ئەڤرۆ

دوهی ئێكشەمبی 26/2/2023 نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل ئەحمەد ئیبراهیم سەعید زاهری، قونسلێ گشتیێ وەلاتێ ئیماراتێ ل هەرێما كوردستانێ كر.
سەرۆكایەتیا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ دا بەلاڤكر» د كۆمبوونەكێ دا، هەردو ئالیان دووپاتی ل ب هێزكرنا پەیوەندیێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ل گەل وەلاتێ ئیماراتێ و بەفرەهكرنا هاریكاریا هەڤپشك د ناڤبەرا واندا كر و ڕەوشا سیاسی و ئابۆری یا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و پەیوەندیێن بەغدا و هەولێرێ هاتنە باسكرن».
قونسلێ گشتیێ ئیماراتێ ل هەرێما كوردستانێ داخوازنامەیەكا فەرمی ژ ئالیێ شێخ محەمەد بن زاید ئال نەهیان، سەرۆكێ ئیماراتێ گەهاندە نێچیرڤان بارزانی بۆ سەرەدانا وەلاتێ وی.
سەرۆكایەتیا هەرێما كوردستانێ سەبارەت ناڤەرۆكا داخوازنامەیا سەرۆكێ وەلاتێ ئیمارات بۆ سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، بەلاڤكر» سەرۆكێ ئیماراتێ د داخوازنامەیا خوە دا ئاماژە ب خواست و گرنگیدانا وەلاتێ خوە ب پەیوەندیان ل گەل هەرێما كوردستانێ و هاریكاریا هەڤپشك د ناڤبەرا واندا د بوارێن جودا جودا كر، هەروەسا بۆ گوهۆڕینا بیروڕا ل دۆر بەرژەوەندیێن هەڤپشك د ناڤبەرا هەردو ئالیان دا، چاڤێ وی ل وێ چەندێ یە ل ئیماراتێ پێشوازیێ ل نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ بكەت».
ژ ئالیێ خوەڤە نێچیرڤان بارزانی ڕاگەهاند، ب خوەشحالی ڤە داخوازنامەیا سەرۆكێ ئیماراتێ بۆ سەرەدانا وەلاتێ وی قبوول دكەت و ب دیتنا وی پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئیماراتێ د قۆناغەكا باش و گرنگ دانە.
د پشكەكا دی یا كۆمبوونێ دا، نێچیرڤان بارزانی و قونسلێ گشتیێ ئیماراتێ ل هەرێما كوردستانێ باس ل پرسا بودجەی و قانوونا پەترۆلێ و غازێ د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالی یا ئیراقێ دا و ڕەوشا شنگالێ ژی كر.

سالار محەمەد دۆسكی:

