ئەمیر ئەترووشی:

پارێزەر بناس دوسكی، بەربژارێ‌ ژمارە 8 ل سەر لیسا 275 یا پارتی دیموكراتی كوردستان د دیدارەكێ‌ دا ل گەل رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، چارەسەریا سەرەكی یا رێككەفتنا ئیراقێ‌ و هەرێمێ‌ و كۆمپانیێن نەفت و غازێ‌ ئەوە، یاسایەكا نوو ژ پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ د وارێ‌ نەفت و غازێ‌ دا بهێتە تەشریعكرن و ئەڤە دێ‌ مافێ‌ هەموو لایان گەرەنتی كەن. د لایەكێ‌ دی یێ‌ دیدارێ‌ دا ل دور ژیانا خوە دبێژیت: من دلوڤانیا بابێ‌ خۆ نەدیتیە و ب تنێ‌ 15 رۆژان ل گەل ژیایمە، لێ‌ تشتێ‌ خۆش ئەو بوویە كو هەمی هەڤالێن وی پەسنا وی دكەن و دبێژن مرۆڤەكێ‌ جامێر و كوردپەروەر و مریدێ‌ رێبازا بارزانی بوویە و ژ بەر هندێ‌ ژی بوویە زیندانیێ‌ سیاسی.

بناس دوسكی دەربارەی رێككەفتنا هەولێر و بەغدا بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار كر، رێككەفتنا هەولێر و بەغدا دناڤبەرا سێ‌ جهان دا هاتیە كرن، ئەو ژی حۆكمەتا ئیراقێ‌ و حۆكمەتا هەرێمێ‌ و كۆمپانیێن پترۆلێ‌، بنیاتێ‌ یاسایی یێ‌ ڤێ‌ رێككەفتنێ‌ ل سەر راستڤەكرنا یاسایا میزانیا 2025ێ‌ یە و وان بریاردا بۆ هەر بەرمیلەكا نەفتێ‌ یا هەرێما كوردستانێ‌ ب رێكا سۆمۆ ب 16 دولاران بدەین، د هەمان دەم دا كۆمپانیەك دێ‌ هێت سەنگاندنا ڤی بهای كەت، ئەڤ میزانیە ئەڤ سالە ب دووماهی دهێت و ژ بەر هندێ‌ ئەڤ رێككەفتنە بۆ سێ‌ هەیڤان هێتە كرن و پشتی هینگی دێ‌ رێككەفتنەكا نوو دناڤبەرا هەرسێ‌ لایەنان دا هێتە كرن و گۆت: چارەسەریا سەرەكی یا ڤێ‌ رێككەفتنێ‌ ئەوە، یاسایەكا نوو ژ پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ د نەفت و غازێ‌ دا بهێتە تەشریعكرن و ئەڤە دێ‌ مافێ‌ هەموو لایان گەرەنتی كەن.
خویاژی كر، پارتا ئێكانە یا شیای ببیتە رێگر هەمبەری هەیمەنەتا ئیرانێ‌ ل سەر ئیراقێ‌ ب تنێ‌ پارتی بوویە و هەردەم پارتی بوویە دیوارێ‌ نەبڕ بەرامبەر هەمی پیلانێن دوژمان، چونكو ئەم هەموو دزانین كوردستان وەكو جهێ‌ جوگرافی دناڤبەرا چەندین دوژمنان دایە و ڤان وەلاتێن دەوروبەر چو جاران نەهێلایە ئەم خۆشیێ‌ ب بخوە ببەین، لێ‌ دەولەت سەرێ‌ جەنابێ‌ سەرۆكی ئەم نها د سەربەخۆیی و ئازادیەكا تەمام دا دژین و گۆت ژی: هەكە مە ئاریشا مووچەی نەبیت مە چو ئاریشێن دی نینن و كوردستان ل هەمبەری هەموو پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ‌ بەهەشتە.
