فازل عومەر

ل هەمی جیهانا دیمۆكرات، هەلبژارتن بۆ ئەپدێتكرن و ڤەگەڕاندنا هەڤسەنگیێیە، ئەڤە هەكەر هەڤسەنگی تێكچۆ بت، ئان نە. ب گۆتنەكا زەلالتر، هەرچار سالان ئان پتر، وەلاتی ڕەئیا خوە ل سەر كەسێن ڕێبەری و كەرگێڕیا وان دكر و دێ كەن، دیار دكەن. ئەڤ پرۆسێسە هەم هەلبژارتنە، هەم دیاركرنا وەختییە.
ل وەلاتێ مە، هەر هەلبژارتنەك، دەستپێكەكا ئالۆزیانە! دبت كەسەك ببێژت: ڕەوشا وەلاتێ مە و دەڤەرێ جودا و تایبەتە، هەلبەت ئەز ژی وەكی هەمیان دبینم و بهیسم و دشێم ڕەوشێ هەلسەنگینم، لێ ڕەوش (تنێ) بەهانەیەكا لاوازە، چونكی ئەو جوداهی و تایبەتمەندیە ل گەلەك جهێن دی ژی هەنە. لەو، مافێ هەر وەلاتیەكییە بپرست؟ ئەرێ بۆچی ئەم هەلبژارتان دكەین، هەكەر هێزەك مەزنتر نەبت، ئەنجامان ل سەر پارتێن سیاسی بسەپینت و نەچار بكەت گوه بدەنە دەنگ و بڕیارێن خەلكی؟
دیسا ب گۆتنەكا زەلالتر؛ هەكەر دەستهەلات یا هێزێ بت، نە یا دەنگێن وەلاتیان؟ بۆچی ئەم هەلبژارتنان دكەین؟ وەكی سەنگا 39 كورسیكێن پەڕلەمانی هندی یا 23یان بت و ڤێڕا 39 ئێكسانی 23 یە و ئەڤە هەڤكێشەكا سیاسیا دروست بت، چونكی ل مەیدانا هێزا لەشكری پێنجەه پێنجەه هەیە، هینگێ دیمۆكراسیێ و دەنگدانێ و خەلك خودانێن دەستهەلاتێ نە، هیچ واتە نینە.
پرسیار ئەوە: وەكی مە هەلبژارتن كرینە و پارتێن سەرەكە كو پارتی و ئێكەتینە، 39 كورسیك بەرانبەر 23 كورسیك برینە، و ئێكەتی ب بەهرا خوە ڕازی بوویە، بۆچی ب دەرەنجامێن وێ بەهرێ ڕازی نینە؟ بۆچی سیاسەتا پێكنەهاتنێ ئان دەستبادانێ بكار دئینت؟ ئەرێ ئەو پێنجەه ب پێنجەه یا ئێكەتی دخوازت كو كراسێ شریكاتیا دروست «»نە بەس پشكداری»» د حوكمەتێ دا كریە بەر، مافە و ڕەوایە ئان بەس بەهانەنە بۆ پێكنەهاتنێ؟ ئەرێ فەلسەفا پێكنەهاتنێ ژ چ هاتیە؟ ژ دەرڤەی وەلاتی ئان پەیامەكا خوەتێ ئێكەتیا نیشتمانیە؟
ب من وەرە، پەیاما ئێكەتیێ ب پەسەند نەكرنا ڤەڕێژا 39-23 كورسیكێن پەڕلەمانی، لسەر ئەڤان ڕاستیێن وێ ب خوە ئاڤا دبت:
• ئێكەتی دبێژت: هەرێما كوردستانێ دو هەرێمن و فەرە هوون خوە د ئەوێ ڕاستیێ بگەهینین.
• ئێكەتی دبێژت: ئەز نە خودانا كێمتر ژ چارێكا كورسیكێن پەڕلەمانی مە، ئەز نیڤەكا سۆپا و هێزا لەشكرێ كوردساتانێ مە و هێزا مەیدانی بڕیارێ ددەت، نە دەنگێن خەلكێ هەرێمێ.
• ئەڤجا، هێزا تێكدانێ زالترە ژ یا ئاڤاكرنێ و بلا ئەم باوەر نەكەین كو، ژ نشكێڤە ئێكەتی دێ دەست ژ ئەڤێ سیاسەتێ بەردەت و ب بەهرا 23 كورسیكان رازی بت، ئەڤە هندی بشێت، ب هێزا لەشكری سەرەدەریێ ل گەل ئەنجامێن هەلبژارتنان بكەت و هێزێن دی پشتەڤانیێ لێ بكەن.
یاریا ئێكەتیێ ژ پۆستەكی و دویان مەزنترە، پۆست-خواستن ژ دەرڤەی مافداریێ، دێمێ فەلسەفە و ئارمانجێن كوورتر و تاریتر و خەتەرترە، ئەو ژی ئەوە: ئەم كورد نەشێین خوە بڕێڤەببەین! بۆچی ئەم نەشێین خوە ب ڕێڤە ببەین، چونكی نابت هەرێما كوردستانێ ئارام بت، نابت هەرێم پتر پێش بكەڤت، نابت هەرێم ئێك هێز بت، نابت و نابت…. تاكو دگەهینە نابت هەرێم هەبت.
هۆسا فەلسەفا پێكنەهاتنێ، فەلسەفا هەلوەشاندنا هەرێمێ یە.

