سهرنڤیسهر
وهكی ئهز دبینم، گهلهك برادهر دپرسن و دنڤیسن: بۆچی سهرۆك-كۆمارێ كورد، دهستههلاتێن خوه ل بهغدا بكارنائینن؟ نهخاسمه دهستههلاتا بهغدایێ كو ئهم شریكین تێدا، ب دههان رێكان دهستوورێ ئیراقا فیدهرال بنپێ كریه و وهربادایه و پاشگوه ئێخستیه، بۆ سهردهتكرنا دهستههلاتا شیعهگهریك و دژی ههرێمێ ههرێما كوردستانێ تێ نهبن.
سهرۆك-كۆمار وهكو چاڤدێرێ دهستووری، ههچوهكو نه ل ئهڤی وهلاتی! ئیراقێ ب سالان دهستوور هێلایه ل سهر رفاتكێ، سهرۆك-كۆماری دهنگ نهكر! ئیراقێ سوپایێ خوه دژی ههرێمێ بكارئینا، سهرۆك-كۆماری دهنگ نهكر! ئیراقێ دادگهها ب ناڤ فیدهرال بۆ لاوازكرنا ههرێمێ و برسیكرنا خهلكێ وێ بكارئینا، سهرۆك-كۆماری دهنگ نهكر! من باوهریهكا سهد ژ سهدێ ههیه، ههمان دادگهه رهواتیا ههرێمێ و ههبوونا وێ ژی بهرگومان بكهت، سهرۆك-كۆمار دهنگ ناكهت.
بۆچی؟
چونكی سهرۆك-كۆمارێ كورد نه خهلكێ كوردستانێیه، خهلكێ وهلاتهكییه ناڤێ وی وهلاتی كورسیكا دهستههلاتێیه. ههلبهت ئهڤه رهوش و رهوشتێ ههمی بهرپرسێن گههگیر و خوهپهرێس و نهسیاسیه، وهلاتێ وان كورسیك و بهرژهوهندیێن وانن، وهلاتێ وان خاك و گهل و پاشهڕۆژ نینن، وهكو رێبهرێن كاریزمایی یان سیاسیێن دروست كو ژین و ژیارا خوه گۆری رێباز و ئارمانجێن خوه و گهلێ خوه دكهن.
من نهڤێت ئهڤان جۆره خژبهران هنبهری ستێران بكهم، لێ هندهك جاران مرۆڤ نهچار دبت، ل مێژوویێ ڤهگهڕت دا ئاستێ هندهك ناڤدار و خودان تهختێن ئهڤرۆ، باشتر ببینت. دوهی بارزانیێ نهمر، شۆڕشا ئیلۆنێ گۆری كهركووكێ و پارچهیێن دی یێن كوردستانی و بیروباوهران كر، قههرهمانێن ئیرۆ، كهركووكا ئازاد كری، بێ شهڕ رادهستی بهغدا كر. گهر بارزانیێ نهمر، ب كورسیكێ بهرانبهر خاكی و روومهتێ رازی ببایه، دا دهه كورسیك بۆ هێن، نه ئێك ب تنێ. ئیرۆ، دنیا ههمی هات كو سهرۆك بارزانی دهست ژ مافێ (بڕیارا چارهنڤیسێ خوه- رێفراندۆمێ) بهردهت، بهرنهدا. چونكی دزانت؛ ئهوێ دهست ژ هزر و ئاخفتنا خوه بهردهت، دێ رۆژهك هێت دهست ژ ههرتشتی بهردهت.
ب گۆتنهكا رۆهنتر؛ وهلاتێ پهیڕۆیێن رێبازا بارزانی، خاك و خهلك و سهرفهرازی و روومهت و ناڤن، وهلاتێ سهرۆك-كۆماری و یێن وهكی وی، كورسیكا وانه.. لهو لێ نهگرن، سهرۆك-كۆمار بۆ ههرێمێ و خهلكێ وێ و پاشهڕۆژا وێ ب دهنگ ناكهڤت، سهرۆك-كۆمار بهس بۆ كورسیكا خوه دێ ب دهنگ و رهنگ كهڤت، چونكی، كورسیكا وی وهلاتێ وی یه.
نووترين نووچه
- سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ ئیتالیایێ پرسێن گرنگ یێن دەڤەرێ و بهێزكرنا پەیوەندییان گەنگەشەكرن
- ئەڤ سەرەدانە بۆ پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ یە
- پەرلەمان نە یێ حزبانە بەلكو یێ دەنگێ خەلكی یە و كاراكرنا وی ئەركەكێ نشتیمانی یە
- دخوازین پارتی و یەكێتی پتر ل ئێكدو نێزیك ببن
- كاراكرنا پەرلەمانی پێدڤییەكا نشتیمانی یە
- ئێكگرتنا هێزێن پێشمەرگەی د قۆناغێن دووماهیێ دایە و هەتا 25ـێ ئیلۆنێ دێ بیتە ئێك هێزا نشتیمانی
- سەرۆك بارزانی و پارێزگەرێ نەجەف دوپاتیێ ل سەر بەرفرەهكرنا پەیوەندییان د بوارێن ئاڤەدانی و ژینگەهێ دا دكەن
- پێكڤەژیان ناسنامەیا رەسەن یا هەرێما كوردستانێ یە
- مەسرور بارزانی و سەلاحەدین بەهائەدین دوپاتیێ ل گرنگییا كاراكرنا پەرلەمانێ كوردستانێ دكەن
- سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ: دەرگەهێ مە بۆ هەڤكاری و هەماهەنگییا ل گەل هەموو پارێزگەهێن ئیراقێ ڤەكرییە
فازل عومهر
كینا سیاسهتێ و سیاسهتا كینێ
فازل عمر
كین، نهڤیانهكا خوهڕستی و خوهزاییه، ژ ناخێ مرۆڤی بۆ تشتهكی، نهدووره هیچ فاكتهرهك ل پشت نهبت. ئهڤه كینێ ژ كهربێ و قههرێ و ژێ ئاجزبوونێ و دلمانێ جودا دكهت.. ب گۆتنهكا دی، كین ژ فاكتهرێن ناڤخوهیی پهیدا دبت؛ تێكهلی ب رهوان و ههستێن مرۆڤی ڤه ههیه، نه فاكتهر و هۆكارێن دهرهكه.
