ئەڤرۆ نیۆز:
ئهڤرو 3-7-2019ل رێڤهبهریا كوچ وكوچبهران ل دهوكێ ب ئامادهبونا ئیسماعیل محەمەد ئەحمەد هاریكارێ پارێزگهرێ دهوكێ بو كاروبارێن مروڤایهتى وحسێن قایدى بهرپرسێ نڤێسینگهها رزگاركرنا كچ وژنێن ئێزدى ل دهوكێ وئدریس مستهفا نونهرێ وهزارهتا كوچ وكوچبهرێن ئیراقا فیدرال وچهند بهرپرسێن ئیدارى ، كونگرهكێ روژنامهڤانى بو بهرپرسا نڤێسینگهها بهرسڤ دانا قهیرانان هاته ل دارخستن ژبو راگههاندنا بهلافكرنا هاریكاریێن وهزارهتا كوچ وكوچبهرێن ئیراقا فیدرال لسهر كچ وژنێن ئێزدى یێن ژ دهستێن تیرورستێن داعش هاتینه رزگاركرن.
ل دهستپێكا كونگرهى مهنال محمد بهرپرسا نڤێسینگهها بهرسڤدانا قهیرانان( JCC)پهیڤهك خاندن وگوت: ئهڤرو ئهم دێ گهرا دووێ `هاریكاریێن دراڤى یێن وهزارهتا كوچ وكوچبهرێن ئیراقێ ل سهر(899) رزگاربویێن ژدهستێ داعش بهلاڤكهین وبو ههر رزگاربویهكى كوژمێ (2) ملیون دینار هاتینه تهرخانكرن وتهكهزكر كو ئهڤ بهرنامه ب ههڤكاریا وهزرهتا نافخویا ههرێما كوردستانێ و وهزارهتا كوچ وكوچبهرێن ئیراقێ دێ ئهنجامدان و وپشتى ڤێ گهرێ بهرنامه دێ بهردهوامبیت.
پاش هاریكارێ پارێزگهرى بو كاروبارێن ئاواره وپهنابهران دپهیڤهكێدا سوپاسیا وان ههموو لایهنان كر یێن ئهڤ بهرنامه رێكخستى ههروهسا سوپاسیا بهرێز نیچیرڤان بارزانى سهروكێ ههرێما كوردستانێ كر كو ههر ژسالا 2014ێ ودهمێ كچ وژنێن ئێزدى هاتینه رهڤاندن زور هاریكاربویه بو رزگاركرنا رهڤاندیا وئهڤرو (899) ژكچ وژنێن ئێزدى یێن هاتینه رزگاركرن دێ هاریكاریهكا دراڤى وهرگرن ئهوژى مهبلهغێ دوو ملیون دینارایه وبهرى نوكه ژى ئهڤ هاریكاریه ل سهر (77) رزگاربویێن دن هاتیه بهلافكرن .
هاریكارێ پارێزگهرى بو كاروبارێن ئاواره وپهنابهران تهكهزكر كو ئهڤ كوژمێ پارهى یێ كێمه ورزگاربویێن ژدهستێ تیرورستێن داعش پێدڤى بهاریكاریێن دهرونى وتهندورستى وخزمهتكاریێن دى ههیه وهیڤى خاستن ههموو رزگاربویێن ماین ڤێ هاریكاریێ وهرگرن وسوپاسیا ههموو لایهنان كر یێن ئهڤ هاریكاریه دابینكرین تایبهتى وهزارهتا كوچ وكوچبهرێن ئیراقێ وبهرههڤیا پارێزگههێ نیشان دا بو ههر ههڤكاریهكێ.
