ب بەرهەڤبوونا سەرۆك مەسعود بارزانی، ئەڤرۆ سێشەمبی 18/11/2025، كۆڕبەندێ ئاشتی و ئاسسایشا رۆژهەلاتا ناڤەڕاست ل دهۆكێ دێ دەستپێكەت و گەنگەشە ل دۆر ئاستەنگ و گوهۆڕینێن دەڤەرێ دێ هێنە كرن.
د كۆڕبەندێ ئەڤسالەدا سەرۆك بارزانی، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ و سەدان سەركردە و كەسایەتیێن سیاسی و نوونەر و دیپلۆماتكار و كەسایەتیێن ئەكادیمی ژ وەلاتێن جودا جودا پشكدارن و تێدا دێ گەنگەشێ ل سەر ململانێ و ئاستەنگێن رۆژهەلاتا ناڤەڕاست كەن و دێ ل دووڤ ئاشتیێ و چارەسەرییەكا درێژخایەن گەریێن بۆ ئاستەنگان.
بڕێڤەچوونا كۆڕبەندێ ئاشتی و ئاسایشا رۆژهەلاتا ناڤەڕاست (مێپس) پشتی حەفتییەكێ دهێت ژ هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و دێ بیتە دەلیڤەیەك بۆ ڤەكۆلینێ د پرسا سیاسییا ئیراقێدا و هەڤبەندیێن ل گەل ئیدارەیا نوو یا ترەمپی. ئەڤە ژی د دەمەكیدایە، ئەڤسالە چەندین گوهۆڕین و روودانێن گرنگ و هەستیار، كو ل ئیراقێ و رۆژهەلاتا ناڤەڕاست رووداینە، ژ وان ژی هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، دیاركرنا هنارتیێ تایبەتێ ئەمریكا بۆ ئیراقێ، شەڕێ 12 رۆژی د ناڤبەرا ئیرانێ و ئیسرائیلێدا، ئیمزاكرنا رێككەفتنا ئاگربەستا غەزە، گوهۆڕینێن سووریێ و پرۆسەیا ئاشتیێ ل توركیا و باكوورێ كوردستانێ.

دوهی دوشەمبی 17/11/2025، نێچیرڤان بارزانی و عوسمان بایدەمیر كۆمبوون. ب گۆڕەی بەیاننامەیەكا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، هەردو ئالی» هەڤڕابوون ل سەر گرنگییا سەرئێخستنا پرۆسەیا ئاشتیێ» هەروەسا هەردو ئالییان دوپاتكر كو» پرۆسەیا ئاشتی ل توركیا دێ كاریگەرییا ئەرێنی ل سەر دەڤەرێ هەبیت».
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیا خوە دا ئاماژەكر» نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دوپاتكر كو نابیت دەلیڤەیا ئاشتیێ بهێتە ژ دەستدان و ئەم هەموو دڤێت كاری بۆ سەرئێخستنا وێ بكەین».
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ دیاركر ژی» عوسمان بایدەمیری رێز وسوپاسی بۆ رۆلێ نێچیرڤان بارزانی د هاریكاریكرن و كاركرنێ ژ پێخەمەت سەرئێخستنا پرۆسەیێ دا دەربڕی و داخوازكر ل سەر بزاڤێن خوە بەردەوام بیت».
هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و رەوشا سووریێ، تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوو.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل شاندەكێ جڤاتا بازرگانییا ئەمریكا – كوردستان كر.
د دیدارەكێدا ئارمانجا سەرەدانا شاندی بۆ هەرێما كوردستانێ هاتە بەرچاڤكرن، هەروەسا باس ل هەڤبەندیێن ئەمریكا ل گەل هەرێما كوردستانێ د وارێ بازرگانیدا هاتە كرن. سەبارەت ڤێ چەندێ ژی باس ل دەلیڤەیێن دبنە ئەگەرێ ب هێزكرنا هەڤبەندیێن د ناڤبەرا هەردو ئالییاندا، هاتە كرن.