هۆسا، كینا سیاسهتێ دێ پتر نێزیكی دلمانێ و ژێ قههرینێ بت و وهختێ هۆكارێ ژێ قههرینێ نهمینت، كین ژی نامینت. لێ سیاسهتا كینێ بهرهڤاژه، كین ههیه، سیستهمێ سیاسی خزمهتا ب جه ئینانێ دكهت. لسهر ئهڤی بنهمای، كینا سیاسهتێ دۆمكورته و دگهل نهمانا فاكتهرێ سیاسی، كین ژی نامینت، لێ سیاسهتا كینێ قهت ب دوماهی ناهێت، هندی ژێدهرێ كینێ ههبت.
ئهز دێ دو نموونهیێن زیندی ئینم، داكو مژار باشتر رۆهن ببت:
سهددامێ دكتاتۆر و رژێما وی، گهلهك هۆڤانه و دڕنده و دوور ژ ههمی بههایێن مرۆڤانی رهفتار دگهل كوردان دكرن و هندهك جاران دگههشته كۆمكوژیان و كێمیابارانێ.. لێ كوردێن دگهل سیاسهتا وی، دهاتنه پاداشتكرن. ئهڤه كینا سیاسهتێیه، وهختێ سیاسی ههست ب گهفێ دكهت، ب گهمی هێزێ و ههمی هۆڤاتیێ كینا خوه دادڕێشته سهر دوژمن و ههڤڕكان و ههر ژێدهرهكێ گهفێ، بلا زاڕۆكهك بت یان كالهمێرهك.
سیاسهتا كینێ ئهوه؛ كهسهكی یان هێزهكێ كین بهرانبهر كهسهكی یان كۆمهكێ ههیه و ئهڤێ كینێ دكهته سیاسهت و ههمی هێزا سیاسهتێ بۆ ئهنجامدانا ئهوێ كینێ بكاردئینت، وهكی شۆڤینیێن تورك كو نهشێن پهیڤا كورد و كوردستان ببێژن و گۆتینه: كوردستانهك ل بنێ دنیایێ ئاڤا ببت دێ ههلوهشینین. نموونهیێ دی، ئیرانا ئاخوندهیانه، ب رۆكێتێن بالیستی ئێریشان دكهنه سهر مالێن خهلكی! ئهڤه هێزا كینێیه ژ ناخهكێ نهساخ دهردكهڤت و ههرتشتێ ڤ بهر كهفت دسوژت.
ترس ژ كیدهرێ دێ هێت؟
ئهوێن ترێنێ هێلاین
فازل عومهر
گهر وهغهرا ژیانا ههمی مرۆڤان، وهكو نفشهكێ ئاڤاكهر، ب وهغهرا ترێنێ بشبهینین، ههردهم هندهك كهس ناگههنه ترێنێ؛ گیرۆنه، د جه دا دمینن. د جه دا مان، ههم جهكیه، ههم دهمكى.. و ڤێڕا، ژ ههمى گوههڕینا ل جهى و دهمى ڕووداى، گیرۆ دبن. ب گۆتنهكا دى، ئهو كهسێن ل ترێنێ سوار بووین ل جههكى و دهمهكینه و ئهوێن سوار نهبووین، ل جهێ خوه و سهردهمێ چۆی و بۆرى، پیاسهیهكا بهندۆلانى دكهن.
ئهڤه بۆ كهسان و بۆ گهلان ژى دروسته. هندهك ل سهردهمێ خوه دژین و هندهك نهشێن ل ئهڤى زهمانێ مرۆڤانیێ بژین. سهرێن خوه دكهنه د مێژوویێ ڕا و بزاڤێ دكهن، زهمانى ل جه و وهختهكیى راوهستینن
كۆمارا ئیسلامیا ئیرانێ، نموونهیهكێ زیندیه ژ ئهو دهولهتێن نهڤێن ل ترێنا پێشكهفتنێ سوار ببن و رێزێ ل ژیانێ و پێكڤهژیانێ و مافێن مرۆڤى و جوداهیان بگرت. كۆمار ب هۆشمهندیا سهدسالێن ناڤین ل سهدسالا بیست و ئێكێ دژیت؛ زهمانێ دهولهتێن دینى نهمایه، ئهو نه بهس دهولهتهكا دینیه، دهولهتهكا ئایینگهریه. ل جیهانێ، سهرا تاوانێن مهزن، سێدارهدان بهرهڤ نهمانێیه، ئهو سهرا هزرێن جودا و زمانى و دهرسووكێ رۆژانه مرۆڤان دكوژت. ل سهردهمێ ئنتهرنێتێ و تهكنۆلۆجیا نوو، نهێنى ل ههمى جیهانێ دهگمهنن، ئهو سهرا جههسووسیێ، رۆژانه كهسان زیندان دكهت و ل سێدارهیێ ددهت. ل سهردهمێ جیهانیبوونێ، بزاڤ دهێنهكرن سینۆر لاواز ببن و ههڤبهندیێن مرۆڤانى و ئابۆرى و رهوشهنبیرى ل ههمى جیهانێ، بكهڤنه پێش سیاسهتێ. ئانكو پرێن ئاشتێى ل ناڤ گهلان و دهولهتان بهێنه ئاڤاكرنێ، لێ كۆمار پرێن كوشتنێ و فهرتهنه و جهنگان رادكێشت و دهڤهر ههمى یا راكێشایه شهڕهكیى ئهنجام نهدیار.