پاش حسێن قایدى بهرپرسێ نڤێسینگهها رزگاركرنا كچ وژنێن ئێزدى ل دهوكێ دپهیڤهكێدا تهكهزكر كو ئهڤ پروژه بهرى سالهكێ هاتبو پێشنیاركرن وئهم دگهل لایهنێن پهیوهندیدار گههشتینه وێ چهندێ كو بو ههر رزگاربویهكى دوو ملیون دینار بهێنه دابینكرن وئهڤرو ئهو بهرنامه كهته دوارێ بجهئینانێ دا و هاریكارى ل سهر (899) رزگاربویان دێ هێنه بهلاڤكرن ژوانا 12زاروكن.
قایدى تهكهزكر كو ههتا نوكه ب پشتهڤانیا نڤێسینگهها نێچیرڤان بارزانى ئهم شیاینه (2964) كچ وژن وكورێن ئێزدى رزگاركهین وهێشتا پترى (3746) كهسێن دن دبێ سهروشوینن یان ماینه ددهستێن تیرورستان دا وكارێ بهردهوامه بو رزگاركرنا وان.
ههروهسا نوینهرێ وهزارهتا كوچ وكوچبهرێن ئیراقا فیدرال تهكهزكر كو ئهڤ هاریكاریه دێ بهردهوام هێته دان وب قوناغ قوناغ ههتا ههموو رزگاربویى مفاى ژێ وهردگرن.
ئهڤرۆ نیوز:
فشارێن ئهمریكا بۆ ههلوهشاندنا حهشدا شهعبى، سهرۆك وهزیرێن عیراقێ عادل عهبدولمههدى نهچاركر بریارا ههلوهشاندن وتێكههلكرنا چهكدارێن حهشدا بۆ ناڤ رێزێن لهشكری عیراقێ بدهت.
ئاژانسا رویتهرز یا جیهانى یا دهنگوباسان بهلاڤكر” وهزیرێ دهرڤهیێ ئهمریكى مایك پۆمپیۆ ل دووماهى سهرهدانا خوه بۆ عیراقێ ب عادل عهبدولمههدى راگههاندبوو، ههكه حهشدا شهعبى نه ههلوهشینیت، دێ ئهمریكا نهچار بیت هێرشان بكهته سهر حهبشدێ، ل بهرامبهر دا سهرۆك وهزیرێن عیراقێ بریارا ههلوهشاندنا حهشدێ دهركر”.
حهشدا شهعبى ل 15/6/2014 ل سهر بنهمایێ فهتوایهكا عهلى سیستانى مهرجهعێ بلند یێ شیعێن عیراقێ هاته دامهزراندن وپشكدارى د شهرێ دژى داعشێ دا كر ل چهندین دهڤهرێن عیراقێ، ژ 76 گرۆپان پێك دهێت كو هژمارا چهكدارێن وێ 120 هزار كهسن، ههروهسا 300 هزار كهسان وهكو خوهبهخش د ناڤ رێزێن حهشدا دا خوه ناڤێن خوه نڤیسینه.
سالانه ژ بودجهیا گشتى یا عیراقێ گۆژمێ ئێك ملیار دۆلار بۆ حهشدا شهعبى دهێته دابینكرن وچو پهیوهندى ب لهشكرێ عیراقێ وپۆلیسان ڤه نینه، پشتى فشارێن مهزن یێن لایهنێن شیعى بۆ دهربازكرنا وێ هێزێ ژناڤێ میلیشیا چهكدار، پهرلهمانێ عیراقێ ل 24/2/2016 حهشدا شهعبى وهكو هێزهكا قانوونى وفهرمى یا عیراقى هژمارت .
د ناڤ حهشدا شهعبى دا چهند هێزێن سهرهكى یێن ههین كو رۆلێ كارا ههیه د ئاراستهكرنا وێ هێزێ دا یێ ههى ئهوژى ههر ئێك ژ (رێكخراوا بهدر، حزبوللا یا عیراقى، عهسائیب ئههلولحهق وبزاڤا نوجهبا).
