن سالێن2017 – 2018 هەتا 2024 – 2025 ناڤ و داتا و زانیاریێن خۆ بۆ وەزارەتا خواندنا بلند و ڤەكۆلینێن زانستی بهنێرن».
ناڤبری گۆتژی: «وەزارەتا خواندنا بلند و ڤەكۆلینێن زانستی یا هەرێما كوردستانێ داخواز ژ وەزارەتا خواندنا بلند یا ئیراقێ كریە كو ل بودجەیا 2026 پشكا دەرچوویێن هەرێما كوردستانێ ژی بەردەست بكەت».

9

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

دكتۆر نەوفەل ڕەشید، ڕاگرێ كۆلیژا نۆشداری ل زانكۆیا زاخۆ بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیاركر كو كۆلیژا نۆشداری ل زانكۆیا زاخۆ ل ژێر درووشمێ‌ «زاخۆ كلیلەكە بۆ ساخلەمیا دلی ل ئیراقێ» دێ چالاكیەكا ساخلەمی ئەنجام دەت، كو ژ چەندین سمینار و وانەیێن تایبەت ب نەخۆشیێن دلی ڤە پێك دهێت و دبێژیت: نۆشدارێن تایبەتمەندێن دلی ژ باژێڕێن جودا یێن كوردستانێ‌ و ئیراقێ دێ‌ تێدا پشكدار بن.
ڕاگرێ كۆلیژا نۆشداری ل زانكۆیا زاخۆ، ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو ئەڤ چالاكیە ئەڤرۆ 9/10/2025 ل كۆلیژا نۆشداری ب ئامادەبوونا بۆردا كوردستانی، زانكۆیا دهۆك، زانكۆیا عەین ل ناسریە، زانكۆیا مووسل دێ‌ هێتە ئەنجامدان و گۆت: «ئارمانج ژ ڤێ چالاكیێ دەستنیشانكرنا ئەگەرێن نەخۆشیێن دلی یە و دیتنا ڕێكێن چارەسەیا ئەڤان نەخۆشیانە».

14

ئامێدیێ، مەحمود نهێلی:

پرۆەژیێ چێكرنا یاریگەها یازدە یاریكەری یا تەپا پێی ل شێلادزێ دهێتە بجهئینان و گەهشتیە قوناغێن دووماهیێ‌.
قەومی هێتووتی بەلێندەرێ پڕۆژەی بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، ئەڤ یاریگەها ل شێلادزێ دهێتە چێكرن، ب رێژەیا 75% كار تێدا هاتیە كرن و یێ بەردەوامە و ئەڤ قووناغێن مایی ژی د دەمەكێ نێزیك دا دێ‌ ب دووماهی هێن.
ناڤهاتی ئاشكرا ژی كر، ژ بۆ ئەنجامدانا ڤی پڕۆژەی گوژمێ پتر ژ ملیارەك و 400 ملیۆن دیناران هاتینە تەرخانكرن و گۆت: «د دەمەكێ‌ نێزیك دا دێ‌ ب دووماهی هێت و كەڤیتە د خزمەتا وەرزشڤانێن دەڤەرێ‌ دا».

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، دوهی چارشەمبی 8/10/2025، ل هەولێرێ پیشوازی ل حەیدەر عەبادی، سەرۆك وەزیرێن پێشتر یێ ئیراقا فیدرال و سەرۆكێ هەڤپەیمانییا نەسر، كر.
سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ دیاركر» نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، د دیدارەكێدا ل گەل د. حەیدەر عەبادی، سەرۆك وەزیرێن پێشتر یێ ئیراقا فیدرال و سەرۆكێ هەڤپەیمانییا نەسر، رەوشا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و دانوستاندنێن چارەسەركرنا كێشەیێن هەولێر – بەغدا و هەلبژارتنێن داهاتی یێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گەنگەشەكر».
دیاركرژی» هەردو ئالییان دوپاتی ل گرنگییا پاراستنا ئارامییا سیاسییا وەلاتی و چارەسەركرنا كێشەیێن هەولێر – بەغدا ب دانوستاندنێ و تێكگەهشتنێ كر، هەروەسا ل دۆر پاشەڕۆژا پرۆسەیا سیاسی و هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و پشكدارییا هێز و ئالیێن سیاسی و پێكهاتەیێن ئیراقێ، بیر و بۆچوون لێكگوهارتن».

