ڕۆژا مزووری

ئەڤینەکا نەپەنی و ڕەنگ زەلال
دهاتە ڤەهاندن…

کۆڤان و ژان و ئاخین
کەسەر و خۆزی و نالین
دهاتنە بنئاخکرن

غەریبی تام دکر
هەلبەستا خۆ کپ دکر
ڕۆندك فڕ دکرن

دەستێن خۆ ل دۆر کەمەرەکا
ژنوی گەهایی دئالاندن
مەندەهۆش دبوو ژ خەیالان دزڤڕی
دناڤ دەستان دا، ل ژیانێ دگەڕیا

د چاڤان دا، مرن سێدارە ددا
ل شوینا گولان پێشکێش بکەت
گەردەن ب ماچا دپیڤا

هات و ئاسۆیێن ژینێ گوهۆڕی
دلەکێ ساڤا و پڕ ڤین کرە دیاری
ل من ڤەڕەڤاندن گری و بێزاری

گۆت: نێزیك بە،
هەتا کەنگی دویری؟
ل بن وی بانی؛
ئەم و سۆزەکا هەتا هەتایی..
ل بن وی باری؛
ئەم و بێدەنگی..
ل بن وی زمانی؛
هەر ئەم و ئەم
هەر ئەم و ئەم.

عەبدلرەحمان بامەرنی

ئەڤ قودیكا من كورتەچیڕۆكا خوە پێناڤكری، قودیكەكە دێمێ مرۆڤان وەك خوە و بێ رتووش پیشانددەت، كرێت كرێت و جوان جوان. ئەڤ قودیكا ئەز ژێ بەحس دكەم، ھەمان قودیكە یا د مالێن وە ھەمیاندا ھەی و تاكە تشتێ قودیكا من ژ یێن ھەوە جودا دكەت، كا ئەم چ ناڤ لێدكەین، ئەم دبێژینێ قودیك و ھندەك ب زمانێ نڤیسینێ دبێژنێ خۆدیك و ھندەك ژی دبێژنێ عەینك یان عەینە.
خەونێن من دگەل قودیكێ، ژ زارۆكینیا من دەستپێدكەن. قودیكا بابێ من رھێن خوە ل بەر د تراشین، قودیكا دەیكا من مژویلانكێن چاڤێن خوە ل بەر كل دكرن و تا قودیكا سەرتراشی بگرە، ھند ئاگەھیا من ل وی و مەقەسێ و پرچا خوە نەبوو، ھندی من ل دێمێ خوە دنێڕی، دفنا خوە، گوھێن خوە، ئەرزنكا خوە و رۆژانە من قەستا دكانا نێزیكی مالا مە دكر، قودیكەكا مەزن ل دەرۆكێ دكانێ یا ھلاویستی بوو و سپێدەھیان ئەز ل بەر د راوەستیام، من ل خوە دنێڕی، ئێڤاریان ژی من ئەڤە دكر، ھەمی رۆژان ئەڤە ببوو كاروكەسپێن من. نە ھەیڤەكێ و نە دو ھەیڤان و نە سێان، نزانم ئەڤە چەند سالە ئەز ل بەر ڤێ قودیكێ ل خوە دنێڕم و گرێدانا من ب قودیكێڤە كەفتبوو سەر ئەزمانێ ھەمیان. لێ كەسێ ئەز پاشڤە نەدبرم، ب دەمژمێران ئەز ل بەر قودیكێ یێ راوەستیایی بام، كەسێ چ نەدگۆت.
مادێ كی چ بێژیت، ئەڤی باژێرێ تژی مرۆڤ ھەمیان دێمێ خوە یێ بەرزەكری، ھندەكان گوھێن وان یێن بەل بووین، كەس یا دروست بۆ وان نابێژیت. ھندەكان دفنێن وان یێن درێژ بووین، چ بھۆستەك و چ دو بھۆست، دفنێن وان ھند یێن درێژ بووین، خوە ئێدی ب بەرعەتێ و ب قورئانێ ژی سویند بخوون، ب ھەر حەفت ناڤێن عەسمانی ژی كەس باوەر ژێ ناكەت. ژ خوە ئەڤێن دەڤێن وان بووینە شەكال، نە چ خوە تێ دگریت و نە دكەڤنە سەر ئێك و سپێدێ تا ئێڤاری حەف حەفا وانە.
سەرەرایی حەزا من بۆ ب دەستڤەئینانا قودیكەكا تایبەت، لێ ئەڤە چ جارەكێ چێنەدبوو. دەیكا من دگۆت: «شەرمە، قودیك یێن ژنانە». بابێ من دگۆت: «شەرمە، قودیك یێن ژنانە». و ئەز ژی دگەل خوە دكەفتمە گومانێ، كو قودیك یێن ژنان بن و دەما من ژوان پرسی كەنگی قودیكێ بھایێ خوە نامینیت؟ گۆتنە من؛ ھەر گاڤا بێدەنگیێ جادە كپ كرن، دەنگ ژ كەسێ نەھات، ھینگێ دێم تێكەلێ ئێك دبن، جوانی و كرێتی نامینین.
قودیكێن باژێری راستیان نابێژن، خرەك درەوینن و راستیا مرۆڤان بەرۆڤاژی پیشانددەن، ئەڤێن گوھێن وان بەل، ئەڤێن دفنێن وان درێژ، ئەڤێن دەڤێن وان ب شەكالێ ڤە دچن، دێمێ ھەمیان دڤێ قودیكێدا دھێنە دیتن و ژنێن باژێری ژی، ئەڤێن دەیكا من دگۆتی؛ قودیك یێن ژنانە، و بابێ من دگۆتی قودیك یێن ژنانە؛ ئێدی خۆ ژنان ژی باوەری بڤان قودیكان نەمایە، سەرەرای كەرەستێن جوانكاریێ و ب دەمژمێرا مانا وان ل بەر قودیكێ، لێ ھەر دەما ڤیا وێنەكی ب چركینن، وێنەیێن خوە فلتەر دكەن.