ئهڤ كۆمارا ژ بهرپهڕێن مێژوویێ دهركهفتى و دڤێت ل ئهڤى سهردهمى بژیت و خهلكى نهچار بكهت وهكى وێ بژین، گهفان ل مه تنێ ناكهت، گهفان ل پاشهڕۆژا ههمى دهڤهرێ و خهلكێ وێ دكهت، لهو راوهستاندنا ئهڤێ شهڕخوازیا ژ مێژوویێ ڤهژیاى، ئهركێ مه ههمیانه، بهلكی ب ترێنا مرۆڤاتیێ ڕا بگههین و بشێین ل ئهڤى سهردهمى بژین.
تاوانا كۆمارێ، تهنها، كوشتنا زاڕۆكان نینه، تاوانا مهزنتر كوشتنا پاشهڕۆژا گهلێن دهڤهرێیه.
داكو ئهز نههێمه گونههباركرن ب تهكبینیێ، ئهوا من بۆ كۆمارێ گۆتى، ب رهنگهكى نه ب یێ دى، ژ بهغدا و دیمهشقێ و ئهنقهره و گهلهك جهێن دى ژى دگرت.. ههرئێك ژ وان، ب تهرزهكێ جودا، د مێژوویێ دا بهند بوویه و نهشێت ل ئیرۆ بژیت.
ل دوماهیێ، من دڤێت ببێژم: ئهوا ل دهڤهرا مه رووددهت، جۆرهكێ نهساخبوونێیه ب مێژوویێ، ههكهر نهبێژم پهنجهشێرا مێژوویه و ههمی پهنجهشێر مرۆڤكوژ؛ چ زوو چ درهنگ.
كی تێدگههت بلا من ژی تێبگههینت
سهرنڤیسهر
وهلاتێ مه، ب ههمی باشی و كێماسیێن خوهڤه، مالێ مهیه، و كوردان گۆتهنی: گۆتنه قهرهچێ (..)ا ته رهشه، گۆت: مالێ من ئهڤهیه. وهكی هوون ژی دبینن، هندهك هزردكهن ئهڤ وهلاته وهكی دۆژهههكێیه و ههمی بزاڤان دكهن ژێ دهركهڤن، و بۆ هندهكێن دی وهكی بهههشتهكێیه، و ههمی بزاڤان دكهن رهوشا وێ بپارێزن و باشتر لێ بكهن، ل ناڤبهرا دۆژههێ و بهههشتێ شهڤهنگهكا هزر و دیتن و بۆچۆنێن جوداجودا ههنه.. ئهڤه ههمی هێسایی و نۆرماله، لێ تشتهكێ سهیر ل ئهڤی وهلاتی دقهمت، ئهز تێناگههم! هندی ئهز هزرا خوه تێدا دكهم، شرۆڤهیهكا مهنتقی بۆ نابینم.. لێ وهكی دیارده ههژی و پێدڤی لێ راوهستانێیه، نه ئهوه چونكی بوویه مژارهكا پێئاخڤتنا گشتی، لێ چونكی گهڕیڤهیه و گهڕیڤه، چهند وهكی مۆدێلان دۆمكورت ژی بت، خهتهره و باندۆرێ ل پاشهڕۆژێ دكهت.
ئیرۆ وهلاتێ مه پڕی پاله و كاركهرێن تركیا و لوبنانێ و سۆریێ و ئیراقێ و خهلكێ ژێریا ئاسیا و ئهفریقا و گهلهك وهلاتێن دییه، ب سهدان ههزار پهنابهرێن ناڤخوه و دهرهكه لێنه و وهكو جههكێ ئارامتر ژ جه و وهلاتێن خوه ههلبژارتینه.. ئهڤه نیشانا هندێیه ههم دهرگهههكێ ژیانێ ل ئهڤی وهلاتی ههیه، ههم ئارامی و ئێمناهی ههنه.
ل رهخێ دی، (گهلهك) ژ خهلكێ ئهڤی وهلاتی هاڤیبووینه و باوهردكهن د دۆژههێدانه و بهههشتا وان دڤێت ل جههكێ دییه. لهو ههمی شیانێن خوه بكاردئینن ژێ دهركهڤن و خوه بگههیننه ئۆرۆپا یان ئهمریكا و كهنهدا یان ئۆسترالیا،.. بۆ گههشتنێ ب ئهوێ بهههشتا بۆ هاتیه وێنهكرن، رێكێن دژوار و خهتهر و نهدووره كوژهك دجهڕبینن.
ئهرێ ئهڤه ب تیۆریا (ئامانێن پێكڤه) دێ هێته شرۆڤهكرن؟ ئانكو كانێ چاوا شله ل ههمی ئامانان هندی ئێك لێ دهێت، مرۆڤ ژی ل ههمی وهلاتان ب گۆرهی هزر و حهز و ڤێیانێ بهردهوام دابهش دبن، ههتاكو ئاكنجیوون هندی شیانێن وهلاتی لێ دهێت.