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دوپاتكر كو هەرێما كوردستانێ دخوازیت هەڤبەندیێن ئازرگانی و ئابۆری ل گەل ئەمریكا زێدەتر پێشڤە ببەت و بۆ ڤێ مەبەستێ دوپاتی ل بەرهەڤییا هەرێما كوردستانێ بۆ پێشكێشكرنا هەموو ئاسانكارییان بۆ بازرگان و كۆمپانیێن ئەمریكی كر، بۆ وێ چەندێ بشێن چالاكیێن خوە یێن بازرگانی و ئابۆری ل گەل هەرێما كوردستانێ پێشڤە ببەن.
سەركەفتن و ئەنجامدانا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوو.

دوهی دوشەمبی 17/11/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل لی جۆن ئیل، بالیۆزێ نوو یێ كۆریا باشوور ل ئیراقێ.
ب گۆڕەی بەیاننامەیەكا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ» د دیدارەكێدا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ سەرەرای پیرۆزباهیكرنێ ل بالیۆزی، ئاماژە ب دۆستایەتی و هەڤبەندیێن دێرین د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و كۆریا باشوور كر و پشتەڤانییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ زێدەتر پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن دو ئالییانە دەربڕی».
بەیاننامەیا حوكمەتا هەرێمێ دیاركر ژی» بالیۆزێ كۆریایا باشوور، پێشكەفتن و ئاڤەدانییا هەرێما كوردستانێ بلند هەلسەنگاند و خواستا وەلاتێ خوە بۆ پێشئێخستنا هەڤبەندییان ل گەل هەرێما كوردستانێ، د وارێن جۆرا و جۆردا دوپاتكر» .
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی هاتە كرن» بالیۆزێ كۆریایا باشوور، پیرۆزباهییا سەركەفتنا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و هەروەسا دەستخوەشی ل ئەنجامدانا پڕۆژەیان و سەركەفتنا چاكسازیێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ژی بۆ ئاڤاكرنا ژێرخانەیەكا ئابۆرییا ب هێز، ل سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ كر».

دادوەرەكێ بەرێ یێ دادگەها بلند یا فیدرالییا ئیراقێ راگەهاند: قانوونا نوكە یا هەلبژارتنێن ئیراقێ یا نەدادپەروەرانەیە و بنەمایێ ڤێ نەدادپەروەریێ ژی بۆ بەلاڤكرنا بازنەیێن هەلبژارتنان دزڤریت، نەك سیستەمێ سانتلیگۆی.
عەبدولرەحمان زێباری، دادوەرێ بەرێ ل دادگەها بلند یا فیدرالییا ئیراقێ گوت» ئەو قانوونا نوكە بۆ هەلبژارتنان كار پێ دهێتە كرن بەرۆڤاژی مادەیا 49 یا دەستوورێ ئیراقێیە».
ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» ب گۆڕەی دەستووری پێدڤییە ئەندامێن پەرلەمانی نوونەرایەتییا هەموو مللەتێ ئیراقێ بكەن، بەلێ ژ ئەگەرێ سیستەمێ فرەبازنەیی مافێن دەستووری یێن مللەتێ ئیراقێ د بنپێكری نە».
هەڤدەم زێباری رۆهنكر ژی» بابەتێ نەدادپەروەرییا قانوونا هەلبژارتنان هەڤبەندی ب سیستەمێ سانتلیگۆی ڤە نینە، بەلكو هەڤبەندی ب بەلاڤكرنا بازنەیێن هەلبژارتنان د ئیراقێدا هەیە».
عەبدولرەحمان زێباری ئاماژە ب مادەیا 49 ژ دەستوورێ ئیراقێ كر و گوت» دەستوور دبێژیت ئەندامێ پەرلەمانی نوونەرایەتییا هەموو مللەتێ ئیراقێ دكەت، نەك تنێ دەڤەرا خوە، ئەڤە ژی وێ چەندێ دگەهینیت كو پێدڤییە ئیراق ئێك بازنەیا هەلبژارتنان بیت».
زێباری دیرۆكا قانوونێن هەلبژارتنان ل ئیراقێ بەرچاڤكرن و و گوت» ل سالا 2004 دەمێ قانوونا هەلبژارتنێن جڤاتا نیشتمانی دەرچووی، ئیراق كربوو ئێك بازنە و د ئەنجامدا هەڤپەیمانییا كوردستانی نێزیكی 80 كورسی ب دەستڤەئینان».
ل دووڤ گوتنا وی دادوەرێ بەرێ ل دادگەها بلند یا فیدرالییا ئیراقێ، دەستهەلاتدارێن بەغدایێ ب گۆڕەی بەرژەوەندیێن سیاسی یێن خوە سیستەمی د گوهۆڕن و گوت» بۆ نموونە ل هەلبژارتنێن سالا 2021 كو باسكێ سەدری بالا دەست بوو، ئیراق بوو 83 بازنە، بەلێ پشتی ڤەكێشانا سەدرییان، دەستهەلاتدارێن نوو زڤرین بۆ سیستەمێ پارێزگەهان، چونكە د بەرژەوەندییا واندا بوو».
دوپاتی ل وێ چەندێ ژی « ئەڤ گوهۆڕینێن بەردەوام كارەكێ نەدادپەروەرانە و نە لۆژیكییە و هەتا رادەیەكێ مەزن دژی بنەمایێن دەستوورییە ژی».
زێباری چارەسەرییەكا بنەڕەتی بۆ ڤان كێشەیان ل ئیراقێ بەرچاڤكر و گوت» بابەتەكێ گرنگتر ژ ئێك بازنەیی و فرەبازنەییێ، ئەوژی دامەزراندنا جڤاتا فیدرالییە، هەكە ئەڤ جڤاتە بهێتە پێكئینان، كو نوونەرایەتییا هەرێم و پارێزگەهان دكەت ل سەر بنەمایێ هەڤسەنگیێ نەك هەژمارە، دێ بیتە فلتەرەكێ دی بۆ قانوونان وگەرەنتییەك بۆ پاراستنا مافان».
ل دوماهیێ عەبدولرەحمان زێباری رەخنە ل نەبوونا ئیرادەیا سیاسی ل بەغدا گرت بۆ بجهئینانا دەقێن دەستووری و گوت» كێشە نەبوونا ئیرادەیا سیاسییە ل بەغدا بۆ بجهئینانا وان سۆزێن كو د بەرنامەیێ حكومیدا هاتین، لەوما پێدڤییە میكانیزما گونجای و فشارا سیاسی، هەتا ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی ژی هەبیت، بۆ پشتڕاستبوون ژ بجهئینانا مادەیێن دەستووری».
دهێتە زانین، سیستەمێ فرەبازنەیی هەلبژارتنان، شێوازەكە كو تێدا وەلات یان هەرێمەك بۆ چەندین یەكەیێن جوگرافی یێن جودا دهێتە بەلاڤكرن كو پێ دهێتە گوتن» بازنەیێن هەلبژارتنان» . ل هەر ئێك ژ ڤان بازنەیاندا، دەنگدەر نوونەرێن تایبەت ب دەڤەرا خوە بۆ پەرلەمانی یان هەر جڤاتەكا دی یا قانووندانانێ د هەلبژێرن. بەلێ د سیستەمێ ئێك بازنەییدا، هەموو وەلات یان هەرێم وەك ئێك بازنەیێ مەزن دهێتە هەژمارتن و دەنگدەر دەنگی ب لیستەكا نیشتمانی یا پارتان ددەن و نوونەر ل سەر ئاستێ گشتی دهێنە هەلبژارتن، نەك وەك نوونەرێن دەڤەرەكا دیاركری.