مەتین سەباح جمعە

د کۆلانەکا کەڤنار و بێدەنگ دا، پەرتووکخانەکا بچووک هەبوو کو تەمەنێ دیوارێن وێ ب بێهن و ڕەنگێ ژینگەها کاغەزان هاتبوو داپۆشین. خودانێ وێ پیرەمێرەکێ ب تەمەن بوو کو ژیانا خۆ هەمی بۆ کۆمکرنا پەرتووکێن مەزن تەرخان کربو، دەستنڤیسێن دێرین و پر ژ هزر و فەلسەفەیان. ل وێرێ هەزاران لاپەڕێن پڕ ژ نڤیسین، مێژوو و ناڤەرۆکێن جۆراوجۆر ل سەر ڕەفاتکان هاتبوونە چێکرن. بەلێ ل ناڤەڕاستا دکانێ، ل سەر مێزەکا داری یا مەزن، تەنێ پارچەکا کاغەزا سپی یا بەتال دانابوو کو چو نڤیسین ل سەر نەبوون و چو نیشانێن پێنوسی ل سەر پەیدا نەبوون.
ڕۆژەکێ، نڤیسەرەکێ ماندی کەتبوو د دکانێ دا. چانتێ وی پڕ بوو ژ پەرتووکێن هەڤڕک، رۆژنڤیس و هزرێن ئالۆز کو ب سالان ل دویڤ بەرسڤا مانا ڕاستەقینە یا هەبوونێ و ناسنامەیا خۆ دگەڕیا. پشتی سەیری وان هەمی ڕەفێن پڕ ژ ڕستە، ناڤەرۆک و نڤیسینان کری، چاڤێن وی کەفتنە سەر وێ پارچا کاغەزا بێ‌ نڤیسین کو د ناڤ وێ هەمی قەرەبالغیا پەیڤ و زانیاریان دا ب ئارامی ڕاوەستیا بوو.
گەنجی پێنگاڤێن خۆ بەرەف مێزێ برن، ب سەرهەژاندن و گۆمانڤە سەحکرە کاغەزێ و ژ خودانێ دکانێ پرسی: ئەی مامۆستا، بۆچی تە ئەڤ کاغەزە ل ڤێرێ ب بێدەنگی هێلایە؟ د ناڤ ڤان هەمی پەرتووکێن مەزن و گرانبها دا، ئەرێ کاغەزەکا بەتا چو پەیام و بەرسڤە، یان بەهرا مەزن بۆ مرۆڤی هەیە دەما چو ڕستە و نیشان ل سەر نەبن؟
خوەدانێ دکانێ ب نەرمی کەنی، دەستێ خۆ کێشا سەر ڕوویێ لاپەڕێ سپی، سەحکرە چاڤێن گەنجی یێن ماندی و گۆتی ئەی نڤیسەر، مرۆڤ هەمی ژیانا خۆ دڕەڤیت تا لاپەڕێن ناخ و تەمەنێ خۆ ب پەیڤ، ناڤ، نیشان، سەرکەفتن و شانازیان پڕ بکەت، دا کو جیهانێ بسەلمینیت کو ئەو هەیە و د ناڤ تاریاتیێ دا بەرزە نەبوویە. بەلێ ڕاستی ئەوە کو کاغەزا سپی بەری هەر نڤیسینەکێ هەبوو، و پشتی هەمی پەیڤ ژی دئاخڤن و ژ ناڤ دچن، ئەوا دمینیت هەر ئەو پاکی و ئارامییە.