ل دور وێ‌ پرسیارێ‌ كا دێ‌ بناس دوسكی چیتە پەرلەمانی چ كەت، د بەرسڤێ‌ دا دبێژیت: راستە نها ئەز وەكو بزنسمان و وەبەرهێنەر كاردكەم، لێ‌ چو جاران ئەز ژ گۆرەپانا سیاسی دوورنەكەفتیمە و هەمی دەمان من بۆچوونا خوە یا سیاسی و تێكەلیێن سیاسی هەبووینە، ئارمانجا من ژ چوونا پەرلەمانی یا مادی نینە، بەلكو دێ‌ خەلكێ‌ مە پەیامێن جودا بینن و هەر تشتەكێ‌ راگرتی دناڤبەرا هەرێمێ‌ و بەغدا دا، دێ‌ هەول دەم ب رێكا پەرلەمانی و یاسایێ‌ دا بهێنە چارەسەركرن، ئەز ب باوەرم ئەڤ جارە ژی دێ‌ پارتی حزبا ئێكێ‌ بیت ل سەر ئاستێ‌ ئیراقێ‌ و زۆرترین دەنگان بدەستخۆڤە ئینیت.
زێدەتر ل دور ژیانا خوە یا كەسایەتی دیار كر «ئەم ژ خێزانەكا ناڤدار یا دهۆكێینە و ئەز ب ئێتیمی و ئێكانە مەزن بوویمە، من چ جارا هەست ب خویشك و براینیێ‌ نەكریە و ئەز نزانم نوكە هەستێ‌ خویشكێ‌ یان برای چیە، ب تنێ‌ من یێ‌ گوه ل ئاخفتنا خویشك و برایان بووی، د سەر هندێ‌ ڕا، بنەمالا مە گەلەك چاڤدێری ل من كریە و چ كێماسی ل من نەهێلاینە و گۆت: دایكا مە ئەز ئاڤاكرم و قوربانی ب من دا و ل گەل من ژیایە و ب شەڤ و رۆژ دگەل من دابوو و رۆناهیا رێكا ژیانا من بوو هەتا گەهاندیمە ڤێ‌ قوناغێ‌.
بناس دوسكی ل سالا 1980ێ‌ ژدایكوویە و باوەرناما بەكالوریوس د بسپۆریا یاسایێ‌ دا هەیە و زمانێ‌ كوردی و عەرەبی و ئینگلیزی باش دزانیت و شارەزایی د كارگێری و ئابووری و سەركردایەتیا سازیان دا هەنە و نوكە بەربژارێ‌ ژمارە 8 ل سەر لیسا 275 یا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ و چاڤ ل سەركەفتنێ‌ یە.

لەزگین جوقی

به‌ربژاره‌كا پارتی دیموكراتی كوردستان ئاماژه‌ بۆ وێ كر، پارتی داكۆكیكه‌رێ راسته‌قینه‌ یێ خه‌لكێ ئێزدی بوویه‌ و د ڤان هه‌ڵبژارتنان ژی دا دێ سه‌ركه‌فتنه‌كا مه‌زن ب ده‌ستڤه‌ ئینین و گۆت: ”پارتی داكۆكیكه‌ر و پشته‌ڤانێ ئێزدییان بوویه‌، له‌ورا د هه‌می هه‌ڵبژارتناندا پارتی زۆرترین په‌رله‌مانتار ل سنوورێ شێخان و شنگال هه‌بووینه‌ و زۆرترین ده‌نگ ژی دناڤ ئێزدییان ب ده‌ستڤه‌ئینایه‌.“

ژیان فه‌قیر جوندی، به‌ربژێرا ژماره‌ ١٧ لسه‌ر لیستا ٢٧٥ یا پارتی دیموكراتی كوردستان گۆت: «چاڤه‌رێ دكه‌ین ڤێ جارێ سه‌ركه‌فتنا مه‌زن یا پارتی دێ هێته‌ ڕاگه‌هاندن ل ده‌ڤه‌رێن ئێزدیان ب تایبه‌ت قه‌زا شێخان. هه‌ر نوكه‌ خه‌لكێ شێخان و ئاواره‌ ب ‌جۆش و خرۆش پشته‌ڤانیا مه‌زن بۆ لیستا پارتی دیموكراتی كوردستان دكه‌ن، له‌ورا بۆ ڤێ هه‌ڵبژارتنێ هیچ لیسته‌كێ ب هه‌ڤركێ پارتی نزانین دێ پارتی ئێكه‌م بیت.