نێچیرڤان بارزانی ،سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل كریستەفەر بۆم، بالیۆزێ كەنەدا ل ئیراقێ كر. هەردو ئالییان دوپاتی ل زێدەتر پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن كەنەدا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ كر، ب تایبەتی د وارێ ئابۆریدا.
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ وبالیۆزێ كەنەدا دانوستاندن ل دۆر هەڤبەندیێن د ناڤبەرا كەنەدا و ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ كر، هەروەسا رۆناهێ ئێخستە سەر هەلبژارتنێن داهاتی یێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، رەوشا ناڤخوەییا هەرێما كوردستانێ و بزاڤێن بەردەوام بۆ پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.
سەرۆكاتیا هەرێما كوردستانێ دیاركر» د پشكەكا دی یا كۆمبوونێدا باس ل دەلیڤەیێن كار و وەبەرهێنانێ بۆ كۆمپانییان و كەرتێ تایبەت كەنەدی ل هەرێما كوردستانێ هاتە كرن، ئەڤە ژی وەك پێنگاڤەك بۆ زێدەتر بهێزكرنا هەڤبەندیێن ئابۆری.
هەڤدەم، ئاستێ نوونەراتییا كەنەدا هەرێما كوردستانێ و دوماهی پێشهاتێن دەڤەرێ و دەرئەنجامێن وان، تەوەرێ دی یێ كۆمبوونێ بوون.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ راگەهاند، دەستوورێ ئیراقێ ب ناڤ فیدرالییە، بەلێ د راستیدا هەموو تشتەكە ژ بلی فیدرالیێ، گوت ژی: ئەوا ئیراق ل گەل هەرێما كوردستانێ دكەت ناڤەندكارییەكا گەلەك ب هێزە.
دوهی چارشەمبی 8/10/2025، نێچیرڤان بارزانی ،سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، د چارچۆڤەیێ پشكداریكرنێ د پانێلەكیدا ل دیدارا مێری، گوت» سەركردایەتییا كوردی ئەوا پێدڤی بوو بۆ ئاڤاكرنا ئیراقەكا نوو خەمساری نەكر».
سەرۆكێ هەرێمێ گوت ژی» دەستوورێ ئیراقێ دەستكەفتەكێ مەزن بوو بۆ هەرێما كوردستانێ نابیت ب كێمی لێ بنێرین، بەلێ دڤێت پرسیار بكەین ئایا دەستوور وەك خوە هاتیە بجهئینان؟ د بەرسڤێدا بێگومان نەخێر هەتا نوكە وەك خوە نەهاتیە بجهئینان».
نێچیرڤان بارزانی باس ل وێ چەندێ ژی كر» هەكە ئەم بخوازین ئیراقەكا خوەشگوزەران ژ روویێ سیاسی، جڤاكی و ئابۆری پەیدا بكەین، مەرجێ ئێكێ پێگیریبوونە ب دەستوورێ ئیراقێ، مەزنترین كێشەیا وەلاتی ئەوە هەتا نوكە ناهێتە زانین سیستەمێ وەلاتی فیدرالییە یان ناڤەندییە، ئیراق د ناڤەرۆكێدا هەموو تشتەكە تنێ فیدرالی نینە».
هەر ل دۆر سیستەمێ ئیراقێ، سەرۆكێ هەرێمێ راگەهاند» ئەوا ئیراق ل گەل هەرێما كوردستانێ كەت ناڤەندكارییەكا گەلەك ب هێزە».
هەڤدەم دوپاتی ل وێ چەندێ كر» ب باوەری ب خوەبوون ب دیتنا من كووراتییا ستراتیژییا هەرێما كوردستانێ بەغدایە، لەوما دڤێت ل گەل وێ بگەهینە ئەنجامەكی».
ل دۆر هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، نێچیرڤان بارزانی ئاشكراكر» هەلبژارتنێن ڤێجاری گەلەك دگرنگن، ئەڤ هەلبژارتنە دەستپێكا قووناغەكا نوویە و دڤێت هەموو ئیراقی ڤێ پرسێ گەلەك ب گرنگ بزانن و هەست ب وێ بەرپرسیارەتیێ بكەن».
سەرنج بۆ وێ چەندێ ژی راكێشا» دڤێت ئەم وەك كورد پشكداریێ د وان هەلبژارتناندا بكەین و دڤێت خوە بسەلمینن، چونكە سەنگێ كوردان و ئێكگرتنا كوردان ل بەغدا ژێدەرێ هێزێیە بۆ هەرێما كوردستانێ».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دوبارە باس ل گرنگییا بجهئینانا دەستوروی ل ئیراقێ كر و گوت» بۆ ئارامییا سیاسی، جڤاكی و ئابۆری ل ئیراقێ، دڤێت دەستوور وەك خوە بهێتە بجهئینان».
ل دۆر هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ و پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی رۆهنكر» هەلبژارتنێن گەلەك سەركەفتی ل هەرێما كوردستانێ هاتنە ئەنجامدان، راستە پرۆسەیا پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێمێ گەلەك ڤەكێشا، بەلێ ئەوا نوكە گرنگ هەڤبەندییەكا گەلەك باش د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتیێدا هەیە».
ل درێژییا ئاخڤتنێن خوەدا، ئەوژی بەرچاڤكر» مە قووناغێن گەلەك گرنگ ل گەل ئێكەتیێ دەربازكرینە، ل دووڤ بۆچوونا سیاسی یا مە بۆ پاشەڕۆژا سیاسی یا وی وەلاتی و چاوانییا رەفتاركرنێ ل گەل بەغدایێ، مە كاغەزەكا هەڤپشك دروستكریە. ل گەل ئێكەتیێ تنێ مایە ل سەر پۆستان ل هەرێما كوردستانێ رێكبكەڤین».
بەلێ ئەو چەندە نەڤەشارەت كو د وێ باوەریێدا نینە كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، بەری ئەنجامدانا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بهێتە پێكئینان.
تەوەرەكێ دی یێ پانێلێ یێ تایبەت بوو ب پرسا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ، سەبارەت ڤێ چەندێ، نێچیرڤان بارزانی گوت» پشتی هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقی، هەم دڤێت دەستوور وەك خوە بهێتە بجهئینان، هەم دڤێت كێشەیا مووچەی ب دووماهی بهێت».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوەدا باس ل هەڤبەندیێن هەرێما كوردستانێ ل گەل كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ كر و راگەهاند» ئیران جیرانەكا باشە و دخوازین مە هەڤبەندییەكا باش ل گەل هەبیت» هەروەسا گوت» هیچ دەمەكی ناخوازین هەڤبەندییا مە ل گەل ئیرانێ تێكبچیت».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ باس ل دووماهی سەرەدانا خوە بۆ ئیرانێ كر و گوت» ب دیتنا من پشتی سەرەدانا من بۆ ئیرانێ و كۆمبوونێ ل گەل عەلی خامەنەئی هەڤبەندیێن مە ل گەل ئیرانێ بۆ باشتر هاتینە گوهۆڕین».
ل دۆر هێرشێن ڤێ دووماهیێ ل سەر هەرێما كوردستانێ كو فرۆكخانە و زەڤیێن پەترۆلی دكرنە ئارمانج، نێچیرڤان بارزانی گوت» هێزا چەكدار هەیە درۆنان دژی هەرێما كوردستانێ بكاردئینیت و مووچەی ژ حوكمەتا ئیراقێ وەردگریت».
سەبارەت مەترسیێن ل سەر پاشەڕۆژا ئیراقێ، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ئاشكرا ك» ئەوا مەترسی ل سەر وەلاتی هێزێن ژ دەرڤەی قانوونێنە، بەلایەكا مەزنن ل سەر پاشەڕۆژا ئیراقێ».
نێچیرڤان بارزانی، ل دۆر كەرتێ تایبەت ل هەرێما كوردستانێ، گوت» داینەمۆیا پێشكەفتنا هەر وەلاتەكی كەرتێ تایبەتی وی وەلاتییە، نوكە كەرتێ تایبەت ل هەرێما كوردستانێ پێشكەفتنەكا مەزن ب خوەڤە دیتییە، هەتا گەهشتییە ئاستەكی كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هزر ل وێ چەندێ دكەت ب قانوونێ وەبكەت كارمەندێن كەرتێ تایبەت خانەنشین بكەت».
نێچیرڤان بارزانی ل دۆر هەڤبەندیێن هەرێما كوردستانێ ل گەل توركیا ئاماژە ب وێ چەندێ كر» مە هەڤبەندییەكا گەلەك دۆستانە ل گەل توركیا هەیە».
پرۆسەیا چارەسەرییا توركیا تەوەرەكێ دی یێ ئاخڤتنێن نێچیرڤان بارزانی بوو و گوت» توركیا ل سەرئێخستنا پرۆسەیا چارەسەریێ یا جدییە».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ باس ل رۆلێ پارتییا كاركەرێن كوردستانێ پەكەكێ كر د پرۆسەیا چارەسەریێ و ئاماژە ب وێ چەندێ كر» دڤێت پەكەكە هندەك پێنگاڤان ب هاڤێژیت بۆ وێ چەندێ پرۆسەیا چارەسەریێ بگەهیتە ئەنجامەكی».
حوكمەتا نوو یا سووریێ و رەفتار ل گەل پێكهاتە و كەمینەیێن وی وەلاتی، تەوەرەكێ دی یێ ئاخڤتنێن سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ بوو، سەرۆكێ هەرێمێ سەبارەت ڤێ چەندێ گوت» ئەوا نوكە ل سووریێ هەی دەلیڤەیە بۆ ژیانەكا باشتر بۆ خەلكێ وێ».
ل دۆر شێوازێ حوكمڕانییا وەلاتی و شێوازێ بڕێڤەبرنێ، سەرۆكێ هەرێمێ گوت» ب دیتنا مە نابیت سووریێ ب شێوەیەكێ ناڤەندی بهێتە بڕێڤەبرن».
نێچیرڤان بارزانی گوت ژی» مە داخواز ژ برایێن خوە كریە پشكدارییەكا كاراد پرۆسەیا سیاسییا سووریێ دا هەبیت».
نێچیرڤان بارزانی رۆلێ هێزین سووریا دیموكرات – هەسەدە ل شەڕێ دژی داعشێ بلند هەلسەنگاند و باس ل وێ چەندێ كر» هەسەدە ل شەڕێ دژی داعشێ گەلەك شەهید داینە».

