ئارین عیسا عەبدولڕحمان

دەمژمێر بەرەڤ چاری ئێڤاری دچوو، ئەو ئێڤارا ل زارۆکینییێ مە هیڤییێن خوە تێرا تەمەنەکی ل گەل مەهرکرین، ژڤانێ مە زارۆکایە ئەو ژڤانێ ژ ئەشقا مەم و زینێ موکومتر. هەمی زارۆکێن کۆلانێ – ل بنێ کۆلانا ب ڕەخ خانییێ چوولکریڤە – کۆمدبوون. “ئاران”، “ئەسمەهان”، “پڕڤین”، سمکۆی و من، مە دەستێن ئێک گرتن و وەکی هەر ڕۆژ مە تشتێن ڤیاین ژ دکانێ ئینان و هەر ئێک ژ مە چوو جیهانا خوە یا تایبەت.
ئەوێ ڕۆژێ، “سالی” د دژوارترین ڕۆژا ژیانا خوەدا دبۆری، ژبلی لاڤایان چ تشتێن دی د شیانێن مەدا نەبوون ئەم بۆ بکن. فیلمکارتوونێ مە ب دویماهی هات و ژڤانێ مە یێ دەمژمێرەکێ هات بەری حەتاڤ ئێک ئێکە ب ڕوویێ مەڤە ماچی بکت و خاترا خوە بوخازیت. ئەم چووینە گۆڕستانا داوییا گوندی، “ئاران”ی گۆت: ئەگەر من گەلەک پارە هەبان دا چـم هەمییان دەمە “سالی”یێ؛ دا هاتبا و ل گوندێ مە ژیابا و ژ وێ نەخوەشییێ خلاسببا. “پڕڤین”ێ ژی گۆتێ: تە چەند پارە هەبان ژی، ئەو هەر نەدهات؛ ژبەرکو مامۆستا “مێنشن”یا خراب ڕێک نەددایی. ئەم زڤڕینە مال، د رێکێدا مە ژنکەکا پیر دیت، ب چاڤێن گریڤە هندەک ڕۆپەل ل بن ئاخێ ڤەشارتن و چوو. ڕۆژا دویڤدا، ئەم ل هەمان جهـ کۆمبووین و مە سەحکرە ئەوان ڕۆپەلان و مە زانی ئەوێ ژنێ هیڤییێن هاتنا کوڕێ خوە یێ ل ژدەرڤەی وەلاتی یێن بنئاخکرین. هەر ل ئەوی دەمی چەندین کەسێن دیترژی هاتن دیسان ڕۆپەل د دەستاندابوون و هەر ئێکێ هیڤییێن خوە بنئاخکرن. هیڤییێن ئەوان (هەبوونا زارۆکەکی، پارەیەکێ زۆر، خانییەکێ، ترۆمبێلەکێ، پڕچەکا درێژ، بەژنەکا زراڤ، ساخبوون ژ نەخوەشییێ و..)بوون.
ڕۆژا دویڤدا، هەر ئێک ژ مە هیڤییێن خوە یێن بجهنەهاتی ئامادەکربوون دا بنئاخبکین، لێ مە بڕیاردا بۆ دویماهیک جار هەر ئێک ژ مە هیڤییێن خوە ببێژیت. “سمکۆ”ی گۆت: هیڤییا من خانییەکێ سەبێ یە دا ل زڤستانا ژبەر دەنگێ دلۆپێن بارانێ بشێین بنڤین. “پڕڤین”ێ ب هەردو چاڤێن گریڤە گۆت: یا تە یا ب ساناهییە، هیڤییا من زڤڕینا دەیکا من ژ بەحەشتێ یە؛ دا بۆ من ژی وەکی کچا ژنبابا من کراسەکێ سۆڕێ بڕسقی بکڕیت. “ئاران”ێ برایێ ئەوێ گۆت: من ژی دڤێت ئەو دەمژمێرا ئەوێ ل سەر دەستێ من چێدکری ببتە ڕاست و بۆ من بکڕیت. “ئەسمەهان”ێ ژی گۆت: هیڤییا من ئەوە مە ژی وەکی زارۆکێن باژێران قوتابخانە هەبا و خەلكی لێ خواندبا. ل دویماهییێ ئەز مام و من گۆتە ئەوان: هیڤییا من نەمانا ڕۆندکێن دەیکا منە پشتی شەهیدبوونا بابێ من.

