پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل كۆنگرەیەكێ رۆژنامەڤانیدا باس ل دووماهی پێشهاتێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و رەوشا سلێمانیێ و هەڤبەندیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا كر.
مەحموود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان گوت» شاندێ هەڤپشكێ ئێكەتی و پارتی ل سەر پرنسیبێن پێكئینانا حوكمەتێ یێن گەهشتینە رێككەفتنێ و پرسا دابەشكرنا پۆستان ژی هەتا رادەیەكا مەزن یا ئێكلابووی».
مەحموود محەمەد گوت ژی» بڕیارە ل چەند رۆژێن داهاتی كۆمبوونەكا دی بهێتە كرن و چاڤەڕێ دهێتە كرن ل مەها بهێت، پەرلەمانێ كوردستانێ سەرۆكایەتییا خوە هەلبژێریت و دەست ب كارێن خوە بكەت».
سەبارەت ب رەوشا سلێمانیێ، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان دوپاتی ل وێ چەندێ كر» پێدڤییە رێك نەهێتە دان ئەو رەوشە ببیتە ئەگەرێ دلگرانییا خەلكی».
هەروەسا گوت» خەلكێ سلێمانیێ هەژی وێ چەندێ نینە ئێدی ب ڤی شێوەی بهێتە دلگرانكرن و پێدڤییە كیچشە ب رێكا سیاسی یا خوە بهێنە چارەسەركرن و قانوون سەروەر بیت».
د بەرسڤا پرسیارەكێدا ل دۆر وێ چەندێ كا ئایا پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێمێ دێ كەڤیتە بەری یان پشتی هەلبژارتنێن ئیراقێ كو بڕیارە ل 11/11/2025 بهێنە ئەنجامدان، پەیڤدارێ پارتی بەرچاڤكر» هەكە سەرۆكایەتییا پەرلەمانێ كوردستانێ بهێتە پێكئینان، پرۆسەیێن دی ب گۆڕەی دەمی و پێرابوونێن قانوونی ب خوە دێ بڕێڤەچن».
ل دۆر هەڤبەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و بەغدایێ دا، مەحموود محەمەد رەخنە ل سیاسەتێن بەغدا بەرانبەر خەلكێ كوردستان گرت و گوت» ئەوا بەغدا بەرانبەر خەلكێ كوردستانێ دكەت، برسیكرنا خەلكی و فشارئێخستنە ل سەر، ئەگەر نە رێككەفتنا باش د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ هاتیە كرن».
دوپاتكر ژی» پێدڤییە كێشەیێن هەلاویستی ب رێكا دانوستاندنێ و ب گۆڕەی دەستوور بهێنە چارەسەركرن، نە ب ئینانا بەهانەیان بۆ پاشئێخستنا چارەسەریێ».
هەروەسا دوپاتكر كو ئەو وەك پارتی دیموكراتی كوردستان د خەما خەلكی و فەرمانبەران ودەستكەفتێن هەرێما كوردستانێ دانە و بڕیارا وان ئەوە كو پێدڤییە حوكمەتا ئیراقێ ب گۆڕەی دەستووری كێشەیان چارەسەر بكەت.

رێڤەبەرا گشتییا ناڤەندا هەماهەنگییا قەیرانان ل وەزارەتا ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند: كەلتوورێ پێكڤەژیانێ ل هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی دەنگڤەدایە، ب گۆڕەی وان راپرسیێن د ناڤ ئاوارەیاندا هاتیە ئەنجامدان، پترییا وان خواستا ڤەگەراندنێ یا هەی، بەلێ ب مەرجێ ئارامیێ ل دەڤەرێن وان.
سروە رەسول، رێڤەبەرا گشتییا ناڤەندا هەماهەنگییا قەیرانان ل وەزارەتا ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گوت» بڕیارا وەزارەتا كۆچ و كۆچبەرێن ئیراقێ ل دۆر رێنەدانێ ب زڤرینا ئاوارەیان بەرۆڤاژی قانوونێ و دەستوورییە و هەتا نوكە هزاران قوربانیێن دەستێ تیرۆرێ د بێ سەر و شوونن».
گوت ژی» نەبوونا ئارامیێ و خزمەتگوزارییان ئەگەرێ نە زڤرینا ئاوارەیانە بۆ دەڤەرێن خوە، ل دەمێن بۆری ئاوارەبوونا بەرۆڤاژی روودا، چاڤەڕێی هەلوەستێ جڤاكا نێڤدەولەتینە و ل گەل ئالییان ل سەر هێلین ژبۆ ڤێ پرسێ».