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پیرۆزباهییا دەستبكاربوونێ ل بالیۆزنێن نوو یێ ئێكەتییا ئۆرۆپا و ئەلمانیا ل ئیراقێ كر. ل دو كۆمبوونێن جودا باس ل پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن هەرێما كوردستانێ ل گەل وەلاتێن ئێكەتییا ئۆرۆپا كر.
دوهی چارشەمبی 8/10/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ جودا پێشوازی ل كلێمێنس زێمتنەر، بالیۆزێ نوو یێ ئێكەتییا ئۆرۆپا و دانیێل كرێبەر، بالیۆزێ نوو یێ ئەلمانیا ل ئیراقێ كر.
مەسرور بارزانی ل كۆمبوونێ ل گەل كلێمێنس زێمتنەر پیرۆزباهی لێكر ب هەلكەفتا دەستبكاربوونا وی وەك بالیۆزێ نوو یێ ئێكەتییا ئۆرۆپا ل ئیراقێ.
هەروەسا ب گۆڕەی بەیاننامەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هەردو ئالییان دوپاتی ل گرنگییا پێشڤەبرنێ ب هەڤبەندیێن هەرێما كوردستانێ و وەلاتێن ئێكەتییا ئۆرۆپا كر.
د پشكەكا دی یا كۆمبوونێدا باس ل چارەسەرییا كێشەیێن هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال و دوماهی بەرهەڤیێن هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كر.
هەڤدەم سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د دیدارەكێدا ل گەل دانیێل كرێبەر، بالیۆزێ نوو یێ ئەلمانیا ل ئیراقێ هیڤییا سەركەفتنێ بۆ خواست و پشتەڤانییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ دیاركر.
ب گۆڕەی بەیاننامەیا حوكمەتا هەرێمێ: بالیۆزێ ئەلمانیا خواستا وەلاتێ خوە بۆ زێدەتر پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن هەردو ئالییان دوپاتكر.
بەردەوامییا پشتەڤانییا پێشمەرگەی، پرۆسەیا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەران ئیراقێ و رەوشا گشتییا ئیراقێ و دەڤەرێ، چەند تەوەرێن دی یێن دانوستاندنان بوون.

