هەڤدیتن: رەمەزان دەشتمری/ زاخۆ

4-6

پشتی بورینا چوار هەیڤان بڕیارا دروستكرنا ڕیكخراوەكا پێشمەرگەیی ب ناڤێ‌ ڕێكخراوا شەهید سەگڤان هاتە پێكئینان كو ل ئەوی دەمێ‌ فەرماندە حكمەت محەمەد تاهر بەرپرسێ‌ ئەوێ‌ ڕێكخراوێ‌ بو و ئەز ژی وەك جێگرێ‌ ڕێكخراوێ‌ هاتم دەستنیشانكرن. ل پایزا سالا 1982ی ئەم بەشداری دچالاكیەكێ‌ بین دگەل ڕیكخراوا فەرماندە ئوسمان قاسم ئەوژی دەینانا بوسەیەكێ‌ ل سەر جادا گشتی دناڤبەرا گوندێ‌ بێزهێ‌ و گوندێ‌ دولا دا و ل ئەوی دەمی ترومبێلەكا لەشكری و دگەل مودەڕعەكێ‌ بین ئارمانجا پێشمەرگەیی و تەقە لێ‌ هاتكرن، و زیانێن گیانی گەهشتن هێزێن لەشكرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌. هەر د ئەوێ‌ جەولا مە یا پێشمەرگایەتیێ‌ دا ل دەڤەرا بەرلێفێ‌ ئەوبی هەر جار دوو لەشكرێن ل ئەوێ‌ ڕەبیا ل هنداڤی پیاكێ‌ گوندێ‌ ئەرمشتێ‌ بۆ نوبەداریێ‌ دهاتن و ئێك ژ ئەوان لەشكران هات كوشتن و چەكا وی ژی ب دەستێن پێشمەرگەیی هات ڕاكرن. ل هەر وەسا ل پایزا سالا 1982ی ڕیكخراوا مە یا شەهید سەگڤان ئەم هاتین بۆ لێدانا ڕەبیەكا لەشكری ل پشتا گوندێ‌ خەندەكێ‌ سەر ب ناحیا باتیفا ڤە و ب زەند و باسكێن پێشمەرگەیی ئەڤ ڕەبییە هاتن ڕاكرن، و سێزدە لەشكر هات ئێخسیركرن و سێزدە چەكێن ژ جورێ‌ كلاشینكوف و دگەل چەكەكا ئاربیجی و بیكەیسیەكێ‌ و تەقەمەنی بینە دەستكەفتیێن پێشمەركەیی، و سوپاس بۆ خوادیێ‌ مەزن د ئەڤێ‌ چالاكیا نمونەیی دا پێشمەرگە ب سلامەتی ئەڤ چالاكیە ئەنجامدا بوو. ڤێجا دەمێ‌ پێشمەرگەیی گولەیا ئێكێ‌ یا ئاربیجیێ‌ د ئەڤێ‌ ڕەبیێ‌ وەركری و ب بلندگویێ‌ گازی لەشكری كرن و گوتنێ‌ خوە ڕادەست بكەن. ئەوان گوت: هەكەر هوین بەختێ‌ مەلا موستەفایی ب دەنە مە و بەرپرسێ‌ هەوە بێت دەفمە ئەم دێ‌ خوە ڕادەستی هەوە كەین. ل ئەوی دەمی ئەز جێگرێ‌ ڕێكخراوێ‌ بیم و من دەست دا چەكا خۆە و هەر ئێكسەر چووم ومن قەستا ڕەبیێ‌ كر و ئەوان لەشكری چەكێن خوە دانان و بێ‌ شەر خوە ڕادەستكرن.
پشتی ئەنجامدانا ئەڤێ‌ چالاكیێ‌ پێشمەرگەیێن ڕیكخراوا مە بوسەیەك ل سەر جادا گشتی ل سەر جادا گشتی ل دەشتكا چیێ‌ دەینا و دوو ترومبێلێن لەشكری كرنە ئارمانج. هەر وەسا ب چەكێ‌ توپا هەشتێ‌ دو میلم بارەگایێ‌ لیوا باتیفا هات توپبارانكرن. ئەوبوو ناكوكی دناڤبەرا ریكخراوا مە یا شەهید سەگڤان دا پەیدابووی و ئەز بۆ دەمێ‌ سالەكێ‌ ل مالێ‌ ڕونشتم. دەمێ‌ بابەتێ‌ ئەوێ‌ ناكوكیێ‌ گەهشتی جەنابێ‌ كاك ئدریس بارزانی و جابا من وكاك حكمەت مەحەمەد تاهر هنارت كو ئەم بچین لایێ‌ جەنابی وی، ئەز وەك جێگرێ‌ ڕیكخراوێ‌ و كاك حكمەت مەحەمەد تاهر وەك بەرپرسێ‌ ڕێكخراوێ‌ بۆ رۆژهەلاتا كوردستانێ‌ چوین و چاڤ ب جەنتابێ‌ ئیدریس بارزانی كەفت و ڕاستیا بابەتی بۆ جەنابێ‌ كاك ئیدریس بارزانی هات گوتن. ئەوبوو كاك حكمەت ژ بەرپرسیارەتیا ڕێكخراوێ‌ هات لادان و هەر وەسا منژی جێگرییا ئەڤێ‌ ڕیكخراوێ‌ وەرگرت. ئەز ل مالێ‌ ڕوینشتم و پشتی سێ‌ جاران كاك موستەفا مزوری ب خوە بۆ مالا مە هات و داخواز ژمن كر، كو ئەز بەردەوامیێ‌ ب خزمەتا پێشمەرگتیەتیێ‌ بدەم.