فـازل عـومـەر

هندی ئەز دنێڕم، دەگمەن نەبت، دبینم؛ مرۆڤ ب سروشتێ خوە بەندەوارێن زەمانێ بەرێنە! بەردەوام ئەڤ دەستەواژە دهێنە گوهێن مە: «»خوەزیكێن بەرێ»»، «»بەرێ مرۆڤ دلۆڤانتر بوون»»، «»بەرێ هەمی تشت ب تامتر بوون»»، بەرێ و بەرێ و قەنجیێن وێ خلاس نابن!
ب ڕاستی ئەز نزانم بۆچی ئەم هۆسا هزر دكەین، هەكەرچی، بەس سێ چار چركەكان هزرا خوە بكەین، دێ زانین: ئیرۆ، ب هەمی كێماسیێن خوە ڤە، ژ بەرێ خوەشترە. ئەرێ بۆچی ئەم وەسا هزر دكەین و دبێژین؟ من گۆتە خوە، نەدوورە: ژبەر سادەتیا ژیانا بەرێ بت، ئان بچووكاتی و بێ-بەرپرسیا مە ژ دەست دای.
بەرێ، ئەوێ دو سێ هەڤڕان د مالێ دا هەبان، شاه بوو؛ ئەوێ باوەشینكەك هەبایە ئەفندی بوو؛ هاتن و چۆن ب پێیان بوو و یێ هەسپەك هەبایە، ئەوی بالەفڕەك هەبوو؛ ئاڤ دهاتە كێشان؛ خوە د ئاڤێ ئێخستن جۆرەكێ سەرشووشتنێ بوو؛ دوختۆر سەیدایێ گوندی بوو ئان هۆستا بوو، و دەرمان هندەك گیا بوون، كەسێ نەدزانی بۆچی دەرمانە؛ ئامان سفر بوون و ژەنگاری بوون؛ ئەوا دبێژنێ كارەڤ و تەلەفۆن و تەلەڤزیۆن…. هندەك باژێڕیان هەبوون؛ هۆسا پێڤە هەڕە، دێ بینی، ڕۆژ بۆ ڕۆژێ، پێدڤیێن ژیانێ مشەترن، ب سانەهیترن، خوەشترن، زووتر دگەهن، بێجوداهیترن، بەردەستترن،… لێ ئەم پەسنێن وەختێ بەرێ دكەین، وەختێ ترمبێل و بالەفڕ دەوار، وەختێ پاریێ نانی هزرەت و هەكەر كولی هاتبایە خەلك ژ برسێ دمرن، وەختێ دەرمان هندەك گیا و ڤاكسینێ خوریكان و سۆركان و فالنجێ… نە د خەریتەیا زانینێ دا… ئەم ناڤبەرا دو وەختانین، ئێكی هەرتشتێ تو هزر بكەی ئان نەبوو ئان ب سەد دەرد و بەلا پەیدا دبوو، و یێ دی هەرتشت هەیە و هند زەهمەت نینە، مرۆڤ بگەهتێ. لێ ئەم پەسنێن سەردەمێ نەیێ دكەین و دهاڤێژینە سەردەمێ هەیینێ!
چاوا بت، پشتی خواندن و لێگەڕانێ بۆ من چاڤڕۆنیەك باشتر پەیدا بوو. زانا وەسا هزر دكەن، ئەڤ هەستە گرێدایی بویەر و ڕوودانێن بەرێیە و ئاشكرابوونا ئەنجامانە. بەرێ یا قەومی و تو ئەنجامان و ژێ ڕزگاربوونا خوە دزانی، لێ ئەڤرۆ و سوبەهی ئەنجام نەدیارن. و هەرتشتێ ئەنجام نەدیار، مرۆڤ وەكو خەتەر دناست، و ژێ دترست.
بەرێ ب هەمی خوەشی و نەخوەشیێن خوە ڤە، كارێ دەمێ بۆریە، یا بوویە چیڕۆك و ئەم ژێ دەربازبووینە. ب گۆتنەكا دی، هەمی دەمێ بۆری- ب تال و شرینێن خوە ڤە، بۆ مە سەركەفتنە! خوەشیێن وی دەمی، مە ژ دەست داینە و مە دڤێت دوبارە ببن ئان ئەم ب ڤەگێڕانێ جارەكا دی، خوەشیێ ژێ دبینین، و نەخوەشیێن وی وەختی، بەلابوون و ئەم ژێ ڕزگار بووینە، و وەختێ دوبارە دكەین، هەست ب قەهرەمانیێ دكەین؛ هەست ب سەركەفتنێ دكەین. لەو، ل هەردو ڕەخان بیرهاتنێن خوەشن بۆ مە.
ژ بەر گرنگیا ئەڤێ مژارێ، هەستا ڤەگەڕانێ بۆ جهی و دەمی، ئەڤ مژارە هاتیە خواندن و پۆلاندن. مە د كوردی دا، خەریبی هەیە homesickness بۆ دووركەفتنێ ل جهی ئان جڤاكێ، و ئەڤە هەستەكا سروشتیە، لێ ئەوا دبێژنێ نۆستالژیا Nostalgia تاكو ڕادەیەكێ دژوارتر و هزریترە، و یا ژ نۆستالژیا خرابتر پاشڤەگەڕانە بۆ سەردەمێن دێرین Declinism، ئەڤە وەكی نەساخیەكا هەبوونگەرییە، مرۆڤ كار دكەت بۆ مێژوویێ ڤەگەڕت و لێ بژیت.
چاوا بت، كەس دژی هەلبژارتنا مرۆڤی نینە، و كەس دژی ئاوایێ ژیانێ ژی نینە، و كەس دژی هەستكرن ب خەریبیێ ژی نینە، لێ. مە بڤێت نەڤێت، پێدڤیە ل سەردەمێ خوە بژین، و پشتڕاست بین، هەسپ جهێ ترمبێلێ ناگرت و سیمەرخ جهێ بالەفڕێ ناگرت.