بۆ هەلبژارتنێن بهێت ل پەرلەمانێ كوردستانێ ئێزدی داخوازا كۆتایا ئاینێ دكەن و دبێژن مە پێ باشە ئێزدیان فراكسیۆنا خوە هەبیت ل پەرلەمانێ كوردستانێ .
شێخ زێدۆ باعەدری، شێوەرمەندێ ئێزدی ل پەرلەمانێ كوردرستانێ بۆ ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» ژ سەرجەمێ 111 كورسیێن پەرلەمانێ كوردستانێ 11 كورسیێن كۆتا هەنە شەش بۆ برایێن مەسیحی و پێنچ ژی بۆ برایێن توركمان، د مادەیا پێنجێ ژ پەیرەوێ ناڤخوەیێ پەرلەمانێ كوردستانێ دا هاتیە كو كورسیێن كۆتا بۆ پێكهاتەیێن نەتەوەیی و ئاینی یە، وەكو كوردێن ئێزدی داخواز دكەین كۆتا ئاینی بدەنە مە، چونكو وەكو كوردێن ئێزدی ل (دهۆك، شاریا و خانكێ) تێرا كورسیەكێ ناكەن».
ناڤبری گوت ژی» داخوازا سێ كورسیێن كۆتا ئاینی بۆ ئێزدیان دكەین هەتا دەڤەرێن (باشیك و بەحزان و شنگال ) ڤەگەرنە سەر هەرێما كوردستانێ وی دەمی مە منەت ب كۆتا نینە و ڕێژەیا ئێزدیان ل كوردستانێ دێ بیتە 10 هەتا 12%».
دیاركر» پێشتر ل خولێن بۆری چەند ئەندامێن پەرلەمانێ كوردستانێ یێن ئێزدی هەبووینە ژ پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكەتیا نشتیمانی یا كوردستانێ وەك (خەیری بەگ، عیدو بابەشێخ، پیرخدر سلێمان،عزدین باقەسری، مریم بابەشێخ، میرحازم تەحسین بەگ، شێخ شامۆ) د ڤێ خۆلا پەرلەمانی دا خانم (هەدیا موراد ) ل سەر فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان وەكو ئێزدی پشكدارە و ئەم هەر بەرێزەكێ ئێزدی ب نوونەرێ خوە دبینین لێ تایبەتمەندیا ئاینی مە هەیە و داخواز دكەین مە فراكسیۆنا ئێزدی هەبیت و میر و بابە شێخ و جڤاتا ڕوحانی و ڕەوشەنبیر و كەسایەتیێن ئێزدیان ژی ڤێ چەندێ داخواز دكەن».
شێوەرمەندێ ئێزدی ل پەرلەمانێ كوردستانێ ئەوژی نە ڤەشارت و گوت»ئێزدیان هەمان كێشە ل جڤاتا پارێزگەها دهۆكێ ژی هەیە و ل ڤێ خۆلێ خانم بێریڤان وەكو نوونەرا ئێزدیان ل جڤاتێ یە و نوكە جێگرا سەرۆكێ جڤاتا پارێزگەها دهۆكێ یە لێ ئەو ئێك بتنێ یە لەوما داخوازا كۆتا ئاینی بۆ جڤاتا پارێزگەها دهۆكێ ژی دكەین و هەتا ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژی ئێزدی دبێ بەهرن و بەربژارا ئێزدی ڕۆناكێ نێزیكی 15 هزار دەنگ ئینان و دەرنەچوو، هەروەسا (فەرەج میرزا) سەرۆكێ لیستێ بوو و دەرنەچوو».
زێدەتر گوت» هەتا نوكە نەهاتیە دیاركرن كورسیێن كۆتا ل پەرلەمانی دێ چەند بن و ئەڤ هەژمارە دێ ل گەنگەشا پەرلەمانی ل سەر ڕاستڤەكرنا برگەیا قانوونێ هێتە ئاشكراكرن، سەرۆكاتیا هەرێما كوردستانێ گەلەك دووپاتیێ ل سەر دادپەروەریێ دكەت و نەخاسمە بۆ پێكهات و ئاینێن د ناڤا هەرێما كوردستانێ دا دژین».
خویاكر ژی» ل سەر هەمان بابەت نوونەرێ یونامی ل گەل (توركمان، كلدان و ئاشوری)یان كۆمبوون ئەنجام دانە و هەتا نوكە ئێزدی نەهاتینە ئاگەهداركرن كا دێ ل گەل كۆم بیت یان نە، بەلێ چەند بزاڤ هاتینەكرن بۆ ڤێ چەندێ ژئالیێ نوونەرا ئێزدیان ل پەرلەمانێ كوردستانێ و دیسا مە بخوە ژی بزاڤ خورتكرینە بۆ ئەنجامدانا ڤی كاری».
ل دووماهیێ گوت» ب ڕێكا ڕۆژنامەیا هەوە داخوازێ ژ هەموو فراكسیۆنێن پەرلەمانی دكەین هاریكار و پشتەڤان بن ،چونكە ئەم داخوازا كۆتا ئاینی دكەین نەیا نەتەوەیی چونكە وەكو نەتەوە ئەم كوردین و شانازیێ ب كوردبوونا خوە دبەین لێ قەدەرێ وەل مەكریە كو 60% ئێزدی سەر ب پارێزگەها نەینەوا ڤە بن».

هەولێر: سولین سلێمان

ئەندامەكێ پەرلەمانێ كوردستانێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان دیدارەكێدا بۆ ڕۆژنامەیا «ئەڤرۆ» ڕاگەهاند، یا فەرە هەر چار سالان جارەكێ هەلبژارتن بهێنە ئەنجامدان چونكی مافێ وەلاتیایە ، لێ ئاریشە د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا یێن هەین ل دۆر پرسا كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتن و ڕاپرسیان و پێكهاتەیان ، سەرباری ڤێ چەندی پارتی یا پێداگیرە و ژ هەموو حزبێن دی ڕژدترە كو هەلبژارتن د ئەڤ سالە دا بهێنە ئەنجامدان».
محسن دۆسكی ئەندامێ پەرلەمانێ كوردستانێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» ژبەر وان ئاریشەیێن د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا هەین ب نەچاری پەرلەمانی سالەك ژ ژیێ خوە درێژكر داكو ئەڤ سالە هەلبژارتن بهێنە ئەنجامدان».
خۆیاكر» ل دۆر وان بووچونێن مە هەین ل سەر ئالیێن سیاسی ب تایبەت ژی پارتی و ئێكەتیێ ب زەحمەتە ئەڤ سالە ژی هەلبژارتن بهێنە كرن، چونكی ئاریشەیێن وان گەلەكن و هەكە ئەو ل دەرڤەی پەرلەمانی نێزیكی ئێك نەبن پەرلەمان ژی نەشێت ب ڕۆلێ خوە ڕابیت».
ئاماژەكر» هەكە ئالیێن سیاسی بشێن بگەهنە ڕێككەفتنەكێ وی دەمی پەرلەمانێ كوردستانێ ژی دێ ڕوونشتنێن خوە دەستپێكەت و قانوونا هەلبژارتنان ژی دێ ڕاستڤەكەت و كۆمسیۆنێ ژی دێ كارا كەت و بابەتێ بازنان ژی دێ ئێكلا بیت،».
دهێتە زانین د نوكە دا پەرلەمان د بهێنڤەداێ دایە ول ئێكێ هەیڤا ئادارێ دێ دەست ب ڕوونشتنێن خوە كەت.

