ئه‌ڤرۆ:

بلندبوونا بھایێ دۆلارێ ئەمریکی ل بازاڕێن عێراقێ و ھەرێما کوردستانێ بوویە ئەگەرێ پەیدابوونا گومانان ل سەر بھایێ دۆلاری و کەل و پەلێن ب دۆلار دھێنە بازاڕی دگەل بلندبوونا بھایێ دۆلاری گرانبووینە، مامۆستایەکێ زانکۆیێ ژی ئاماژە ب ڤێ چەندێ دکەت، بلندبوونا بھایێ دۆلاری گرێدایی عێراقێ و ھەرێما کوردستانێ ڤە نینە و دۆلارێ ئەمریکی ھەمبەر دۆلارێ ئوستڕالی و کەنەدی و یۆرۆی ژی بلندبوویە، بەلێ ئەندامەکا لیژنا دارایی یا پەرلەمانێ عێراقێ خویا کر، حوکمەت دێ بلندبوونا بھایێ دۆلاری کۆنتڕۆلکەت و ھێتە چارەسەرکرن.

خەلیل غازی حەسەن، مامۆستایێ زانکۆیێ ل دۆر بلندبوونا بھایێ دۆلارێ ئەمریکی د بازارێن عێراقێ و ھەرێما کوردستانێ دا بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت” بھایێ دۆلاری ل بازاڕێن جیھانێ ھەموویێ گرانبوویە نەک ب تنێ ل ھەرێما کوردستانێ و عێراقێ، ھەتا دۆلارێ ئەمریکی بەرامبەر دراڤێ یۆرۆ و دۆلارێ کەنەدی و ئوستڕالی و ھەموو دراڤێن جیھانی، بێگومان کاریگەری کریە سەر دینارێ عێراقێ ژی و بھایێ دۆلارێ ئەمریکی ل ھەمبەر دینارێ عێراقێ بلندبوویە، ھەرێما کوردستانێ چو دەستھەلات بەرامبەر بلندبوونا بھایێ دۆلاری نینە و سیاسەتا نەختینەیا عێراقێ د دەستێ بانکا ناڤەندی دایە، ھەرێمێ چو دەستھەلاتێن قانوونی و تەکنیکی ھەمبەر دراڤێ عێراقێ نینن، ل گورەی زانیاریێن من بزاڤەک دھێتەکرن بانکا ناڤەندی بریکارێن خوە یێن فرۆتنا دۆلاری زێدە بکەت ل سەرانسەری عێراقێ، چونکو بەری نوکە ب تنێ ھژمارەکا کێم یا بانکا ئەڤ کارە دکر”.
خەلیلی دیارکر، بلندبوونا بھایێ دۆلاری ھەمبەر دراڤی عێراقی بەر ب بلندبوونەکا زۆر ناچیت، چونکو بلندبوونا بھایی گرێدایی بازاری ڤە نینە، بەلکۆ بلندبوونا دۆلاری یان دیناری پتر گرێدایی بڕیارێن ئیداریڤە ھەیە، چونکو ئەگەر کێم دۆلار بھێتە فرۆتن ئەڤە دێ بھایێ دلاری بلندبیت و ھەمبەردا دێ بھایێ دینارێ عێراقێ ھێتەخوار و بەرۆڤاژی فرۆتنا دۆلارێ زۆر دێ بھایێ دینارێ چاپێ عێراقی بلندکەت، لەوڕا ئەم نەشێین چو پێشبینیا بکەین ل دۆر بلندبوون و نزمبوونا بھایێ دۆلاری و دیناری و ل گورەی بڕیارێن ئیداری دێ بازار ل ڤینان کەت.
