عەبدولکەریم یەحیا زێباری

رۆژەکێ من کتێبەک خواند، وێ کتێبێ هەمی ژیانا من گوهارت. و ژبەر کو ئەز ژ گوهۆڕینێ دترسم، من بریار دا پشتی وێ، چ کتێبێن دی نەخوینم!
هەتا نوکە ژی ئەو رێک یا ل بیرا من ئەوا بەرێ من دایە وێرێ. پشتی ئەز تێر ل بازاری گەڕیایم، ئەز چوومە کۆلانەکا تەنگ ل ناڤ جەرگێ قەیسەرییەکا فرۆتنا گۆشتی و عەرەبانکێن ماسیان، کو یا تژی بوو ژ بێهنێن نەخۆش و قێژقێژا خەلکی.
من پرسیارا کتێبخانەکێ کر، هندەکان بەرێ من دا دەرگەهەکێ بچویک یێ ڤەشارتی دناڤبەرا دو دوکانێن «گۆشتێ مەسلەحێ» دا. پارچەیەکا دەپی ل سەر دەرگەهی یا هەلاویستی بوو، ل سەر نڤێسی بوو: «کتێبخانەیا ژیانا نوی». ل پشت وی دەرگەهێ بچویک، دەهـ دەرەچکێن کەڤن و شەکستی دچوونە خوارێ بەرەف رێیەکا تەنگ ڤە، هەتا گەهشتیمە سەرداڤەکا شهگرتی و تاری یا وەکی زیندانان.
من گۆتە وی پیرەمێرێ خودانێ کتێبخانێ: «من باشترین کتێبا دنیایێ دڤێت.»
پیرەمێری ب هشیاری و ترسەکا مەزن ڤە، دێ بێژی یێ دناڤ زڤیا مینان ڕا دەرباز بیت، ل ناڤ رەفاتکێن تژی تۆز دگەڕیا. کتێبەک ئینادەر و ژ دویریاتییا دو مەتران هاڤێتە بەر من، هەر وەکی یێ تەپەکا سەلێ دهاڤێژیت.
تابلۆیێ پیکاسۆی «ژنکا ب گری» ل سەر بەرگێ وێ کتێبێ بوو. پیرەمێری گۆت: «ئەڤە پێنج سالێن ل دویڤ ئێک، ئەڤە پرفرۆشترین کتێبە. بۆ هەمی زمانێن جیهانێ هاتیە وەرگێڕان، و زێدەتر ژ ملیۆنەک و پێنج سەد و بیست و سێ هزار دانە ژێ هاتینە فرۆتن. ملیۆنەک ژێ هێشتا نەهاتیە رادەستکرن.»
من پرسیار ژێ کر: «پا کا ناڤێ کتێبێ؟»
ب تبلا خۆ ئاماژە دا بەرگی و گۆت: «ئەڤەیە ناڤێ وێ.»
من گۆتێ: «ئەز چ نابینم!»
گۆت: «تو یێ ل بەرامبەر مەزنترین داهێنانێ د دیرۆکا ئەدەبیاتان دا، هەر خواندەڤانەک دێ وی ناڤی لێ کەت یێ دلێ وی بخوازیت.»
– جوانە، ئەز ب ڤێ هزرێ کەیفخۆش بووم، بەس کا ناڤێ نڤیسەری؟
– نڤیسەر ب خۆ خواندەڤانە. ئەگەر رۆمان ڤیا دێ بینیت، و ئەگەر هەلبەست ڤیا دێ هەلبەستێ بینیت… و ئەگەر فەلسەفە ڤیا، هەمی فەیلەسۆف شاگردێن ڤێ کتێبێ نە.»
کتێب ب نایلۆنەکێ رۆن یا پێچای بوو. ئێڤاری من فنجانەکا چایێ و پرتەکا کێکێ بۆ خۆ ئینان. چایا ئێڤاری سەرکەفتنێ دئینیت. ب دلەکێ خۆش من نایلۆن چرچر کر، دێ بێژی ئەز یێ خزینەیەکێ ڤەدکەم. من سەحکرێ، هەمی بەرپەر د سپی بوون، پیتەکا بتنێ ژی تێدا نەبوو!
من تەلەفوونا وەشانخانەیێ کر دا کو بێژمێ خۆ پەیڤەکا بتنێ ژی د ڤێ چاپێ دا نینە. پشتی بێدەنگیەکا کورت، کارمەندێ پرسیار کر: «چەند لاپەرێن ڤالا تێدانە؟»