فازل عومەر

ژینگەھ ب ئاخ و با و ئاڤ و زیندەوەرێن خوە ڤە، چ شینكاتی چ گیانەوەر، پێكڤە بوونەوەرەكێ زیندینە. ژ مێژە زانایان زاراڤێن ئێكۆلۆجی و ئێكۆسیستەم بۆ ئەڤێ ھەڤبەندیێ (زیندەوەر-سروشت) داڕێشتیە و گرنگیا وێ ھەڤبەندی و كارلێكیێ دیار كریە. چاوا بت، ھەر كێم و كاسی، ئان لاوازی و گوھەڕینەكا ل ھەر توخمەك ژ ئەڤان، ھنگار و باندۆر دەربازی ھەمیان دبت. بۆ نموونە؛ ژەھرەیەك بكەڤتە ناڤ ئاخێ، دەربازی ئاڤێ و گیای و پاشی گیانەوەران دبت و شوونا خوە ل ھەمیان دھێلت. ھەمان تشت بۆ بای ژی دروستە، وەختێ ژەھرەیەك دكەڤتە ناڤ، ب ھەناسەیێ و نیشتنێ دەربازی ھەمیان دبت.
ئەڤ گغزا زیندەوەر-سروشت وەكو جۆرەكێ ڤەگەڕانێ و وەرگوھاستنێ یە ژ فۆرمەكی بۆ یێ دی. ھەلبەت ب مەلیۆنێن سالان، ئەڤی سیستەمی كارێ خوە ب ئێك ئاوایێ بەردەوام دكر… تاكو مرۆڤێ ئاقلدار، مایێ خوە د ئەوێ گغزێ كری. ل قۆناغێن نێچیرێ و كەوال كەدیكرنێ و چاندنێ ژی، مرۆڤی گوھەڕینێن مەزن ل سروشتی و پێكڤەژیانێ نەكریە، لێ دگەل چێكرنا مەكینەیان و زێدە مەزاختنا تینێ و خامێن سروشتی (نەخاسمە نەفتێ) بۆ پەیداكرنا داخوازا زێدە لسەر تینێ… مرۆڤی ئەو تەرازیا مەلیۆن سالی و پتر تێكدا و ڤێڕا، باو و ئاڤ و ئاخ پیسكرن (دێ بێژم نەساخ كرن) و ئەڤ پیسبوونە (نەساخبوون)، مە بڤێت نەڤێت، دەربازی ھەمی زیندەوەران دبت.
ھۆسا ل ڕەخەكی تەكنۆلۆجیایێ و زانستان ئالاڤێن پاراستن و ژیدرێژكرنا مرۆڤی پێشدابرینە، ل ڕەخێ دی، ھەڤبەندیا وی دگەل زیندەوەرێن دی و سروشتی تێكدایە، ب گۆتنەكا دی؛ كەرستەیێن نەساخكرنا وی ژی زێدەكرینە.
د ئەنجام دا، ب ئەوا ئەم دبێژینێ پێشكەفتن، مرۆڤی ھەڤسەنگیا ژینگەھێ تێكدایە و نەساخ كریە. ھەلبەت، ئەو نەساخی ژ سروشتی دەربازی زیندەوەران ژی بوویە، بەری ھەمیان، مرۆڤان. لەو، وەسا دیارە ئەم ل سەردەمەكێ نەساخبوونەكا گشتی دژین، و فەرە ئەم چاوا دوختۆران بۆ دەردێن مرۆڤان بەرھەڤ دكەین، و ب ھزاران دەرمانان و جۆرێن تەكنۆلۆجیایێ بكاردئینین، وەسا كۆلیجان بۆ چارەكرنا سروشتی ژی دامەزرینین و دوختۆرێن سروشتی بكەین،.. بەلكی ھەڤسەنگیێ ڤەگەڕینین.
ھوون دزانن، كی دوختۆرێن چارەكرنا سروشتینە؟
بنێڕە كۆلان و جادەیان، ئەو كەسێن گێسك و جێریفك و كیسكێن گلێشی ڤێ بن، ئەو دوختۆرێن سروشتینە.

فاضل عمر

ھەر بەرھەمەكێ ئەدەبی، ھات بتە ناڤكرن، ئەنجامێ ھندەك جوداھیانە ژ یێن دی. بۆ نموونە، چیڤانۆك و كورتەچیڕۆك و كورتەڕۆمان (نۆڤلێت) و ڕۆمان و داستان و بەیت… ھەكەر ژێكجودا نەبانە، ناڤێن جودا لێ نەدھاتنە كرن. ھەروەسا: حەیرانۆك و ھەلبەست و سەبەق و ھەلبەستا ئازاد و ناڤێن دی، ژ ڤالاھیێ و بەتالیێ نەھاتینە. ئەڤانە، ئان ب شكلی ئان ب ناڤەڕۆكێ ژێكجودانە، لەو ناڤێن جودا لێ ھاتینە كرن.
مەرەم ئەوە ببێژم: ھەر جۆرەكێ ئەدەبی، ھندەك ساخلەت و نیشان و جوداھی ھەنە، پێ ژ جۆرێن دی دھێتە جودا كرن، نەخوە، ھەكەر ئەو جوداھی نەھێنە پاراستن، ئان ھەست پێ نەھێتە كرن، ئەوێ ناڤكرنێ ژی ئارمانج نامینت. دیسا دێ بێژم: ئەو تشتێن گوتارەكێ ژ كورتەچیڕۆكەكێ جودا دكەن، ھەر ئەون ڕەواتیێ ددەتە دەقەكێ ئەدەبی، گوتار بت ئان كورتەچیڕۆك بت. ھەمان گۆتن بۆ گوتارەكێ و لێكۆلانەكا زانستی ژی دھێتە گۆتن.
چونكی ل ئەڤێ دوماھیێ، ھندەك بەرھەمێن ئەدەبی ب ناڤێ «»ڕۆمان»» بەلاڤ بووینە، و كێمترین ساخلەت و بنەمانێن ڕۆمانێ تێدا ھەنە، من گۆت گرنگترین پارچە و ئەلەمەنتێن ڕۆمانێ (ب گۆرەی ژێدەرێن بەردەست) بۆ ھەوە وەرگێڕم. ھیڤیە ڕۆماننڤیسێن مە، وەجێ ژێ وەرگرن… ھەكەرنە، بلا ناڤەكێ دی ل بەرھەمێن خوە بكەن، چونكی ھەر جۆرەكێ ئەدەبی یێ بەرنیاس، ژبەر پێكھاتنێ (شكل) ئان ناڤەڕۆكێ ئەو ناڤە ستاندیە. ئەڤجا، ھەر دەركەفتنەكا مەزن ژ ئەوی قالبی، ھەوجەی ناڤكرنەكا دییە، نەخوە ناڤكرن دێ ھند شێلی بن، خواندەوار نزانت چ دخوینت!