سروە رەشول ئاماژە ب وێ چەندێ كر» ئەڤ بڕیارە پاشەڕۆژا پێكهاتەیان دئێخیتە د مەترسیێدا، وبجهئینانا وێ وێ بڕیارێ دێ كارەساتان دروست كەتو هەروەسا رێزنەگرتنە ل ماف و بیروباوەرێن پێكهاتەیێن دەڤەرێ. ب گۆڕەی وان راپرسیێن د ناڤ ئاوارەیاندا هاتینە ئەنجامدان پترییا وان خواستا زڤرینێ بۆ دەڤەرێن خوە یا هەی، بەلێ ب مەرجێ پاراستنا ئارامیێ ل دەڤەرێن وان».
هەروەسا باس ل وێ چەندێ كر» كەلتوورێ پێكڤەژیانێ ل هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی دەنگڤەدایە».
ل حەفتییا بۆری، وەزارەتا ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێدا راگەهاندبوو» ژ ئەگەرێ شەڕێ داعشێ، هەژمارەكا مەزن یا وەلاتییان، ب تایبەت ژ پێكهاتەیێن مەسیحی و كوردێن ئێزدی، ب پشتەڤانییا خەلكی و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و هاریكارییا ئاژانس و رێكخراوێن نێڤدەولەتی ل كەمپان هاتنە ڤەحەواندن و هەتا نوكە 18 كەمپێن تایبەت ب ئاوارەیانڤە ل هەرێما كوردستانێ هەنە و زێدەتر ژ 600 هزار ئاوارە نەشیاینە بزڤرنە دەڤەرێن خوە، چاڤەڕێی رەوشەكا ئارام دكەن تاكو ب سلامەتی و سەربلندی بزڤرن دەڤەرێن خوە».
هەروەسا وەزارەتا ناڤخوە ل حوكمەتا هەرێمێ راگەهاندبوو ژی» ل شوونا پشتەڤانیكرنێ ل زڤرینا ئارەزوومەندانە و پشكداریكرنێ د رێخوەشكرنێ بۆ رەوشەكا ئارام، وەزیرا كۆچ و كۆچبەران و لژنەیا بلند هەڤكاریێ كۆمبوونان دكەن بۆ وێ چەندێ زڤرینا ئاوارەیان بۆ دەڤەرێن خوە بێ بەهر بكەن و بێ راوێژكرن ل گەل وان نەچار دكەن وەكو ئاكنجیێن دەرڤەی دەڤەرێن خوە بمینن».

ل دووڤ دەزگەهێن راگەهاندنا ئیراقێ، محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ د كۆمبوونا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێدا راگەهاند كو واشنتۆن ب بەغدایێ راگەهاندیە هەكە پڕۆژەیێ قانوونا حەشدا شەعبی نەهێتە راگرتن، 16 بنگەهێن سەر ب گرۆپێن چەكدارێن ئیراقی ڤە ل بەغدا و پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ دێ بنە ئارمانج وەكو بەرسڤەك بۆ وان هێرشێن گرۆپێن چەكداری ل مەها حەفت یا ئەڤسالە ل سەر بنگەهێ شەدادی ل پارێزگەها حەسەكە ل سووریێ ئەنجامداین.
ل رۆژا شەمبییا بۆری، چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ كۆمبوو و ب گۆڕەی چێدەرەكی، د كۆمبوونێدا بڕیار هاتە دان پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی بهێتە راگرتن و ل شوونا دەربازكرنا وێ پڕۆژە قانوونێ، چەند رێنمایەك ژ ئالیێ حوكمەتێڤە بهێنە دەركرن بۆ چارەسەركرنا هندەك ژ ئاستەنگێن قانوونا 2016 ی حەشدا شەعبی هەبوون.
هەروەسا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ پلانا كاركرنا ڤێ حەفتیێ بەرچاڤكربوو، بەلیچ ب هیچ جۆرەكی باس ل پڕۆژەیێ قانوونا حەشدا شەعبی نەهاتبوو كرن، ئانكو ل هەرسێ روونشتنێن ڤێ حەفتیێ یێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ باس ل وێ پڕۆژە قانوونێ ناهێتە كرن.
حەیدەر بەرزنجی، شرۆڤەكارێ سیاسی گوت» چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ ب هیچ شێوەیەكی ئەڤ پڕۆژە قانوونە نە ڤەكێشایە و هەتا نوكە ل جڤاتا نوونەران مایە و تنێ یا پاشئێخستی، چونكە ب دیتنا جڤاتا نوونەران دەم نوكە یێ گونجای نینە و ئالیێن نەشیعی بەرهەڤی روونشتنان نەدبوون و چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ دخوازیت ئەڤ پڕۆژە قانوونە بڕیارەك بیت هەموو ئالی تێدا پشكدار بن».