دبت سادهتر هزر بكهین و ببێژین: مرۆڤێ كورد هزردكر دهستههلاتا كوردی دێ بههشتا دین ژێ دبێژن ئینته ئهردی، و وهختێ هاتنا ئهوێ بههشتێ گیرۆ بووی، باوهری نهما و دهست ب گهڕانێ ل بهههشتێ كر، و ئهو مافێ ههركهسیه بهس وهغهرا خوه نهكهته ئۆبال.
ژههرهدان
سهرنڤیسهر
بێ پێشگوتن و ناساندنا ژههرێ و جۆرێن وێ و دیرۆكا بكارئینانێ بۆ نێچیرێ و پاشی بۆ كوشتنا ههڤڕكێن سیاسی ل كنار سهدسالیا چارێ بهری زایینێ ل ناڤ دهولهتا رۆمانی و دهربازبوونا رهفتارا كوشتنێ ب ژههرێ بۆ ناڤ ئالێ ژنان و كوشتنا مێرێن زهنگین یان ستهمكار ب ژههرێ، دێ ئێكسهر چینه پایتهختێ رۆشهنبیریا كوردی و گۆتگۆتكا ژههرهدانا پتر ژ بیست كادرێ پێشكهفتیێ ئێكهتی نیشتمانی كوردستان.
وهكی ئاشكرا ئهڤه چهندین رۆژن باسێ ژههرهدانا هندهك كهسێن رێزا پێش ل ناڤ ئێكهتیێ بهلاڤه و رهنگه بێدهنگی و بێدهنگكرن ژی ڤێڕایه، رهنگه بێدهنگی ههیه چونكی ل سلێمانیێ كهسهك بههلنگڤت، دبته نووچه و دهه رۆژان پێ دئاخڤن، و رهنگه بێدهنگكرن ژی ڤێڕایه چونكی بهرهۆز نینه كهسێن ل ئاستێ هێرۆخانێ و باڤێل و مهلا بهختیاری و گهلهكێن ل ئهوی ئاستی بهێنه ژههرهدان و تهنێ ببته مژارا فێسبووكێ یان چریوریهكا شهرمینانه!
ئهرێ ئهڤ مژاره هنده ساده و بێبههایه ئهڤ بێدهنگیه كهفتیه سلێمانیێ یان راز و نهێنیهك ل پشته؟ یان چیڕۆكهكه هاتیه ڤههاندن و كهس باوهر ناكهت؟ یان خهلكێ سلێمانیێ ب دهست و ب مهرهم بێدهنگ كریه دا ناڤێ شاری ههلمهت و قوربانی و پایتهختێ رۆشنبیری پاك بپارێزن و ناڤێ وێ نهبته پایتهختێ ژههرهدانێ؟
ژههرهدان دیادهیهك گهلهك خهتهره و ئهوێن پێ رادبن كهسێن ترسنۆكن، د مێژیێ ژی دا كهسێن ترسنۆك پێ رابووینه؛ شاه و میران ههڤڕكێن خوه پێ كوشتینه، ژنان مێرێن خوه پێ كوشتینه چ بۆ زهنگین بوونێ یان كوشتنا بێ تاوانبار. ههردو ژی ترسنۆكیه. شاهان نهدشێیا ههڤڕكێن خوه ژههرهددان و ژنان نهدشێیان مێران، ژههرهددان.
ژههرهدانا ئهڤی سهردهمی، ژبلی ترسنۆكیه و كارهكێ دووری ئهخلاقی و كولتۆرێ كوردانه، رهنگه خشیمی ژی ڤێڕایه، چونكی تهكنۆلۆجیا هند پێشكهفتیه دشێت ژێدهرێ ژههرێ بزانت، چونكی مادهنێ ههر كانهكێ ژ یا دی جودایه.
ئهڤجا، ژههرهدان مژارهكا ئهخلاقی، كولتۆری، قانوونی و جڤاكیه و فهره ههم سازیێن قانوونی ل ههرێمێ ب ئهركێ خوه راببن و بادهكێ ژههرهدانێ ڤهكهن، ههم ژ ئالیێ جڤاكیڤه كار لسهر ئهڤێ مژارێ بهێته كرن و كهسێن پێ رابووین، وهكو بهكۆ بهێنه بهرچاڤكرن.. چونكی ژههرهدان كولتۆرێ كوردان نهبووینه و فهره ئهو پنیا رهش نهكهڤته ناڤ كولتۆرێ مه.
ههلبژارتن.. ئازراندنا ههستێن خهلكی
سهرنڤیسهر
وهكی ئهم دزانین ئێك ژ ئارمانجێن ههمی ههلبژارتنێن وهختدار ئهوه، ههڤسهنگیێ بێخته رهوشا ههیه، ئهڤه ههكهر ئالیسهنگیهك ل دهمێ بۆری (بۆ نموونه چار سالان) قهومابت. ب گۆتنهكا دی، وهختێ ههر چار سالان یان كێم ـ زێده ئهم ههلبژارتنان دكهین، ئهم ب گۆرهی ههلسهنگاندنا سالێن بۆرین و نگهه و دیتن و هیڤیێن سالێن بهێن، دهنگێ خوه ددهین، داكو تهرازیێ راست بكهینڤه، ههكهر ئالیسهنگ ببت، ئهڤه وهكو تیۆری و سیستهم ل ههر ههلبژارتنهكێ دقهومت. ههروهسا، ههر بهربژارهك رێك و میكانیزم و ئالاڤێن گونجای بۆ سهركهفتنێ بكاردئینت، بۆ نموونه؛ بكارئینانا هیڤی و ئارمانجێن دهنگداران یان ههوجهییێن وان یان ههستا دینی و نهتهوهیی یان نیاسینیێ..هتد. ئهڤه ههمی كار و رهفتارێن پهسهندن ل ههمی جیهانێ، چونكی ئارمانج ئهوه، بهربژار سهربكهڤت و بهڕنامهیێ خوهیێ ههلبژارتنان ئهنجام بدهت.