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ سوپاسییا مامۆستایێن هەرێما كوردستانێ كر ودوپاتكر: پاشەڕۆژا وەلاتێ مە د دەستەكێ ئەمیندایە.
دوهی چارشەمبی 8/10/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل رێوڕەسمێ ڤەكرنا چار باخچەیان و 25 قوتابخانەیێن حكومی یێن نوو، د پەیڤەكێ دا راگەهاند: پیرۆزباهیێ ل قوتابیێن خوەشتڤی و مامۆستایێن ئەزیز دكەم، پیرۆزباهیێ لێ دكەم و دەستخوەشیێ لێ دكەم بۆ وەستیانا وان وبۆ بێهنفرەهییا وان و بۆ وێ خزمەتا كو دكەن بۆ نڤشێ داهاتیێ گەلێ مە. ب راستی ئەوا من ئەڤرۆ دیتی جهێ دلخوەشییەكا ئێكجار مەزن بوو كو قوتابخانەیەكا ب ڤی ئاستێ جوان و بلند هاتیە دروستكرن».
مەسرور بارزانی گوت ژی: جهێ دلخوەشیێ بوو كو من دیتی هەم قوتابی گەلەك د دلخوەشن و ئاستێ وان گەلەك یێ بلندە و ب وی رەوشتێ بلند، نوكە ئەز گەلەك یێ پشتڕاستم كو پاشەڕۆژا وەلاتێ مە د دەستەكێ ئەمیندایە. من ئومێدەكا مەزن ب وان قوتابیێن چاڤگەش هەیە، هیڤییەكا مەزن من پێ هەیە كو دشێن دەستكەفتێن گەلەك مەزنتر هەم بۆ خوە، هەم بۆ وەلاتێ خوە ب دەستڤەبینن».
دەقێ پەیڤا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ..
بەرێزان گەلەك خوەشحالم كو ئەڤرۆ ل ڤێرێ بەرهەڤك بۆ ڤەكرنا ڤێ قوتابخانەیێ، ل گەل چەندین قوتابخانەیێن دی كو سەرجەمێ وان دبیتە 29 باخچەیێن ساڤایان و قوتابخانە ل سەرانسەری كوردستانێ، بەلێ ئەڤرۆ وەك نموونە مە ڤێرێ هەلبژارتییە كو بهێین سەرەدانا هەوە بكەین.
ل دەستپێكێ پیرۆزباهیێ ل قوتابیێن خوەشتڤی و مامۆستایێن ئەزیز دكەم، پیرۆزباهیێ لێ دكەم، دەستخوەشیێ لێ دكەم بۆ وەستییانا وان، بۆ بێهنفرەهییا وان و بۆ وێ خزمەتا دكەن بۆ نڤشێ داهاتیێ گەلێ مە. ب راستی ئەوا من ئەڤرۆ دیتی جهێ دلخوەشییەكا ئێكجار مەزن بوو كو قوتابخانەیەك ب ڤی ئاستێ جوان و بلند هاتیە دروستكرن.
د جهێ خوەدایە سوپاسییا كاك شوانی بكەم كو ئەرك كێشای د دروستكرنا ڤێ قوتابخانەیێدا. هیڤیدارم نموونەیێن وی گەلەك بن و هەڤالێن دی ژی، برادەرێن دی، سەرمایەدارێن دی، ئەوژی بشێن هەڤشێوەیێ ڤێ قوتابخانەیێ هاریكارییا وەزارەتا پەروەردەیێ بكەن بۆ وێ چەندێ قوتابخانەیێن هەڤشێوە ل سەرانسەری كوردستانێ بهێنە دروستكرن.
جهێ دلخوەشیێ بوو من دیتی هەم قوتابی گەلەك ددلخوەشن، هەم مامۆستا دلخوەشن و ئاستێ وان گەلەك یێ بلندە و ب وی رەوشەتێ بلند، نوكە ئەز گەلەك یێ پشتڕاستم كو پاشەڕۆژا وەلاتێ مە د دەستەكێ ئەمیندای. من هیڤییەكا مەزن ب وان قوتابیێن چاڤگەش هەیە كو دشێن دەستكەفتێن گەلەك مەزنتر هەم بۆ خوە، هەم بۆ وەلاتێ خوە بدەستڤەبینن.
جارەكادی سوپاسییا وەزارەتا پەروەردەیێ دكەم بۆ وی ئەركی ووەستیانا كێشای د بلندكرمنا ئاستێ خواندنێ و پەروەردەیێدا ل سەرانسەری كوردستانێ. مە پرسیار كر ئایا چەند قوتابخانە ل هەرێما كوردستانێ د ڤی ئاستیدا نە؟ دیارە هەژمارەكا قوتابخانەیێن مە پێدڤی ب نووژەنكرنێ نە و ئەم پێدڤی دروستكرنا قوتابخانەیێن نوو ژی نە، بەلێ دڤی دەمێ كورتدا مە شیایە ئاستێ قوتابخانەیان ب جۆرەكێ گەلەك باش بلند بكەین. نەك تنێ وەك ئاڤاهی و قوتابخانە، بەلكو سیستەمێ پەروەردەیێ و فێركرنێ ژی و خواندنێ ب جۆرێ دیجیتالكرن و ئی- پەروەردە، ڤێ چەندێ كاریگەرییەكا مەزن كریە و دێ بەردەوام بین ژی د پشتەڤانییا وەزارەتێ بۆ پێشئێخستنا كەرتێ خواندنێ و پەروەردەیێ.