ئهڤرۆ نیوز:
هژمارهكا كهسوكارێن قوربانیێن زیندانا سیاسى وئهنفالكریێن ب دهستێ رژێما بهعس یا ژناڤچووى، ل پارێزگهها دهۆكێ 30 ساله چاڤهرێ قهرهبووكرنێ ژ بهغدا دكهن، بهلێ هێشتا ناڤێن وان وهكو كهسوكارێن قوربانیێن زیندانیێن سیاسى وئهنفالكریان نههاتینه تۆماركرن.
رێڤهبهریا كاروبارێن شههید وئهنفالكریان ل دهۆكێ، ل دووڤ كوردستان 24، ئهگهرێ ڤێ چهندێ بۆ نهبوونا فۆرمان دزڤرینیت ورادگههینیت” وان بهردهوام بزاڤ كرینه ڤێ دۆسیێ ب ڤهگوهێزن وبچیته ب سهر بهغدا ڤه، نوكه ژى ههموو پێرابوونێن قانوونى یێن تمام بووین”.
نهجلا عهلى، كو ئێكه ژ قوربانیێن دهستێ رژێما بهعس و12 كهس ژ مالباتا وێ هاتینه ئهنفالكرن بۆ كوردستان 24 دبێژیت” دهمێ دو سالایه سهرهدانا رێڤهبهریا شههید وئهنفالكریان دكهم، بۆ وێ چهندێ مافێ من نههێته بهرزهكرن ودمن دڤێت یان وهكو قوربانیا دهستێ رژێمێ یان ژى وهكو زێندانیا سیاسى بهێمه هژمارتن، بهلێ وهكو ئاماژێ بۆ دكهت، ژبهر نهبوونا فۆرمان، ههتا نوكه ناڤێ وێ ل رێزا قوربانیان نههاتیه تۆماركرن”.
د دهمهكى دا كو ل پاریزگهها دهۆكێ هێشتا هژمارهكا مهزن یا قوربانى وزیندانێن سیاسى یێ ههین، كو ناڤێن وان نههاتینه تۆماركرن ودهمهكێ درێژه چاڤهرێ گههشتنا فۆرمان دكهن، بهرهڤان حهمدى بریكارێ وهزارهتا كاروبارێن شههید وئهنفالكریان ل ههرێما كوردستانێ دبێژیت” نوكه 9 هزار فۆرم یێن گههشتینه سنورێ پارێزگهها دهۆكێ، بۆ تۆماركرنا ناڤێن وان قوربانیێن كو ههتا نوكه مامۆلێن وان ب ههلاویستى ماین”.
دهمهكێ درێژه وهزارهتا كاروبارین شههید وئهنفالكریان ب رێیا لژنهكێ بزاڤێ دكهت حوكمهتا عیراقێ نهچار بكت قهرهبوویا زێان ڤێكهفتیێن دهستێ رژێما بهعس بكهت، سهرۆكێ لژنا دانوستاندكارا وهزارهتا ناڤبرى ( مام رهسول) دبێژیت”پرسا ڤهگوهاستنا دۆسێیا زیندانیێن سیاسى بۆ سهر حوكمهتا فیدرال یا ب دووماهى هاتى وههموو پێرابوونێن قانوونى یێن دهرباز كرین”.
ئهڤرۆ نیوز:
راسپاردیێ پێكئینانا كابینا نوو یا حوكمهتا ههرێما كوردستانێ مهسرور بارزانى ئهڤرۆ سێشهمبى 2/7/2019 پێشوازى ل (جینین هینیس بلاسخارت) نوونهرا تایبهت یا سكرتێرێ گشتیێ نهتهوێن ئێكگرتى ل عیراقێ وشاندێ د گهلدا كر.