گوت ژی» ئێكڕێزییا ئیراقێ و پێكهاتەیێن وێ، ل بەراهییا ئارمانجێن چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ نە و حەشدا شەعبی حەشدەكا نیشتمانییە و حەشدا شیعەیان ب تنێ نینە لەوما پێدڤییە هەموو پێكڤە بڕیارێ ل سەر بدەن».
هەڤدەم ب دیتنا هەژمارەكا سیاسەتمەدارێن ئیراقی، ئالیێن شیعی ب تمامی یێن ل فشارێن ئەمریكا گەهشتین و پشتڕاستن ئەو فشارە د جدی نە، لەوما ب تێكرا بڕیارا سڕكرن و هەلگرتنا پڕۆژەیێ قانوونا حەشدا شەعبی دایە، بۆ وێ چەندێ تاكو نەبیتە ئەگەرێ ئالۆزیێ ل گەل ئەمریكا.
ئەو سیاسەتمەدارێن ئیراقی دیاردكەن ژی، هەژمارەكا هێز وئالیێن شیعی ژ ئەگەرێ ڤەكێشانا پڕۆژەیێ قانوونا حەشدا شەعبی روو ب روویێ حەراجكرنێ بووینە بەرانبەر ئالیگرێن خوە، ب تایبەتی كو هندەك ژ ئالیگرێن وان كەسوكارێن وان دناڤ حەشدا شەعبیدا هەنە و پەسەندكرنا پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی د بەرژەوەندییا خوە دا دبینن.
محەمەد ئەلشممەری، ئەندامێ لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دبێژیت» دەستێوەردانا دەرەكی بزاڤێ دكەت ئاستەنگان بۆ كارێن كۆمبوونێن جڤاتا نوونەران دروست بكەن و رێكێ ل پەسەندكرنا پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی بگرن».
ژ ئالیێ خوەڤە جواد ئەلیەساری، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گوت» پەسەند نەكرنا پڕۆژەیێ قانوونا حەشدا شەعبی ب پلە ئێك پەیوەندی ب هەڤڕانەبوونا شیعەیان د ناڤخوەدا، پاشی كورد و سوننەیان ژی ئەو پڕۆە قانوونە رەتكریە».

رۆژنامەیەكا ب سەرلەشكرێ پاسدارێن ئیرانێ زە ئاشكرا كر، عەلی لاریجانی، ئەمیندارێ جڤاتا بلند یا ئاسایشا نیشتمانییا ئیرانێد سەرەدانا خوە دا بۆ ئیراقێ، فشار ل بەرپرسێن ئیراقێ كریە كو پێدڤییە سیستەمێ بەرگرییا ئەسمانی بۆ رێگریێ ل دەربازبوونا فرۆكەیێن شەڕكەرێن ئیسرائیلی جهگیر بكەن، هەڤدەم هۆشداری دایە، دبیت سیناریۆیا ژناڤچوونا سووریێ ل ئیراقێ بهێتە دوبارەكرن و هەرێمەكا سوننی بهێتە دامەزراندن.
رۆژنامەیا (سوبحی سادق) كو زمانحالێ فەرمیێ هاریكارێ سیاسیێ لەشكرێ پاسدارێن ئیرانێیە، د راپۆرتەكێدا، ئاماژە ب سەرەدانا ڤێ دووماهیێ یا عەلی لاریجانی، ئەمیندارێ جڤاتا بلند یا ئاسایشا نیشتمانییا ئیرانێ بۆ ئیراقێ كریە و تێدا با س ل چەند گەفێن سەرەكی ل دۆسێییا ئیراقێ كریە، كو گرێدای شەڕێ 12 رۆژییە ل گەل ئیسرائیلێ.
رۆژنامەیا ناڤبری د پشكەكا راپۆرتا خوە دا بەلاڤكریە» سەرەدانا لاریجانی بۆ ئیراقێ گرێدای بوو ب چار گەفێن سەرەكی ل سەر ئاسایشا كۆمارا ئیسلامییا ئیرانی ل گەل بەرپرسێن ئیراقێ گەنگەشە كرینە بۆ وێ چەندێ زوو چارەسەر بكەن».
سەرەكیترین پرس، بنپێكرنا سەروەرییا ئەسمانێ ئیراقێ و هێرشا فرۆكەیێن شەڕكەرێن ئیسرائیلی بوو ل شەڕێ 12 رۆژاندا، لاریجانی ل دیدار و دانوستاندنێن خوە دا ل گەل بەرپرسێن ئیراقی، دلگرانییا وەلاتێ خوە دیاركریە ژ وێ چەندێ فرۆكەیێن شەڕكەرێن ئیسرائیلی بێی هیچ رێگرییەكێ ژ ئەسمانێ ئیراقێ دەربازی ئەسمانێ ئیرانێ بوون و ئارمانجێن سەربازی و ئەتۆمی و پیشەسازی تۆپبارانكرن».