9

سەرۆكێ باسكێ حیكمە یێ نیشتمانی ل ئیراقێ ئاماژە ب وێ چەندێ كر، هەتا نوكە دەستوورێ ئیراقێ ب تمامی نەهاتیە بجهئینان، رێككەفتنا ڤێ دووماهیێ د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ ژی ل دۆر پەترۆلێ ب كلیلا دەركرنا قانوونا پەترۆل و غازێ و چارەسەرییا كێشەیێن هەلاویستی یێن دی هەژمارت.
عەمار ئەلحەكیم، سەرۆكێ باسكێ حیكمە یێ نیشتمانیێ ئیراقی، ل دیدارا مێری ئاخڤت و گوت» دەستوور گرێبەستەكا جڤاكییە و ل 20 سالێن بۆری ئالییان زێدەتر دوپاتی ل سەر مافێن خوە كریە، نەك ئەركێن خوە و پێدڤییە دەستووری وەك پاكێچ قەبوول بكەین، ئەڤە بۆ مەیە و ئەڤەژ بۆ بەرامبەری مەیە، ئەڤە دێ بیتە بنەما».
سەرۆكێ باسكێ حیكمە گوت ژی» نوكە كو ئیراق د ئارامییەكا سیاسی، ئەمنی و جڤاكیدایە و دەستپێكا رێكخستنا كاروبارایە، دەمەكێ گەنجایە بۆ راستڤەكرنا دەستووری».
عەمار ئەلحەكیم دوپاتی ل وێ چەندێ كر» پشكەكا مەزن ژ دەستووری هاتیە بجهئینان، بەلێ پشكەكا دی نەهاتیە بجهئینان و ناكۆكی ل سەر هەیە، هەبوونا ناكۆكییان عەیب نینە، بەلێ عەیب ئەوە د شیاندا نەبیت ئیدارەیا وان ناكۆكییان بهێتە كرن، دڤێت بگەهینە شێوەیەكی كو جهێ رازیبوونا هەموویان بیت».
ل دۆر پرسا پەترۆلێ، عەمار ئەلحەكیم رێككەفتنا ڤێ دووماهیێ د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرالی و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب ئاماژەیەكا مەزن هەژمارت و راگەهاند» بابەتەكە كو زێدەترە ژ 10 سالان دهێتە باسكرن، ژ سالا 2008 ناكۆكی ل سەرە، بەلێ ل 2024 گەهشتینە بۆچوونەكێ ل دۆر چاوانییا تمامكرنا رۆلی د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرالی و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، تایبەت ب كەرتێ پەترۆلێ».
ب باوەرییا عەمار ئەلحەكیم»دەمێ رێككەفتن هاتیە كرن و سیمایێ هەڤپشك دەركەفت كو هەردو ئالی پێ د رازینە، دشیاندایە بێژین كلیلا دەركرنا قانوونا پەترۆل و غازێ ل بەردەستە».
ڤی سیاسەتمەدارێ ئیراقی پێشبینی كر» دەربازكرنا قانوونا پەترۆل و غازێ ب ساناهیتر بیت، كو ئەو چەندە دێ بیتە بنەمایەك بۆ بۆچوونەكا هەڤپشك بۆ بڕێڤەبرنا كەرتێ پەترۆلێ ل هەرێما كوردستانێ و جهێن دی، دێ هاریكار بیت ژی بۆ دەربازكرنا قانوونا پەترۆل و غازێ».
عەمار ئەلحەكیمی باس ل وێ چەندێ ژی كر» ل دەمێ نڤیسینا دەستووری، سەركردەیان زێدەتر ژ حەفتییەكێ دانوستاندن ل سەر مادەیێن تایبەت ب پەترۆلێ و غازێڤە كر، د دەمەكیدا بابەتێن دی یێن گرێدای هەرێما كوردستانێ تنێ دو ساتان ڤەكێشا، ئەڤە ژی رامانا وێ چەندێیە بابەتێ پەترۆلێ كلیلا سەرەكییا گەلەك كێشەیێن دی یە».
سەبارەت ب كێشەیا دارایی ل گەل هەرێما كوردستانێ، عەمار ئەلحەكیم رۆناهێ ئێخستە سەر وێ چەندێ كو 94% ژ بودجەیا ئیراقێ ژێدەرێ وێ ژ داهاتێ پەترۆلێیە، هەروەسا پێشنیازكر» داهاتێ هەموو جهان بهێتە كۆمكرن د سەبەتەیەكێدا و پاشی ب گۆڕەی رێژەیا ئاكنجییان ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە بهێتە بەلاڤكرن».
سەرۆكێ باسكێ حیكمە جوداهێ ئێخستە د ناڤبەرا رەفتاركرنێ ل گەل پارێزگەهان و هەرێما كوردستانێ و گوت» دەمێ وەزارەتا دارایی رەفتارێ ل گەل هەرێما كوردستانێ دكەت، تشتەك ل پێشبەری نینە ب ناڤێ فەرمانبەر و مووچە، بەلكو رێژەیەك ژ بودجەیێ تەرخانكری بۆ هەرێما كوردستانێ، لەوما پێدڤییە وێ رێژەیێ بدەتە حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئەوژی بۆ مووچەی و پێدڤییە دی بەلاڤ بكەت».
گوت ژی» دەمێ داهاتێ پەترۆلی و نە پەترۆلی هەبیت، تشتەكێ سروشتییە بهێتە مقاسەكرن، بهێتە زانین ئەو داهاتە چەندە و پاشی ب هەمان ئەندازە ژ پشكا هەرێما كوردستانێ بهێتە بڕین».
ناڤبری هیڤی خواست ب رێكخستنا هاتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ب رێیا سۆمۆ، بەلاڤكرنا داهاتێ ب شێوەیەكێ رێكۆپێك بیت.
سەرۆكێ باسكێ حیكمە دانپێدان ب هەبوونا گەندەلیێ ل ئیراقێ كر و گوت» د رێیەكا شاش دا دچین د چارەسەركرنا گەندەلیێ، پێدڤییە ژێرخانەیا گەندەلیێ ب شێوەیەكێ بنەڕەتی بهێتە چارەسەركرن».
سەبارەت هەلبژارتنان ژی، عەمار ئەلحەكیم هۆشداری ژ وێ چەندا دا كو ب دیتنا هندەكان هەلبژارتن و هەڤڕكییا سیاسی هەیە، ئانكو ئاساییە هەر كارەكی بكەت، ئەڤەژی شاشییە، نابیت د ڤێ مەهێدا ب شێوەیەك رەفتار بهێتە كرن، ئەركێ مەزن ب زەحمەتتر لێ بهێت، چونكە دڤێت ئەو سەركردە پشتی هەلبژارتنان پێكڤە رونن، رۆژا 11/11/ 2025 دوماهییا دیرۆكێ نینە، بەلكو دەستپێكا قووناغەكا نوویە».
د بەرسڤا پرسیارەكێدا سەبارەت ب دروستكرنا هەرێمەكا شیعی و هەبوونا حەشدا شەعبی هەڤشێوەی پێشمەرگەی ل وێ هەرێمێ، عەمار ئەلحەكیم گوت» بابەتێ هەرێمێ بابەتەكێ كارگێرییە، ئەم ل گەل هەرێمێن نەتەوەیی و ئایینی نینین، بەلكو ل گەل هەرێمێن دەڤەری و كارگێری داینە هەكە بهێنە دروستكرن، دەستوورێ ئیراقێ ماف دایە سێ پارێزگەهان یان زێدەتر دشێن هەرێمەكێ دروست بكەن ل بن رۆناهییا كارگێری نەك ئایینزایی».
گوت ژی» ل قووناغا نوكە دڤێت دەستهەلاتا كارگێری ل پارێزگەهان بهێتە ب هێزكرن، دەمێ رەوش ئارام دبیت، وی دەمی ئەڤ راستییا دەستووری هەر وەك خوە دێ مینیت بۆ ئەوێ دڤێت ڤێ بجهبینیت و د بەرژەوەندیدا بیت».
عەمار ئەلحەكیم دوپاتی ل سەر پێدڤییا گرێدانا گرێبەستەكا جڤاكی و سیاسی یا نوو كر بۆ پێداچوونی ل دەستووری و دوپاتكرنا تێگەهشتنێ ل سەر، ئەڤ چەمكێ دەستووری یێ هەڤڕێ بیت ل گەل وان پێشهاتێن ل 20 سالێن بۆری ئیراقێ ب خوەڤە دیتین، گرنگترین مەرجێ ڤێ گرێبەستێ هەڤسەنگییا سیاسی و جڤاكی و ئارامی ل وەلاتی».
گوت ژی» نابیت ئەو گرێبەستە بۆ شكاندنێ و بەزاندنا ئالییەكی بیت، نابیت ئالییەك ئەجیندایێن خوە ب سەر ئالییەكێ دی ب سەپینیت، دڤێت ب لهەڤهاتن بیت.