ئەوبوو دەمێ‌ ل سالا 1984ی ڕیكخراوا گوڤەند هات دروستكرن و داخوازی ژلایێ‌ لیژنا ناوچا زاخۆ ژمن هاتكرن كو ئەز وەك ئامر مەفرەزە دگەل ئەڤێ‌ ڕیكخراوێ‌ بەردەوامیێ‌ ب خزمەتا پێشكەرگایەتیێ‌ بدەم، ئەوبوو دەمێ‌ ل ڕۆژا 24/8/1984ی هێرەشا لەشكرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ و دگەل فەوجێن جاشان بۆ سەر بارەگایێ‌ لیژنا ناوچا زاخۆ و لژنا ناوچا دهوكێ‌ هاتین و شەرێ‌ هەری گران كەفتی دەردورێن گوندێ‌ ئەرمشتێ‌، ل ئەوی دەمی ئەم ل پیاكێ‌ دەرێ‌ گەلیێ‌ گوندێ‌ ئەرمشتێ‌ بین و ئەوی شەڕی بەردەوام بی هەتا ڕۆژا 29/8/1984ی جارەكادیتر هێڕشا حكومەتا ئیراقێ‌ ب سەرشوڕی پاشدا زڤڕی ڤە. پشتی ئەڤی شەڕێ‌ گوندێ‌ ئەرمشتێ‌ ئەز توشی نەخوەشیەكێ‌ بیم و ل دویف ڕەزامەندیا لیژنا ناوچا زاخۆ ب مەرەما چارەسەریێ‌ ئەز بۆ ڕۆژهەلاتا كوردستانێ‌ چووم و ل باژێرێ‌ نەغەدێ‌ چارەسەریا نەخوشیا من هاتكرن، جارەكا دیتر ئەز زڤریم سەر كارێ‌ خوە یێ‌ پێشمەرگایەتیێ‌ دگەل ڕیكخراوا گوڤەند من بەردەوامی دا خزمەتا خوە. د جەولا مە ئەڤێ‌ جارێ‌ دا مە بوسوەیەك ل سەر ڕیكا باتیفا ل تەنشت زیارەتێ‌ زەمبیل فروش دەینا و ترومبێلەكا لەشكری بێ‌ ئامانج و ب زەند و باسكێن پێشمەرگەیی ئەڤ ترومبێلا ئەسكەری هات ژناف برن.
ل سالا 1986ی ئەز ب پلەیا ئامر مەفرەزە بۆ ڕیكخراوا جوتیاران یا سەر ب لیژنا ناوچا زاخۆ هاتم ڤەگوهاستن. ل هاڤینا سالا 1987ی ئەم وەك پێشمەرگەیێن ڕێكخراوا جوتیاران بەشداربووین د داستانا فەوجا بێبادێ‌ دا و گەلەك چەك و تەقەمەنی بین دەستكەفتیێن پێشمەرگەیی. هەر ل دوماهیا سالا 1987ی هێرشا لەشكرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ و دگەل فەوجێن جاشان بۆ دەڤەرا بلێجانێ‌ هاتین ئەو هێرشا جاشان هات شكاندن و دوو موستەشارێن فەوجێن جاشان هاتن كوشتن و پێنج جاشێن دیتر ب دیلی كەفتن ددەستێن پێشمەرگەیی دا. دەمێ‌ داستانا ناحیا كانی ماسێ‌ ل شەڤا 13/9/1987ی ل ئەوێ‌ ڕوژێ‌ پێشمەرگەیێن ڕیكخراوا مە یا جوتیاران و دگەل هەژمارەكا ڕێكخراوێن پێشمەرگەییی یێن سەر ب لیژنا ناوچا زاخۆ جهەكێ‌ دبێژنێ‌: گولكێ‌ ل تەنشتا گوندێ‌ گرێ‌ بیێ‌ ئەو جادا سەرەكی ئەوا دناڤبەرا گومەلگەها بێگوڤا و ناحیا باتیفا هات گرتن و مە نەهێلا لەشكرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ ل هانا ناحیا كانی ماسێ‌ بچیت و ڕێك ژلایێ‌ پێشمەرگەیی ڤە هات گرتن هەتا ڕۆژئاڤا ئەڤ دجادە ژ هاتن و چوونێ‌ هات قوتكرن. هەر وەسا دەمێ‌ راكرنا ڕەبیا بالولەیی ل تەنشتا گوندێ‌ دێمكا و هەژمارا شەش چەكێن ژ جورێ‌ كلاشینكوف بین دەستكەفتیێن پێشمەرگەیی. هەر دیسان ئەم بەشداربوین د راكرنا رەبیا لەشكری یا دبێژنێ‌ گرداهول ئەوا ل هنداڤی ناحیا باتیفا و دەستكەفتی ژی هەبون و پێشمەرگەژی ب سلامەت بین. هەر دیسان راكرنا ڕبیا شكێڕا و ل سالا 1987ی بەشدار بوین د داستانا ڕاكرنا فەوجا شەرانشێ‌ دا و گەلەك دەستكەفتی مە هەبین. هەر دیسان ل شەڤا 22/4/1988ی ئەم وەك پێمەرگەیێن ڕیكخراوا جوتیاران بەشداربوین دداستانا ڕاكرنا فەوجا دێمكادا و هەژمارا سەد و سێزدە چەكدار ب دیلی كەفتن ددەستێن پێشكەرگەیی دا. هەر وەسا هژمارەكا زور یا چەك و تەقەمەنییان بینە دەستكەفتیێن پێشمەرگەیی، بەلێ‌ ب مخابنی ڤە ب خوینا دوو پێشمەرگەیێن قەهرەمان ئەڤ داستانە هات تۆماركرین ئەوژی پێشمەرگە گوهدار ئیسلام پساغایی پێشمەرگەیێ‌ ڕیكخراوا دیاربەكر و پێشمەرگە شەفیق محەمەد سەرحان بێغەباری پێشمەرگەیێ‌ ڕیكخراوا مهاباد یێن سەر ب لیژنا ناوچا زاخۆ هاتن شەهیدكرن. هەر وەسا دوو پێشمەرگەیێن دیتر ب ناڤێ‌ خالد تەتەر پەرەخی و محەمەد سالح بلكی هاتن برینداركرن. ل ڕۆژا 23/8/1988ی ئەم هەژمارا شەش زەلامان بۆ دەڤەرا شێخان چوین ئەوژی ئێك ئەز و ئوسمان رەشید ئاڤهی، جەرگیس حەسەن ئاڤهی، عەزیز حەسەن، محەمەد ڕەشید بارهولی، شەعبان حەجی ئەحمەد ئاڤهی ئەم ب مەرەما ئینانا ئازوقەیی بۆ مالێ‌ چوین.
ئەوبوو ل سپێدەهیا ڕۆژا 25/8/1988ی مە گوهـ ل دەنگێ‌ فروكەیێن جەنگی بین و مە دیت كو هێزێن ئەسكەرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ ژ پشتا ناحیا قەسروكێ‌ بۆ سەر دەڤەرێ‌ هاتن. ل ڤێرێ‌ ئەم پاشدا زڤرین و مە خوە هەولدا بۆ چیایێ‌ گارەیی و ل ئەوێ‌ ڕۆژێ‌ مە خۆە د گەلیەكێ‌ دا هەشاردا و هەتا ئێڤاری دگەل رۆژئاڤابونێ‌ ئەم بۆ گوندێ‌ تاژیكا هاتین و ل ئەوێ‌ شەڤێ‌ ل جادا گشتی ل ناڤبەرا ناحیا زاویتە و ناحیا سەرسنكی دەربازبین و بۆ گوندێ‌ كورێمێ‌ هاتین و ل پشتا گوندێ‌ كوڤلی مە خوە هەشاردا و هەر ئێك ژمە ما دناڤ تراشەكێ‌ دا هەتا جارەكادیتر دونیا ل مە بوویە ئێڤار و ئەم ل ئەوی جهی دا ماین. جارەكادیتر ب شەڤێ‌ مە ژ گوندێ‌ كوڤلی دا ڕێكێ‌ ئەم بۆ بەر سپنەیی هاتین و ل ئەوێ‌ شەڤێ‌ مە خوە گەهاندە گوندێ‌ بارهۆلێ‌ و جهەك هەبی ل قونتارا چایێ‌ مەتینێ‌ دبێژنێ‌: گەلیێ‌ شكەفتە ڕەشێ‌ مە خۆە ل وێرێ‌ دا هەشارێ‌ و ئەم بۆ ماوێ‌ دوو شەڤان ل وێرێ‌ ماین.