د دیدارهكێ دا، مهسرور بارزانى روناهى خسته سهر رۆلێ نهتهوێن ئێكگرتى ب ئاراستهىیا چارهسهركرنا پرسێن ههلاویستى، ژ وان ئاساییكرنا رهوشا كهركووكێ وئاڤهدانكرنا دهڤهرێن زیانڤێكهفتیێن شهرێ تیرۆرستێن داعشێ وراگههاند” چاڤدێرى وسهرپهرشتیا پرۆسێ ژ لایێ نهتهوێن ئێكگرتى ڤه ب پێدڤى دزانین”.
ژ لایێ خوهڤه نوونهرا تایبهت یا شكرتێرێ گشتیێ نهتهوێن ئێكگرتى ل عیراقێ خوهشحالیا خوه ب گاڤێن پێكئینانا كابینا نوو یا حوكمهتا ههرێما كوردستانێ وپێشڤهچوونێن پهیوهندیان د ناڤبهرا ههرێمێ وبهغدا دهربرى وپشتهڤانیا نهتهوێن ئێكگرتى ژى بۆ بزاڤ وبهرنامێن حوكمهتا داهاتى یا ههرێما كوردستانێ د وارێ چاكسازیێ وچارهسهركرنا كێشه وپرسێن ههلاویستى نیشان دا.
ئەڤرۆ نیوز:
بریارە ل رۆژا ئێکشەمبیا بھێت پەرلەمانێ کوردستانێ راستڤەکرنێ بۆ قانوونا جڤاتێن پارێزگەھان بکەت و تەمەنێ وان ژی درێژ بکەت.
ل دووڤ زانیاریێن ھاتینە ئاشکرا کرن پەرلەمانێ کوردستانێ یا ئامادەکاریان دکەت ل دەسپێکا حەفتیا بھێت کومبیت و ھاتیە پێشنیارکرن رۆژا ئێکشەمبیا حەفتیا بھێت د کومبوونا ئاسایی یا پەرلەمانێ کوردستانێ دا راستڤەکرن بۆ قانوونا جڤاتێن پارێزگەھان بھێتەکرن و ب تایبەتێ ئەو ماددەیێن گرێدای ب کاندیدکرنا وی کەسی یێ دبیتە پارێزگار زێدەباری درێژکرنا تەمەنێ جڤاتێن پارێزگەھان.
دیسان ھاتیە ئاشکرا کرن کو سەرۆکاتیا پەرلەمانی پرۆژێ قانوونا نوو یا جڤاتێن پارێزگەھان وەرگرتیە و رادەستی لژنا قانوونی کریە بۆ راستڤەکرنا شاشیێن قانوونی د ڤی پرۆژێ نوو دا.
ئەڤرۆ نیوز:
ئەڤرۆ رۆژا سێشەمبی ٢-٧-٢٠١٩ سەرۆکێ ھەرێما کوردستانێ پێشوازی ل شاندەکێ نەتەوێن ئێکگرتی ل عیراقێ ب سەرپەرشتیا جێنین ھێنس کر و چەند پرسێن گرنگ ژی ھاتنە گوتوبێژکرن.
د کومبوونەکێ دا ناڤبەرا سەرۆکێ ھەرێمێ نێچیرڤان بارزانی و شاندێ نەتەوەیێن ئێکگرتی دا بەحس ل رولێ نەتەوەیێن ئێکگرتی کر کو دشیان وان دایە رولەکێ مەزنتر بینن بۆ چارەسەرکرنا کێشەیێن ناڤبەرا ھەولێر و بەغدا دا زێدەباری کێشەیێن مادێ ١٤٠ یێ دستوردێ عیراقێ.
ژلایێ خوە ڤە نوونەرا تایبەتا سکرتێرێ گشتی یا نەتەوەێن ئێکگرتی دیارکر سەرەدانا سەرۆکێ ھەرێمێ بۆ بەغدا ل ماوێ بوری و کومبوونا دگەل ھەر پازدە نوونەرێن جڤاتا ئاسایشا نێڤدەولەتی داکو ژ نێزیک ئاگەھداری کێشەیێن عیراقێ ب گشتی بن بباشی دبینت و دیتنا نەخشە رێیەکێ بۆ چارەسەرکرنا کێشەیێن ھەولێر و بەغدا.