ب گۆرەی ژێدەرێن بەردەست، ڕۆمان ژ ئەڤان (توخمان) پێك دھێت:
١- ڤەگێران ب پەخشانێ: ڕۆمان ب پەخشان دھێتە گۆتن، نە ب ھەلبەستێ كو دبتە بەیت، ئان ب دان و ستاندنێ (دابێشێ) كو دراما شانۆیێ یە.
٢- چیڕۆكەكا ئاشۆپیا درێژە: چیڕۆكەكا درێژە ئان درێژ كرییە، چق ژ پێڤاژۆیا ڕوودان و بوویەرێن چیڕۆكێ دچن و ئالۆز دبت. ڕۆمان چیڕۆكا كەسەكی نینە بچتە دكانەكێ نانەكێ بكڕت و ھەژارەكی ببینت، نانەكێ بۆ وی ژی بكڕت و خلاس. دبت، ڕۆمان بەس ئەڤ (وەخت)ە بت، لێ قەھرەمان چیڕۆكێن خوە و ھەژارێ نەدار ڤەگێڕت.
٣- وەرارا كەساتیێ: ڕۆمان، كەساتی و وەرارا قەھرەمانان دیار دكەت.
٤- تەڤن ئان كرارا ئالۆز: ڕۆمانێ تەڤن و پیلانەكا ئالۆز و تەخەدار ھەیە.
٥- ڕاچاندن: د ڕۆمانێ دا، چیڕۆك و بویەر دروست ھاتینە راچاندن و ھەڤبەندی ھاتینە پاراستن، مرۆڤ ھەست ب ڕاستیا وان دكەت.
٦- دانوستاندن: دانوستاندنا قەھرەمانان، د ڕۆمانێ دا گەوھەریە، داكو چیرۆك خوە پێكڤە بگرت.
٧- مژار: ڕۆمان ژ گەلەك ھزر و مژاران پێك دھێت، پێكڤە خزمەتا خەتێ گشتی دكەن. ئانكو، پتریا ڕۆمانان، مژارەكا سەرەكە ھەیە و ئەڤێن دی، خزمەتا وێ دكەن.
٨- گۆتۆ: كی دئاخڤت ئان چیڕۆكێ ڤەدگێڕت؟ كەسێ ئێكەم، سێیەم ئان كەسەكێ ھەمەزان.
٩- شێوازێ ڕۆمانێ: ھەلبەت شێوازێ نڤیسەرییە، ئەرێ شێوازەكێ كەڤنەشۆپیە ئان ئەزموونگەریە.
١٠- درێژاھی: ڕۆمان ژ نۆڤلێتێ درێژتر و ئالۆزترە. ھندەك ژێدەر، درێژیا ڕۆمانێ ب شێست ھزار پەیڤان ڤە گرێ ددەن.
١١- ھەلبەت ھندەك ساخلەتێن دی ژی ھەنە، جۆرێن ڕۆمانێ دیاردكەن، ئان تفاق لسەر نینە، بۆ نموونە، جۆرێن ڕۆمانێ: ڕۆمانا مێژوویی، ڕۆمانا پۆلیسی، ڕۆمانا ئەڤینداریێ، خەیالا زانستی،…ھتد. گەلەك جاران، دەم و جهـ، چیڕۆكێ ژ گوتارێ جودا دكەن. ئارمانج ژ ڕۆمانێ، ڕاستە نووخوازیێ ھندەك ئەلەمەنتێن ڕۆمانێ لاوازكرینە، وەكی ئارمانجا ڕۆمانێ، لێ ھێشتا سەنگا ئارمانجێ جھێ خوە چۆل نەكریە. ھەركەس ژ مە ڕۆمانەكێ بخوینت، ل دوماھیێ دێ پرست: ڕۆماننڤیسی دڤێت چ بێژتە مە؟ ئەرێ بەس چیڕۆكەكا خوەش بۆ وەختبوارتنێ بۆ مە نڤیسیە، ئان مەرەمەك پێ ھەیە؟