ب ئهڤێ دیتنێ و ڤهڕێژا كارێ نوونهران، دهنگدان ههم ههلسهنگاندنه (دهنگدار گۆتن و كریارێن بهربژاران ههلدسهنگینت) ههم پلانه بۆ پاشهڕۆژێ (دێ چ بۆ وهلاتی كهت/كهن).
پرسیار ئهوه، كارڤهدانا دهنگداری چیه و تا چ راده دكهڤته بهر بانگهشهیا خهلهت و خوه دكهته قوربانێ بڕیارا خوه؟
ئهز دێ دو ههست ـ لڤاندنان بهرچاڤ كهم و دگهل رهوشا مه گونجینم: لڤاندنا ههستا نهتهوهیی و لڤاندنا ههستا دینی. دبت كهسهك بپرست و بێژت: وهكی ههردو ههست ئازراندن و لڤاندنن، ههردو وهكی ئێكن و ههردو دێ رهوا هندی ئێك رهوا بن. دبت ههردو رهوا بن، لێ ههردو وهكی ئێك نینن.. چاوا؟
نهتهوهخوازی، رێبازهكا هزری و كاروهریه، بۆ سهرفهرازكرنا نهتهوهیهكی. بۆ نموونه نهتهوهخوازێ كورد، بزاڤێ دكهت نهتهوهیا خوه یان ههر تاكێ نهتهوهیا خوه ب پێش بێخت و سهرفهرازتر بكهت ژ خهلكێ دی و ههكهر بندهست و ژار بت، بزاڤێ دكهت ژ ئهوێ شهرمزاریێ رزگاربكهت..هتد. ب گۆتنهكا بهرفههمتر؛ نهتهوهخواز بۆ دنیاداریا گهل و نهتهوهیا خوه كار دكهت. لێ دینداری، ل پهڕوازهكێ بچووك بۆ دنیایێ كار دكهت و ئارمانجا سهرهكه ئهوه، جانێ مرۆڤی بێ گهمارا دنیایێ بچته نك خودا و خودانێ خوه و ب بههشتێ (نه دنیایێ) شاد ببت. هۆسا دین، ب دو ئاراستهیێن مهزن و پتر ژ نهتهوهی جودایه؛ ئاراستهیا دینی بۆ پاش ژیانێیه و یا نهتهوهی بۆ ژیانێیه و دین (ب گشتی) د سهر نهتهوهیڕایه و نهتهوه، گیان و ههبوونهكا سینۆردایه ب كۆمهكا خهلكیڤه.
ههكهر تاكو نهۆ ئهم تێك ـ گههشت بین، دێ پرسیارهكێ كهم: ئهرێ لڤاندنا كیش ههستێ ههلخهلهتاندنه و پاشی نهڕهوایه؟
ب دیتنا من، لڤاندنا ههستا دینی ههلخهلهتاندنا دهنگدارانه نه زێدهتر، چونكی ئهڤی وهلاتی دهستوورهك و قانوون ههنه ژیانا مه چارچۆڤهدكهن و ههڤبهندیێن خهلكی دگهلێك دیاردكهن، و قانوونێن دهولهتێ قانوونێن ژیانا خهلكینه، نه یێن دینینه. و ئهوێ بچته پهڕلهمانی، دێ ئهوان قانوونان شرۆڤهكهت و چاڤدێریێ لێ كهت. ئانكو، ئهوێ بچته پهڕلهمانی، بۆ پشتی مرنێ كارناكهت دێ بۆ ژیانێ كاركهت؛ بۆ ئارامیا جانێ مریان كارناكهت دێ بۆ ساخان كاركهت.. ئهم ژی نهتهوهیا زیندینه، مه مافێن گیرۆكری یان خواری ل بهغدا ههنه، فهره بهێنه ڤهگهڕاندن.
ههروهسا، مه وهكو كوردستانی، هیچ ئالۆزی و ئاستهنگهكا دینی یان ئایینی دگهل ئیراقێ نینه دا ب ناڤێ دینی بچینه بهغدا و خهباتێ بۆ بكهین، مه پرس و ئاڕێشهیا نهتهوهیی ههیه، مه دۆزا مافێن دهستهسهركری و خواری ههیه، مه گرفتاریا هۆشمهندیا شۆڤینیزمێ ههیه.. بۆ ئهڤێ، بانگهشهیا نهتهوهیی و نیشتمانی، ههست لڤاندن بت یان نه، رهوایه و ئارمانجهكا دیار ههیه، لێ لڤاندنا ههستا دینی، تنێ خاپاندنا دهنگدارانه ب تشتهكێ ههبوون ل ئهردی نینه! دین و دینداریا دروست مرۆڤی دبته ناڤ مێرگێن بههشتێ، لێ پهڕلهمانتاری مرۆڤی دبته بهغدا و شهڕهنیخا سیاسی ل دۆر مافان و قانوونێن پێكڤهژیانێ.