7

نیگار: دلشاد نایف
رەخنە: محسن عەبدولڕەحمان

رەژوی

کاریگەرترین کەڤال ئەوە یێ دەربڕینێ ژ دلینییا مرۆڤی دکەت، کەڤالێ (خەج و سیابەند)ی وەکو نیگارکێشی ناڤکری، ل سەر پەرووکی/ 100 × 150 سم / ئێکسەر بۆ بینەرێ داستانەکا دلدارییا کوردی رۆهن و بەرچاڤدبیت، ئەو وێنەکرنا پەیوەندییا مرۆڤینییا کوورە، دوو کەس د کێلیەک تێهزرین یان خاترخواستنێ دانە، ئەو پتر داستانەکا بینڕایە ب شێوازەکێ هۆنەری د ناڤبەرا ژیوارگەری – واقعیە – و رووتگەریێ – تجرید – دهێتەڤەگێڕان.نیگارکرن ب رەژویێ نەتنێ تشتەکێ تەکنیکییە، بەلکو ئەو ژ هەمی تەکنیکێن هۆنەری کەڤنتر و دەربڕینکەرترە، ئەو د ئێک دەمدا پرە د ناڤبەرا رابووری و نهادا، د ناڤبەرا سادەیی و ئالۆزیێدا(1).