ئەڤرۆ نیوز ، عەلی حاجی :
كار ل سەر دروستكرنا دەوروبەرێن پرا دەلال بەردەوامە و هتا نوكە 30% ژ كارى هاتیه ئهنجامدان ، د دەما سەخبێریكرنێ دا، هند ژ سومبولێن نوو تایبەت ب مێژوویا پرێ ڤە هاتینە دیتن .
ئهڤرۆ نيوز:
ههتا نوكه مووچێ حهفت ههيڤێن پێشمهرگهى كو دبيته 476 مليار دينار ژ لايێ حوكمهتا عيراقێ بۆ ههرێما كوردستانێ نههاتيه ڤرێكرن، ئهڤه د دهمهكى دايه كو جڤاتا نوونهرێن عيراقێ ژ پرۆژێ بودجا سالا 2019 مووچٍێ پێشمهرگهى جهگير كريه ب گۆژمێ 68 مليار ديناران ههيڤانه.
محهمهد رهزا، سهرۆكێ لژنا ئاسايش وبهرگريێ ل جڤاتا نوونهرێن عيراقێ بۆ كوردستان 24 گۆت” ل بهرچاڤ وهرگرتنا قههرهمانيا پێشمهرگهى دێ دووڤچوونێ بۆهنارتنا مووچێن وان كهين”.
دهێته زانين بهرههڤيێن پرۆژێ بودجا سالا 2020 يێن دهستپێكرين، بهلێ هێشتا چو بريارهكێ مووچێ تايبهت يێ پێشمهرگهى يێ سالا 2019 رهوانهى ههرێما كوردستانێ نهكريه.
ئەڤرۆ نیوز، حەمۆ محەمەد:
بەرپرسێ پشکا پەیوەندی و راگەھاندنێ ل رێڤەبەریا پۆلیسێن پارێزگەھا دھۆکێ دیار کر، د ھەیڤا خزیرانێ دا دو روودانێن کوشتنێ روودابوون و زەلامەک و ژنەک ھاتبوونە کوشت و کۆژمەکێ پارەی ژی ھاتبوو دزین و دبێژیت: ئەم شیاین بکوژێن ھەردو روودانان ل گەل باندێ دزیکەران دەستەسەر بکەین.
موقەدمێ مافپەروەر ھێمن سلێمان، بەرپرسێ پشکا پەیوەندی و راگەھاندنێ ل رێڤەبەریا پۆلیسێن پارێزگەھا دھۆکێ ئەڤرۆ ١/٧/٢٠١٩ د کۆنگرەکێ رۆژنامەڤانی دا دیار کر، ل رۆژا ٢١/٦/٢٠١٩ پۆلیس ھاتنە ئاگەھدارکرن کو کەلەخێ کەسەکی ل کۆمەلگەھا خانکێ ھاتیە دیتن و گۆت: “پشتی ئەفسەر و پۆلیسێن مە گەھشتینە جھێ روودانێ دەست ب ڤەکۆلینێ کر و دیاربوو کەسەک بناڤێ (ئەکرەم حەسەن) دژیێ (٣٨) سالیێ دا ھاتیە کوشتن کو ئاکنجیێ سەنتەرێ باژێرێ دھۆکێ بوو، مە کەلەخێ وی بۆ نۆشداریا داد ل دھۆکێ ھنارت بۆ زانینا ئەگەرێ دروست یێ گیان ژ دەستدانا وی”.
