ل رۆژا شەمبیێ 4/4/2026 ، سەرۆك بارزانی ب هەلكەفتا سالڤەگەڕا 67 یا دەركەفتنا رۆژنامەیا (خەبات) پەیامەكا پیرۆزباهیێ بەلاڤكر.
سەرۆك بارزانی ب ڤێ هەلكەفتێ پیرۆزباهیێ ل سەرنڤیسەر، نڤیسەر و رۆژنامەڤانێن رۆژنامەیا خەبات و خواندەڤانێن كوردستانێ دكەت.
سەرۆك بارزانی د پەیاما خوە دا دوپاتكر «رۆژنامەیا خەبات نە بتنێ زمانحالێ پارتی دیموكراتی كوردستانە، بەلكو د درێژاهییا دەركەفتنا خۆ دا وەك زمانحالێ گەلێ كوردستانێ بوویە و هەر دەم ب بەرپرسیاری و پیشەییانە كارێ خۆ ئەنجام دایە».
سەرۆك بارزانی د ڤێ هەلكەفتی دا داخوازێ ژ سەرنڤیسەر و ستافێ رۆژنامەیێ دكەت، «ل سەر رێبازا نەتەوەیی و نیشتمانی و بەرەڤانیكردنێ ژ بهاێن بلندێن گەلێ كوردستانێ بەردەوام بن و هیڤییا سەركەفتن و بەردەوامیێ بۆ هەوە دخوازم».

ل رۆژا شەمبی 4/4/2026ێ، د سالڤەگەڕا 46 یا جینۆسایدكرنا كوردێن فەیلی دا، سەرۆك بارزانی و نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیامێن جودا دا دوپاتی ل سەر مەزناهییا وێ تاوانێ و پێدڤییا قەرەبووكرنا زیانلێكەفتییان ژ ئالیێ حوكمەتا فیدرال ڤە كر.
سەرۆك بارزانی: كوردێن فەیلی ب تنێ ژ بەر كوردبوونا خوە هاتنە كۆمكوژكرن
سەرۆك مەسعود بارزانی د پەیامەكێ دا ئەڤ رۆژە ب «رۆژەكا خەمگین» د سالنامەیا گەلێ كوردستانێ دا ناڤبر و راگەهاند كو كوردێن فەیلی د بن دەستێ رژێما بەرێ دا ئازار و دەرەبەدەرییەكا مەزن دیتیە. سەرۆك بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو شەهیدكرنا هزاران گەنجان، ژێ ستاندنا ناسنامەیێ و دەركردنا دەهان هزار خێزانان پشكەك بوو ژ سیاسەتا نەمرۆڤانە و رێكخستی یا رژێما بەعس دژی گەلێ كوردستانێ. هەروەسا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو ئەركێ دەولەتا ئیراقێ یە ئازار و نەهامەتییێن خوشك و برایێن فەیلی قەرەبوو بكەت.
نێچیرڤان بارزانی: پێدڤییە حوكمەتا فیدرال رەگەزنامە و مولكێن كوردێن فەیلی بزڤڕینیت
ژ ئالیێ خوە ڤە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، وەسفا وێ تاوانێ ب «جینۆسایدەكا رەگەزپەرستانە» كر كو دیرۆكەكا رەش و بۆرییەكێ تەحل بۆ ئیراقێ ب جهـ هێلایە. سەرۆكێ هەرێمێ دوپات كر كو پێدڤییە حوكمەتا فیدرال بڕیارا دادگەها بلند یا تاوانێن ئیراقێ بجهبینیت كو ئەڤ تاوانە وەك جینۆساید ناساندیە، و ب وێ چەندێ رەگەزنامە و مال و مولكێن كوردێن فەیلی بۆ بزڤڕینیت و قەرەبوویا مادی و مەعنەوی یا وان بكەت.