پێکهات:
بابتەت دەربارەی پەیوەندییەکا دلینییا کوورە، لەو کەڤال وێنەکرنا ژن و مێرەکییە د رەوشا هەمبێزکرنێدا، د کێلییەک دلینی و هەدارا گیانیدا سەر پێکڤەنە دەستێن هەڤ گرتینە، دەست ل ناڤەندا کەڤالی هێمایێ ئێکگرتن و پێکڤەگرێدانا دلینیێ و دەربڕینە ژ کووراتییا پەیوەندیێیە، لی پتر ژ دلداریێ دێم هایدانێ ددەن کو د خەمێدا دخەندقینە، ئەڤە دەستهەلییا نیگارکێشی د دیارکرنا هەستاندایە، کو هێزا دلینیێ بەرچاڤدکەت.
کەڤال ب دوو پارچە و دوو شێوازان دهێتە دیتن، یا سەری ژیوارگەری (ریالیزم) کو نیگارکرنا دێم و جلکانە، ل ژێرییا کەڤالی کو رووتگەرییە (ئەبستراکت) نەخشێن تێکهەلکێشاینە، ئەڤ جوداهییە کارتێکرنەکا بیڕایی پەیدادکەت، کو بەرێ بینەری ددەتە دلینییا ل ژووری د هەمان دەمدا تێهزرینێ د نەخشێن ژێریدا بکەت.

هۆنەر ژێیاتیێ و بیردانکە
هۆنەرێ شیوەکار و کارێن دەستی رێکەکە بۆ پاراستنا بیردانکا کومێ یا مللەتان، ئەوژی د هۆندری کەڤالاندا کو هۆنەرمەند تێدا دشێن بەرهەمێ هۆنەریێ دەستی، جلکێن و جوانکاری، پێدڤیێن ژیار و کاری، هەلکەفت و ئاییردەیێن جڤاکی توماربکەن، ئەوێن دبیت دگەل بورینا دەمی بەرزەببن و بهێنە ژبیرکرن.
کەڤال ئامرازەکێ تێکەلی و پەیوەندیکرنێیە د ناڤبەرا مللەتێن جیهانێدا، لەورا ئەو کەڤالێن بیرۆکەیێ و هایدانێ ژ کولتۆری نەتەوەیی وەردگرن، وەکو بالیوزێن رەوشەنبیریێن مللەتی کاردکەن، ئەو مللەتێن دەمێ بینینا راستەوخۆ بۆ کەڤالان داخباردبن و رەوشەنبیری و مێژوویا مە دنیاسن ئاشنادبن، ئەڤە پرێن لێکتێگەهشتنێ و دانوستاندنێ ئاڤادکەن، هۆنەر وەکو زمانێ لالان تایبەتمەندییا خۆ هەیە، ئەوژی پێدڤی وەرگێڕانێ نینە، لەورا بکارئینان و بەرجەستەکرنا کولتۆرێ مللی د بوارێن هۆنەریدا، هەستکرنێ ب ژێیاتی بۆ وەلاتی و ناسنامەیی بهێزدئێخیت و کووردکەت.

ژێدەرێ هایدان و داهێنانێ
کولتۆر نەتنێ رابوورییەکە دهێتە فەرە بهێتە پاراستن، بەلکو سەرۆکانیا هایدانا نویکرییە، کو هۆنەرمەند هایدانێ د کارێن خۆیێن هەڤچەخدا ژ ئەفسانە و داستان و چیرۆکێن مللی، نەخش و نیگار، تەلارسازی وەردگرن، ئەڤ کارلێکرن د ناڤبەرا رابووری و نهادا بەردەوامییا هێمایانە و زیندی هێلانا وانە، بەرجەستەکرنا کولتۆرێ نەتەوەیی د کەڤالاندا سەنگەرەیا هەرە گرنگە بو پاراستنا ناسنامەیا نەتەوەیی و بهێزکرنا ژییاتیێ و زەنگینکرنا بیردانکا رەوشەنبیری، ئانکو ڤەژاندنە بو بەرەبابێن داهاتی.
کڤان:
د پتریا کەڤالێن لدور داستانا دلدارییا خەج و سیابەندی، نێریێ شاخ خەنجەر وەکو کاراکتەرەکێ سەرەکی پشتی خەج و سیابەندی بەرهەڤییا خۆ بهێز هەیە، جاران ل کوژیەکا کەڤالی ئاشۆپێ نێری وەکو هێما هەیە، ئانکو بێی بەرهەڤییا نێری د گەل خەج و سیابەندی داستان تمام نابیت، د ڤی کەڤالیدا نیگارکێشی نێری پەچنییە و هێماگەرییا وی کرییە کڤان، ئانکو کڤانێ سیابەندی پێ نێریێ کویڤی نێچیرکری، گرییا هەمان کڤان بو شاخێن نێریێ کویڤی، کە بشێوەیێ کڤانێ بادای ل پشت سیابەندی ئەفراز و ل پشت سەرێ خەجێ سێ پەرێن کڤانی دیارن، ئاماژەکرن بو سێیانەیا (خەج، سیابەند، نێریێ کویڤی)یە، ئەڤ کورتکرنە رۆلێ جوانکارییەک هۆنەری وەکو رەوانبێژییا د ڤەگێڕانێدا گێڕایە، چنکو ئەو کڤانە و هێمایێ نێرییە و کڤان هێمایێ هێزا شەرکەری و بێهنفرەهییا نێچیرڤانییە، هەبوونا کڤانێ ل پشت سیابەندی ئاماژەیە کو ئەو نێچیرڤان و شەرکەرە و پارێزەرێ ژنێیە «ئەرکێ هێمایێ ئازراندنا هندەک رەوشێن ئاگەهییە»(2) ئەڤ هێماگەرییە رەهەندێن هێز و بەرپڕسیاری و رۆلێ پارێزەریێ ددەت سیابەندی، ب کڤانی سێپێکوچکا داستانا خەج و سیابەندی تمامدبیت.