فـازل عومەر

ئەم ئەڤێن پارێزگار ھزردكەین، بەھایێن جڤاكی زكماك و ئاسمانینە، و ھەكەر بھێنە گوھاڕتن، دێ دنیا خراب بت. تە ڕاستی دڤێت، پشتی دووڤچۆنەكا دوور و كوور و ھوور و درێژ، ئەز گەھشتمە ڕاستیەكێ كو؛ بەس دنیایا د مەژێ من دا خراب دبت، و بەس.
بەرێ، ھەركەسەك نەدگەھشتە كەنالێن گشتی یێن ڕاگەھاندنێ، ھەكەر گەھشتبان ژی، ھەركەسەكی نەدوێرا باخڤت، چونكی نەدوورە خەلەت ببت و شەرمزاری ل پەی بھێت. ھینگێ وەختێ ئێك خەلەت ببایە و كەفتبایە دەڤێ خەلكی، خودێ ژێ ستاند، ئەو بوو بەنیشت و بۆ دەمەكێ درێژ دێ ھێتە جووتن، ئەو كەتن ئان كێماسی ئان ھلنگفتنە، تاكو مرنێ وەكی چركێ دما پێڤە. ھەر بۆ نموونە، سلێمانەك چۆبوو دارا، كەرێ وی سەكتی. سلێمانی كورتان و ھەفسار و تەنگ بۆ ماین، ھلگرتن و خەمگین ڤەگەڕا مالێ. خەلكی وەسا دیت. ل شوونا سەرەخوەشیێ لێ بكەن، بێشەكێ بۆ بكەن، تاكو ئیرۆ ژی، ھەكەر نەبێژن سلێمانێ كورتانی، و بنەمالا كورتانی، كەس ناس ناكەت. ژ خوە كەریمێ قازەك دزی، بۆ بنەمالا خوە ژی ناڤەك مسۆگەر كر. تاكو نھۆ دبێژنێ: بنەمالا قازدزی، و ھندەك قازێ ب تنێ دبێژن، یێ ڕاستیێ نەزانت، دێ ھزركەت ناڤێ پیرا وان قازێ بوو! ھینگێ، ئەوێ تشتەكێ سەیر د چاڤێ خەلكی دا كربایە، دما پێڤە و بۆ دبوو كێماسی. ل وەختێ مە ژی، ھەكەر ھەڤالەكی خەلەتیەك كربایە، بۆ دبی ناسناڤەكێ پێتڕانكی. بیرا من دھێت، ئەم ل قۆناغا سێیێ بووین، سەیدای سۆرۆ ڕاكر، و گۆتێ: بنڤیسە «»قال»»، ئەوی ژی نڤیسی: فال. ل شوونا دو خالان ئێك نڤیسی. تاكو ئیرۆ ژی ل ناڤ ھەڤالان، سۆرۆیێ فالە!
نزانم، ئەڤە ژ بەتالیێ دھات، ئان جڤاكەكا قالبدای بوو، یێ ژێ دەركەفتبایە، دھاتە نیشان كرن. بەس، ب دیتنا من جڤاكەكا زیندی بوو بۆ كولتۆرێ خوە. بۆ خوە خوەشی ژ ئەوان نموونەیێن نەساز چێ دكر، داكو كەس زێدەگاڤیان نەكەت. نەئێكسەر، ئەوان قالب دپاراست. بەس ھینگێ، وەكی ھوون دبینن؛ كەسێن دھاتە ناڤكرن، دشكەستن و نەدوورە تاكو نھۆ ژی ھەر شكەستینە، چونكی كەس ل ڕوویێ وان نابێژتێ: سلێمانێ كورتانی، ئان كەریمێ قازدزی، ئان سۆرۆیێ فالێ. ل پشت وان و بۆ جوداكرن و ناسینێ بكاردھێن.
لێ، ئیرۆ، پەڕلەمانتارەك باسێ دزینا ئەوران دكەت و سەیدایەك باوەردكەت و ڤەدگوھێزت!! سەیدایەكێ دی دبێژت: ئاقلێ مرۆڤی كەرێ مرۆڤیە! یێ دی گۆت: قەسپ شەكرا خوونێ بلند ناكەن! و پێڤە ھەڕە… ڕۆژ نینە ب دەھان نموونەیێن ھۆسا نەبینی ئان نەبھیسی.
پشتی من ھزر د ئەڤێ ھەڤكێشەیێ دا كری؛ (كەسەك چو ژ چو نزانت و وەكو شەھرەزایەكێ خودان سەربۆر، دئاخڤت). ئەز گەھشتمە وێ باوەریێ كو، ئەڤ كەسێن ڤالا و دڤێن ڤالاھیا خوە بكەنە مژار، ھەر ئەون، یێن دڕیتنە كانیا گوندی، داكو خەلك باسێ وان بكەت، ئانكو خوە شەرمزار دكەن داكو ناڤدار ببن! لێ، ئەو وارە بەس نە ئەو بەھارە؛ ل شوونا خەلك دروو و نیشان بكەن و بكەنە پێتڕانك، دكەنە قەھرەمان. ئەڤەیە جوداھیا جڤاكا مە ژ جڤاكا ئیرۆ؛ یێ تشتەكێ نەساز گۆتبایە ئان كربایە، دبوو داخەك ل كەساتیا وی و شەرمزار دبوو. ئیرۆ، یێ كەتنێ بكەت، دبتە قەھرەمان، ئەو و ھەڤالێن وی، شانازیێ پێ دبەن!
لەو، باش بزانە؛ ل ئەڤی زەمانێ مە، شەرمزاری ڕێكەكا پەسەندە بۆ ناڤداریێ، و قەنجی و جوامێری و پاكی، بۆ خشیمی و نەزانیێ.

فاضل عمر

ھەم ئسرائیل و وەلاتێن ھەڤگرتیێن ئەمریكا، ھەم كۆمارا ئیسلامیا ئیرانێ، دزانن بۆچی دەست ب شەڕی كرینە و دزانن دێ بۆچی شەڕی ڕاوەستینن، ئەڤە ھەكەر ڤێیان ڕاوەستینن. شەڕ ل ھەردو ئالیان، لسەر ھندەك بنەمانێن ئابۆری و سیاسی و مەنتقی، دگەل ئارمانج ئان خەتەریێن پاشەڕۆژی ئاڤابوویە. ئەڤە دبینن و بھیسن، ھزردكەن و بڕیارێ ددەن كانێ چ بكەن… بڕیاردان شەری بكەن، چونكی دانوستاندن بێمفا بوو.
ئەڤە ھەمی ڕۆھنە، لێ یا نەڕۆھن، ڕۆل و ڕەفتارێن كوریانە. كوریێ نە چاڤ ھەنە، نە گوھ، نە ژی ھۆش و مەنتق، نە ئارمانج. كوری وەكی دارێ كۆرەیە، بەس خوە دوەشینت، ب كێ بكەڤت نەگرنگە، گرنگ ئەوە ببێژتە خەلكی ئەز ھەمە.
وەكی ئەم ھەمی دزانین، ھەر ل ئێكەمین رۆژا ئەڤی شەڕی، ھەرێما كوردستانێ، حوكمەت و ھێزێن سیاسی، ب ئاشكرایی دیتنا خوە بۆ ئەڤی شەڕی دیاركریە و بڕیار ئەوە؛ ئەڤە شەڕێ مە نینە و ئەم پشكەكین ژ ھەر بزاڤەكا ئاشتیێ، لێ پشكەك نینین ژ شەڕی و ڕێ نادەین ھەرێما كوردستانێ بۆ جەنگێ بكار بھێت.
ئەڤە سیاسەتا ھەرێمێ و ئیراقێ ژی بوویە، ژبلی دەستێن ڕەشێن میلیشیایێن دەرڤەی قانوونێ، كو خوە كرینە پشكەك ژ شەڕی و بەری ھەر دوژمنەكی (ھەكەر دوژمن ھەبن) شەڕێ خەلك و حوكمەتا وەلاتێ خوە دكەن.
ب بەھانەیا ھندەك ھێزێن ئەمریكی ل ھەولێرێ ھەنە، ب سەدان ڕۆكێت و درۆن، ژ ئیرانێ و ناڤا ئیراقێ، بەر ب ھەولێرێ و دەڤەرێن وێ بەردەوام ھنارتینە، نەدوورە دژوارترین ئێریش، تاوانا شەھیدكرنا شەش پێشمەرگەیێن قەھرەمان و برینداركرنا ب دەھان پێشمەرگەیێن دی بت.
كلك ب ئەڤێ ژی ڕانەوەستاینە، ل ئەڤێ دوماھیێ، درۆنێن خوە ئاراستەی دھۆكێ دكەن و دخوازن، ھەرێمێ بكەنە پشكەك ژ شەڕێ بێھۆدەیێ خوە و سەرێن خوە، ل پشت و ناڤ سنۆری.
ب دیتنا من، سیاسەتا ھەرێمێ كو نەبتە پشكەك ژ ئەڤی شەڕی، سیاسەتەكا گەلەك دروست و ژیرانەیە، لێ وەخت ھاتیە، كلكێن نێزیكی ھەرێمێ ژ بنی ببڕت، نەخوە دێ زێدەگاڤیێن دژوارتر ئەنجام دەن.