– هەمی دڤالانە!
– گەلەک باشە! دیارە تە نوسخەیا ئەسلی یا ب دەست خۆڤە ئینای، تو بوویە خودانێ خەلاتێ مەزنترین خواندەڤان د دیرۆکا جیهانێ دا.
چ نەما بوو ژ کەیفان دا بفڕم: «ئەز دێ بمە مەزنترین نڤیسەر د جیهانێ دا!». من تەلەفوون بۆ کرەڤە:
– ئەرێ ئەز دشێم کتێبەکێ ل دەڤ هەوە چاپ بکەم؟
– بێگۆمان!
– دڤێت ئەز چ کەم؟
– بتنێ دێ سێ سەد دولاران دەی.
– و پاشی؟
– چ نە، ئەم دێ هەمی تشتان ب ستۆیێ خۆڤە گرین!
– بەس من دڤێت ناڤێ من ل سەر بیت. خۆ من تشتەکێ دی نەڤێت ل سەر بەرگی بیت ژبلی ناڤێ من!
کارمەندی گۆت: «مە خزمەتگوزارییەکا نوی هەیە بۆ پێشنیارکرنا ناڤونیشانان بۆ وان کتێبێن هێشتا نەهاتینە نڤێسین.»
– من نەڤێت وەکی هەمی کتێبان بیت کو ناڤونیشانەکێ سەرەکی و یێ لاوەکی و جۆرێ ئەدەبی هەبیت!
– پا چەوا؟
– ناڤێ من بتنێ بەسە.
– دێ بیتە باشترین کتێب د جیهانێ دا.
– من نەڤێت یا ڤالا بیت.
– وەکی تە دڤێت.
– من دڤێت دیوانەک بیت ژ بیست هەلبەستان پێکهاتبیت!
– بەس بازارێ رۆمانێ گەرمترە!
– مممم.. باشە، ئاریشە نینە.
– تە چ جۆرە رۆمانەک دڤێت؟ دیرۆکی، ریالیزما سحری، گوندی، باژێری، یان یا دەریایی…؟
– من هێشتا هزر تێدا نەکریە، یا گرنگ بۆ من ئەوە کو ل سەر بەرگی ب ریهـ و پرچەکا درێژا شۆڕا ل سەر پاتکێ دیار ببم. من نەڤێت خەلک بێژیت لاوینییا من ژ یا «بلحۆ»ی کێمترە!
– ئەم دێ وێنەیێ تە ب ژیریا دەستکرد چێکەین.
– بەس هەتا ئەز نەبینم و ژێ رازی نەبم، بکارنەهینن!
– تە ناڤونیشانێ رۆمانێ چەوا دڤێت؟
– بلا ب رەنگێ سۆر بیت!
– مەبەستا من چەند پەیڤ بن؟
– بتنێ دو پەیڤ، من دڤێت ناڤونیشانەکێ سەیر و سەمەرە بیت، کو وەکی وی د ئەدەبیاتا جیهانی و ناڤخۆیی دا نەبیت.
– «بۆسەلەیا سەرخۆش» چەوایە؟
– چ رامان ددەت؟
– بەرزەبوون.
– ئەز حەز ژ بەرزەبوونێ دکەم و ل نک من ناڤونیشانەکێ بالکێشە. بەس بۆچی ناڤونیشانی بۆ خواندەڤانی نەهێلین؟
– ئەم داهێنانەکێ دوجارکی دوبارە ناکەین! ئوو، تە دڤێت ناڤەرۆکا رۆمانێ یا چەوا بیت؟
– من دڤێت رۆمانەکا فەلسەفی بیت وەکی «جیهانا سۆفیایێ»!
– و چ یێ دی؟
– من دڤێت گۆتنەکا «ئێلیۆت»ی تێدا بیت، کو ب ناڤ مەدحێن من بکەت!
– ئەم دێ بۆ تە کۆمەکا گۆتنێن نڤیسەرێن مەزن ب رێز کەین.
– ئەرێ پاشی هوین دشێن بۆ کەنالەکێ ئاسمانی ژی من کاندید بکەن؟
– بەلێ، ئە. ئەم کتێبان چێناکەین، ئەم نڤیسەرێن مەزن چێدکەین!
– بەس کی دێ رۆمانێ نڤێسیت؟
کارمەندێ پیچەکێ خۆ گرت، پاشی گۆت: «خواندەڤان»!