محسن عەبدلڕەحمان

رۆژهەلات
هەڤالێن زیندانێ ژ هەڤالێ ژنوی هاتی پڕسین: شرۆڤەیا خەونا مە چییە؟
هێژ بالندە یێ ژ سەرێن وان دخۆن!

ئەبستراکت
ڤیا گەڤالەک ژیواری نیگاربکەت، دەمێ – فرچەی – خۆ د سپی هەلاند، رەشی خۆ لێدا.

بازنە
ژ پیرۆزە گیخا گوستیلا هەڤژینیێ ڤەرەست، دگەل هەناسەیا ئازادیێ وەریسێ جڤاکی خۆ تێ ئالاند.

کول
گازی باب ئادەمی کر: ناڤێ من چییە؟
(ئانکل سام) ی بەرسڤدا!

سەگڤان ئیسماعیل

ژبەر خەم و کۆڤانێن چەندین سالان د دلیدا مابوون، ژیان ل بەر چاڤان وەکی پاتەکێ قرێژگرتی لێ هاتبوو، ب تایبەتی ل دەمێ کو سەر نەکەفتی بگەهیتە هەبوونا خوە یا ڕاستەقینە، هەر ژ بەر ئەڤان نە خوەییان و گەلەكێن دی هەبوونا ژیانێ وەکی تشتەکێ بێ ڕامان دهاتە بیرێ و چ بها نەدا ب هەبوونا خوە یا فیزکی، دەست ژ هەبوونا خوە بەردابوو.
ژ بەر ئەوان خەمان، ڕەنگێ پرچا ئەوی ڕێژەیەکا هەرە مەزن ڕەنگێ سپی گرتبوو، لگەل هندەك پرچ وەریانەکا کێم، ئاڤابوونا ژیانێ د سیمایێن ئەوی دا ڕەنگڤەدانا خوە ئاشکرا کربوو، هەر وەکی هەلاتنا هەیڤا چاردە شەڤی، هەر دەما ژ مال دەردکەت؛ دا بەری هەر تشتەکێ دەستێ خوە هاڤێتە بەرویکا خوە و دا جگارەیەکا خەمێ کێشیت و دا دویکێلی ل هەر چار ئالیێن خوە بارینیت، هەر وەکی بزووتێ دارێ هەژیرێ دویکێلێ ل پشت خوە دهێلیت. ئێك ژ تایبەتمەندیێن لاوکێ خەمگین ئەو بوو؛ پێلاڤ ب دروستی نە دکرە پێ خوە، ئەگەر خوە بۆ ڕۆژا جەژنێ ژی با، وی ئەڤ تەنەزلە نەدکر و هەر دەمێ ئەو پێلاڤە دکرە پێ خوە خڕ خڕا پێلاڤێ دا ب سەر تاخی کەڤیت و دا تۆزێ وەکی بابەلیسکێ ڕاکەت، بێ دودلی د بەررا پێل ل جگارەیا خوە ددا و هێدی هێدی لگەل دەروونێ خوە دكەتە شەڕی، ململانا ئەوی لگەل ڕاستییا ژیانێ و خەیالاندا گەهشتبوو كۆپیتکا شەرەنگیزیێ، لێ ب هەر ئاوایەکێ هەی خوە سەردا بر و دگۆت خوە: ئەڤ جیهانە گەلەکا بچویکە، تێرا مە هەمییان ناکەت ئەم هەمی بگەهینە خوەزیێن خوە ئەوێن ل دەمێ زارۆكینیێ مە بۆ خوە داناین؛ چونکی ئەگەر هەمی بگەهن ئەوان خوەزییان دبیت ئەوێن ل دویڤ مەرا دهێن چ ڤێرا نەگەهیت.
