سەرۆك مەسعود بارزانی، ل پیرمام، پێشوازی ل ئەحمەد حەسەن ئەحمەد سلێمان ئەلشەحی، قونسلێ گشتیێ نوو یێ ئیماراتێ ل هەولێرێ كر.
د دیدارەكێدا، قونسلێ گشتیێ ئیماراتێ ل هەولێرێ، سلاڤ و رێزێن سەركردایەتییا ئیماراتێ گەهاندنە سەرۆك بارزانی و پیرۆزباهییا سەركەفتنا پرۆسەیا هەلبژارتنان ل سەرۆك بارزانی كر و هیڤی خواست ئەنجامێن هەلبژارتنان د خزمەتا گەلێ ئیراقێدا بن.
هەروەسا قونسلێ گشتیێ ئیماراتێ، پێشكەفتن و ڤەژاندنا هەرێما كوردستانێ بلند هەلسەنگاند و دیاركر كو وەلاتێ وی دخوازیت هەڤبەندیێن خوە د وارێن ئابۆری و بازرگانی و تەكنەلۆژیا پێزانینان و چاندنێ و وارێن دی، ل گەل هەرێما كوردستانێ پێشڤە ببەت.
سەرۆك بارزانی ب گەرمی ب خێرهاتنا قونسلێ نوو ئیماراتێ كر و هیڤییا سەركەفتنێ بۆ خواست و دوپاتكر كو گەلێ كوردستانێ هەردەم روانگەهەكا ئەرێنی و دۆستانە بەرانبەر ئیماراتێ هەیە و پێشوازیێ ل بەردەوامی وپ ێشڤەبرنا هەڤبەندییان د ناڤبەرا هەردو ئالییان كر.
پێشهات و رەوشا سیاسی یا ئیراقێ و دەڤەرێ ب گشتی، تەوەرەكێ دی وێ دیدارێ بوو.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

بەرپرسێ لقێ 17 یێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل شنگالێ راگەهاند: پارتی پیلانا نەیارێن كوردستانی ژناڤبر ئەوێن دڤیا بە دەنگێ خەلكێ كوردستان بەربژارێن حەشدێ و یێن دژی خەلكێ كوردستانێ ڤرێكەنە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و ل وێرێ ژی وەزارەتان پێ وەربگرن.
نازم هەركی، بەرپرسێ لقێ 17 یێ پارتی ل شنگالێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» چەند شەرمە ئێكەتییێ دڤیا ل سنۆرێ دهۆك و نەینەوا و بەغدا ب دەنگێ خەلكێ كوردستانێ و ئەندام و لایەنگرێن خوە بەربژارێ رەیان كلدانی و حەشدا شەعبی و یێن دژی كوردان سەربێخیت، بەلێ ب دلخوەشیڤە خەلك و ئەندامێن ئێكەتیێ حزبا خوە سزادا و پارتی ژی ئەو پیلان ژناڤبر، كو بڕیار بوو ب دەنگێ خەلكێ كوردستانێ كەس و تاقمەكێ دژە كورد بچنە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ».
ل دور ئینانا وان هەموو دەنگان ژئالیێ پارتی ڤە ل نەینەوا گوت» ئێك ژوان ئەگەران ئەوە سەرۆك بارزانی سەركردەیەكێ ب ب سەنگە، ل دەف دۆست و نەیاران پێگەهێ خوە یێ تایبەت هەیە، ژ ئالییەكێ دی ڤە سەنگا پارتی ل دیرۆكێ پڕ شانازیی بوویە، و نوكە ژی پڕ ئاڤەدانی و ستراتیژییەتا رۆهنا نەتەوەیییە بۆ نیشتیمانی ژبۆ پاشەرۆژا كوردستانێ، ئەڤە بوونە ئەگەر كو خەلكێ كوردستانێ و سنوورێ دەڤەرێن مادەیا 140 ب تایبەت ل نەینەوا، باوەرییا خوە بدەنە لیستا پارتی، هەرچەندە د نوكەدا و د بەرێ ژی دا بزاڤ هەبووینە بۆ لێدانا پێگەهێ كوردان ل نەینەوا و دڤیان ب پیلانەكا بەری دەمی پوستێن كوردان ل نەینەوا وەبگرنەڤە، بەلێ خەلكێ كورد ل نەینەوا زوو هەست ب خیانەتێ كر، زێدەتر ژ وێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ژ روویێ خزمەتگوزاریان و ئارامی و ئاڤەدانی و بەرقەراكرنا ئازادییێ ڤە یا سەركەفتی بوویە و ئەو خزمەتێن پارتی كرین ل دەف خەلكێ كوردستانێ د ئاشكرانە، لەوما د هەلبژارتناندا زێدەتر ژ ملیۆن و سەد هزار دەنگدەران ل سەر سندوقێن دەنگدانێ دەنگ ب سەرۆك بارزانی و لیستا پارتی دا».