فازل عومه‌ر

ل ھەمی بیرەوەری و ڕوودان و بوویەران، كارڤەدانێن خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ و یێن پارتی، سەرنجا خەلكی، چ ب ئەرێنی چ ب نەرێنی، ڕاكێشایە و بەردەوام دپرسن: ئەرێ چ نھێنی ل ناڤبەرا پارتی و خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ ھەیە؟
ئەوێن دزانن و ئەوێن نەزانن، ھەردو ل ڕاستیەكێ كۆكن؛ دھۆك بانكا پارتیە. ئەز دێ پچەكێ پەیڤا بانك گوھۆڕم، دا ڕاستتر و دروستتر بت؛ دھۆك بانگا پارتیە. ئەوەی پارتی ھاتیە دامەزراندن، ل خوەشی و نەخوەشیان، خەلكێ دھۆكێ و پارتی ئێك بوون؛ ئێك دەنگ، ئێك كارڤەدان، ئێك ڕەفتار… ئەرێ ئەڤ ھەرسێیە ئاماژەیەكێ نادەت كو پارتی و خەلكێ دھۆكێ ئێكن؟
دا ڤەگەڕینە بەرسڤا پرسیارا؛ بۆچی خەلكێ دھۆكێ ھەردەم دگەل پارتیە و خوە ب پارتی و د ناڤ پارتی دا باشتر دناست؟ ھەكەر نەبێژم؛ ل دەرڤەی پارتی خوە ناناست و وەكی مشەختێ كەسوكار و وەلاتێ خوە ھێلاین، چەند دوور بچت، ل دوماھیێ خەریب دبت و ڤەدگەڕت.
گەر ئەم ژ ئەڤێ ھەڤبەندیا جانكی دەربازی ژیانێ و ژیارێ ژی ببین، فەرە ھندەك بەرپەڕێن مێژوویێ تێكڤەدەین، دا ئەڤ ڕاستیە باشتر زەلال ببت. بەری دھۆكێ ببتە پارێزگەھ، دگەل زاخۆ و ئامێدیێ و ئاكرێ، دەڤەرداریێن سەر ب مووسلێ ڤە بوون. و یێ نەزانت واتەیا (سەر ب مووسلێ ڤە) چیە، بلا پرسیارا كوردەكی بكەت، بەری شۆڕشا ئیلۆنێ چۆ بتە مووسلێ ئان وەكو كورد لێ ژیا بت، ھینگێ دێ پشتڕاست بت، ھینگێ كورد وەلاتیێن پلە دو ژی نەبوون!
شۆڕشا ئیلۆنێ دەست پێ كر و ھێدی ھێدی كوردێ دووڤەلانك و پلە سێ، ھەست كر كو پێدڤیە ژ كەسێ كێمتر نەبت، لەو پێدڤیە ئان بگەھتە شۆرشا بارزانیێ نەمر ئان ب كێماتی پشتەڤانیێ لێ بكەت، چونكی دزانی، شۆرشا ئیلۆنێ شۆڕشا ڤەگەڕاندنا ڕوومەت و سەرفەرازیێیە بۆ ھەر كورد و كوردستانیەكی. د ئەنجام دا، ئیراق نەچار بوو، كۆمەكا ئارمانج و داخوازیێن شۆڕشێ بجھ بینت، دھۆكێ بەھرا میری ڤ بەر كەفت. دھۆك بوو پارێزگەھ و ژ بن دەستێ مووسلێ و سەرەدەریا شۆڤینی (نەتەوەیی و جڤاكی) ڕزگار بوو. ئەڤێ ڕزگارییێ كەساتیەكا ئازاد بۆ ھەر دھۆكیەكێ ئاڤا كر، ھەمیان ھەست كر كو ژ مووسلیان كێمتر نینن. ھەر ئەڤ ھەست و ئازادیا بەرھەمێ شۆڕشا ئیلۆنێ و پارتی، تێرا ھندێ ھەیە، خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ، ئازادی و سەرفەرازیا خوە ب ھەبوونا پارتی ڤە گرێ بدەت.
ل ئەڤێ دەڤەرێ، پارتی بووینە د ھاوارا خەلكێ خوە چۆین و بەرگری لێ كری. پارتی بوون خوە بۆ خەلكێ خوە داینە كوشتن و بووینە شەھیدێن ئازادی و ڕزگاریا ئەڤی خەلكی. پارتی بوون ڕێ ل ستەم و زۆرداریێ گرتین و زەلامێن ڕژێمێ نەچاردكرن خوە جوامێرتر دیار بكەن ژ ئەوا د دلێ وان دا… پارتی بوون، ھیڤیەكا ھل د دلێ ھەر كورد-نشتمانپەروەرەكی دا.
ھەكەر ئەم خوە بگەھینینە ئەڤرۆ، ژ زانكۆیێ بگرە، تاكو سەركەفتنێن یانەیا دھۆكێ و ئاڤەدانیا دھۆكێ و پێشكەفتنا وێ… ھەمی گرێدایی پارتیانە؛ دەستێ پارتیان د ناڤ دایە،، لەو خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ (ژ كارگێریا سەربخوە یا زاخۆ بگرە تاكو ھەمی دەڤەرداری و ناوچەداریان) خوە پارچەیەكێ پەچروومەكری ب پارتی ڤە دبیین. ھەمی ھەست دكەن پارتی پێناسەیا وانە… لەو ئەڤێ جارێ ژی، دێ دەنگی دەنە لیستا 275 و دێ پشكا ھەری مەزن بن ژ مەلیۆن دەنگێن پارتی دێ ئینت.
ئەڤە دێ چالەنجا دھۆكیان بت دگەل پارێزگەھێن دی.