موقەدمێ مافپەروەر ھێمن سلێمان ھەر ل دۆر ڤێ روودانێ گۆت: “ھەر وێ رۆژێ رۆژا مە تەرم دیتی و ب شەڤ مە سێ کەس ب ئەگەرێ کوشتنا وی دەستەسەرکرن، پشتی ڤەکۆلینێ دیاربوو دو کەس د بێ گونەە بوون و کەسێ دیتر بکوژێ (ئەکرەم حەسەنی) بوو، بکوژی دیار کر: ھەڤژینا (ئەکرەم)ی ژی دەست دگەل تاوانێ ھەبوو و پەیوەندیەکا سۆزداریێ دگەل کەسەکێ دیتر ھەبوو، لەورا داخواز ژ بکوژی کربوو ھاریکار بیت بۆ کوشتنا ھەڤژینێ وێ، لەورا ھەڤژینا وی ژی ھاتیە دەستەسەرکرن و تاوانباران دانپێدان ب تاوانا خوە کریە و ل دووڤ بەندێ (٤٠٦) دێ ھێنە دادگەھکرن”.
ھێمنی خویا ژی کر، ل رۆژا ٩/٦/٢٠١٩ پۆلیسێن وان ھاتنە ئاگەھدارکرن کو (زەلامەک و ھەڤژینا) خوە قەستا باژێرێ مووسل کری و دیار نەمای و گۆت: “گومان بۆ مە دروستبوو کو روودانەکا کوشتنێ ب سەرێ وان ھاتبیت، لەو مە ھەماھەنگی دگەل پۆلیسێن نەھێلانا گۆنەھباریا ل مووسلێ کر، دیاربوو ژنەک ل سەنتەرێ مووسل ھاتیە کوشتن، پشتی وێنە بۆ مە ھاتینە ھنارتن دیاربوو ئەو ژنە یە ئەوا دگەل ھەڤژینێ خوە بەرزەبووی، د دووڤ دا مە ب ھەماھەنگی ل گەل پۆلیسێن مووسل بکوژێ وێ ژنێ کو ھەڤژینێ وێ ب خوە بوو دیار کر و ئەم شیاین وی کەسی ژ مووسل بەرەڤ ھەولێرێ بینین و ل ھەولێرێ دەستەسەر بکەین مە ڤەگوھاستە دھۆکێ و دانپێدان ب تاوانا خوە کر کو وی ھەڤژینا خوە ل مووسل ب گۆللێن دەبانجێ کوشتیە”.
موقەدمێ مافپەروەر ھێمن سلێمان د وی کۆنگرێ رۆژنامەڤانی دا خویا ژی کر، ل رۆژا ١٧/٦/٢٠١٩ دو کەسێن ب رەگەز عەرەب سەرەدانا نڤیسنگەھا نەھێلانا گونەھباریان ل سێمێلێ کر و دیار کرن کو چەند کەسەکان پتری ٥٠ ھزار دۆلارێن وان ب زووری ژ وان وەرگرتینە و رەڤینە و گۆت: “پشتی ڤەکۆلینان دیاربوو، ئەو ھەردو کەسێن عەرەب و ئەو کەسێن پارە ژێ ستاندین رێکەفتبوون مامەلێ ب پارێ بلۆک کری و ب نیڤ بھا ژێ وەرگرن، لێ وان کەسان بیسەک بۆ وان دانابوو و ٥٠ ھزار دۆلار و ٨٠٠ ھزار دینارێن عیراقێ ژێ ستاندن و گۆت: “پۆلیسێن مە شیان چار کەسان دەستەسەر بکەن ئەوێن ٥٠ ھزار برین، دیسا ھەردو کەسێن عەرەب ژی ھاتنە دەستەسەرکرن، ژ بەر کو تاوانباربوون ب مامەلەکرنێ ب پارێ بلوککری”.
گۆتژی: “وی باندێ دزیکەرا پلان دانابوو کو تۆمارێن وان یێن دەنگی ژی د مۆبایلێ دا ھەنە ١٠ کەسێن دی بڤی رەنگی بشەلینن و کۆژمێن مەزن یێن پارەی ژێ وەرگرن”.
نيشاندان