وەرگێڕان ژ ئەرەبی: یاسرێ حەسەنی

ئەحمەد قەرەنی

دلدارەکێ
پێنجەهـ سالان
چاڤەڕێ‌ مای..
بۆ وی دەنگێ
ناڤ هێڤییان هێشتا نەزای..
کەنگی دێ هێت
ژەنیارەكێ
پەست و دامای..
ژێ‌ وەرگریت
سێکۆچکەیا کەدا خەمگین:
ڕەنگێ گولێ، دەنگێ دلی، هێزا چیای..
پێ ڤەهینیت ئاوازەکێ
پێشكێش بكەت
بۆ وەلاتێ
ناڤێ‌ عشقێ‌ ل سەر دانای..

ئیسماعیل مستەفا

ل رێڤەچوونێ‌ دێ‌ بێژی ئێكێ‌ پی یێن من دگریت.. وەناكەت خۆش برێڤە بچم، من سەرێ‌ خو بەردا سەر عەردی و لنگێن خۆ، من چ نەدیت، ئەڤە چ هێزە من رادگریت وەناكەت گاڤێن خۆ بهاڤێژم، نێزیكی دەمژمێرەكێ‌ یە ژ رێڤەچوونێ‌ لێ‌ لەشێ‌ من‌ گران نەبوویە و من هەست ب وەستیانێ‌ نەدكر و ئەز وەكی بڤرێ‌ مەلایی مە، پشتی هزركرنێ‌ و من گوهێ‌ خۆ باش بەردایە سەر لەشێ‌ خۆ… ئها! ئەو دەستێن هەین د بەرزەنە؛ ئەو ژی جوانییا دەریای و ڕۆژێ‌ ژی كوینێ‌ خۆ یێ‌ پێچای.
دیسان ئەو چیا و دارستانا ل پشت باژێڕی دێ‌ بێژی پرچەكا درێژە ب سەر من دا هاتی، هێزا جوانییا ڤان دیمەنان ژ رێڤەچوونێ‌ گیرۆ دكرم، د وان كێلیكێن خۆشی و ئارامییێ‌ دا دەنگێ‌ ژنەكێ‌ ب زمانێ‌ من دستراند ئەز هەژاندم… یا جوان حاجۆی:
دیاربەكر مالا منە
دیاربەكر جهێ‌ منە
جهێ‌ باب و كالێ‌ منە
ئەو مەسكەن و پایتەختا منە
بمرم بژیم لڤێ‌ دونیایێ‌ هەر ڤەدگەڕم جارك دنە…
بەردەوامی دا سترانا‌ «دیاربەكر عەشقا منە».
ژنەك ژ سالان شلۆڤە بوو، پرچەكا كورت، ئەسمەرەكا شرین ژ رەنگێ‌ ئاخا وەلاتێ‌ من.
من دڤیا تەویكەكێ‌ لێ‌ ڤەدەم؛ چاوا ژ دویراتیا هزاران كیلومەتران عەشقا ئاخێ‌ هەژاری دین نەكەت،
لێ‌ زڤڕیم لێ‌ د ناڤ بۆشاتییا مرۆڤان دا من بەرزە كر، وی دەمی كەلا خەریبییێ‌ پرچك ئینانە گیانێ‌ من، ڕۆندكان بێ‌ دەستویری ڕوی یێن من شویشتن.

حەسەن ئیبراهیم

دبێژن، چیایێ هە، یێ ئاڤز بووی…
گۆتگۆتک، ل گوندێ مە، ژئایاتێن پیرۆز پتر دئێنە ڤەجوین…
– چیایێ هە، یێ ئاڤز بووی…
– بیژیێ وی، ژ دزێن شەڤێ یە…
– نە نە، ژ چەتێن ڕۆژێ یە…
لبیرا منە… ئەز یێ هەرزەکار بووم. کچێن گوندێ مە، دچوونە بالاڤێ لسەر رووباری. مێرخاسێن گوندی، ژ مێبازێن گوندێ هە دترسیان. ل ئێڤارەکا درەنگ، پشتی سەر و جلێن خوە لسەر رووباری شووشتین. خووشکا من دزڤڕی مال.
زکێ وێ یێ مەزن بوو… چاڤ لمن تاڕی کرن. چەند مێبازێن ڤان گوندان دبوونە یارێن وێ. من دەست دا خەنجەرێ…
خەنجەر، دبەر دۆخینا شەلێ من یێ دڕیای ڕا نەبوو. ئەز نەچار بووم. من دەست دا بەرەکی هندی سەرێ خوە، ژ پشتڤە ل پاتکا خووشکا خوە دا.
خووشکا من گێژ بوو، ژووردا کەتە خوارێ.
دەهمەنا وێ ژدەستێن وێ ڤەرەست.
تژی بەر پێ یێن من دەستکێن نێرگزان بوون…
ئەلمانیا – نورنبێرگ
١٨/١/٢٠١٢