بەرپرسێ لقێ 17 یێ پارتی ئاماژەكر» پارتی ب رامانا پەیڤ حزبا دەولەتمەدار و حوكمڕانییا سەركەفتییە، حزبەكە بەرپرسیارەتییێ هەلدگریت و دشێت سەركردایەتی و ئیدارەیا دەهان قەیرانان پێكڤە بكەت و هەموویان دەرباز بكەت، پارتی هێزا نیشتیمانپەروەرانەیە د ناڤا خەلكیدا، خەلكێ نەینەوا باوەری ب پارتی هەیە و پشتی ب دەستڤەئینانا زێدەتر ژ ملیۆن دەنگان بەرپرسیارەتی و ئەركێ ل سەر ملێ پارتی گرانتر بوو، بەلێ وەك هەرجار پارتی یا بەرهەڤە بۆ هەلگرتنا وێ بەرپرسیارەتییێ و بجهئینانا داخوازییێن خەلكێ كوردستانێ».

هەولێر، قائید میرۆ

بەرپرسەكا پارتی دیموكراتی كوردستان ئاشكراكر، پارتی د ناڤا پرۆسەیا سیاسی یا ئیراقێدا هەژمارەكا مەزنە و كار بۆ دامەزراندنا جڤاتا فیدرالی دكەت و دبێژیت، بەری بچینە بەغدا ئێكەم كارێ پارتی پشتی ڤێ سەركەفتنا د هەلبژارتناندا بدەستڤەئینای دێ رێكخستنا نافمالا كوردان بیت و ل بەغدا ژی دێ كاركەین بۆ بەرگریێ ژ مافێن خەلكێ كوردستانێ و راستڤەكرنا قانوونا هەلبژارتنان..
د. ئەشواق جاف، ئەنداما كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» د ناڤا فەرهەنگا پارتیدا چو ئەركەك یێ زەحمەت و ئەستەم نینە، پشتی ڤێ سەركەفتنا پارتی دیموكراتی كوردستان د هەلبژارتناندا وبدەستڤەئینانا زێدەتری ملیۆن دەنگان پارتی خوە ژبۆی قووناغا داهاتی بەرهەڤ دكەت، ئێكەم پێنگاڤا پارتی ژی بەری بچیتە بەغدا دێ رێكخستنا نافمالا كوردان بیت، هەتا ب ئێكگرتی بچینە بەغدا و كار بكەین بۆ بەرگریێ ژ مافێن خەلكێ كوردستانێ، پارتی رۆلەكێ مەزن هەیە ل پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ و كارنەمەیا خوە هەیە بۆ پێكئینانا حوكمەتا داهاتییا ئیراقێ، ژئالیێ قانوونی ڤە پارتی دێ كاركەت بۆ راستڤەكرنا قانوونا هەلبژارتنان، چونكە قانوونا نوكە كار ل ئیراقێ پێ دهێتەكرن چو دادپەروەری تێدا نینە بۆ نموونە پارتی زێدەتری ملیۆن دەنگان بدەستڤە ئیناینە و هەژمارا كورسیێن پارتی ب گۆڕەی ڤان دەنگان نینە، بەرەڤاژی ئالیێن دی هەنە هەژمارا دەنگێن وان ناگەهنە دەنگێن پارتی بەلێ كورسیێن وان زێدەترن، ئەڤەژی نە دادپەروەرییە د پرۆسەیا هەلبژارتناندا هەروەسا بهایێ كورسیان ل دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ ل گەل هەرێما كوردستانێ جوداهییەكا مەزن هەیە، هەروەسا دێ پارتی كار ژبوی پێكئینانا جڤاتا فیدرالی ل ئیراقێ كەت، مادەیا 140 ژ دستوورێ ئیراقێ و دەركرنا قانوونا پەترۆل و غازێ و چەندین پرسێن دی یێن گرنگ د بەرنامەیێ پارتیدا نە بۆ بەغدا».