مەسرور بارزانی: دڤێت بەغدا بەرپرسیارییەتا یاسایی و دەستووری بەرانبەر ڤێ پێكهاتەیێ بجهبینیت
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، داخواز ژ بەغدا كر كو بەرپرسیارییەتا خوە یا یاسایی و دەستووری بەرامبەر ڤێ پێكهاتەیێ بجهبینیت و ئاماژە ب وێ چەندێ یەكێ كر كو هەوێن جینۆسایدێ بووینە ئەگەرێ شەهیدكرن و بێسەروشوونكرنا سەدان هزار وەلاتییان. سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ ب پێدڤی زانی كو حوكمەتا فیدرال ب شێوەیەكێ هژەی كەسوكارێن شەهیدێن فەیلی، كیمیاباران، ئەنفال و هەموو قوربانییێن دەستێ رژێما بەرێ قەرەبوو بكەت.
دهێتە زانین، دیرۆكا ڤێ كارەساتا مرۆڤی و جینۆسایدكرنا كوردێن فەیلی بۆ دەسپێكا نیسانا 1980 ێ دزڤڕیت، وەختێ رژێما بەعس ب سەركردایەتییا سەدام حسێنی دەست ب هەوەكا دڕندانە و بەرفرەهـ دژی ڤێ پێكهاتەیێ ل بەغدا و باژێڕێن ناڤەڕاست و باشوورێ ئیراقێ كری. د وێ پرۆسەیا نەژادپەرستانە دا، پتر ژ 20 هزار گەنجێن فەیلی هاتنە دەستەسەركرن و پاشی د گۆڕێن ب كۆم دا هاتنە بەرزەكرن، هەروەسا سەدان هزار وەلاتیێن دی ژی ب بهانەیا «نژادێ ئێرانی» بەرەڤ سنۆرێن ئێرانێ هاتنە دەربەدەركرن. هەرچەندە ل سالا 2010 ێ دادگەها بلند یا تاوانێن ئیراقێ ئەڤ كارەساتە وەك جینۆساید ناساند، بەلێ هەتا نوكە قوربانی و كەسوكارێن وان ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە و هەژی نەهاتینە قەرەبوو كرن.

رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ رادگەهینیت، بازرگانیكرن ب ماددەیێن بێهۆشكەر بوویە ژێدەرەكێ سەرەكی یێ دارایی بۆ گرۆپێن چەكدار یێن ژ یاسایێ دەركەفتی. ئاماژێ ب وێ چەندێ ژی دكەت كو ئالۆزییێن دەڤەرێ ڤالاهیێن ئەمنی ل سەر سنۆران دروستكرینە و قاچاخچی مفای ژێ وەردگرن.
د. دیندار زێباری، رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دیار كر، ئالۆزییێن سیاسی و سەربازی یێن رۆژهەلاتا ناڤین كارتێكرنەكا نەرێنی یا بەرچاڤ ل سەر ئاسایشا دەڤەرێ كرینە، ب تایبەتی د بوارێن بەرهنگاربوونا ماددەیێن بێهۆشكەر و ماددەیێن كارتێكرنێ ل سەر مەژی دكەن.
هەروەسا دبێژیت، نەجێگیرییا بەردەوام ل دەڤەرێ دبیتە ئەگەرێ سستبوونا سیستەمێ كۆنترۆلكرنا سنۆران ل وەلاتێن جیران، ئەڤ چەندە ژی دەلیڤەیێن زێدەتر ددەتە تورێن تاوانێن رێكخستی بۆ بەرفرەهكرنا چالاكییێن وان د قاچاخچیكرنا ماددەیێن بێهۆشكەر دا.