،
لێ دەمێ چاڤێن ئەوی ب پرچ زەرەکێ و بەژند زڕاڤەکێ کەتی ئێکسەر ڕایا خوە گۆهارت و د ناخ و دلێ خوە دا گۆت: وەلاهی، ژیانا من گەلەکا بەرتەنگە و یا ژ خوەییە، ما بۆ چییە ئەز د ئەڤێ ژیانێدادژیم؟ یا خۆیایە، دبیت ئەزێ زێدە بم.. هەر دگۆت: ما بۆ چییە مرۆڤ نەگەهیتە هیڤیێن خوە؟ ما چییە پووچ یێ ڕەنگ گەموورە بگەهیتە هیڤیا خوە و ئەز نە؟ ژ ڕاستی، دبیت د ئەڤێ ژیانێدا دادی نەبیت.
لێ بوو جارا گەلەکێ دەستێ خوە هاڤێتە پاکیتێ دا جگارەیەکێ بەردەتێ، لێ هندی لێگەرییا یا مای ڤالا و پاشی دەستێ خوە هاڤێتە بەرویکا دی دا پارا ئینیتە دەرێ، هەر دەستێ خوە ئینا و بر لێ چ نەدیت.. ئیکسەر بەرێ خوە دا چوار ئالیێ خوە، چ کەس نەدیت. ب دەنگەکێ هێدی وەک دزیکەرکێ برسی و گۆت: یا خودێ، یا خودێ، تو یێ من دبینی ئەزێ چەند لاوازم د ئەڤێ ژیانێدا و من چ پشت و پەنا نینە ب تنێ تو پشت و پەنایێ منی.. من ژی وەکی فلان کەسێ دەولەمەند بکە؛ چونکی من چ دێر و مزگەفت نەسووتینە دا ئەز مینم ڕووت و بێ هەبوون. بو چەند چرکەیان برێڤەچوو.. پێنگاڤ بۆ پێنگاڤێ دەنگێ خوە بلندکر و هەر ئەو گۆتنێن خوە دوبارە دکرن، وەکی زارۆکەکێ ساڤا ڕۆندک ژ هەردو چاڤان بارین و هندی دی خەما ل ژیانا ئەوی خوە کر مهێڤان و ئێکسەر دەست داهێلان و سەرێ خوە وەک گورگەکێ برسی و باران لێ باری کەتە ڕێکێ و کەتە چەپ و ڕاستان. هەلاتنا ژیانێ د فەرهەنگا خوە دا وەک بیرهاتنەکا زیزبووی هێلا د ناخێ خوە دا، یێ خەم داگیرکری و شێوازێ خوەیێ دەست بلندکرنێ ژبیرکر و ژێ سل بوو و دگەل ڕۆندکا خوە کرە هەڤان جێمک، ب دەنگەکێ بلند دگەل قێژینا بریسیا گۆت: ئەی پێلاڤا من، تو ب تنێ د ئەڤێ جیهانێدا هەڤالێ منی، دگەل ئەوێ تۆزێ ئەم سێگۆشەیەکا هەڤالینیێ نە و یێن بێ هەڤرکین.