د. ئەشواق جاف دیاركر ژی، پارتی پارێزەرا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێیە و ل بەغدا مەژییەك هەیە ب ناڤەندی سەرەدەریێ دگەل هەرێما كوردستانێ دكەت و دبێژیت» پارتی ل ئیراقێ هەژمارەكا مەزنە و حیساب بۆ پارتی دهێتەكرن، لەوڕا دێ كار كەین بۆ بەرگریێ ژ مافێن خەلكێ كوردستان ژوان ژی پشكا بودجەیێ هەرێما كوردستانێ و ماف و شایستەیێن كەسوكارێن شەهید و زیندانیێن سیاسی و پێشمەرگە و فەرمانبەران ب شێوەیەكێ گشتی، مە چەندین پرسێن هەلاویستی ل بەغدا هەنە، ئەز بەری نوكە ل بەغدا پەرلەمانتار بووم و ئەزموونەكا سیاسی و دپلۆماسی من هەیە ودوبارە ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دێ ب هەموو شیانێن خوە كار كەین بۆ چارەسەركرنا وان پرسێن هەلاویستی و سیاسەتا پارتی ژی هەر ئەوە بچیتە بەغدا خزمەتا خەلكی بكەت و هەموو داخوازیێن مە یێن بۆ خزمەتا خەلكێ كوردستانێ دێ د ناڤا كارنامەیا كابینەیا داهاتییا حوكمەتا ئیراقێدا هەبن».

نڤیسەر و ئەكادیمییەكێ ئیراقێ د گوتارەكێدا كو مالپەرێ (صوت العراق) بەلاڤكری، دبێژیت: سەركەفتنا پارتی دیموكراتی كوردستان د هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێدا، دێ گوهۆڕینەكا مەزن د هەڤسەنگییا هێزا سیاسییا كوردستانێدا دروست كەت.
د. نادر لەتیف، نڤیسەر و ئەكادیمیێ ئیراقێ د وێ گوتارا خوە دا دیاركر» پارتی دیموكراتی كوردستان ب سەرۆكایەتییا سەرۆك مەسعود بارزانی، زێدەتر ژ ئێك ملیۆن دەنگ ب دەستڤەئینان، ئەڤ چەندە ژی دێ كورسیێن گرنگ د جڤاتا نوونەراندا بەخشیتە پارتی و دێ پێگەهێ خوە وەك دیارترین هێزا سیاسی پشتڕاست كەت».
هەروەسا ئاماژەكر» ئێكەتی نیشتمانی كوردستان ب سەرۆكایەتییا بافل تالەبانی تنێ 536 هزار و 161 دەنگ ب دەستڤەئینان كو دبیتە 24،52% ئەڤە ژی كێمبوونا بەرچاڤ یا جەماوەرێ وێ هەمبەركرن ل گەل هەلبژارتنێن دی بەرچاڤ دكەت».
د. نادر لەتیف، د گوتارا خوە دا باس ل وێ چەندێ كر كو» ئەدایا لاواز یا ئێكەتیێ دەربڕینێ ژ شكەستنا ستراتیژییا وێ دكەت كو د پشتبەستنا بافل تالەبانی ب ئاخڤتنێن شەڕانگیز و شانۆیی ل دەمێ بانگەشەیا هەلبژارتنان دهاتە كرن».
ل دووڤ د. نادر لەتیف» گوتارێن بافل تالەبانی پێك دهاتن ژ هێرشێن كەسی و سڤكاتیكرن ب هەڤڕكان، ئەڤێ چەندێ ژی وەكر وێنەیێ خوە ل دەف لایەنگران لاواز بكەت و باوەرییا سیاسی ب حزبا خوە كێم بكەت و ئەڤ شێوازی بافل تالەبانی زیان ب باوەرییا گشتی گەهاند».