ئهز دێ دهنگێ خوه دهمه، ئهوێ خهباتێ بۆ مافێن مه یێن نیشتمانی و نهتهوهیی و دنیاداریا مه ل بهغدا بكهت و بشێت هندهك ژ مافێن مه ڤهگهڕینت.. و ئهوێ ههستا من یا دینی بلڤینت، دێ نڤێژهكێ ل دووڤ كهم و لاڤان ژ خودای كهم مه و وی سهرفهراز بپارێزت و وهختێ دمرین مه ژ دلۆڤانیا خوه زڕبههر نهكهت.
ههلبژارتن…كی بچته بهغدا باشتره؟
سهرنڤیسهر
ههروهختێ ئهم باسێ ههڤبهندیێن خوونهلۆ و ب چهپچیڕ و ئهڤرازی و نشیڤی یێن ههرێما كوردستانێ دگهل بهغدا دكهین، كۆمهكا پرسیاران دهێنه پێش، دبت دو سێ ژ ههمیان پێشتر بن: وهكی قهدهرا مه ئهوه ل ئهڤێ قۆناغێ ژی دگهل بهغدا بین، ئهرێ ههولێر و بهغدا ب چی ئێكن و ب چی ژێكجودانه؟ داكو ئێكیان بپارێزین و كاری لسهر نهكۆكی و جوداهیان بكهین، بگههینینه ئاستێ پێككرنێ.
ئهرێ شهڕهنیخا مه دگهل بهغدا د چ فۆرم یان قالبدایه و كیشك بۆ خهلكێ كوردستانێ باشتره؟ ب گۆتنهكا دی؛ نهكۆكی دگهل بهغدا ئایدیۆلۆجیه یان چیناتیه یان نهتهوهییه یان ژی گرێدایی سیستهمێ سیاسی و دهولهتداریێیه؟ كو ئهم دشێن ب پهیڤا وهلاتینی (ههڤنیشتمانی) كورت بكهین.
ئهرێ كی دێ شێت ل رهوشا نهۆیا ئیراقێ، رۆلهكێ ئهرێنی بگێڕت؟
بهرسڤا پرسیارا ئێكێ هند هاتیه ڤهجوون، ئهز باوهرناكهم مفایهك د دههبارهكرنێ دا ههبت. دێ ژ پرسیارا دووێ دهست پێ كهم و بێژم؛ پشتی داكهفتنا ئایدیۆلۆجیێن چهپ و سهرهلدانا ئیسلاما سیاسی ل رۆژههلاتا ناڤین، نهۆ ئایدیۆلۆجیا دینی ب ههردو رهههندێن خوهڤه؛ رهههندێ جهادی و جهنگهنه و رهههندێ خهباتا مهدهنی و پهڕلهمانی ل مهیدانێیه و بزاڤێ دكهن پیرۆزیێن خهلكی وهكو ئالاڤ و رێك بۆ گههشتن ب دهستههلاتێ بكاربینن.
گهر ئهم گونجان یان نهگونجانا دهولهتا دینی و خهلیفهی لبهر چاڤ نهگرین ژی، ب نوونهرێن ئایدیۆلۆجست، ئهم دێ تووشی ئالۆزیێن مهزن بین دگهل دهستههلاتا ئیراقێ و پڕانیا پهڕلهمانتارێن شیعهئایین، كو ئهو ژی لسهر ئایینی گههشتینه دهستههلاتێ و دژاتیهكا مێژوویی دگهل ئایینێ سونه ههیه.. ب گۆتنهكا دی، گهر نوونهرێن مه ههلگرێن ئایدیۆلۆجیا دینی بن، دێ نهكۆكیهكا باوهریان و هزری ژی ل یێن ههنه زێدهكهن و ئهم دزانین وهختێ دو ئایدیۆلۆجیایێن پیرۆز شهڕهنیخێ دكهن، ئهنجامێن وێرانكهر ژێ دمینن.
گهر نوونهرێ دلخواز بێخینه قالبهكێ چیناتی، ئهم ناگههینه ئهنجامهكێ ههژی. چونكی هۆشیاریا چینایهتی بهرانبهر هۆشیاریا نهتهوهیی و ئایینی لاوازه و نهبوویه مژارا رۆژهڤێ. لهو، نوونهراتیا چینێن جڤاكی، مژارهكا ساڤایه و نهگههشیه ئاستێ نوونهر ههبن و فشارێ بكهن.
ئهم دێ گههینه سێیهمین فۆرم و قالبێ ههڤڕكیێ دگهل بهغدا ئهو ژی فۆرمێ نهتهوهیی و كوردستانیه. ب باوهری و دیتنا من، تنێ مه ههڤڕكیا نهتهوهیی دگهل بهغدا ههبوویه و ههیه و نوونهرێن كوردستانێ ل بهغدا، فهره ههلگرێن هیڤی و ئارمانجێن كوردستانێ بن، ئهو ئارمانجێن ئهڤه سهد سالن كورد و كوردستانی خهباتێ بۆ دكهن.
مه ئاڕێشهیا دینی و ئایینی دگهل بهغدا نینه و خهما خهلكی ژی نهبوویه، مه ئاڕێشهیا چیناتی ژی دگهل بهغدا نهبوویه، تنێ مه ئاڕێشهیا بندهستیا نهتهوهیی دگهل بهغدا ههبوویه و هێشتا بهردهوامه.
ئهز دێ دهنگێ خوه دهمه كوردستانیێ خوه نهچهمینت.