ئه‌و ژی به‌رچاڤكر: ”پارتی داكۆكیكه‌ر و پشته‌ڤانێ ئێزدییان بوویه‌، له‌ورا د هه‌می هه‌ڵبژارتناندا پارتی زۆرترین په‌رله‌مانتار ل سنوورێ شێخان و شنگال هه‌بووینه‌ و زۆرترین ده‌نگ ژی دناڤ ئێزدییان ب ده‌ستڤه‌ئینایه‌.“
به‌ربژارا پارتی ته‌كه‌ست ژی كر: ”سه‌ركه‌فتنا مه‌زن یا پارتی ڤێجارێ ل ده‌ڤه‌رێن ئێزدیان دێ كه‌ینه‌ دیاری بۆ سه‌رۆك بارزانی، پارتی دێ ل هه‌می ده‌ڤه‌ران ژی بیته‌ هێزا ئێكێ و ب پشته‌ڤانیا جه‌ماوه‌رێ كوردستانێ، ڤێ جارێ دێ پارتی زۆرترین ده‌نگان ده‌ستڤه‌ ئینت و ژبلی وێ چه‌ندێ ژی دێ ل به‌غدا شه‌ڕی بۆ بده‌ستڤه‌ئێنانا مافێن خه‌لكێ خۆ كه‌ین“.

رەمەزان دەشتمری/ زاخۆ

2- 4

بەلێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ شیا خۆە ب گەهینت بۆ ئەوێ‌ دەڤەرێ‌ و كەربا دلێ‌ خۆە یا كیرهەگرتی دارشت ئەوب ڕابین ب سوتنا گوندێ‌ بێتاسێ‌ و گوندێ‌ بێزهێ‌ و گوندێ‌ دولا سوتن و وەكو كەلە پویرتە سەروەت و سامانێ‌ ئەڤی خەلكی بۆ خۆە برن. ئەوبی بارەگایێ‌ هێزا زاخۆ ل گەلیێ‌ ئەرمشتێ‌ ئاكنجی بی و جارەكادیتر ب هاریكاری و خوەڕاگڕیا و شیانێن خوە یێن نافخویی ئەڤ هەرسێ‌ گوندێن هاتین سوتن ئاڤاكرن و خەلكێ‌ وێ‌ لێ‌ ئاكنجی بین و دەست ب ژین و ژیارا خوە یا ئاسایی كرنەڤە. هەمی دەمان حكومەتا ئیراقێ‌ یا ئەوی سەردەمی ب چاڤێ‌ گومانێ‌ تەماشەیی ئەڤێ‌ دڤەرێ‌ دكرن ژبەركو بارەگایێ‌ هێزا زاخۆ ب سەركدایەتیا شەهیدێ‌ فەرماندە عیسا سوار ل دەڤەرێ‌ بی و هەروەسا زوربەیا خەلكێ‌ ئەڤێ‌ دەڤەرێ‌ پێشمەرگەهبین و هاریكاری و پشتەڤانیا شۆڕشێ‌ دكرن. هەر دیسان چەپەرێن پێشمەرگەیی ل سەرێ‌ چیایێ‌ سپێ‌ ل گركا ئاخین و قوم دەبابە و كوخێ‌ حەبش بین و دەربێن كوژەك ب دەستێن پێشمەرگەیی دادوەشاندنە هێزێن ئەسكەری یێن حكومەتا ئیراقێ‌ و نەدهێلان دوژمن ئاخا كوردستانێ‌ داگیر بكەت. ل سالا 1966ی فروكەیێن جەنگی یێن حكومەتا ئیراقێ‌ گوندێن دەڤەرێ‌ دەڤەرێ‌ بومبەبارانكرن و وەكی خودێ‌ ژێ‌ ڕازیێ‌ بابێ‌ من گوت: جارەكێ‌ ئەڤان فروكەیان رەمی ل بێدەرێن گوندی كرن وبێدەرێن دەخلێ‌ یێن گوندیا سوتن و كەسەك خەلكێ‌ گوندی ب ناڤێ‌ حەجی تەها محەمەد سەعدی برینداربی و دەستەك ئەوی سقەت كر. هەر وەسا ل هاڤینا یالا 1967ی بابێ‌ من ل سەر بێدەرێ‌ و گێرە ب دەوارا دكر و دوو فروكەیێن جەنگی ژ جورێ‌ مێگ بۆ دەڤەرێ‌ هاتن و و ل دور بێدەرێن گوندی زڤرین و گوت: من دەوار بەردان و ئەز چوم دشكفتەكێ‌ ڤە وخۆە هەشاردا و ئەڤان فروكەیان رەنی ل بێدەرێن قرشی كرن ل ئەوێ‌ سالێ‌ دەخل و دانێ‌ مە ژلایێ‌ فروكەیێن جەنگی یێن ئیراڤی ڤە هاتن سوتن. هەر وەسا ئەڤان فروكەیان جارەكادیتر ڕەمی ل گەلێ‌ گوندێ‌ دولا كر و كەسەك ب ناڤێ‌ خەلیل پەرو گویی خەلكێ‌ گوندێ‌ دولا هاتە شەهید كرن و هەر وەسا ئەڤان فروكەیان ڕەمی ل بنێ‌ گوندی كر و د ئەگەرێ‌ دا هاولاتی سالم غازی حسێن هات شەهیدكرن . هەر دیسان ل پایزا سالا 1968ی فروكەیێن حكومەتا ئیراقێ‌ ل ل تەشتا گوندێ‌ دولا بومبەبارانكر و دئەگەرێ‌ دا هاولاتیەك ژ خەلكێ‌ گوندێ‌ دولا ب ناڤێ‌ محەمەد رەشید موما هات شەهیدكرن. ل سالا 1969ی حكومەتا ئیراقێ‌ ب هەمی هێزا خۆە یا ئەسكەری و ئاسمانی دڤیا دەڤەرێ‌ كونترول بكەت و كوردستانێ‌ داگیر بكەت. بەلێ‌ ب هێز و شیان و زەند و باسكێن پێمەرگەیێن قەهرەمان و خوەڕاگرییا خەلكێ‌ دەڤەرێ‌ و هێزا بەرگیری مللی بەرسینگا هەمی پیلان و هێرشێن ئەسكەرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ یا ئەوی سەردەمی بگرن. ئەوبی ل سالا 1969ی فڕوكەیێن حكومەتا ئیراقێ‌ ئەڤێن ژجورێ‌ مێگ و سیخو ب چەكێ‌ ژ جورێ‌ قومبەلێن ناپال دەڤەرا بەرلێفێ‌ بومبەبارانكرن. وەكو زنجیرە ب دوو ژ ئەڤان ساروخێن ناپال ل بنێ‌ گوندێ‌ بێزهێ‌ دا و هەر وەسا دوو ساروخێن ناپال ل تەنشتا گوندێ‌ دولا دان و دوو ناپالێن دیتر ل ڕەخێ‌ گوندێ‌ ئەمشتێ‌ دان و ل جهێ‌ ئەڤان ساروخێن ناپال جهێ‌ لێ‌ كەفتین هەر دجهدا ئاڤ لێ‌ دەركەت و هەر وەسا هەتا نوكەژی جهێ‌ ئەڤان ناپالا ل تەنشتا گوندێ‌ دولا مایە ژبەركو جهێ‌ ئەڤ قونبەلێن ناپال لێ‌ كەتین هەتا پێنج مێتران هاتبی كولاان و جهێ‌ ئەوان ببی چال و ئاڤ لێ‌ دەركەتبی و هەتا نوكوژی هندەك ژ پارچە قەد و ساچمەیێن ئەڤان قومبەلان یێن ماین. ئەوبی ژ نەچاری حكومەتا ئیراقێ‌ ل بەیانا یازدەیی ئادارا سالا 1970ی دانپێدان ب مافێن ئوتونەمی بۆ كوردان كرن و ل ئەوان چوار سالێن دگوتنێ‌ موفاوەزان خەلكێ‌ دەڤەرێ‌ ب تەناهی و ئارامی و ل سەر گوندێن خوە ژین و ژیارا ڕۆژانە دەربازكرن. ئەوبی جارەكادیتر ناكوكی دناڤبەرا حكومەتا ئیراقێ‌ سەركردایەتیا شۆڕشا ئیلونێ‌ دا پەیدابین و حكومەتا ئیراقێ‌ هێزا خۆە یا ئەسكەری بۆ سەر دەڤەرێ‌ ئینان و پێشمەگەیی ژی بەرسینگا ئەڤێ‌ هێزا ئەسكەری گرت. خەلكێ‌ ئەڤان گوندێن ل دەور و بەرێن باژێرێ‌ زاخۆ و دەشتا دوبانێ‌ قەستا ناڤ ڕێزێن شۆڕشێ‌ كرن و مالێن خۆە ل ئەڤان گەلیێن گوندێ‌ دولا و گەلی گیانكا و گەلیێ‌ ئەرمشتێ‌ و ل بەر لێڤا ڕویبارێ‌ ئاڤا خابیری لێ‌ ئاكنجی بین. هەمی دەمان حكومەتا ئیراقێ‌ ب چەكێن توپێن