پەیڤدارێ هەڤپەیمانییا سیادە، داخۆیانیێن سەرۆكێ حزبا تەقەدووم رەتكرن و راگەهاند: ئەڤ داخۆیانییە دێ بنە ئەگەرێ دروستكرنا كەربێ و راستییان بەرۆڤاژی دكەن، هەروەسا دبێژیت: هێزێن پێشمەرگەی د روو ب رووبوونا تیرۆرێ و ئازادكرنا پارێزگەهێن ئیراقێدا رۆلەكێ سەرەكی هەبوویە، هەڤدەم پارتی ژی بەردەوام پشتەڤانییا سوننەیان كریە و د چارەسەرییا ناكۆكییاندا ناڤبەر بوو.
محەمەد عەباس، پەیڤدارێ هەڤپەیمانییا سیادە گوت» ئەم وەك هەڤپەیمانییا سیادە ژ روانگەها بەرپرسیارەتییا مە، داخۆیانیێن محەمەد حەلبووسی، سەرۆكێ حزبا تەقەدووم رەت دكەین و ئەو هەلوەستە كو ب ئاراستەی دروستكرنا كەربێ دچیت و راستییان بەرانبەر هەڤپشكەكێ سەركی كو پارتی دیموكراتی كوردستانە بەرۆڤاژی دكەت».
پەیڤدارێ هەڤپەیمانییا سیادە زێدەتر گوت» حەلبووسی دڤیت وان كارا ڤەشێریت كو پارتی دیموكراتی كوردستان ل 2003 و هەتا نوكە پێشكێشی ئیراقێ كرین، پارتی پشتەڤان و رۆلەكێ رۆل ل هەڤسەنگییا راستەقینە و ئێكگرتنا نیشتمانیدا هەبوویە كو بنیات بوو بۆ ئەوا ئیراق هەتا نوكە گەهشتیێ و گرەنتییا پرۆسەیا سیاسی بوو».
محەمەد عەباس ل درێژییا ئاخڤتنێن خوەدا ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» پارتی دیموكراتی كوردستان چەندین رۆلێن گرنگ د پاللپشتیكرنا سوننەیان و رزگاركرنا پارێزگەهێن مە د روو ب رووبوونا تیرۆرێدا هەبوویە، هێزێن پێشمەرگەی مل ب ملێ هێزێن دی پشكداری د ئازادكرنا پارێزگەهاندا كریە و هەژمارەكا مەزن یا شەهیدان ژی داینە، هەروەسا پارتی بەردەوام پالپشتییا سیاسی پێشكێشی سوننەیان كریە ل دەمێ پێكئینانا حوكمەتێن ئیراقێ، هەروەسا ل بۆری ژی ناڤبەر بوو د دروستكرنا لهەڤكرنێ د ناڤبەرا سەركردەیێن سوننە دا».
پەیڤدارێ هەڤپەیمانییا سیادە رۆهنكر ژی» ئەم وان داخۆیانیێن حەلبووسی ب ئارەزوویا كەسی دبینین و دڤێت بگەهیتە پێگەهەكێ دیاركری و خزمەتا ئالییەكێ دی یێ سیاسی دكەت كو وان ژی ئەو جۆرە داخۆیانییە دژی هەرێما كوردستانێ هەنە. داخوازێ ژ حەلبووسی و سەركردەیێن دی دكەین بزڤرنە سەر گوتارا ئێكگرتنێ، ئەو گوتارا كو پارتی دیموكراتی كوردستان وەك تەوەرەكێ سەرەكی ل ئیراقێ دبینیت ئەگەر نە هیچ جهەك ل ئیراقێ ئارام نابیت».
پێشتر محەمەد حەلبووسی، حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب پەیڕەوكرنا سیاسەتا لاوازكرنا عەرەبان تۆمەتبار كربوو. هەروەسا تاها محەمەد شەحادە، شێخێ عەشیرەتا لهێب، ل دۆر داخۆیانیێن محەمەد حەلبووسی د كۆنگرەیەكێ رۆژنامەڤانیدا راگەهاند» ئەم وەك عەشیرەتێن عەرەبی و كاكەیی مە هیچ سیاسەتەكا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ نەدیتییە كو عەرەبا بكەتە ئارمانج و ب بەرنامە كاری ل سەر لاوازكرنا مە بدەت، وەك هندەك كەس باس دكەن».