ههلبژارتن.. كاندیدێ سهربخوه
سهرنڤیسهر
ل ناڤبهرا تیۆریێ (بیردۆزیێ) و ژیواری (راستیا ههیه)، ههردهم ناڤبڕهك ههیه. ئهو ناڤبڕ ب گۆرهی جڤاكان و سیستهمێن هزری ژێكجودایه. ههر بۆ نموونه؛ پارتێن ئایدیۆلۆجست، چ دیندار بن یان دنیادار، ههردهم تیۆری گرنگتره ژ رهوش و ژیوارێ ههیه، و ههوادارێن ئهوان ئایدیۆلۆجیان ههردهم گازندهیان ژ كهسان و رهوشێ دكهن كو نهشێن هزرێن (رهها دروست) بكهنه راستی! كهسێن یۆتۆپیایی ژی دكهڤنه ههمان خهلهتیێ، وهختێ ژیوارێ لبهر خهونێن خوه دنهخشینن و هیچ فاكتهرهكێ دی لبهر چاڤ وهرناگرن.
من ئهڤ ههردو نموونه ئینان دا بكهمه دهرگهههك بۆ هزرا كاندیدێ سهربخوه ل وهلاتهكێ نهسهربخوه و د شهڕێ مان و نهمانێ دا دگهل دۆرماندۆری، جڤاكهكێ ب چهندین ههڤبهندیان، ههم گرێدایی ههم دابهشكری. جڤاكهكێ، ب ڕێزبهندیا گرنگیێ؛ پارتێن سیاسی و هۆز و بانگخواز رۆلێ سهرهكه ل لڤاندنا ههست و ئاراستهیێ خهلكی بگێڕن. جڤاكهكێ رۆلێ كهسێن تاك و سهربخوه تێدا شێلی و نهدیار..هتد.
ئهز تشتهكێ سهیر یان ئهنتیكه نابێژم، ههكهر ببێژم؛ ئهوه ژ سهرههلدانێ وهره، جڤاكا كوردستانی ستوونكی لسهر پارتێن سیاسی دابهش بوویه و ناڤبڕا هاتن و چۆنێ و سهربخوهییێ، هند بهرتهنگه، باش ناهێته دیتن.. ئهڤجا، پتریا خهلكی بهندهوار و تاگیر و ههوادارێن ئالیهكێ سیاسینه و گهلهك جاران ئهو ئالی ناسنامهیا وی/ وێ دیار دكهت. ب گۆتنهكا دی، خهلكێ سهربخوه یان زۆنا خوهلیكی د جڤاكا مه دا هند بچووكه، تو دشێی ببێژی نینه.. ئهڤه وا لێ دكهت، مه جڤاكهكا سیاسیكری (حزبی) ههبت، نه جڤاكهكا سڤیلێ گرێدایی ژیارا خوه.
پرسیار ئهوه؛ ل جڤاكهكا هۆسا، چهنسێ بهربژارێ سهربخوه چهنده و ههكهر چهنسێ دهنگ-برنێ ههبت ژی، دێ شێت وهكو نوونهر، چ رۆلی بگێڕت؟
من نهڤێت ئهز بهرسڤهكا ڤهبڕ بدهم لێ ل رهوشا ههیه و هۆشمهندیا ئیراقێ ب ڕێڤه دبهت، كاندیدێ سهربخوه، دهلیڤه نینه و نهشێت هیچ رۆلهكێ ههژی بگێڕت.. چونكی نه پارتهكا سیاسی ل پشته وی و ههلوهستێن وی بپارێزت، نه هۆزهك وهكو جهماوهر دگهل و ل پشته، نه ژی خوه ب دینی و ئایینی ڤه گرتیه و دێ خوه ب گوتارا پیرۆز پارێزت.
ئهڤجا، دگهل باشیا ههبوونا بهربژارێ سهربخوه بۆ ههستكرن ب ههبوونا جڤاكێ سڤیلێ نهسیاسیكری، لێ ل ئهڤێ قۆناغێ و ئاڕێشهیێن ههرێمێ دگهل بهغدا، بهربژارێ سهربخوه نهشێت چو پێشكێش بكهت، ههكهر رۆلهكێ نهرێنی نهگێڕت، دێ گهلهك باش بت.
ههلبژارتن.. دهنگێ من
فازل عومهر
گهلهك لسهر ههلبژارتنان و گرنگیا دهنگێ ته هاتیه نڤێسین ههتاكو گههاندینه رادهیا دهنگێ مرۆڤی كهساتیا مرۆڤیه یان ئهمانهتهكه پێدڤیه ڤهگهڕینی یان ب وژدان بده كهسێ ههژی..هتد. دبت ئهو ههمی راست بن، لێ یا راستتر ئهوه، ههلبژارتن لسهر بناغهیهكێ مهنتقی و هۆشمهندانه بت نه گرێدایی ههست و سۆزان بت، نهخاسمه ههمی بهربژار دێ دهرگههێ ههست و سۆزێن مه قوتن و ههر وهختێ مه دهرگههێ ههست و سۆزان بۆ ڤهكر، هینگێ ئهم دێ وهكو ئهڤیندارهكێ بهنگی خوه رادهست كهین. بههرا خوه، ئهز دلێ خوه بۆ چو بهربژاران ڤهناكهم، ئهز دێ مهژێ خوه ڤهكهم. هینگێ پرسیارا ههری گرنگ ئهوه؛ بهربژار دێ شێت بۆ من و مه (وهكو ئاكنجیێن ههرێما كوردستانێ) چ بكهت؟ ئهڤه ههكهر تو وهكو كوردستانیهكی هزر بكهی. ههكهر وهسا هزرنهكهی، ههرئێك ژ مه ل دنیایهكێیه و كهم تێكناگههین. پشتی ڤێ پرسیارهكا دی دهێت؛ مه چ ژ بهغدا دڤێت؟ وهكی ئهم دزانین مه هندهك گرێیێن ئالۆز دگهل بهغدا ههنه و ب سانههی ڤهنابن: شۆڤینیا نهتهوهیی (هۆشمهندیا خوهسهپاندنا نهتهوهیی)، دهڤهرێن دهرڤهی كارگێڕیا ههرێمێ (ماده 140 یان سینۆرێن ههرێمێ)، بودجه و مافێن داراییێن ههرێمێ و سامانێن ههرێمێ (ئابۆرا ههرێمێ)، دۆزا پێشمهرگهی (پاراستنا ههرێمێ)، كاركرن ب دهستووری (ههڤبهندی دگهل بهغدا)..هتد. دا ڤهگهڕینه پرسیاران و بپرسین؛ كێ هێزهكا وهسا ل پشته خوه ل ئهڤان ئاڕێشهیان بكهت خودان؟ كی دشێت بهردهوام خهباتێ بۆ چارهكرنا ئهڤان ئاڕێشهیان بكهت؟ كیه نهشێت دهستان ژ ئهڤان مافان بهربدهت و ئهڤان مافان ههلاویستی بهێلت، وهكی ئیراقێ دخوازت؟ كیه ب رۆبارهكێ خوونا شههیدان و رۆندكێن زاڕۆك و داییكان دێ دگهل بهته بهغدا و بۆ ههر ههلوهستهكی دێ دهفتهرا یان كوردستان یان نهمان ڤهكهت و بڕیارێ دهت؟ ئهز دێ دهنگێ خوه دهمه كاندیدێن پارتهكا بهێز، پارتهكا كوردستان و خهلكێ وێ پاراستی و بشێت من بپارێزت و ههردهم بهرگریێ ژ مافێن خهلكێ كوردستانێ و سهروهریا كوردستانێ بكهت.. دهر ژ ئهڤێ، بهس ئاخفتنه و ئارمانجێن تاكهكهسی تنێنه.
فرهنسا و پێشدابرنا بههایێن مرۆڤانی
فازل عومهر
د مێژوویێ دا، فرهنسا وهكی ههمی ئیمپراتۆریێن دێرین، دهولهتهكا ڤهگر و گهلهك جاران شهڕهنگیز بوویه. لێ د ههمان دهمی دا لاندكا هونهرێن جوان و رهوشهنبیریێ و هزرێن مرۆڤانی ژی بوویه. ئهڤ دووانیا هێز ـ رهوشهنبیری و ههڤسهنگیا وان ل نك فرهنسیان، سیمایهكێ كۆلۆنیالیزما فرهنسی بوویه، و دهربازی دهولهتا سهردهم ژی بوویه.
فرهنسا خودانا گرێبهستا جڤاكى یه، خودانا نڤیسهر و فیلۆسۆفێن گهشادێ و رۆشنگهریێیه، خودانا ئێكهمین شۆڕشا ئێكسانیا مرۆڤانه، ل ئاستێ جیهانێ خودانا پتریا پێشكهفتنا هزریه ل سێسهد سالێن بۆرین؛ ژ دیكارتی و مۆنتسكیۆی بگره، دگهل ڤۆلتێری و رۆسۆی و دههان ناڤێن دی د رێ دا، تاكو دگههینه سارتهری و كامۆی و شتراوسی و بارتی و فۆكۆی و درێدای.. ئهڤان بهرههمداران شكلێ هزركرنا مرۆڤانیێ تاكو رادهیهكا مهزن چێكریه.
لسهر ئهڤی بنهمای و گوههڕتنا شێوازێ ههیمهنێ و بكارئینانا هێزێ ل جیهانێ، فرهنسا، ژ ههرپێنج ئهندامێن جڤاتا ئهولهكاریێ، پتر گرنگیێ ددهته ئالیێ مرۆڤانی و پاراستنا بههایێن مرۆڤانی. ئهڤه ژی ژ ئهوێ هنگار و باندۆرا مهزنا هزرڤانان ل سیاسهتا فرهنسا كری و كراسهكێ مرۆڤانی كریه بهر هێزا وێ.
ههر ئهڤهیه، بهرێ فرهنسا دایه جهێن ئالۆز ل جیهانێ و ههردهم بزاڤێ دكهت ئاشتیێ و پێكڤهژیانێ ل جهێ جهنگێ و نهڤیانێ بچینت، و هێزا خوه بۆ ئارامیێ و پێشكهفتنێ بكاردئینت.
وهكی رۆلێ فرهنسا یێ سهردهمانه ئهڤه بت، ئهم وهكو كورد و وهكو ههرێما كوردستانێ، چاڤهڕێی رۆلهكێ كاریگهرترین ژ فرهنسا. رۆلهكێ وهسا بت هندهك ژ ئازار و ستهما خهریتا رۆژههلاتا ناڤین و دابهشكرنا كوردستانێ سڤك بكهت، ئهو خهریتا بریتانیا و فرهنسا رۆلێ سهرهكه د نهخشاندنێ دا گێڕای و هندهك نهتهوه كرینه قوربانێن بهرژهوهندیێن هینگێ.
راسته دهولهت ب گۆرهی بهرژهوهندیان كاردكهن، لێ بهرژهوهندیێن لسهر بنهمایهكێ مرۆڤانی ئاڤا نهبن، دهرگههێ ستهمێنه، بهس وێرانی و بهدی و خرابی ل پهی دمینن.. لهو، ژ فرهنسا مرۆڤدۆست، رۆلهكێ كاراتر دهێته خواستن ل رۆژههلاتا ناڤین، تاكو روومهتا مرۆڤی و ژیارا وی دهێنه پاراستن.
نيشاندان
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com