فازل عومه‌ر

وەختێ باسێ ھلبژارتنێ دكەین، بەری ھەرتشتی، ئەم باسێ ھنبەركرنێ و ڤاڤارتنێ و بژارتنێ دكەین. ئەم لیست و بەربژار و بەرنامە و دیرۆكا وان ھنبەری ئێك دكەین و ژێك دڤاڤێرین و لیست و بەربژارێ دلخواز ژ ھەمیان ھەلدبژێرین. ئەڤجا، ھەلبژارتن چەند گرێدایی ھەستێن مرۆڤی بت، لێ ل دوماھیێ، پرۆسێسەكا دلینی و سۆزداریێ نینە، پرۆسێسەكا ھزری و مەنتقیە و لسەر ھندەك پرسیارێن مەنتقی ئاڤا دبت: ئەرێ لیست و بەربژار دێ شێن چ كەن و پارتا سیاسیا ل پشت چ كریە و دێ شێت چ بكەت؟ ئەرێ لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دشێت ئارامیێ و ئاشتیا جڤاكی بپارێزت؟ ئەرێ ئەو لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دشێت مافێن من ژ بەغدا بستینت؟ ئەرێ ئەو لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دشێت وەلاتێ من ژ داگیركرنەكا دی بپارێزت؟ ئەرێ ئەو لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دێ شێت وەلاتی پتر ئاڤەدان بكەت؟…ھتد.
ھەركەسێ ئەڤان پرسیاران ژ خوە بكەت، دێ ئیك و دو، دێ دەنگی دەتە لیستا 275 چونكی تو ل مێژوویێ بنێڕی، ھەمی سەركەفتنێن ملەتێ مە ل سەدسالیا بیستێ لسەر دەستێ پارتی بووینە، ھەكەر ئالیەكێ دی فلیەك ھەبت، دێ دگەل پارتی بت.
ئەم ل ئەڤرۆ ژی بنێڕین، پارتیە بەرگری ژ كوردستانێ و مافێن خەلكێ وێ دكەت. پارتیە گەرەنتیا ئارامی و پێكڤەژیان و ئاڤەدانی و پێشكەفتنێ. پارتیە دشێت پاشەڕۆژەكا سەرفەرازتر و گەشتر بۆ خەلكێ كوردستانێ دابین بكەت.
پارتیەكا بھێز ل بەغدا گەرەنتیا وەرگرتنا مافێن خەلكێ كوردستانێیە و ھەردەما، خودێ نەكری، پارتی لاواز ببت، بلا پشتڕاست ببین، ھەرێم نامینت و دێ ڤەگەڕینە سەنتەرالیزما بەغدا د كراسێ نەتەوەیی و ئایینی لێ زێدە.
بەرانبەر ئەڤێ، لیستێن خوە ڕادەستكرنێ و ڕازیبوونێ ب دووڤەلانكی و پاشكۆتیێ، ژ ئاخفتنێ پێڤە نینە بدەنە خەلكێ مە. و ئەم ھەمی دزانین، ئارامی و ئاڤەدانی و پێكڤەژیان و ماف و پاشەڕۆژەكا گەشتر ب ئاخفتنێ تنێ پەیدا نابن، ئەڤان ھێزەكا جەماوەری و مەیدانی دڤێت كو بەس پارتی ھەیە.
وەرن ل 11/11 دەنگی بدەینە ئەوێن دشێن ئارامیێ و پێكڤەژیانێ ل ھەرێمێ بپارێزن؛ ئەوێن دشێن ئاڤەدانیێ بدۆمینن، و ئەوێن دشێن ھەرێمێ بپارێزن و مافێن خەلكێ وێ ل بەغدا مسۆگەر بكەن… ئەو ژی لیستا 275ە، لیستا كریاران و سەرفەرازیان.