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، ژبەر روودانێن دووماهیێ یێن دەڤەرێ، ب تایبەتی شەڕێ 28ێ شواتا 2026ێ، سەرنجا هێزێن ئەمنی ل پترییا وەلاتێن جیران بەرەڤ بەرگری و كارێن سەربازی چوویە، ئەڤێ ژی كارتێكرنەكا راستەوخۆ ل سەر دروستبوونا ڤالاهیێن ئەمنی ل سنۆران هەبوویە. ب ڤی رەنگی، تورێن قاچاخچیكرنێ ب شێوەیەكێ سیستماتیك مفا ژ ڤی بارودۆخی وەرگرتییە بۆ دیتنا رێكێن نوو یێن ڤەگوهاستن و بازرگانیكرنێ ب ماددەیێن بێهۆشكەر، ب تایبەتی ل دەڤەرێن ترانزێت.
رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی گۆت ژی: «بازرگانیكرن ب ماددەیێن بێهۆشكەر بتنێ بابەتەكێ ساخلەمییا گشتی نینە، بەلكو بوویە ژێدەرەكێ سەرەكی یێ دارایی بۆ گرۆپێن چەكدار یێن ژ یاسایێ دەركەفتی، كو ب وی رەنگی شیانێن بەردەوامبوونا وان د ئالۆزی و شەڕان دا زێدە دبن.».
دیندار زێباری دوپاتی ل سەر وێ چەندێ ژی كر، ئەڤ كێشە بتنێ وەك پرسەكا ئەمنی ناهێنە دیتن، بەلكو پەیوەندییەكا راستەوخۆ ب چارچۆڤەیێ یاسایا نێڤدەولەتی و پاراستنا مافێن مرۆڤی ڤە هەیە. د وێ پێناڤێ دا، داخواز ژ جڤاكێ نێڤدەولەتی و نڤیسینگەها نەتەوەیێن ئێكگرتی بۆ ماددەیێن بێهۆشكەر و تاوانان (UNODC) كر بۆ زێدەكرنا هەماهەنگیێ ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، ب تایبەتی د بوارێن ب هێزكرنا چاڤدێرییا سنۆران و گوهۆڕینا پێزانینێن هەوالگری.
ل دووماهیێ، رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی دوپات كر كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دێ یا بەردەوام بیت ل سەر پێشخستنا ستراتیژییێن بەرهنگاربوونا ماددەیێن بێهۆشكەر، ب مەرەما پاراستنا ئاسایشا نیشتمانی و جێگیرییا جڤاكی.

رۆژنامەیا (The National) د راپۆرتەكێ دا دەربارەی پێشهاتێن ئیراقێ بەلاڤكریە، «ئیراق بەرەڤ مەترسییا دابرینەكا هەرێمی و نێڤدەولەتی دچیت هەكە نەشێت رێگریێ ل هێرشێن گرۆپێن چەكدار یێن نەیاسایی بكەت، یێن كو ئاخا وەلاتی كرینە مەیدانەكا شەڕی».
رۆژنامەیا ناڤبری نڤیسیە: «ل دەسپێكا مەها بۆری و ل دگەل دەسپێكا شەڕی، گرۆپێن چەكدار یێن نێزیك ژ تەهرانێ هێرشێن چڕ كرینە سەر وان بنگەهێن كو هێزێن هەڤپەیمان لێ نە، هەروەسا هێرشێن وان یێن بەردەوام بۆ سەر هەرێما كوردستانێ و ژێرخانەیا وزەیێ ل هەرێمێ و ئیراقێ زێدە بووینە، هەتا كو هێرشێن وان گەهشتینە ئوردن و وەلاتێن كەنداڤێ ژی».
رۆژنامەیێ ئەو چەندە ژی دیار كریە، ل هەمبەر ڤان هێرشان، فرۆكەیێن ئەمریكی و ئیسرائیلی بارەگەهێن حەشدا شەعبی ل سەرتاسەری ئیراقێ كرینە ئارمانج و د دوماهی هێرش دا كێمتر ژ 15 چەكداران هاتینە كوشتن، كو ئەڤە وەك هەلچوونەكا مەزن دژی میلیشیایێن سەر ب تەهرانێ ل ئیراقێ دهێتە هەژمارتن.