رەنگ:
کەڤال ب رەنگی سپی و رەشە، ئەڤە کووراتییەکی ددەتێ و پتر هاریکارە بو دیارکرنا رۆناهی و سیبەری بتایبەت ل سەر دێمان، جوانی و هێزا کەڤالی د شیانا وێدایە ل سەر شێلانا ژیوارگەریێ دگەل رووتگەریێ د ڤەگوهاستنا هەستێن مرۆڤی بو وەرگری، بتایبەت شێوە و هێلێن تێکهەلکێشای رەهەندەک فەلسەفی ل کەڤالی زێدەکرییە و کرییە کارەکێ هۆنەریێ دلخواز، بڤێ چەندێ نیگارکێشی د هۆندری هێمایاندا ئەمێن بینەر ژ بینەرییا کەڤالەکێ کرینە گۆهدارێن داستانەکا دلدارییا بێدار

تێبینی:
کەڤال چەند لایەنێن هۆنەری ڤەدگریت، لەو ئاساییە ژ لایێ وەرگری خالێن هێز و سستیێ ببینیت:
گرنگترین خال بو منێ بینەر لایەنێ دلینیێیە، شیانا کەڤالی بو دیارکرنا هەستان یا کوور و بهێزە، پێکهاتێ هەردوو کەساتییان و شێوەیێ هەمبێزکرنێ و تێکهەلکێشانا دەستان هەستەکرن بهێزا پەیوەندییا ب خەمێ شێلای، ئەڤە خالا راکێشا دلینییا بینەرییە، هەروەسا پیشەکارییا هۆنەرمەندی د بەرچاڤکرنا سیبەر و رۆناهیێیە د سیمایێ دێمی و جلکاندا کو کەساتی وەکو ژیندار دیاردکەن، دیسان تێکەلکرن د ناڤبەرا ژیواری (ریالزم) ب نیگارکرنا کەساتییان و رووتگەری (ئەپستراکت) ب نیگارکرنا ژێرییا کەڤالی ناوازایەک و ئافراندنا دانوستاندنەک بینڕایی دروستکرییە، چاڤ بەرەڤ هویریێن ژوورییا کەڤالی دچن، بەری دناڤ خیج و شێوەیێن ل ژێریێ.. ئەڤێ رەهەندەک فەلسەفی و هێماگەری ل کەڤالی زیدەکریە. بکارئینانا رەژوویێ ل شوینا رەنکان، هەچکو هۆنەرمەند پەیامەکێ دگەهینیت، کو ناڤەرۆکا وێ تنێ (سپی و رەش) بوو، سپی هێمایێ پاکی، ئاشتی و ڤیانێیە، «رەش رەنگێ نەمانا رۆناهیێیە و هێمایێ رامانێن هەڤدژە، ئەو نەتنێ رەنگە بەلکو هێزا دەربڕینا کوورە د هۆنەریدا، ل دەڤ مسرییان هێمایێ پێتبوون و ژیانا نوی بوو، د چەرخێن ناڤەراستدا هێمایێ گۆنەکاریێ بوو»(3).ل ڤێرە نەگەهشتنا هەردوو دلدارانە بو مرادا خۆ.
لێ دبیت رەخنەگرەک تێکەلکرنا هەردوو شێوازێن (ژیوارگەری، رووتگەری) وەکو پێدڤی ب باش نەبینن، وەسا دهێتە دیتن کو پشکا ژووری ژ پشکا ژێری ژێکجودایە، ئەڤە سستییەکێ دئێخیتێ، هێماگەری وەک پێدڤی نەیا رۆهنە، راستە سیابەندی تیرەک بەردایە نێری، لێ روودانا سەرەکی ب قۆجەکێ نێری سیابەند د چیایدا هاڤێتییە، کڤان هێمایێ شاخێ نێری نادەت، لەو رامان بو هەر بینەرەکی نەیا رۆهنە و ئەڤە خزمەتا ڤەگێڕانا بینڕای ناکەت، دیسان هەڤبەرکرنا پاشخانە کو شێوەیێن ئەندازەیینە، دگەل کەساتییا دیتنا بینەری ژ بابەتێ سەرەکێ بژالەدکەت، لی هەر کەڤال دمینیت کارەکێ هۆنەریێ بهێز و کاریگەر ب جوانکارییا هۆنەری.

ژێدەر:
(1) https://www.hocinedey.com/2025/05/charcoal-drawing-art.html
(2) درویش السید، الرمز والرمزیە فی الفن التشكیلی، مجلە جامعە دمشق للعلوم الهندسیە المجلد التاسع والعشرون- العدد الاول – 2013، ص661.
(3) https://gsgraphx.com/blog
(4) محسن عەبدلڕەحمان، نیگارکێشێ ب رەنگێ کەڤری، 2023، بپ133-138.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com