ئەڤرۆ

شارەزایەكێ قانوونی دبێژیت، پەیڕەوكرنا سیستەمێ فیدرالیزمێ ل ئیراقێ گرێدای دامەزراندنا جڤاتا فیدرالی یە بۆ ڕاگرتنا هەڤسەنگیا دەستهەلاتا قانوون دانانانێ ل ئیراقێ و ڕێگریكرن ل خوەسەپاندنا زۆرینەیێ ل جڤاتا نوونەران وەكو ل پێشتر مە دیتی.
د. سانع شەریف، شارەزایێ قانوونی و مامۆستایێ كولیژا قانوونێ و زانستێن سیاسی ل زانكۆیا سۆران گوت» فیدرالی جۆرە سیستەمەكێ سیاسیە كو دەستهەلات ب رێكا دەستووری د ناڤبەرا حوكمەتەكا ناڤەندی و حوكمەتا هەرێمان دابەش دكەت، بۆ ڤێ مەبەستێ ژی هەردو حوكمەت د سەروەریێدا د هەڤپشكن و پشت بەستنێ ب هەڤدو دكەن، دشێین بێژین نە حوكمەتەكا ناڤەندی یا گەلەك ب هێز و نە حوكمەتەكا هەرێمی یا گەلەك لاواز، دەولەتا ئیراقێ ژی ئێك ژ وان دەولەتێن ڕۆژهەلاتا ناڤینە كو سیستەمێ وێ یێ سیاسی فیدرالیە، ژ تایبەتمەندیێن گرنگ یێن فیدرالیێ ئیدارەكرنا هەموو سێكتەرێن دەولەتێ یە هەڤپشكی د چارچۆڤەیێ دەستووری دا، لەوما هەكە فیدرالیزم وەكو خوە ژ ئالیێ حوكمەتێن ئیراقێ ڤە بهێتە بجهئینان، كێشەیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دا دێ چارەسەر بن، بەلێ هەكە ژ ڕوویێ پراكتیكی ڤە سەحكەینە سیستەمێ فیدرالی یا ئیراقێ گەلەك كێشە یێن تێدا، یان وەكو خوە نەهایتە بجهئینان، وەكو د دەستووری دا هاتی، بۆ نموونە، مادەیێ 48 ژ دەستووری دووپات دكەت كو دەستهەلاتا قانوون دانانێ ل جڤاتا نوونەران و جڤاتا فیدرالی پێك دهێت، كو دەزگەهەكێ دەستووریە، ل گەل جڤاتا نوونەریچن ئیراقێ، بەلێ هەتا نوكە ئەو مادەیە نەهاتیە بجهئینان وكار پێ ناهێتە كرن، چونكە تنێ مە جڤاتا نوونەران یا هەی، د دەمەكی دا دڤیا جڤاتا فیدرالی ژی هاتبا دامەزراندن».
زێدەتر گوت» میكانیزمێن ڤێ جڤاتێ وەكو د مادەیا 65 ژ دەستووری دا هاتی» جڤاتەكا قانوون دانانێ دێ هێتە پێكئینان ب ناڤێ ( جڤاتا فیدرالی)، نوونەرێن هەرێم و وان پارێزگەهان بخوەڤە دگریت كو ناكەڤنە د سنوورێ هیچ هەرێمەكێ دا، پێكهاتە و مەرجێن ئەندامەتیێ و بوارێ تایبەتمەندیا ڤێ جڤاتێ ب قانوون دێ هێتە ڕێكخستن ب زۆرینەیا دو ل سەر سێیێكا دەنگێن ئەندامێن جڤاتا نوونەران. ئانكو دامەزراندنا ڤێ جڤاتێ پێدڤی ب قانوونەكێ یە، بۆ ڤێ چەندێ ژی پێدڤیە حوكمەتا هەرێمێ ژ ئالیەكی ڤە د چارچۆڤەیێ دانوستاندنێن خوە ل گەل حوكمەتا فیدرالی ڤی بابەتی باس بكەت، ژ ئالیەكی دی ڤە، نوونەرێن كورد بۆ ڤێ مەبەستێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڕۆلەكێ كاریگەر ببینن».
د. سانع دیاركر» گرنگیا دامەزراندنا ڤێ جڤاتا دستووری بۆ كوردان د وێ چەندێ دا دایە كو دشیاندایە ڕێكێ ل حوكمێ زۆرینە بگریت و بالانسەكی د ناڤبەرا كەمینە و زۆرینەیێ دا دروست بكەت، هەروەسا كورد دشێن ڕێگریێ ل هەر قانوونەكێ بكەن كو ببیتە ئەگەرێ گەهاندنا زیانێ ب حوكمەت و خەلكێ هەرێما كوردستانێ، یان ب ڕامانەكا دی هەرێم و پارێزگەهان دێ مافێ ڤیتۆی هەبیت، هەڤشێوەیێ وان وەلاتێن كو ئەڤ جڤاتە هەی، وەكو ئوردن و كەنەدا و ئەمریكا».