ژ لایێ خوە ڤەژی دکتۆر ئەشواق جاف، ئەنداما لیژنا دارایی و ئابووریا پەرلەمانێ عێراقێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ ئاماژە ب ڤێ چەندێ کر، ئاریشەیا بلندبوونا بھایێ دۆلاری دێ چارەسەربیت و گۆت” ئەگەرێن بلندبوونا بھایێ دۆلاری زۆرن، بەلێ چەند ئەگەرەکان راستەوخۆ کاریگەری ل سەر بلندبوونا بھایێ دۆلاری ھەبوویە، وەکی نزمبوونا بھایێ پتڕۆلێ ل بازارێن جیھانێ ئەڤە ئێکە ژ ئەگەرێن بلندبوونا بھایێ دۆلارێ ئەمریکی، ھەروەسا حوکمەتا عێراقێ ژی وەکی پێدڤی دۆلار نە ئێخستیە بازاڕی بۆ فرۆتنێ، چونکو ددەمێ پەسەندکرنا پڕۆژە قانوونا بودجەیێ گشتیێ عێراقێ بڕیاربوو، حوکمەت ب رێیا بانکا ناڤەندی رۆژانە لایێ کێمی ڤە، ٢٢٥ ملیۆن دۆلاران بێخیتە بازاڕی و بھێتە فرۆتن، بەلێ حوکمەتێ ئەڤ پارە نە ئێخستیە بازاڕی و بۆیە ئەگەرێ ڤێ چەندێ دۆلار یێ کێمبیت ل بازاڕی و ئەگەر کێم ژی بوو، بێگومان دێ بھایێ دۆلاری بلندبیت”.
دکتۆر ئەشواقێ دیارکر، حوکمەتا عێراقێ بشێوەیەکی دۆلار کێمکریە ل بازاڕی، ل جھێ رۆژانە ٢٢٥ ملیۆن دۆلاران ب فرۆشیت، ب تنێ ٧٥ ملیۆن دۆلار ھنارتینە بازاڕی، نوکە بڕیارە ئەف ئاریشە بھێتە چارەسەرکرن و حوکمەت دۆلاری پتر بێخیتە د بازاڕی دا ھەتا بھایێ دۆلاری پتر بلند نەبیت و بەر ب نزمبوونێ بھێت، ئەز باوەرم ئەف ئاریشە دێ ھێتە چارەسەرکرن و دۆلار پتر بلند نابیت، چونکو حوکمەت دشێت دۆلارێ پتر بێخیتە د بازاڕی دا”.

ئەڤرۆ:
سەرۆکێ بەرێ یێ باژێرڤانیا مەزن یا ئامەدێ راگەھاند کو ھندەک ھێزێن د ناڤ دەولەتێ و حوکمەتا AKP دا دخوازن بەری ھەلبژارتنێن ھەفتێ حزیرانێ یێن پەرلەمانێ تورکیا ژ نوو ڤە شەری دروست بکەن و تورکیا بەر ب ئالۆزیەکا بەرفرەە ببەن و ئەو یەک ھەم قۆناغا ئاشتیێ دخیتە ژێر مەترسیێ و ھەم ژی ب دەرخستنا ئالۆزیان دخوازن HDP ژ پەرلەمانی و سیاسەتێ بھێتە دوورخستن.
ئۆسمان بایدەمیر سەرۆکێ بەرێ یێ باژێرڤانیا مەزن یا ئامەدێ و بەربژێرێ پارتا دیمۆکراسیا گەلان HDP بۆ پەرلەمانێ تورکیا د داخۆیانیەکی دا بۆ رۆژناما ئەڤرۆ راگەھاند کو رۆژ ب رۆژێ دەنگێ پارتا وان زێدەتر دبیت و ئەو یەک حوکمەتا تورکیا دترسینیت و بۆ ڤێ چەندێ ژی پارتا دەستھەلاتدار دەست ب یاری و فێلان کریە و گۆت: (پارتا داد و گەشەپێدان (AKP) پلانەکا گەلەک کرێت بۆ ھەلبژارتنێن پەرلەمانی ئامادە کریە و د پیلانا وێ دا شەر، ئالۆزی و خوین رێتن ھەیە و ھەم سەرۆک کۆمار و ھەم ژی سەرۆک وەزیرێن تورکیا سەرکێشێن ڤێ پیلانێ نە و دخوازن ب دەرخستنا شەر و ئالۆزیان HDP ل ژێر بەندێ ١٠% یا ھەلبژارتنێن پەرلەمانێ بھێلن و ٤٠٠ کورسیان ل پەرلەمانی بکەنە دەستێ خوە، ژ بەر کو ھەکە ئەم سەرکەڤین خەونا سەرۆک کۆمار رەجەب تەیب ئەردۆگان یا بۆ سیستەمێ سەرۆکاتیێ بجە ناھێت و بۆ ڤێ چەندێ ژی یاریێن گەلەک مەترسیدار دھێنە کرن).