ناڤبری رۆهنكر ژی» سەركەفتنا پارتی پێگەهەكێ ب هێز د دەتێ د دانوستاندناندا ل گەل حوكمەتا فیدرالی و هەلوەستێ خوە د پرسێن گرنگ وەك پەترۆل و ژێدەرێن دارایی یێن هەرێمێ، تەرخانكرنا بودجە و مووچەیێ فەرمانبەران و هەماهەنگییا ئەمنی و سەربازی».
هەروەسا باس ل وێ چەندێ ژی كر» هەولێر دشێت رۆلێ خوە د دانوستاندناندا ل گەل بەغدا ب هێزتر بكەت، ب هێزبوونا پارتی دیموكراتی كوردستان وەك هێزەكا سیاسییا مەزن كو پێگەهێ خوە ل دەڤەرێ ب هێزتركریە، دێ كەتە گرنگترین ئالیێ سیاسی د ناڤ هەر هەڤپەیمانییەكا داهاتیدا».

چەند ئالییەك ل بەغدا بزاڤا دەستكاریێ د ئەنجامێن هەلبژارتناندا و كورسیێن ب دەستڤەهاتی یێن كۆتایا پێكهاتەیان دكەن، شارەزایەكێ د بیاڤێ هەلبژارتنان ژی دبێژیت، هندەك ئالیێن ئیراقی د بزاڤا وێ چەندێ دانە نەخشەیێ سیاسی بگوهۆڕن هەكە ب نەقانوونی ژی بیت.
هاوار محەمەد، شارەزایێ هەلبژارتنان گوت» ئەو ئالیێن خوە ب شكەستی دزانن ب تایبەت ئەوێن نەشیاین كورسیێن كۆتایا ببەن، بزاڤێن جدی دكەن هەتا ب هەر رێكەكێ بیت گوهۆڕینێ د وی نەخشەیێ سیاسیدا بكەن كو ل ئیراقێ دورست بوویە، ب تایبەت د چارچۆڤەیێ كورسیێن كۆتایا پێكهاتەیان».
گوت ژی» ل دووڤ عورفەكێ قانوونی ل ئیراقێ بۆ دابەشكرنا وەزارتان، هەر ئالییەكێ سێ كورسییان بدەستڤەبینیت ب تایبەت ژ پێكهاتەیان، دشێت وەزارەتەكێ بۆ خوە مسۆگەر بكەت، ئەڤە بوویە كێشە، ب تایبەت بۆ وان ئالیێن پێشتر كورسیێن كۆتایا ب نەحەق بدەستڤەئیناین».
ئاماژە كر ژی» ئەو ئالیێن نوكە كورسیێن كۆتایا پێكهاتەیان ب دەستڤەنەئیناین و رێژەیا وان كورسیێن ب دەستڤەئینین هندە نینن كو بشێن وەزارەتەكێ مسۆگەر بكەن، گەلەك دلتەنگن ژ ئەنجامان و بزاڤا وێ چەندێ دكەن ب نەقانوونی ژی بیت ب رێكا كورسیێن كۆتایا، كورسییەكێ بۆ خوە ببەن».
پتر رۆهنكر» بەردەوام ل ئیراقێ سیناریۆ و ئەگەرێن ژ ژنشكەكێڤە و ب لەز هەنە، وەك چاوان ل هەلبژارتنێن 2021 سیناریۆیەك هاتیە دروستكرن و هەتا ب مەرسووما كۆماری وەختێ تانەلێدانی ژی هاتیە درێژكرن و د ئەنجامدا دو كورسیێن پارتی دیموكراتی كوردستان هاتنە كێمكرن و برن، نوكە ژی هەمان ئەگەر هەیە و چەند ئالییەك بزاڤێ بۆ گوهۆڕینا ئەنجامان دكەن هەتا هەكە ب رێكا نەقانوونی ژی بیت».
ناڤبری هەروەسا باس ل وێ چەندێ ژی كر» پارتی دیموكراتی كوردستان ل سەر ئاستێ بلند دژی بزاڤێن دەستكاریێ د كورسیێن كۆتایا هاتیە دەنگ و مەسرور بارزانی، جێگرێ سەرۆكێ پارتی دیموكراتی كوردستان و مەكتەبا سیاسی یا پارتی ژی، جودا ئەو بزاڤە شەرمزاركرینە و دیاركرینە ب هیچ شێوەیەكێ وێ چەندێ قەبوول ناكەن».