فازل عومه‌ر

پارتی ژ ڕۆژا دامەزراندنێ لسەر دەستێ بارزانیێ نەمر تاكو ئیرۆ، سەرەكانیا ھزرێن خوە ژ ڕێبازا بارزان وەرگرتینە، نەخاسمە ھزر و ڕەفتارێن شێخ عەبدلسەلام و شێخ ئەحمەد و بارزانیێ نەمر… ئەڤێ ڕێبازا د بەروەختێ خوە را كری، لسەر ھندەك ستوونان ئاڤا بوویە، درەنگتر خەلكی گرنگیا وان زانیە، وەكی؛ ئازادیا مرۆڤی، دادیا جڤاكی، ژینگەھپارێزی، مافێن ژنێ، پێكڤەژیانا نەتەوەیی و دینی،..ھتد.
دامەزرانا پارتی وەكو پارتەكا كوردستانی لسەر ئەڤان بنەمایان و سیاسیكرنا ئەڤان تێگەھێن مرۆڤانی و گشتی د ناڤێ خوە دا (دیمۆكرات و كوردستانی) و خەبات كرن داكو ئەوان ھزران ل ژیوارێ كوردستانێ پراكتیزە بكەت، پارتی كرە دەنگێ ھەمی خەلكێ كوردستانێ و ھەمی لدۆر پەیام و درووشمێن وێ كۆم بوون و كۆم دبن؛ كوردێن بسورمان و ئێزدی و كاكەیی، مەسیحی ب ھەمی ئایینێن خوە ڤە، ئەرمەن و توركومان و ئەرەبێن كوردستانێ ژی ئارمانجێن خوە دگەل پارتی دبینن و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ، ڕۆلێن ئەرێنی و ئاڤاكەر دگێرن،… بەلگە بۆ گۆتنا من ئەوە؛ ھەر جھێ پارتیان دەستھەلات لێ ھەبوویە، ئێمنتر و ئاڤەدانتر بووینە ژ جھێن دی.
ھەر جھێ پارتیان دەستھەلات لێ ھەبوویە، پێكڤەژیانا نەتەوەیی، پێكڤەژیانا دینی و ئایینی،… ب خوە پێكڤەژیانا سیاسی ژی، باشتر بوویە ژ ھەمی جھێن دی ل سەرانسەری ئیراقێ.
ھەر جھێ پارتیان دەستھەلات لێ ھەبوویە، ئازادیێن تاكەكەسی و كۆمان باشتر بووینە و قانوون بەڕەڤانێ ھەمیان بوویە.
ھەر جھێ پارتیان دەستھەلات لێ ھەبوویە، مافێن مرۆڤی و مافێن نەتەوەیی و دینی باشتر بووینە، لەو، ھەڤبەندیا ھەمی كێمارێن نەتەوەیی و دینی ل كوردستانێ، دگەل پارتی گەوھەریە و گەھشتیە ڕادەیا تەنگژاندنا ھێزین نەحەز.
ھەر جھێ پارتیان دەستھەلات لێ ھەبوویە، گرنگی ب ژینگەھێ ھاتیە دان و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ ڕووبەرێ شینكاتیێ ھاتیە پاراستن و زیندەوەر ھاتینە پاراستن.
ھەر جھێ پارتیان دەستھەلات لێ ھەبوویە، ئاڤەدانی و پێشكەفتن، لێ ھەبوویە… تاكو وێ ڕادەیێ، چاڤدێرێ بوژدان ھەست دكەت پارتی و ئاڤەدانی جێمكن. لەو، وەسا دھێتە ھزركرن و پێشبینكرن كو ل ڕۆژا دەنگدانێ، لیستا 275 لیستا كوردستانیان ب ھەمی چین، تەخە، نەتەوە، دین و ئایینان ڤە، وەكی ھەرجار جھێ باوەریا خەلكێ كوردستانێ بت و ببتە لیستەكا مەلیۆنی و خەلكێ كوردستانێ بۆ دۆست و دوژمنان بورھان بكەن، كو پارتی و كوردستان ئێكن و بیبلكێن چاڤانن.

فازل عومه‌ر

ئەز دا بێژم، ھەمی بەربژارێن كوردپەروەر و كوردستانی ھێژانە و ھەژی دەنگێن مەنە، ھەكەر ھەلبژارتن تاكەكەسیبانە و كەسێن بەربژار گرێدایی بنەمانێن كوردستانی و كوردی بانە، لێ وەختێ بەربژار (نێزیكی ڕەھاییێ) بەربژارێن پارتێن سیاسی بن و گرێدایی سیاسەت و بۆچۆنێن پارتێن سیاسی بن و ئەوێن تاكەكەس ژی، گەر ببنە بژارە ژی، نەشێن خودان باندۆر و ھنگار بن ل ئەنجومەنا نوونەرێن ئیراقا فیدەرال كو ھەمی ئەندام لسەر بنەمانێن نەتەوەیی و ئایینی ڕێز بووینە… ھینگێ ئەز لیڤە بم و بێژم:
پێدڤیە ئەم دەنگێ خوە بدەینە، لیستا بەربژارێن وێ و بەرنامەیێ وێ، قەدرێ تایبەتمەندی و مێژوو و بەرژەوەندیێن خەلكێ كوردستانێ بگرت و بپارێزت.
پێدڤیە ئەم دەنگێ خوە بدەینە، بەربژارێن لیستا ئێش و ئازارێن خەلكێ كوردستانێ و خوونا شەھیدان و ڕەنجا پێشمەرگەی ژ بیر نەكەن و پەرچەمێ وان؛ كوردستان بەری ھەرتشتی، بت.
پێدڤیە ئەم دەنگێ خوە بدەینە، لیستا كێم دئاخڤن، لێ گەلەك كار دكەن. لیستا ببێژن: مە ئاڤەدانی كر، نە دێ كەین.
پێدڤیە ئەم دەنگێ خوە بدەینە، بەربژارێن لیستا ئارامیا كوردستانێ پاراستی و ل كوردستان ژ داگیركرنا ئەبەدی پاراستی، لیستا شەڕێن سحێلا و پردێ.
پێدڤیە ئەم دەنگێ خوە بدەینە، بەربژارێن پارتی، چونكی ھەلگرێن پەیاما سەرۆك بارزانینە؛ پارتی بھێز بت، كوردستان بھێزە، چونكی پارتی ژ ناڤ ئێش و ئازار و دەردەسەریێن خەلكێ كوردستانێ پەیدابوویە و ئارمانجا وێ ڕزگاریا كوردستانێیە و ئازادیا خەلكێ كوردستانێ. و تاكو نەگەھتە ئارمانجێ، درووشمێ ئەبەدیێ پارتی دێ مینت؛ یان كوردستان یان نەمان، و ئەڤ درووشمە د دلێ ھەر پارتیەكی دا نەخشاندیە.
لەو، دەنگدان بۆ لیستا 275 و بەربژارێن وێ، دەگدانە بۆ كوردستانێ و پاشەرۆژێ؛ دەنگدانە بۆ ئەوێن وەلاتی و ئارامیێ و سەرفەرازیێ و پێشكەفتنێ دپارێزن.