ئۆسمان بایدەمیر ھەروەسا دیار ژی کر کو گەلێ کورد ھەم د بەرخوەدانا کۆبانێ و ھەم ژی د بەرخوەدانا شنگالێ دا ئالا ئێکەتیا نەتەوی بلند کریە و د ئەنجاما وان بەرخوەدانان دا ل باکورێ کوردستانێ ژی یەکگرتنەکا گەلەک مەزن دروست بوویە و نەیارێن کورد ژ ئێکەتیا کوردان دترسن و گۆت: (ئەم د رۆژێن دیرۆکی را دەرباز دبین و ژ ھەر دەمی زێدەتر پێدڤیا گەلێ کورد د ڤێ قۆناغێ دا ب یەکگرتنێ ھەیە و ئەم ب یەکگرتنا خوە دشێین دۆزا کورد و کوردستانێ بەر ب سەرکەڤتنێ ڤە ببەین و ھەمو پیلانێن نەحەزان ڤالا دەرخینین، بۆ چەندێ ژی داخواز ژ ھەموو ئالیێن کوردی دکەم کو نەھێلن یاری و پیلانێن نەیاران بجە بھێن و ھەتا ژ دەستێ وان بھێت بلا خوە ژ شەر و ئالۆزیان دوور بکەن ژ بەر کو ئەم چەند خوە ژ ئالۆزیان دوور بکەین دێ پتر ب ھێز کەڤین).
سەرۆکێ بەرێ یێ باژێرڤانیا ئامەدێ د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ژی دیار کر کو گەلێ کورد ل چیایێ ئاگری وانەکا مرۆڤی و ئەخلاقی دایە ھەموو کەسێن کو ل سەر خوینێ سیاسەتێ دکەن و گۆت: (گەلێ مە یێ وەلاتپارێز بۆ پاراستنا قۆناغا ئاشتیێ و نەھێلانا شەری گیانێن خوە کرینە مەرتال و یاریێن حوکمەتێ ڤالا دەرخستینە و سەربازێن بریندار ژ مەیدانا شەری دەرخستینە و ئەز ژ دل و جان وان پیرۆز دکەم و ژ حوکمەت و پارتا داد و گەشەپێدان داخواز دکەم دەست ژ یاری و فێلێن خوە بەردەت، ژ بەر کو شەر ئاگرە و دڤێت یاری ب ئاگری نەھێتە کرن و گیانێن لاوێن کورد و تورک نەکەنە قوربانا حسابێن خوە یێن کرێت، چونکو شەر و ئالۆزی دێ تورکیا بەر ب ئەنجامێن گەلەک خراب ڤە ببەت و بەرپرسیارێن وێ ژی بۆ ھەر کەسەکێ د دیارن).
د دووماھیا ئاخڤتنا خوە دا ژی بایدەمیر راگەھاند کو ل دووڤ ئەنجامێن راپرسیێن ڤێ داویێ دەنگێ پارتا مە ١٠% دەرباز کریە و ئەز باوەر دکەم ھەکە ئەم ھندەک دی ژی بەرنامە و نەخشێ خوە یێ بۆ وەلاتەکی دیمۆکراتیک و پێکڤەژیانێ بگەھیننە گەلێ کورد، تورک و ئالیێن دیمۆکراسیخواز دێ دەنگێ مە ھێشتا زێدەتر بیت و ئەوە ژی دھێتە واتەیا ئاشتیەکا گشتی بۆ تورکیا.
ل ئالیێ دی یالچین ئاکدۆگان جێگرێ سەرۆک وەزیرێن تورکیا ژی د پرێس کۆنفرانسەکی دا بۆ دەزگەھێن راگەھاندنێن تورکیا دیار کر کو پارتا کارکەرێن کوردستانێ ب گەف و زۆرداریێ دخوازیت وەلاتیێن کورد بکەتە ژێر کاریگەریا خوە و بۆ ڤێ یەکێ ژی ھێرش کریە سەر سەربازێن مە و گۆت: (سەربازێن مە ئەرکێن خوە بجە ئیناینە و بەرسڤا ھێرشێن تیرۆرستان داینە و ئەم گەف و ھێرشێن وان قەبوول ناکەین و د ھەر واری دا ئەم دێ بەرسڤا وان دەین).