گەنجی ب پرسیار و هزرڤە سەحکرێ و گۆتی: ئەرێ پا مان و فەلسەفا وێ د ناڤ بزاڤ و ژیانا مە یا ڕۆژانە دا چییە؟ چەوا بێدەنگی دێ بیتە بەرسڤ؟
خودانێ دکانێ بەرسڤ دا: کاغەزا سپی جیهانا بەری گۆتنێیە؛ ئەو جهەکە کو هەمی خەیال، هەست و بێدەنگیێن نەگۆتی د ناڤ دا ب ئازادی هەنە. بەری تو پەیڤەکێ بنڤیسی، تو ئازادی هەمی جیهانێ تێدا ببینی، بەلێ دەما دنڤیسی، تو جیهانا وێ د ناڤ بڕگە و سنووران دا کێم دکەی. فەلسەفا وێ د وێ دا یە کو فێری تە بکەت هەمی دەمان پێدڤی ب دیارکرنا خۆ، هاوارکرن و پەیڤێن زێدە نینە. هندەك جار کوورترین فەلسەفە ئەوە کو تو وەک وێ کاغەزا سپی ببی: ئارام، پاک، و بەرەف ژیانێ بچی بێی کو چ تشتەکێ ب زۆری ل سەر ب سەپینی یان ب ئالۆزی ببینی.
گەنج بۆ دەمەکێ درێژ راوەستییا، دەستێ خۆ دانا سەر کاغەزێ و د وێ سپیاتییا نەرم دا گوھداریا بێدەنگییا ژوورێ کر. هەست کر کو ئەو بارێ گران یێ د ناڤ سەرێ وی دا، ئارامیا خۆ د ناڤ وێ نەرماتیێ دا دبینیت.
خودانێ دکانێ زێدەتر گۆتی: مرۆڤێ زانا ئەو نینە کو زێدەتر دئاخڤیت یان لاپەڕێن خۆ ب ئاخڤتنان پڕ دکەت، بەلکو ئەو کەسە کو دزانیت چەوا ناخێ خۆ ژ دەنگەدەنگا جیهانێ ڤەکێشیت و بگەهینیتە وێ ئاستێ پاکییا ناڤخۆیی. دەما تو فێر ببی ب بێدەنگی ل ڕاستیێ بنێڕی، تو دێ بینی کو بەرسڤا هەمی پرسیارێن تە د ناڤ وێ پاکییا بێدەنگ یا ڤەشارتی دا بوو، بێی کو پێدڤی ب چ پەیڤان ببیت.
د وێ چڕکەیێ دا، گەنجی بۆ دەمەکێ درێژ سەحکرە وێ سپیاتییێ و هەست ب بارسڤکبوون و ئارامییەکا زۆر کر. ئەو ب تەمامی تێگەهشت کو ڕاستیا مەزن یا ژیانێ نە د وێ دا یە تو چ دئاخڤی یان دنڤیسی، بەلکو د وێ سادەیی و ئامادەییا پاک یا ناخێ تە دا یە دەما تو وەک کاغەزەکا سپی ب خۆ دبییە بێدەنگییەکا مەزن د ناڤ جیهانێ دا.