د وێ سەرەدانێدا، لاریجانی فشار كریە، كو ئەركێ حوكمەتا ئیراقێیە سیستەمێ بەرگرییا ئەسمانی جهگیر بكەت یان فشارێ بێخیتە سەر ئەمریكا بۆ رێگریێ ل دەربازبوونا فرۆكەیێن شەڕكەرێن ئیسرائیلی و دووماهی ئینان ب بنپێكرییان.
خالەكا دی كو عەلی لاریجانیل گەل بەرپرسێن ئیراقێ باسكری، دوپاتكرن بوو ل رێككەفتنا هەڤپشكا ئەمنی د ناڤبەرا ئیرانێ و ئیراقێدا، سەبارەت ڤێ چەندێ باس ل مەترسییا پارتێن سیاسی یێن رۆژهەلاتا كوردستانێ كر و هۆشداری دا كو دڤێت رێگری لێ بهێتە كرن، ئەگەر نە مافێ ئیرانێیە راستەوخوە هێرشێ بكەتە سەر كەمپ و بنگەهێن وان، هەروەك چاوان پشتی روودانێن 2022 هێرشێن چڕ كرینە سەر.
هەر ب گۆڕەی وان پێزاننێن وێ رۆژنامەیا سەر ب لەشكرێ پاسدارێن ئیرانێڤە ئاشكراكری» پشتی باسكرنا مەترسی و گەفێن سەر كۆمارا ئیسلامییا ئیرانی، ئەمیندارێ جڤاتا بلند یا ئاسایشا نیشتمانییا ئیرانێ ل گەل بەرپرسێن شیعە باس ل مەترسییا هێرشێن دەرەكی ل سەر ئیراقێ كریە».
لاریجانی، ب سەركردەیێن شیعی یێن ئیراقی راگەهاند ژی» ئەگەرێ هێرشێن ئەسمانی یێن ئیسرائیلی بۆ كوشتنا فەرماندەیێن بەرەیێ موقاوەمە و توپبارانكرنا دەزگەهێن سەربازی و بنگەهێن ستراتیژی ل ئیراقێ هەیە».
هەروەسا هۆشداری دایە ژ ڤەگوهاستنا چەكداران ژ سووریێ بۆ باكوورێ رۆژئاڤا و رۆژئاڤایێ ئیراقێ، كو دبیت ببیتە ئەگەرێ دروستكرنا دەڤەرێ خوەبڕێڤەبەر ب ناڤێ (هەرێما سوننی) كو پلانەكە د چارچۆڤەیێ دابەشكرنا وەلاتێن دەڤەرێ و دروستكرنا پێگەهەكی بۆ گەفكرنێ ل ئاسایشا ئیرانێ.
عەلی لاریجانی ل دۆر تێكچوونا رەوشا سیاسییا ئیراقێ، هۆشدارییەكا دی دایە بەرپرسێن شیعی، ئەوژی پلان بۆ هەلوەشاندنا سیستەمێ سیاسیێ ئیراقێ یان ژناڤبرنا حوكمەتا ئیراقێ هەنە، بۆ وێ چەندێ هەمان سیناریۆیا سووریێ ل ئیراقێ بهێتە دوبارەكرن. هەڤدەم دوپاتكریە، ب هەبوونا پێكهاتەیێ جەماوەر، ئایینی و چەكدارێن حەشدا شەعبی، سەرگرتنا وان پلانان یا ب زەحمەتە، بەلێ ئەزموونا 14 سالان ژ ململانێ و دۆرپێچكرنێ ل سووریێ دیار دكەت، كو سیناریۆیەكا ژ وی جۆری یا ئەستەم نینە.
عەلی لاریجانی، ئەمیندارێ جڤاتا بلند یا ئاسایشا نیشتمانییا ئیرانێ ل ناڤەڕاستا ڤێ مەهێ سەرەدانا بەغدایێ كربوو و پاشی بەر ب لوبنانێ درێژی ب گەشتا خوە دابوو، نڤیسینگەها شیرەتكارییا ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ ل دۆر سەرەدانا لاریجانی راگەهاندبوو» د سەرەدانا ئەمیندارێ جڤاتا بلند یا ئاسایشا نیشتمانییا ئیرانێ دا بۆ ئیراقێ، تێكگەهشتنا ئەمنی هاتە ئیمزاكرن، بێی كو هووردەكارییان بەلاڤ بكەت».