جیریە غازی

شەڤا تاری و بێ دەنگ یا تاریاتییا خۆ دادعورت و بێدەنگییا خۆ ژناڤ دبەت، هێدی هێدی یا خۆ ئاراستەی ڕۆناهییێ و لڤینێ دکەت و هێش وژدانێ چاڤێن خۆ وەک تاریاتییا شەڤێ تاری نەکرینە و نەنڤستییە، ژبەر وێ نامەیا د ژییێ 20 سالیێدا ئەوا بۆ بێ وژدانێ ڤرێکری، کو تێدا نڤیسیبوو:
“ئەز دزانم بێ وژدان هێش دنیا باش زەلال نەبووی ژ نشکانڤە چاڤێن تە ڤەبوون، تە ل میلێ دەمژمێرێ ڕێنی تو پچەک ئارام بووی، تە زانی هێش دەمێ مای بۆ ئەنجامدانا کاری، تو بلەز ڕابووی و تە کەل و پەلێن خۆ لێکدان و وەکی دزیکەران ژ مالێ دەرکەفتی و بلەز تە بەرەڤ گرێ گوندی دا ڕێ، هەرچەندە ئەڤە نە جارا ئێکێ بوو تو ب ڤی کاری ڕادبی و پشتی ڤی کاری دەنگۆیێ جیران و گوندیان دگەهشتنە گوهێن تە، لێ هەر دەنگێ پێلاڤ و لنگ و شەپشەپا تە دبوو ئەگەر هەر چەندەکێ جارەکێ بسەکنی و ل پشت خۆ بزڤڕی، داکو یا پشت ڕاستبی کەس ل پێ تە نائێتە یان کەس تە نابینتە! دەمێ تو گەهشتی گرێ گوندی تە مەڕکا خۆ د ئەردێدا چکلاند و دەست ب کۆلانا ئەردی کر، پشتی بۆرینا چەند خۆلەکێن کێم ژ کۆلانا ئەردی تەمامبووی و تە ئەو تورکێ ل پشت خۆڤە گرێدای ژ پشتا خۆ ڤەکر و د بن ئاخکر و زڤری مال هەر وەک چ چێنەبووی. ئەڤە بوو چەندین سال کارێ تە ئەڤە، ئێدی نەما هەر هژمارا وان ڕحان بهەژمێرم ئەو ڕحێن هێش ب دروستی نەکەڤتینە بەر لەشی و هێش چاڤێن وان ل ژیانێ گەش نەبووین و هێش لێدانێن دلێ وان دروست نەهاتینە لێدان، هێش دەست و لنگێن وان ئازاد نەبووین، ئەو ڕحێن هێش نەهاتینە هەبوونێ و نەزانن بۆ چ ئەگەر ل نیڤا ڕێ و بێ هەبوونا ناڤەکی دئێنە زڤڕاندن بۆ خودای، ئەرێ دێ چی بێژنە خودایێ خۆ؟! ئەرێ دێ بێژن ئەم ب چ ئەگەر زڤڕین و مە گونەهکارا خۆ بێ وژدانا خۆ نەدیت! ئەو گونەهکارا هەموو کەسان ددیت و سزایێ وێ ددانێ دەمێ دناڤ هەمبێزا خۆدا دگڤاشتن و خۆشترین شەڤ ئاراستەی وێ دکرن و ئەو دگەهاندە كۆپیتکا گونەهکارییێ.”
دەمێ وژدانێ هزر ل نامێدا دکر، ڕوکێن وێ پێلێن دەریای دروستدکرن، نەخاسمە دەمێ دزانی نامەیا وێ ل وی دەمی گەهشتییە بەردەستێن بێ وژدانێ، کو دەمێ دروستبوونا ئەوان ڕحان ب سەرڤەچووبوو، ئەو ڕحێن هێش ناڤ ل سەر نەهاتییە دانان و بەرەڤ دیدارا خودایی دزڤڕین. کو د ڤی دەمیدا، وێ چ هێز و شیان نەمابوون ب پێنووسێ خۆ بگریت و بەرسڤا هەموو گونەهکاریێن خۆ بدەت، بتنێ ئاخ و نالینێن وێ د ناخێ وێدا کۆمڤەدبوون و وژدانەک نوو دروستدکر.