رۆژنامەیێ باس ل وێ ژی كریە، وەلاتێن ئیمارات، قەتەر، سعوودیە، كوێت، بەحرەین و ئوردن داخواز ژ حوكمەتا بەغدا كریە پێرابوونێن پێدڤی وەربگریت بۆ راگرتنا ڤان هێرشان و پاراستنا پەیوەندییان.
هەڤدەم دۆنالد ترەمپ، سەرۆكێ ئەمریكا هۆشداری دایە كو دێ گرۆپێن سەر ب تەهرانێ تێكشكێنیت و سزایان ئێخیتە سەر وان ئالییێن سیاسی و دارایی یێن ل ناڤ بەغدا هەڤكارییا ڤان گرۆپێن چەكدار دكەن.
ل سەر ڤێ مژارێ، سیاسەتمەدارەكێ ئیراقی بۆ رۆژنامەیێ راگەهاندیە: «ترس هەیە ئیراق بچیتە قۆناغەكا نوو یا دابرینێ».
دبێژیت ژی: «كۆنترۆلكرنا میلیشیایان د شیانێن بەغدا دا نینە، چونكی ئەو د هەموو سێكتەرێن حوكمەتێ دا خودان پێگەهـ و دەسهەلات و نوونەرایەتینە».
رێناد مەنسوور، ئەكادیمیست و شرۆڤەكارێ سیاسی دبێژیت: «وەلاتێن دەڤەرێ، ئیراقێ وەك دەولەتەكا لاواز و بارگرانی دبینن كو نەشێت سەروەرییا خۆ ل سەر ئاخا خۆ بسەپینیت و ژ هەردوو ئالییان ڤە هێرش دهێنە سەر».
رۆژنامەیێ د پشكەكا دی یا راپۆرتێ دا ئاماژە ب وێ چەندێ كریە، د ڤێ ناڤبەرێ دا هەرێما كوردستانێ بوویە ئارمانجا سەرەكی یا ڤان گرۆپان و ئەو هێرشێن بووینە ئەگەرێ شەهیدبوونا دەهان مەدەنی و پێشمەرگەیان، بەرپرسێن هەرێما كوردستانێ تووڕە كرینە.
بەرپرسەكێ بلندێ كورد بۆ رۆژنامەیا (The National) راگەهاندیە: «ئێدی دەمامك كەفتن، حەشدا شەعبی ئانكو دەولەت». وی بەرپرسی ئەشكەرا كریە، بتنێ د مەها بۆری دا 400 مووشەك و درۆن ئاراستەی هەرێما كوردستانێ هاتینە كرن، بەلێ ئەنجامێ وێ ل دەف حوكمەتا بەغدا «نە دەستەسەركرن و نە سزادان» بوو، ئەڤە ژی راستییا وێ چەندێ دەردێخیت كو ئەو ئالییێن د ناڤ حوكمەت و هەڤپەیمانییا سوودانی دا نە، بخۆ ل پشت هێرشانە.
ل دووڤ گۆتنا ڤی بەرپرسێ بلندێ هەرێما كوردستانێ، میلیشیایان دەست ب سەر بانكێن دەولەتێ، كۆمپانی، جڤاتا نوونەران و دادگەهێن ئیراقێ دا ژی گرتیە و بێی چو ترسەكێ ژ سزایان دلڤن، چونكی سوودانی كۆنترۆلا رەوشێ ژ دەست دایە و گرۆپێن چەكدار ب بێباكی كار دكەن.
دل هەمبەر دا، بەرپرسێن بەغدا بتنێ داخوازا ئارامگرتنێ ژ جیرانێن خۆ دكەن و دانپێدانێ ب وێ چەندێ دكەن كو وەلاتی نەشێت خۆ ل بەر دابڕینا هەرێمی بگریت، بەلێ چو پێنگاڤێن كریاری بۆ پاراستنا سەروەریێ و راگرتنا هێرشان بۆ سەر كوردستانێ و وەلاتێن جیران ناهێنە دیتن.