دویرهاڤێژ و ب فروكەیان ئەڤ دەڤەرە توپبارن دكرن. بەلێ‌ خەلكێ‌ ئەڤێ‌ دەڤەرێ‌ ب هیمەت و خوەڕاگری و بەرخوەدانا پێشمەرگەیی شیان دناڤ هەمی ئەوان كاودانان دا خۆە ڕاگرن و خزمەتا پێشمەرگەیی بكەن. ئەوبی حكومتا ئیراقێ‌ ب چاڤەكی ب كەرب و كین تەماشەیی ئەڤێ‌ دەڤەرێ‌ دكر. ژبەركو ل ئەوی دەمی بارەگایێ‌ لیژنا ناوچا زاخۆ و بارەگایێ‌ هێزا زاخۆ ل گەلیێ‌ گوندێ‌ ئەرمشتێ‌ بی و هەر وەسا هێزین پێشمەرگەیێن قەهرەمان ل دەرگەهێ‌ گوندێ‌ و بێتاسێ‌ چەپەر ل بەرسینگا ئەسكەرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ دەیناتبین و نەدهێلان هێرشێن حكومەتا ئیراقێ‌ بۆ سەر دەڤەرێ‌ بێن. ئەوبی ل پایزا سالا 1969ی فروكەیێن جەنگی یێن ئیراقێ‌ ژ جورێ‌ سیخو ب چەكێ‌ قونبەلێن ناپالم ئەڤ دەڤەرە بومبەبارنكرن. دوو ژ ئەوان قونبەلان ل بنێ‌ گوندێ‌ بێزهێ‌ دان و هەوسا جهێ‌ ئەڤان قونبەلان كویربی وەكی بیرێن ئاڤێ‌ ئاڤێ‌ تێ‌ هەلدا. هەر دیسان دوو قونبەلێن ناپالم ل تەنشتا گوندێ‌ دولا دان كو هەتا نوكەژی چالا جهێ‌ ئەڤان قونبەلان یا دیارە بوینە چالێن مەزن ل جهێ‌ ئەوان پەیدابینە. هەر دیسان ئەڤان فروكەیێن جەنگی دوو ژ ئەڤان قومبەلان ل ڕوژئاڤایێ‌ گوندێ‌ ئەرمشتێ‌ دان. ئەوبی ژنەچاری ل سالا 1970ی حكومەتا ئیراقێ‌ دانپێدان ب مافێن ڕەوایێن مللەتێ‌ كورد كر و بەیانا یازدەیی ئادارێ‌ دەركر و مافێ‌ ئوتونومی بۆ كوردستانێ‌ ڕاگەهاند.
ئێك ژبەرهەمێ‌ خزمەت و خەباتا شۆڕشێ‌ و بەیانا یازدەیی ئادارێ‌ قوتابخانەیەك بۆ گوندێ‌ دولا هات ئاڤاكرن و قوتابیێن خەلكێ‌ گوندێ‌ دولا ب ئەڤێ‌ قوتابخانێ‌ شادبوون و ب كەیف خوەشی و شادی قەستا زانین و زانستێ‌ كرن. ئەزژی ئێك ژ ئەوان قوتابیان بیم كو من قەستا قوتابخانێ‌ كری و هەروەسا من ل بەردەستێ‌ مەلایێ‌ گوندی خودێ‌ ژێ‌ رازی مەلا ئەحمەد دولی قورئان دخواند. ئەوبی ل سالا 1974ی رەوشا حكومەتا ئیراقێ‌ دگەل سەرگردایەتیا شۆڕشێ‌ تێكچوو و نەئارامی ل دەڤەرێ‌ پەیدابی و حكومەتا ئیراقێ‌ هێزێن یێن ئەسكەری بۆ سەر دەڤەرێ‌ ئینان و ژ دانا مافێ‌ ئوتونومی ئەوا بۆ مللەتێ‌ كوردان دایی پاشەگەزبی. ئەوبی شەڕی دەسپێكرەڤە و خەلكێ‌ دەڤەرێ‌ ب خێزان ڤە قەستا ناڤ ڕێزێن شۆڕەشا ئیلونێ‌ كرن و پێشمەرگەیی دەستدانە چەكی و ل بەروكێن شەڕی ل بەرامبەری ئەسكەرێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ ڕاوەستان و بەرەڤانی ژ ئاخ و كەرامەتا مللەتێ‌ كورد كرن. پێشمەرگەیێ‌ قەهرەمان مەلا شین ئیراهیم بەردەوامی دا ئاخفتنێن خوە و گۆت: